مدیریت اضطراب و نگرانی در روزهای مقابله با کرونا

مدیریت اضطراب و نگرانی در روزهای مقابله با کرونا در این روزها از اهمیت بسیار بالاییی برخوردار است. برای کنترل کرونا، در شرایط بحران و وقایع ناگوار در ابعاد بزرگ و یا گسترده به وجود آمدن اضطراب و نگرانی، تشویش و درماندگی اجتناب‌ناپذیر است. اضطراب و نگرانی واکنش طبیعی مغز ما به شرایط تهدید کننده است.

در این شرایط کنترل افکار و مدیریت واکنش‌های هیجانی دچار مشکل می‌شود و ذهن ما شروع می‌کند به ساختن حجم زیادی از افکار منفی و نگران‌کننده آنچه لازم است بدانیم آن است که نگران بودن و زیاد فکر کردن ما را به نتیجه مطلوب نمی‌رساند حتی گاهی فکر می‌کنیم اگر زیاد فکر نکنیم و نگران نباشیم قصور کرده‌ایم و درنتیجه اتفاق ناگوار رخ خواهد داد. پس برای پیشگیری از آن اتفاق باید نگران باشم.

همچنین جالب است بدانید بدن ما در برابر تهدید و ترس واکنشی به نام جنگ یا گریز (واکنش در برابر استرس حاد) از خود نشان می‌دهد یعنی یا به سمت روبرو شدن با عامل تهدید و استرس می‌رود برای مقابله با آن چاره‌ای می‌اندیشد و یا آنکه از آن فرار کرده و دور شدن را انتخاب می‌کند. در هر دو حالت سیستم سمپاتیک بدن برانگیخته و فعال می‌شود.

با رسیدن ویروس کووید ۱۹ یا همان کرونا به ایران و گسترش بسیار تند آن در سراسر کشور نوعی نگرانی و ترس از ابتلای به آن بسیاری از ما را وادار به رفتارهای متفاوت و غیر متعارفی کرده است ازآنجایی‌که راهی برای فرار از این شرایط وجود ندارد و در حال حاضر تمام استان‌های کشور و حتی سایر کشورهای دنیا درگیر این بیماری شده‌اند.

 پس باید ایستاد و با آن جنگید، باید دست‌به‌کار شد و برای مقابله و ستیز با آن اقداماتی انجام داد روانشناسان به مجموعه رفتارهایی که برای مقابله با موقعیت استرس‌آور از آن‌ها استفاده می‌کنیم، مکانیسم‌های مقابله‌ای می‌گویند این رفتارها یا مسئله مدارند و با هیجان مدار.

کووید19

 در وضعیت اول ما برای حل مشکل، با بررسی دقیق ابعاد مشکل، چاره‌اندیشی می‌کنیم و در وضعیت هیجان مدار برای مدیریت هیجانات ناشی از رویارویی با عامل تهدید دست به عملی خاص می‌زنیم نمونه رفتار مسئله مدار، مشورت با متخصصان بهداشتی، جمع‌آوری اطلاعات درباره مسئله و برنامه‌ریزی کردن (سالم) و متأسفانه در برخی افراد، دزدی یا تهدید کردن دیگران ناسالم است و نمونه‌ی رفتار هیجان مدار، درد و دل با دوستان و مثبت اندیشی (سالم) و متأسفانه در بعضی افراد، مصرف مواد و مشروبات الکلی و با پناه بردن به رفتارهای خرافی ناسالم است.

 بنابراین اگر در حال حاضر نگرانی زیادی را تجربه می‌کنید مستأصل شده‌اید و روش‌های مقابله‌ای مورداستفاده شما برای کاهش اضطراب و نگرانی‌ها، اثربخش نیستند و آن‌ها را کاهش نمی‌دهند پس روش نادرستی را انتخاب کرده‌اید. در ادامه مقاله مدیریت اضطراب و نگرانی در روزهای مقابله با کرونا تعدادی از روش‌های مسئله مدار و هیجان مدار سالم را که برای کنترل اضطرابمان مفید هستند، توضیح می‌دهیم.

1. مهم‌تر از هر چیزی، رعایت توصیه‌های کارشناسان و برنامه ریزان بهداشتی کشور برای به حداقل رساندن احتمال ابتلا به بیماری ویروس کرونا است شستن دست‌ها به شکل متناوب در طی روز هربار حداقل بیست ثانیه به روش استانداردی که بر آن تأکید شده است.
پرهیز از دست دادن و بغل کردن رعایت فاصله حداقل یک متری با دیگران، پرهیز جدی از اجتماعات، زدن ماسک در موارد اجبار به حضور در اجتماعات، خودداری کامل از دیدوبازدیدهای نوروزی و در آخر اگر نشانه‌های بیماری را در خود تشخیص دادیم یعنی تب کردن، سپس سرفه‌های خشک و تنگی نفس، قرنطینه کردن خود در منزل در یک اتاق و به‌دوراز دیگران و در صورت تشدید تنگی نفس مراجعه به مراکز درمانی.

2. توصیه می‌شود بین اضطراب مفید (کارساز) و اضطراب غیرمفید (نگران ساز) تفاوت بگذاریم. اضطراب کارساز سبب افزایش انگیزه برای روبرو شدن با مشکلات و تهدیدهای زندگی است.
برای مثال نگرانی درباره بیماری قلبی، تغییر در عادات غذایی ما را به دنبال دارد یا برای پیشگیری از ابتلا به بیماری نی ویروس کرونا دستان خود را مرتب می‌شوییم.
اضطراب نگران ساز یعنی فکر کردن زیاد درباره ابتلا به این بیماری و عوارض آن به بدترین شکل ممکن که باعث اضطراب شدید، درماندگی و ناتوانی در اقدام کردن و یا دست زدن به رفتارهای نامتعارف می‌شود.

هرچند بررسی اخبار و اطلاعات مربوط به کرونا در کوتاه‌مدت تا حدی به کاهش اضطراب ما کمک می‌کند ولی افراط در آن و تبدیل‌شدن آن به یک رفتار اجباری و وسواس گونه سبب افزایش فشار روانی و نگرانی می‌شود.

 اطلاعات و اخباری که توجه ما را به خود جلب کنند به شکلی ناپیدا زیر سطح آگاهی و در پس ذهن ما به‌طور مکرر توسط مغز مورد پردازش قرار می‌گیرند و رفتارها و واکنش‌های عاطفی ناسازگارانه‌ای را به وجود می‌آورد برای مثال ناامیدی، غمگینی یا بی‌قراری، فقط با اندکی صبر و سکوت و دقت در جریان افکار خود می‌توانید آن‌ها را ردیابی کنید.

 این اطلاعات حتی می‌تواند در قالب رؤیاهای ترسناک و خوفناک سر برآورند و بهداشت خواب ما را به هم بریزند. یادمان باشد که اضطراب دشمن سیستم ایمنی بدن است و آن را ضعیف می‌کند.

3. از جستجوی علائم و نشانه‌های بیماری در خودمان دست‌برداریم؛ چک کردن دمای بدن، شمردن تعداد سرفه‌ها، حبس کردن نفس در سینه تا ده ثانیه؟ انجام این اعمال به دلیل ویژگی اطمینان بخشی و آرام‌سازی، باعث تداوم این رفتارها می‌شوند که نتیجه‌ای به‌غیراز برگشت اضطراب و انجام دوباره و دوباره آن رفتارها ندارد. در اینجا دیگر ما در دام بیماری وسواس و خود بیمار پنداری و عوارض منفی افتاده‌ایم.

کنترل کرونا

4. همچنین دنبال کردن اخبار و اطلاعات به‌ویژه اخباری که جنبه ژورنالیستی و هشدار، وخامت و خطردارند مغز ما را با انبوهی از اطلاعات و تصاویر ترسناک مواجه می‌کند که نتیجه آن دستور مغز برای فعال‌تر شدن سیستم سمپاتیک، افزایش ضربان قلب، تند شدن تنفس، افزایش فشارخون، گشادشدن مردمک‌های چشم، گوش‌به‌زنگی زیاد، دلهره و ترس و مجموعه‌ای از واکنش‌های فیزیولوژیک و روانی است که در بلندمدت آسیب‌زننده خواهند بود. نکته مهم دیگر این است که تحقیقات نشان می‌دهد، ذهن انسان از ابهام فراری و در برابر آن سردرگم می‌شود.

این بی‌صبری مغز در برابر ابهام و عدم قطعیت «موضوعی است که در سال‌های اخیر موردتوجه روان شناسان قرارگرفته است و بر این عقیده‌اند.» اگر عدم تحمل در برابر بلاتکلیفی برطرف نشود نتیجه‌ای به‌غیراز اضطراب و ترس ندارد. جستجوی اطلاعات و مشاهده اخبار و روایت‌های مختلف و حتی متناقض درباره یک موضوع واحد یعنی همان ویروس کرونا، سبب بلاتکلیفی، سردرگمی و آشفتگی و نگرانی بیشتر می‌شود؛ بنابراین کسب خبر از منابع علمی موثق راهی است برای خروج از ابهام و کاهش اضطراب.

بااین‌حال توصیه‌شده است حتی دفعات چک کردن اخبار از منابع اطلاعاتی معتبر نیز باید کاهش پیدا کند؛ فقط روزی یک یا دو بار و نه بیشتر. به خاطر داشته باشیم که مهم‌ترین مسئله توجه به هشدارهای بهداشتی و روش‌های پیشگیری از ابتلا به بیماری ویروس کرونا است.

5. دقت کنید که در شرایط فشار روانی و اضطراب، آهنگ تنفس کردن ما تغییر می‌کند و به‌صورت تند و کوتاه می‌شود نتیجه آن کاهش میزان دی‌اکسید کربن در خون، کوبش قلب، سردرد و اضطراب است. اگر آهنگ تنفس ما طبیعی شود، از طریق پیغام جدیدی که به مغز می‌رسد، اضطراب ما کاهش می‌یابد چراکه بدن دیگر در وضعیت جنگ‌وگریز و فعالیت بیش‌ازاندازه سیستم سمپاتیک قرار ندارد.

پس در مواقعی که به دلیل فکر کردن به کرونا و دیدن و شنیدن اخبار آن به ناگهان اضطرابتان بالا می‌رود بهترین کار این است که با نفس‌های عمیق و تنظیم مجدد دم و بازدم، آن را کاهش دهیم برای این کار ابتدا ترجیح بر این است که چشم‌هایتان را ببندید، از بینی به‌آرامی نفسی عمیق بکشید تا ریه‌هایتان پر از هوا شود، سپس آن را به‌آرامی و از راه بینی خارج کنید. این کار را سه تا پنج بار تکرار کنید تا آرام شوید. برای آموزش این کار اپلیکیشن های متعددی ساخته‌شده است

6. جالب است بدانید، ورزش کردن نیز باعث آرامش می‌شود چراکه آدرنالین اضافه تولیدشده ناشی از نگرانی و اضطراب را مصرف می‌کند و درنتیجه بدن را به سمت آرامش سوق می‌دهد. پس روزی دو بار هر بار ۵ تا ۱۰ دقیقه ورزش کنید.

پیشگیری از کرونا

7. یکی دیگر از نکات مهم در این روزها این است که خود را ایزوله و به‌دوراز دسترس دیگران نکنیم، تحقیقات زیادی وجود دارد که نشان می‌دهد افرادی که در شرایط دشوار کسانی رادارند که با آن‌ها درد و دل کنند و به‌عبارت‌دیگر از شبکه حمایتی مفیدی برخوردارند کمتر در شرایط استرس و فشار روانی آسیب می‌بیند؛ بنابراین از طریق تلفن و یا مکالمه تصویری در این روزها به‌ویژه در ایام نوروز با نزدیکان و دوستان خود در تماس باشید. نکته مهم این است که مکالمه شما نباید درباره کرونا باشد و اگر هم ناگزیر به آن رسیدید، وقت بسیار کمی از گفتگوی شمارا تشکیل دهد صحبت کردن با دیگران سبب دور شدن ذهن شما از کرونا و افزایش خلق و روحیه‌تان می‌شود آن را امتحان کنید
• به یاد داشته باشید از صحبت کردن باکسی که فقط می‌خواهد درباره کرونا صحبت کند وبیانی همراه با هیجان و اغراق دارد، پرهیز کنید.

8. نوشتن یکی از اقدامات خوب برای کنترل میزان اضطراب و کم کردن نگرانی‌هاست. روشی ساده ولی بسیار مؤثر. در طی روز مدتی را برای نوشتن 2 نگرانی‌ها و خصوصی‌ترین احساسات و افکار خود درباره ویروس کرونا و ترس‌های مرتبط با آن اختصاص دهید.

9. به‌اندازه‌ای که محققان خواب توصیه می‌کنند بخوابید (البته اگر شرایط این اجازه را به شما می‌دهد!). انجام کارهایی که از آن‌ها لذت می‌برید و رژیم غذایی سالم را فراموش نکنید.

مقابله با کووید19

10. افکار فاجعه ساز را در ذهن خود شناسایی کنید. برای این کار باید افکار خود را در طی روز مرور کنید و آن‌هایی که ویژگی فاجعه سازی و اغراق‌آمیز بودن دارند جدا کنید، سپس به آن‌ها این لقب را بدهید که این‌ها فقط یک فکر «هستند و قرار نیست چیزی را که به آن فکر می‌کنیم در واقعیت نیز رخ دهد شما قبلاً نیز این تجربه را بارها داشته‌اید که برخلاف تصورتان شرایط به‌خوبی پیش رفته است. درنهایت به‌جای افکار بدبینانه، فاجعه ساز و منفی‌گرایانه، افکار واقع‌بینانه و مثبت را جایگزین کنید.» برای مثال بجای این فکر که به کرونا مبتلا می‌شوم و می‌میرم، بگویید اگر دست‌هایم را به‌طور مرتب بشورم و دستم را به‌طرف صورتم نبرم، مبتلا نخواهم شد و چقدر خوب که با این روش ساده و بهداشتی می‌توان جلوی آن را گرفت.

11. به مکالمات و پیام‌هایی که در شبکه‌های مجازی و یا از طریق سیستم پیامک ردوبدل می‌کنید کمی دقت کنید. اگر اکثر آن‌ها شامل خبر و فیلم کوتاه و توصیه و رعایت اصول بهداشتی و روش‌های پیشگیری و درمان درباره کرونا است، آنچه نصیب شما می‌شود اشتغال ذهنی بیشتر با کرونا و تداوم این موضوع در ذهن شماست که درنهایت تبدیل به افکار فاجعه‌آمیز درباره آن می‌شود. پس لطفاً دقت کنید که با چه کسی و درباره چه چیزی در حال گفتگو هستید.

12. به یاد داشته باشیم که با یاد خداوند دل‌ها آرام می‌شود، با تمام قلب متوجه او و عظمتش، علم و آگاهی‌اش و حاضر و ناظر بودنش باشیم.

مایلم اضطراب خود را ارزیابی کنم

منبع اصلی مقاله مدیریت اضطراب و نگرانی در روزهای مقابله با کرونا: اداره مشاوره و سلامت روان دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

به شما دوستان عزیز پیشنهاد میکنم این کتاب را مطالعه کنید.

این مطلب از سایت اداره مشاوره و سلامت روان دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی برداشته شده است

ویروس کرونا (COVID-19) و آنفولانزا؛ شباهت‌ها و تفاوت‌ها
صحبت کردن با کودکان در مورد کرونا ویروس (COVID-19)

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Fill out this field
Fill out this field
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست