مایل به تماشای فیلم های بزرگان روان شناسی هستید؟
تولد: 8 مه، 1919( 18 اردیبهشت 1298)
وفات: 18 فوریه 1989(29 بهمن 1367)در 69 سالگی بر اثر سرطان
دلیل شهرت: نظریه ناهمخوانی شناختی
لئون فستینگر در ۸ مه ۱۹۱۹ در شهر نیویورک به دنیا آمد. او پس از طی تحصیلات مقدماتی، وارد دانشگاه سیتی نیویورک شد و سپس مدرک دکترای خود را در رشته روانشناسی تجربی از دانشگاه آیووا زیر نظر کرت لوین، یکی از بنیانگذاران روانشناسی اجتماعی مدرن، دریافت کرد. فستینگر پس از اتمام تحصیل، در دانشگاههای معتبری مانند مینهسوتا، امآیتی و استنفورد به تدریس و تحقیق پرداخت. او علاوه بر نظریه ناهماهنگی شناختی، در زمینههای مختلفی مانند فشار گروهی، شکلگیری نگرشها، و رفتارهای اجتماعی تحقیقات گستردهای انجام داد. وی در سال ۱۹۸۹ درگذشت، اما همچنان آثار علمیاش یکی از پایههای اصلی روانشناسی اجتماعی محسوب میشود
نظریه ناهماهنگی شناختی یکی از مهمترین دستاوردهای فکری لئون فستینگر است که برای اولین بار در سال ۱۹۵۷ در کتابی به همین نام منتشر شد. این نظریه بیان میکند که زمانیکه فرد با دو شناخت (مانند باور، عقیده یا رفتار) ناسازگار روبهرو شود، دچار یک احساس ناراحتی روانی میشود. برای مثال، اگر فردی سیگار بکشد و در عین حال باور داشته باشد که سیگار مضر است، این تعارض بین رفتار و باور، احساس ناهماهنگی ایجاد میکند. فستینگر میگوید انسانها بهصورت طبیعی در پی کاهش این ناهماهنگی هستند؛ یا با تغییر رفتار (ترک سیگار)، یا تغییر نگرش (مثلاً باور به بیضرر بودن سیگار)، یا توجیه رفتار (مثل اینکه “همه میمیرند، مهم لذت بردن است”).
این نظریه در حوزههای بسیاری کاربرد یافته است. در رواندرمانی، از آن برای درک تعارضات درونی مراجعان استفاده میشود. در تبلیغات و بازاریابی، شرکتها با ایجاد نوعی ناهماهنگی شناختی سعی میکنند مشتری را به خرید محصول ترغیب کنند. در آموزش، مربیان برای تغییر نگرشهای اشتباه از این نظریه بهره میگیرند. حتی در حوزه سیاست، این نظریه توضیح میدهد چرا برخی افراد علیرغم تناقضهای آشکار در رفتار یا گفتار رهبرانشان، همچنان از آنها حمایت میکنند. گستره نفوذ نظریه لئون فستینگر آنقدر وسیع است که امروزه بدون درک این مفهوم، تحلیل بسیاری از پدیدههای روانی و اجتماعی ممکن نیست.
- نظریه ناهماهنگی شناختی (۱۹۵۷) — “A Theory of Cognitive Dissonance”
- پیامدهای اجتماعی یک پیشگویی ناکام (۱۹۵۶) — “When Prophecy Fails”
- فرایند ارتباط در گروهها (۱۹۵۰) — “Social Communication”
- رفتار گروهی و فشار اجتماعی (۱۹۵۴) — “Social Pressures in Informal Groups”
- دیدگاههای نوین در روانشناسی اجتماعی (۱۹۸۰) — “Retrospections on Social Psychology”
مایل به تماشای فیلم های بزرگان روان شناسی هستید؟
لئون فستینگر
تولد:8مه1919 (18اردیبهشت1298)
وفات: 18فوریه1989(29بهمن 1367)69 سالگی
دلیل شهرت: نظریه ناهمخوانی شناختی
لئون فستینگر؛ روانشناس برجسته و نظریهپرداز ناهماهنگی شناختی
لئون فستینگر یکی از تأثیرگذارترین روانشناسان قرن بیستم بود که با نظریه ناهماهنگی شناختی، تحول بزرگی در روانشناسی اجتماعی ایجاد کرد. این نظریه، درک ما از رفتار انسان را از رفتارگرایی صرف، به سمت شناختگرایی و بررسی فرآیندهای ذهنی سوق داد. فستینگر معتقد بود که انسانها همواره میکوشند بین باورها و رفتارهای خود هماهنگی ایجاد کنند، و در صورت عدم تطابق، دچار تنش درونی میشوند.
لئون فستینگر با پژوهشهای میدانی و آزمایشهای دقیق، نشان داد که تصمیمگیری، تغییر نگرش، و توجیه رفتار، نه تصادفی، بلکه فرآیندهایی قابلپیشبینی و مطالعهپذیرند. امروزه آثار او در حوزههایی مانند تبلیغات، رواندرمانی، علوم سیاسی و حتی مدیریت سازمانی نیز کاربرد دارند.
لئون فستینگر در سال ۱۹۱۹ در نیویورک به دنیا آمد. او در خانوادهای مهاجر و یهودیتبار بزرگ شد. پس از پایان دوره متوسطه، در City College of New York تحصیل کرد و برای دکترا زیر نظر کرت لوین به دانشگاه آیوا رفت. فستینگر تحت تأثیر مکتب گشتالت و روانشناسی اجتماعی تجربی رشد فکری یافت و مسیر علمی خود را از همانجا آغاز کرد.
پس از دریافت دکترا، در دانشگاههای مینهسوتا، استنفورد و نهایتاً نیواسکول تدریس و پژوهش کرد. دوران تدریس او پر از نوآوری، آزمایشهای میدانی و نظریهپردازیهای مهم بود. فستینگر در سال ۱۹۸۹ و پس از مدتها مبارزه با سرطان درگذشت. اما نام او همچنان در ردیف تأثیرگذارترین روانشناسان تاریخ قرار دارد.
🔗 زندگینامه کامل در دایرهالمعارف بریتانیکا
🔗 معرفی در پایگاه داده علمی NCBI
لئون فستینگر با ارائهی نظریهی ناهماهنگی شناختی (Cognitive Dissonance) در سال ۱۹۵۷، روانشناسی اجتماعی را متحول کرد. طبق این نظریه، زمانی که فرد با دو باور یا رفتار متناقض مواجه میشود، دچار تنش روانی میگردد و برای کاهش آن سعی میکند باور یا رفتار خود را تغییر دهد.
مثال عملی: کسی که سیگار میکشد اما باور دارد سیگار کشیدن خطرناک است، دچار ناسازگاری شناختی میشود. او یا مصرف سیگار را ترک میکند یا باور خود را توجیه میکند (مثلاً میگوید «وقتی خوشحالم، تستها نشان داده آسیب زا نیست»).
لئون فستینگر این نظریه را از طریق آزمایشهای تجربی مانند «یک دلار / بیست دلار» بررسی کرد و نشان داد که حتی بهخاطر مقدار کم پول نیز، افراد میتوانند نگرش خود را تغییر دهند تا رفتارشان را توجیه کنند. این مفهوم نقطه شروعی برای بررسیهایی در زمینههایی مانند بازاریابی، آموزش، تبلیغات و انتخابهای سیاسی شد.
-
نظریه ناهماهنگی شناختی
(A Theory of Cognitive Dissonance – 1957) -
وقتی پیشگویی شکست میخورد
(When Prophecy Fails – 1956)
با همکاری: هنری ریکن، استنلی شَکتر -
مقایسه اجتماعی و قضاوت اجتماعی
(Social Comparison and Social Judgment) -
تعارض، تصمیمگیری و ناهماهنگی
(Conflict, Decision, and Dissonance) -
روشهای تحقیق در علوم رفتاری
(Research Methods in the Behavioral Sciences) -
نظریهی انسجام شناختی: کتاب منبع
(Theory of Cognitive Consistency: A Source Book)