استنلی شاختر

استنلی شاختر (Stanley schachter) روان‌شناس اجتماعی آمریکایی بود که بیشتر به خاطر تئوری دو عاملی هیجان در سال 1962 به همراه جروم ای سینگر مشهور می‌باشد. او در نظریه خود به این اشاره کرد که احساسات دارای دو ماده هستند: تحریک فیزیولوژیکی و برچسب شناختی. تجربه‌ی یک احساس توسط یک فرد، ناشی از آگاهی ذهنیِ برانگیختگی ارائه می‌شود.

شاختر همچنین بسیاری از آثار در مورد چاقی، پویایی گروه، ترتیب تولد و استعمال دخانیات را مطالعه و منتشر کرد. یک بررسی از نظر روان‌شناسی عمومی که در سال 2002 منتشر شد شاختر را به عنوان هفتمین روان‌شناس قرن بیست معرفی می‌کند. وی همچنین برنده‌ی جوایزی همچون کمک هزینه گوگنهایم و برنامه فولبرایت شده است.

استنلی شاختر

Stanley schachter

تولد: 15 آوریل 1922 (۲۵ فروردین ۱۳۰۱)
وفات: 7 ژوئن 1997 (۱۷ خرداد ۱۳۷۶)

دلیل شهرت: تئوری دو عاملی هیجان

زندگی نامه

سنین جوانی و تحصیلات

استنلی شاختر در فلاشینگ نیویورک متولد شد. او فرزند آنا و ناتان شاختر بود. والدین وی هر دو رومانیایی و یهودی بودند، پدرش اهل واسیلاو، دهکده کوچکی در بوکووینا و مادرش اهل radauti بودند.

استنلی شاختر در جوانی ابتدا در رشته تاریخ هنر در دانشگاه ییل تحصیل کرد. استنلی در سال 1942 مدرک لیسانس خود را دریافت کرد و به ادامه کارشناسی ارشد خود در روان‌شناسی پرداخت‌. همچنین ییل جایی بود که تحت تأثیر کلارک هول قرار گرفت.

شاختر پس از کسب درجه استادی در سال 1944 به نیروهای مسلح ایالات متحده پیوست و در آنجا تا سال 1946 خدمت کرد. در طول دو سال حضور در نیروی مسلح شاتر، درجه گروهبانی را به دست اورد. او در بخش بیوفیزیک آزمایشگاه پزشکی هوایی رایت فیلد در ریورساید، اوهایو مشغول مطالعه مشکلات بینایی خلبانان هنگام پرواز بود.

در سال 1946، پس از دوران حضور خود در نیروی مسلح، استنلی شاختر به مؤسسه‌ی فناوری ماساچوست (MIT) رفت تا با کورت لوین، روان‌شناس اجتماعی آلمان، در مرکز تحقیقات خود برای پویایی گروه؛ در زمینه‌ی بررسی مسائل اجتماعی کار کند. متأسفانه، لوین در سال 1947، اندکی پس از ورود شاختر به کمبریج ماساچوست، درگذشت.

لئون فستینگر، دانشجوی ارشد دکترا؛ به عنوان سرپرست استنلی شاختر، مسئولیت پذیرفت و هنگامی که فستینگر به جای سرپرست شاختر انتخاب شد این زوج مادام‌العمر بسیار صمیمی شدند.

هنگامی که فستینگر در سال 1948 به انستیتیو تحقیقات اجتماعی دانشگاه میشیگان نقل مکان کرد، شاختر این کار را دنبال کرد.

استنلی در سال 1949، تحت نظارت فستینگر، مقاله خود را نوشت. این مقاله در مورد نحوه‌ی برخورد با افراد با نظرات مختلف که در گروه‌های کوچک کار می‌کردند؛ توسط اعضای گروهی که نظر آن‌ها با اکثریت مطابقت داشت، بود.

اوایل کار (دانشگاه مینه سوتا 1949-1961)

پایان‌نامه‌ی چشمگیر او باعث‌شد که در سال ۱۹۴۹در آزمایشگاه تحقیقات روابط اجتماعی دانشگاه مینه‌سوتا؛ شغل یابد.

استنلی شاختر با شروع به عنوان استادیار، به زودی راه خود را در ردیف استادی گشود. وی در سال 1958 عنوان استاد کامل را بهدست آورد که بخش عمده‌ای از آن به لطف تحقیق و تألیف گسترده وی بود.

در اولین دهه‌‍‌‌ی فعالیت حرفه‌ای خود در روان‌شناسی، شاختر نویسنده‌ی پنج کتاب بود. چهار تا از آن‌ها (فشارهای اجتماعی در گروه‌های غیر رسمی [1950]، نظریه و آزمایش در ارتباطات اجتماعی [1950]، هنگامی که پیشگویی ناکاممی‌ماند [1956]، روان‌شناسی وابستگی [1959]) هنوز هم تأثیر گذار هستند.

علاوه بر کتاب‌ها، در طی دهه 1950، شاختر مقالات متعددی نیز در زمینه‌ی موضوعاتی مانند انتقال شایعات، انسجام گروهی و اقناع، نوشت.

در زمان حضور در دانشگاه مینه سوتا، افتخارات و جوایز زیادی به استنلی شاختر اعطا شد. در سال 1952، به شاختر کمک هزینه تحصیلی فولبرایت اعطا شد.

در سال 1959، در آخرین زمانی که در مینه سوتا حضور داشت؛ به وی هم جایزه‌ی اجتماعی روان‌شناختی انجمن آمریکایی پیشرفت علم (AAAS) و هم جایزه AAAS برای تحقیقات علوم رفتاری اعطا شد.

فعالیت‌های دیگر استنلی شاختر

استنلی شاختر پس از 12 سال فعالیت در دانشگاه مینه سوتا، به دانشگاه کلمبیا پیوست. او به عنوان استاد روان‌شناسی در آن‌جا مشغول‌شد و تا پایان کار خود در آنجا ماند.

کار وی در دهه‌ی 1960 بر روی مطالعه‌ی موضوعاتی مانند ترتیب تولد، رفتار مجرمانه، درک درد و چاقی بر چگونگی تأثیر فرآیندهای اسناد در افراد در جنبه‌های مختلف زندگی اجتماعی و درک خود متمرکز بود. به لطف چنین مطالعاتی، وی در سال 1966 به عنوان استاد روان‌شناسی اجتماعی انتخاب شد.

استنلی شاختر در طول دو سال بعد نیز به کسب افتخارات ادامه داد؛ در سال 1967 عضو بنیاد گونگهایم شد. او در سال 1968 برنده‌ي جایزه‌ی علمی برجسته‌ي انجمن روانشناسی آمریکا شد.

در طول دهه 1970، تحقیقات شاختر بار دیگر مورد توجه قرار گرفت. تحقیقات وی در‌ زمینه‌ی استعمال دخانیات و نیکوتین؛ ثابت کرد که نیکوتین ماده‌ای بسیار اعتیاد آور است. باعث شد پانزده سال قبل از این که صنعت دخانیات علناً این موارد را بپذیرد، بعضی افراد استعمالش را ترک کنند.

در سال 1983، مطالعات تحقیقاتی گسترده و شگفت‌انگیز استنلی شاختر توانست جایگاهی در آکادمی ملی علوم کسب کند. یک سال بعد، به او جایزه‌ی دانشمند برجسته‌ از انجمن روان‌شناسی اجتماعی تجربی اعطا شد؛ اما شاختر که کنجکاوی بی‌نهایت داشت؛ پس از به دست آوردن چنین افتخاراتی، انجام تحقیقات را متوقف نکرد.

در اواسط دهه 1980 و اوایل دهه 1990، تحقیقات وی بار دیگر مورد توجه قرار گرفت و این بار به موضوعاتی مانند بازار سهام و موضوعات گفتاری پرداخت.

بازنشستگی و مرگ (1992-1997)

شاختر در 70 سالگی؛ تصمیم گرفت که 31 سال کار خود در دانشگاه را به پایان برساند و در سال 1992 با عنوان انتصابی، بازنشسته شود.

پنج سال بعد، استنلی شاختر در 7 ژوئن 1997 در خانه خود در نیویورک درگذشت. از او همسرش سوفیا (خواهر داکورث) و ایلیا تنها پسرشان (متولد 1969) به جای مانده است.

تأثیری که شاختر بر مردم داشت بسیار زیاد بود، چه آن‌ها دانشمند برجسته و همکار وی باشند و چه پائین‌ترین دانشجویان در مقطع تحصیلات تکمیلی. او کاریزماتیک، بامزه، تحریک‌کننده‌ی فکر و بی‌تکلف بود.

از جمله مهم‌ترین کمک‌های شاختر به روان‌شناسی؛ آموزش وی به دانشجویان تحصیلات تکمیلی مانند ریچارد نیسبت، لی راس، جروم سینگر، استوارت والینز، پاتریشیا پلینر، جودیت رودن و لاد ویلر بود.

جای شگفتی است که یک روان‌شناس اجتماعی این همه افراد برجسته را آموزش داده باشد. او از طریق ترکیبی از جذابیت و احساس ماجراجویی، انجام تحقیقات روان‌شناختی را هیجان‌انگیز کرد.

بخش قابل توجهی از معتبرترین روان‌شناسان اجتماعی در این کشور، شاگردان این محقق بااستعداد هستند.

از علایق غیرحرفه‌ای او می‌توان به هنر، ادبیات، تئاتر، ساحل، تنیس، تخته‌نرد و حقایق علمی بی‌نظیر از زمینه‌های مختلف جغرافیا و پزشکی اشاره کرد.

مقالات وی در کتابخانه تاریخی بنتلی دانشگاه میشیگان بایگانی شده است.

درباره نظریه

نظریه احساسات دو عاملی

یکی از اولین نظریه‌های شناختی هیجان؛ نظریه استنلی شاختر و جروم سینگر بود که به‌عنوان نظریه احساسات دو عاملی (two- factor theory of emotion) شناخته می‌شود.

نظریه احساسات دو عاملی بر تعامل بین برانگیختگی جسمی و چگونگی برچسب زدن شناختی آن برانگیختگی متمرکز است. به‌عبارت‌دیگر، به‌سادگی احساس تحریک کافی نیست. ما همچنین باید انگیزه را شناسایی کنیم تا احساسات را احساس کنیم.

مانند نظریه احساسات جیمز لانگ و برخلاف نظریه احساسات کانن برد؛ شاختر و سینگر احساس کردند که تحریک جسمی در احساسات نقش اساسی دارد. بااین‌حال، آن‌ها اظهار داشتند که این برانگیختگی برای طیف گسترده‌ای از احساسات یکسان است. بنابراین تحریک جسمی به‌تنهایی نمی‌تواند مسئولیت پاسخ‌های احساسی را داشته باشد.

در آزمایشی در سال 1962، شاختر و سینگر تئوری خود را به آزمایش گذاشتند. به گروهی متشکل از 184 شرکت‌کننده مرد؛ اپی نفرین (هورمونی که باعث برانگیختگی می‌شود ازجمله افزایش ضربان قلب، لرزیدن و تنفس سریع) تزریق شد.

به همه‌ی شرکت‌کنندگان گفته شد که داروی جدیدی برای آزمایش بینایی به آن‌ها تزریق می‌شود. بااین‌حال، یک گروه از شرکت‌کنندگان از عوارض جانبی احتمالی تزریق مطلع شدند درحالی‌که گروهی دیگر از شرکت‌کنندگان چنین نبودند. سپس شرکت‌کنندگان در یک اتاق با یک شرکت‌کننده دیگر که درواقع یک همکار در آزمایش بود، قرار گرفتند.

گروه‌ها به یکی از دو روش عمل می‌کردند: سرخوشی یا عصبانیت. شرکت‌کنندگانی که از تأثیرات تزریق مطلع نشده بودند، بیشتر از کسانی که به آن‌ها اطلاع داده‌شده احساس خوشبختی و عصبانیت می‌کردند.

کسانی که با همکار سرخوشی بودند؛ بیشتر عوارض این دارو را خوشبختی تفسیر می‌کردند، درحالی‌که افرادی که در معرض همکار خشمگین قرار داشتند احساس خود را به‌عنوان خشم تعبیر می‌کردند.

شاختر و سینگر این فرضیه را مطرح کرده بودند که اگر افراد احساسی را تجربه می‌کنند که هیچ توضیحی در مورد آن ندارند، آن‌ها با استفاده از احساسات خود در حاضر این احساسات را برچسب‌گذاری می‌کنند. نتایج این آزمایش نشان داد که شرکت‌کنندگانی که هیچ توضیحی در مورد احساسات خود ندارند به‌احتمال‌زیاد در معرض تأثیرات عاطفی فرد همکار هستند.

درحالی‌که تحقیقات شاختر و سینگر باعث تحقیقات بیشتر شد، نظریه‌ی آن‌ها نیز مورد انتقاد قرار گرفت. محققان دیگر فقط تا حدی از یافته‌های مطالعه اصلی حمایت کردند و در موارد نتایج متناقضی را نشان داده‌اند.

در همان تکرار توسط مارشال و زیباردو، محققان دریافتند که شرکت‌کنندگان هنگام قرار گرفتن در معرض یک همکار سرخوش بیشتر از زمانی که در معرض یک همکار بی‌طرف قرار بگیرند بیشتر شادی نمی‌کنند.

نتایج حاکی از آن است که برانگیختگی جسمی غیر قابل توضیح، بدون توجه به شرایط محیطی که در معرض آن قرار دارند؛ بیشتر احساس منفی ایجاد می‌کند.

از دیگر انتقادات به نظریه دو عاملی این است که گاهی اوقات احساسات قبل از این‌که به آن‌ها فکر کنیم تجربه می‌شوند. محققان دیگر از پیشنهاد اولیه جیمز-لانگ مبنی بر وجود تفاوت‌های واقعی فیزیولوژیکی بین احساسات حمایت کردند.

نظریه چاقی (1968)

استنلی شاختر در این نظریه به این می‌پردازد که افراد چاق نسبت به محرک‌های بیرونی؛ چه در ارتباط با غذا چه در ارتباط با غیر غذایی، حساس هستند. شاختر دریافت که تعدادی از عوامل منجر به تفاوت در پاسخ بین افراد چاق و افراد عادی می‌شود.

در صورت دست‌یابی آسان به غذا، افراد چاق بیشتر از افراد عادی غذا می‌خورند؛ اما در صورت دست‌یابی سخت به غذا آن‌ها مقدار کمتری نسبت به افراد عادی می‌خورند.

با افزایش مقدار غذای قابل مشاهده توسط فرد عادی مقدار خوردن کاهش میابد ولی در افراد چاق با افزایش غذای قابل مشاهده مقدار غذای مصرف‌شده هم بیشتر می‌شود.

چشیدن نیز باعث تغییر مقدار غذا می‌شود. بااینکه هر دو گروه از افراد مقدار کمتری از غذای بدمزه نسبت به غذای خوش‌مزه خوردند؛ افراد چاق اختلاف بیشتری داشتند. آن‌ها بیش از افراد عادی از غذای خوش‌مزه و از غذای بی‌مزه‌ی کمتری استفاده می‌کنند.

شاختر آزمایش‌های زیادی را انجام داد که نشانه‌های داخلی و خارجی گرسنگی را با افراد چاق آزمایش می‌کرد. یکی از آن‌ها در مورد استرس بود و برای دست‌کاری استرس یک دستگاه شوک دردناک یا غیر دردناک بر روی افراد چاق و افراد غیر چاق انجام شد.

استنلی شاختر بر اساس یافته‌های خود نتیجه گرفت که واکنش‌های فیزیولوژیک وجود دارد که به شما می‌گوید هنگام استرس غذا نخورید. در این مطالعه افراد غیر چاق هنگام استرس کمتر غذا می‌خورند. این مورد با افراد چاقی مقایسه می‌شود که تمایل دارند نسبت به این نشانه‌های داخلی حساسیت کمتری داشته و نسبت به نشانه‌های خارجی مانند تبلیغات مواد غذایی و دوره‌های زمانی اختصاص داده‌شده به غذا خوردن حساسیت بیشتری نشان دهند.

سفارش تولد، برجستگی و تحصیلات عالی (1963)

شاختر هم مثل گاتون علاقه‌مند به تحقیق در مورد ترتیب تولد بود؛ و اعتقاد بر این داشتند که کسانی که برجسته‌تر، مبتکر، سازنده یا نابغه‌تر هستند یا فرزند اول یا تنها فرزند خانواده هستند.

او براساس تحقیقاتش نتیجه گرفت که این داده‌ها تنها بازتابی است زیرا تمام تحقیقات قبلی نمونه‌ای آزمایشی از یک جامعه‌ی دانشگاهی است. شاختر می‌گفت که به دلایل زیادی نمونه‌های دانشگاهی، بیش‌ازحد دارای فرزند‌اول هستند.

تنظیم نیکوتین در افراد سیگاری (1977)

استنلی شاختر به همراه چند نفر دیگر، خواص اعتیادآور نیکوتین را مورد مطالعه قراردادند. شاختر از افراد سیگاری خواست که در هفته های متناوب سیگارهایی با نیکوتین زیاد و کم بکشند. در هفته ی کم نیکوتین افراد گزارش‌کردند که سیگار بیشتری می‌کشند. او متوجه شد که افراد تا‌ حد‌ زیادی تحت تأثیر نیکوتین هستند.

از همه مهم‌تر، ازآنجاکه نیکوتین یک آلکالوئید است؛ شاختر دریافت که استرس اسیدیته ادرار را افزایش می‌دهد. وقتی شاختر اسیدیته ادرار را کاهش داد، دریافت که این باعث کاهش مصرف سیگار در شرایط استرس‌زا می‌شود.