هیلگارد روانشناس برجسته آمریکایی بود که با نظریه «خودِ پنهان» در هیپنوتیزم و پژوهشهایش در یادگیری، نقش بزرگی در رشد روانشناسی ایفا کرد. در این مقاله با زندگی، نظریه و آثار علمی هیلگارد آشنا میشوید.
تولد: ۱۷ تیر ۱۲۷۹ شمسی / ۱۶ جمادیالاول ۱۳۲۰ قمری
درگذشت: ۲۰ شهریور ۱۳۸۰ شمسی / ۲۳ جمادیالثانی ۱۴۲۲ قمری
دلیل شهرت: نظریه «خود پنهان» در هیپنوتیزم، پژوهش در شرطیسازی و یادگیری
ارنست آر. هیلگارد (Ernest R. Hilgard) در سال ۱۹۰۴ در ایالت میشیگان آمریکا متولد شد. او ابتدا در مهندسی شیمی تحصیل کرد، اما علاقهاش به ذهن انسان باعث شد به روانشناسی روی بیاورد و دکترای خود را از دانشگاه ییل دریافت کند. پس از آن، استاد برجسته روانشناسی در دانشگاه استنفورد شد و تأثیرات بزرگی بر روانشناسی تجربی گذاشت.
او بیش از ۷۰ سال از عمر خود را صرف تحقیق در حوزههای یادگیری، هیپنوتیزم و کنترل درد کرد. کتابهای درسی او، بهویژه در روانشناسی عمومی، در دههها برای دانشجویان سراسر دنیا مرجع بودند. هیلگارد تا سالهای پایانی عمرش به پژوهش ادامه داد و در سال ۲۰۰۱ در سن ۹۷ سالگی درگذشت.
هیلگارد در دو حوزه اصلی روانشناسی شناخته میشود:
۱. روانشناسی یادگیری
۲. هیپنوتیزم و «خودِ پنهان»
در یادگیری، او دیدگاههای رفتارگرایان را با شناختگرایی ترکیب کرد و معتقد بود که نهتنها شرطیسازی، بلکه فرآیندهای ذهنی مثل توجه، انگیزش و ادراک نیز نقش مهمی در یادگیری دارند.
در حوزه هیپنوتیزم، نظریهی معروف او به نام «نظریه خود پنهان» (Hidden Observer) بسیار تأثیرگذار بود. او میگفت وقتی فردی در حالت هیپنوتیزم قرار میگیرد، یک بخش از ذهنش (خود پنهان) هنوز آگاه باقی میماند و میتواند چیزهایی را حس کند که آگاهی معمولی در آن لحظه درک نمیکند. این نظریه تحول بزرگی در درک فرآیندهای ناخودآگاه بود.
او همچنین نشان داد که هیپنوتیزم میتواند در کنترل درد و اضطراب در محیطهای پزشکی کاربرد داشته باشد، و از این طریق راه را برای درمانهای نوین باز کرد.
وانشناسی عمومی – Introduction to Psychology
هیپنوتیزم و خود پنهان – Hypnosis and the Hidden Observer
یادگیری: فرایند روانشناختی – Theories of Learning
کنترل ذهن – Divided Consciousness: Multiple Controls in Human Thought and Action
روانشناسی هیپنوتیزم – Hypnosis in the Relief of Pain
