آيا شما هوش اجتماعی داريد؟

هوش اجتماعی – موقع زنگ تفريح در مدرسه پیش‌دبستانی، گروهي از پسرها بر روی علف‌ها می‌دوند. سارا زمين می‌خورد و زانويش زخم می‌شود و شروع به گريه می‌کند؛ اما همه‌ی پسرها به‌جز شهلا كه می‌ایستد به دويدن ادامه می‌دهند. سارا همچنان گريه می‌کند تا این‌که شهلا به نزدش می‌رود و زانوی خودش را می‌مالد و می‌گوید: «من هم زانويم زخم شده!»

روان شناسان این‌چنین رفتاری را هوش بين فردی می‌نامند. شهلا معمولأ احساسات همشاگردی‌های خود را خيلي خوب تشخيص می‌دهد و خيلي سريع با آن‌ها ارتباط برقرار می‌کند. اين فقط شهلا بود كه به درد و ناراحتی سارا توجه كرد و سعی كرد به او دلداري بدهد – اگرچه تنها كاري كه توانست بكند ماليدن زانوی خودش بود. شهلا با همين عمل كوچك خود نشان داد كه استعداد درك ديگران را دارد. چنين مهارت‌هایی در دوره‌ی پیش‌دبستانی جوانه‌های استعدادهايی هستند كه بعدها در زندگی پخته و كامل می‌شوند و برای برقراری رابطه‌ی نزديك و صميمانه با ديگران – در ازدواج، دوستی يا شركت در كار – اساسی هستند.

• روابط شخصی: استعداد همدردی و دلجویی از دیگران.

كسی كه دارای این ویژگی باشد خیلی راحت با دیگران روبرو می‌شود و در قبال احساسات دیگران احساس مسئولیت می‌کند – هنر ایجاد رابطه. این‌گونه افراد می‌توانند همسران قابل‌اعتماد، رفقای صمیمی، شركای تجاری مناسب و بازیكنان تیمی خوبی باشند. در دنیای تجارت می‌توانند مأمور فروش یا مدیران شایسته‌ای باشند. برای شغل معلمی عالی هستند. بچه‌هایی مثل شهلا با همه‌ی افراد دوروبر خود خیلی خوب كنار می‌آیند و به‌راحتی داخل بازی می‌شوند و همواره شادند. این‌گونه بچه‌ها احساسات دیگران را از روی چهره‌شان به‌خوبی می‌خوانند و در بین همشاگردی‌های خود خیلی محبوب هستند.

• تجزیه تحلیل اجتماعی: شناخت و بصیرت درونی به عواطف، انگیزه ها و علایق دیگران.

این گونه افراد به راحتی با دیگران رابطه ی صمیمی برقرار می کنند. آن ها با این توانایی خود می توانند مشاور یا درمانگر خوبی باشند . اگر کمی بر طبع ادبی خود بیفزایند رمان نویسان خوبی از آب در می آیند. مهارت های ذکر شده عوامل ضروری بر جذبه ی جادویی و موفقیت های اجتماعی هستند. افرادی که از هوش اجتماعی خوبی برخوردارند، به راحتی با دیگران ارتباط برقرار می کنند، احساسات و واکنش های مردم را به خوبی پیش بینی کرده و به آن جهت می دهند و مشاجرات را حل و فصل می کنند. آن ها از آن دسته افرادی هستند که همه دوست دارند با آن ها باشند چون رفتارهایشان دلگرم کننده و روحیه بخش است و خلاصه مهره ی مار دارند.

اما اگر این مهارت‌های اجتماعی به كمك درك هوشمندانه‌ای از احساسات و نیازهای حقیقی شخص متعادل نشوند آنگاه ممكن است به موفقیت‌های اجتماعی توخالی و بی‌ثباتی منجر گردند. این اظهارنظر مربوط به مارك اسنایدر روان‌شناس دانشگاه مینه سوتا است كه در مورد افرادی تحقیق كرده است كه مهارت‌های اجتماعی‌شان آن‌ها را به بوقلمون‌صفتان اجتماعی تبدیل كرده است. بوقلمون‌صفتان اجتماعی كسانی هستند كه هر كاری را برای موردتوجه واقع‌شدن انجام می‌دهند. اسنایدر می‌گوید نشانه‌ی كاری را برای موردتوجه واقع‌شدن انجام می‌دهند. اسنایدر می‌گوید: «نشانه‌ی آن‌که كسی به بوقلمون‌صفتی دچار شده این است كه وی ازنظر اجتماعی خیلی محبوب و دوست‌داشتنی است ولی روابط خصوصی پایدار و ارضاکننده‌ای ندارد. به‌هرحال روش صحیح آن است كه مهارت‌های اجتماعی را باصداقت كامل مورداستفاده قرار دهیم.

بوقلمون‌صفتان اجتماعی اگر لازم باشد برای پسند مردم یک‌چیز می‌گویند اما چیز دیگری را انجام می‌دهند. آن‌ها به‌راحتی با این تضاد كه میان چهره‌ی اجتماعی و چهره‌ی فردی و خصوصی‌شان وجود دارد كنار آمده وزندگی می‌کنند. چنین افرادی به‌جای آن‌که به‌سادگی احساس واقعی خود را بروز دهند همواره در جستجوی نشانه‌ای هستند تا بفهمند دیگران چه انتظاری از آن‌ها دارند. آن‌ها از قابلیت‌های اجتماعی خود استفاده كرده و اعمال خود را با موقعیت‌های متمایز اجتماعی تنظیم می‌کنند و در هر جمعی به رنگ خاصی درمی‌آیند تا موردتوجه و پسند دیگران قرار بگیرند.
اما از طرف دیگر، نوع دیگری از خویشتن‌نگری وجود دارد كه بوقلمون‌صفتان اجتماعی – افراد بدون هدفی كه فقط سعی دارند دیگران را تحت تأثیر قرار دهند – را از كسانی كه مهارت‌های اجتماعی خود را با خلوص نیت به كار می‌برند متمایز می‌کند و این همانا صادق بودن با خویشتن است زیرا باعث می‌شود اعمال و رفتار شخص، بدون در نظر گرفتن پیامدهای اجتماعی، با عمیق‌ترین احساسات و عواطف وی هماهنگ گردد. این صداقت عاطفی به‌طور آگاهانه راه را بر هر نوع فریب و نیرنگ می‌بندد- اقدام شجاعانه‌ای كه بوقلمون‌صفتان اجتماعی هرگز جرأت انجام آن را ندارند.