اصطلاحات فارسی و انگلیسی، تعریفهای علمی بازنویسیشده و پیوند آثار مرتبط در بانکهای فکر بنیان. نشانی اصلی واژهنامه
Vulnerability
میزان حساسیت یا استعداد یک فرد برای مواجهه با آسیبهای روانی، استرس یا بروز اختلالات در پاسخ به عوامل محیطی است. این مفهوم نشاندهنده نقص یا ضعف در مکانیسمهای مقابلهای در برابر فشارهاست.
نامهای دیگر: آسیبپذیری
اضطراب و ترس
Obsessive-Compulsive Disorder
اختلالی روانشناختی که با وجود افکار مزاحم و تکراری (وسواس فکری) و رفتارهای اجباری و تکرارشونده (وسواس عملی) مشخص میشود. این رفتارها معمولاً برای کاهش اضطراب ناشی از افکار مزاحم انجام میگیرند اما زمانبر بوده و عملکرد روزانه را مختل میکنند.
نامهای دیگر: اجبار عملی
اضطراب و ترس
Avoidance
اجتناب به رفتار یا فرایند روانشناختی گفته میشود که در آن فرد از موقعیتها، افکار، احساسات یا خاطرات ناخوشایند دوری میکند. این مکانیسم دفاعی اگرچه ممکن است در کوتاهمدت اضطراب را کاهش دهد، اما در بلندمدت مانع از پردازش صحیح هیجانات و حل مسئله میشود. در اختلالات روانشناختی مانند اضطراب اجتماعی یا اختلال استرس پس از سانحه، اجتناب یکی از علائم محوری است.
نامهای دیگر: اجتناب
اضطراب و ترس
Avoidance
رفتاری آگاهانه یا ناخودآگاه برای دوری از موقعیتها، افکار یا احساسات ناخوشایند و اضطرابآور. اگرچه این مکانیسم ممکن است اضطراب لحظهای را کاهش دهد، اما در درازمدت با جلوگیری از مواجهه، مانع یادگیری مهارتهای مقابلهای و تثبیت ترسهای ناسالم میشود. این الگو در اختلالاتی مانند اضطراب اجتماعی و وسواس فکری-عملی شایع است.
نامهای دیگر: Avoidance، avoidance
اضطراب و ترس
Posttraumatic stress disorder (PTSD)
اختلال استرس پس از سانحه یک وضعیت روانشناختی است که پس از مواجهه با رویدادی ترسناک یا آسیبزا، مانند تهدید به مرگ یا آسیب جدی، رخ میدهد. علائم اصلی شامل بازتجربهٔ دردناک حادثه، اجتناب از محرکهای مرتبط و تغییرات منفی در هیجان و تفکر است. این اختلال عملکرد فرد را در زندگی روزمره مختل کرده و نیازمند مداخلهٔ تخصصی است.
نامهای دیگر: اختلال استرس پس از سانحه، posttraumatic stress disorder
اضطراب و ترس
PTSD
اختلال استرس پس از سانحه یک وضعیت روانشناختی است که پس از مواجهه با رویدادی ترسناک یا آسیبزا ایجاد میشود. علائم اصلی شامل بازتجربه تروما، اجتناب از محرکهای مرتبط، تغییرات منفی در افکار و خلق، و برانگیختگی بیش از حد است. این اختلال میتواند عملکرد روزمره فرد را به شدت مختل کند.
نامهای دیگر: PTSD
اضطراب و ترس
Post-traumatic stress disorder
یک اختلال روانشناختی که پس از مواجهه با یک رویداد بسیار تکاندهنده یا آسیبزا در فرد ایجاد میشود. علائم آن معمولاً شامل بازگشت خاطرات دردناک، پرهیز از محرکهای مرتبط و حالتهای برانگیختگی بیش از حد است.
نامهای دیگر: اختلال استرس پس از سانحه (PTSD)
اضطراب و ترس
PTSD
یک اختلال روانشناختی است که در افراد پس از تجربه یا مشاهده یک رویداد بسیار تکاندهنده و آسیبزا ایجاد میشود. علائم این اختلال شامل بازگشت خاطرات، اجتناب از محرکهای مرتبط و برانگیختگی بیش از حد است.
نامهای دیگر: پیتیاسدی
اضطراب و ترس
Illness Anxiety Disorder
در این اختلال، فرد دچار نگرانی شدید و مزمن درباره داشتن یک بیماری جدی است، با وجود اینکه علائم جسمانی خفیف یا غیرحاضر هستند. این نگرانیها منجر به رفتارهای افراطی مانند چک کردن مکرر بدن یا اجتناب از پزشکان میشود. تشخیص پزشکی معمولاً بیماری جدی را رد میکند، اما ترس فرد کاهش نمییابد.
نامهای دیگر: اختلال اضطراب بیماری
اضطراب و ترس
Generalized Anxiety Disorder
اختلال اضطراب فراگیر با اضطراب و نگرانی مداوم، بیشازحد و غیرقابل کنترل درباره رویدادهای روزمره مشخص میشود. این نگرانیها معمولاً با علائم جسمانی مانند بیقراری، خستگی، اختلال خواب و تنش عضلانی همراه هستند. شدت و تداوم این علائم باعث اختلال قابلتوجه در عملکرد اجتماعی، شغلی یا سایر حوزههای مهم زندگی فرد میگردد.
نامهای دیگر: generalized anxiety disorder، Generalized Anxiety Disorder
اضطراب و ترس
Generalized Anxiety Disorder
وضعیت اضطرابی مزمن و مفرط است که در آن فرد بهطور مداوم و بیش از حد درباره طیف وسیعی از مسائل روزمره نگرانی دارد. این نگرانیها اغلب کنترلناپذیر بوده و با علائمی نظیر بیقراری و تنش عضلانی همراه است.
نامهای دیگر: اختلال اضطراب فراگیر
اضطراب و ترس
Generalized anxiety disorder (GAD)
اختلال اضطراب فراگیر با نگرانی و اضطراب بیش از حد و کنترلناپذیر درباره طیف وسیعی از رویدادها یا فعالیتهای روزمره شناخته میشود. این حالت معمولاً با علائم جسمانی مانند تنش عضلانی و بیقراری همراه است.
نامهای دیگر: Generalized anxiety disorder (GAD)
اضطراب و ترس
Body Dysmorphic Disorder
وضعیت روانی که در آن فرد تمرکز بیش از حد و بیمارگونهای بر نقصهای خیالی یا جزئی در ظاهر خود دارد. این تمرکز باعث ایجاد پریشانی شدید و اختلال در فعالیتهای روزمره میشود.
نامهای دیگر: اختلال بدریختانگاری بدن
اضطراب و ترس
Body Dysmorphic Disorder
اختلال شناختی و هیجانی که در آن فرد تصور میکند ظاهر او دارای نقص یا ناهنجاری است. این تصورات با واقعیت فیزیکی متفاوت بوده و منجر به نگرانی مداوم و رفتارهای تکراری برای پنهانسازی نقص میشود.
نامهای دیگر: اختلال بدشکلی بدن
اضطراب و ترس
Panic Disorder
یک نوع اختلال اضطرابی است که با حملات ناگهانی، مکرر و غیرمنتظره از ترس شدید یا اضطراب همراه است. این حملات معمولاً با علائم جسمانی مانند تپش قلب و تنگی نفس همراه بوده و فرد را دچار نگرانی مداوم از تکرار حملات میکند.
نامهای دیگر: اختلال پانیک
اضطراب و ترس
Body dysmorphic disorder
اختلال روانی که در آن فرد بیش از حد نگران نقصهای خیالی یا جزئی در ظاهر خود است. این نگرانیهای وسواسی میتواند منجر به رفتارهای تکراری و اختلال جدی در عملکرد اجتماعی شود.
نامهای دیگر: Body dysmorphic disorder، body dysmorphic disorder
اضطراب و ترس
Oppositional Defiant Disorder
اختلال نافرمانی مقابلهجویانه الگویی پایدار از خشم و تمسخر، رفتار لجبازی و مقابلهجویانه نسبت به مراجع قدرت و هنجارهای اجتماعی است. این الگو با تحریکپذیری زودهنگام، بحثهای مکرر و عمداً آزار رساندن به دیگران همراه است. علائم باید حداقل به مدت شش ماه تداوم داشته باشند و باعث اختلال عملکردی قابلتوجه در زندگی فرد شوند.
نامهای دیگر: اختلال نافرمانی مقابلهای
اضطراب و ترس
Obsessive-Compulsive Disorder (OCD)
این اختلال با وجود افکار مزاحم و تکراری (وسواس فکری) و رفتارهای اجباری برای کاهش اضطراب ناشی از این افکار (وسواس عملی) مشخص میشود. فرد میداند که این افکار یا رفتارها غیرمنطقی هستند اما قادر به کنترل آنها نیست. این چرخه زمان زیادی از روز را اشغال کرده و باعث رنج شدید و اختلال در عملکرد اجتماعی یا شغلی میگردد.
نامهای دیگر: اختلال وسواس فکری-عملی، obsessive-compulsive disorder، Obsessive-Compulsive Disorder
اضطراب و ترس
OCD
اختلال وسواس فکری-عملی یک وضعیت روانشناختی است که با افکار مزاحم تکراری (وسواس فکری) و رفتارهای اجباری برای کاهش اضطراب ناشی از آنها (وسواس عملی) مشخص میشود. این اختلال عملکرد روزمره فرد را مختل کرده و نیازمند مداخله تخصصی است. درک ریشههای اضطرابی این اختلال برای درمان مؤثر ضروری است.
نامهای دیگر: OCD
اضطراب و ترس
Obsessive-Compulsive and Related Disorders
این دسته شامل اختلالاتی است که با وجود وسواس فکری، عمل اجباری یا رفتارهای تکراری مشخص میشوند. این گروه علاوه بر OCD، شامل اختلالاتی مانند اختلال بدریختانگاری بدنی و اختلال کندن مو است. ویژگی مشترک آنها تلاشهای مکرر برای نادیده گرفتن یا سرکوب افکار یا رفتارهای ناخواسته است.
نامهای دیگر: اختلال وسواسی جبری و اختلالات مرتبط
اضطراب و ترس
Obsessive-Compulsive Disorder
اختلال روانی که با حضور افکار تکراری، ناخواسته و مزاحم (وسواس) همراه است که فرد را مجبور به انجام رفتارهای تکراری (اجبار) میکند. هدف از این رفتارها معمولاً کاهش اضطراب ناشی از افکار وسواسی است.
نامهای دیگر: اختلال وسواسی ـ جبری
اضطراب و ترس
Obsessive-Compulsive Disorder
اختلال وسواسی-جبری یک وضعیت روانشناختی است که با وجود افکار مزاحم و تکراری (وسواس) و رفتارهای اجباری برای کاهش اضطراب ناشی از آنها مشخص میشود. این رفتارها معمولاً زمانبر بوده و عملکرد روزانه فرد را مختل میکنند. افراد مبتدی میدانند که این افکار و رفتارها غیرمنطقی هستند، اما کنترل آنها برایشان دشوار است.
نامهای دیگر: اختلال وسواسی-جبری
اضطراب و ترس
Obsessive-Compulsive and Related Disorders
گروهی از اختلالات که ویژگی مشترک آنها حضور افکار مزاحم (وسواس) یا رفتارهای تکراری (اجبار) است. این اختلالات شامل طیف وسیعی از تجربههای شناختی و رفتاری است که بر عملکرد فرد تأثیر میگذارند.
نامهای دیگر: اختلال وسواسی جبری و مرتبط
اضطراب و ترس
Anxiety disorders
گروهی از شرایط روانشناختی که با ترس یا نگرانی بیش از حد، مداوم و غیرقابل کنترل مشخص میشوند. این اختلالات بر عملکرد روزانه فرد تأثیر گذاشته و با واکنشهای فیزیولوژیک همراه هستند.
نامهای دیگر: اختلالات اضطرابی
اضطراب و ترس
Dissociative disorders
اختلالاتی که در آنها میان حافظه، هویت، ادراک یا آگاهی فرد گسست یا جدایی ایجاد میشود. این فرآیند تجزیهای میتواند باعث شود فرد با واقعیت، محیط یا حتی هویت خود احساس بیگانگی کند.
نامهای دیگر: اختلالات تجزیهای
اضطراب و ترس
Trauma- and Stressor-Related Disorders
این گروه از اختلالات پس از مواجهه با یک رویداد استرسزا یا تروماتیک ظاهر میشوند و با علائمی مانند بازتجربه، اجتناب و هیپراگریزانی همراهاند. اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) و اختلال استرس حاد از مهمترین نمونههای این دسته هستند. این اختلالات میتوانند عملکرد اجتماعی و شغلی فرد را بهشدت مختل کنند.
نامهای دیگر: اختلالات مرتبط با تروما
اضطراب و ترس
Trauma- and stressor-related disorders
گروهی از اختلالات روانشناختی که در پاسخ به مواجهه با رویدادهای بسیار تنشزا، آسیبزا یا تکاندهنده ایجاد میشوند. این اختلالات بر توانایی فرد در پردازش و سازگاری با تجربههای آسیبزا تأثیر میگذارند.
نامهای دیگر: اختلالات مرتبط با تروما و عوامل استرسزا
اضطراب و ترس
Concentration Camp
اردوگاه کار اجباری مکانی است که در آن افراد به زور و تحت شرایط سخت فیزیکی و روانی به کار مجبور میشوند. در روانشناسی، این محیط به عنوان منبعی از تروماهای پیچیده و رنجهای شدید مورد مطالعه قرار میگیرد که میتواند منجر به اختلالات استرس پس از سانحه و تغییرات شخصیتی شود. ویکتور فرانکل تجربیات خود در این اردوگاهها را پایهای برای نظریهٔ لوگوتراپی قرار داد.
نامهای دیگر: اردوگاه کار اجباری
اضطراب و ترس
Risk Assessment
ارزیابی خطر فرآیندی ساختاریافته و علمی برای پیشبینی احتمال وقوع رفتارهای آسیبزا یا خشونتآمیز در فرد است. این فرآیند با شناسایی عوامل خطر و عوامل محافظتی، شدت و زمانبندی تهدید را تحلیل میکند. در روانشناسی بالینی و حقوقی، این ابزار برای تصمیمگیریهای کلیدی درباره سطح نظارت یا مداخله به کار میرود.
نامهای دیگر: ارزیابی خطر
اضطراب و ترس
Suicide risk assessment
ارزیابی خطر خودکشی رویکردی بالینی برای تعیین شدت تهدید جانی ناشی از رفتارهای خودآسیبرسان است. متخصصان با تحلیل تاریخچه روانی، علائم بالینی و عوامل محیطی، میزان احتمال اقدام به خودکشی را طبقهبندی میکنند. این ارزیابی پایهای برای تصمیمگیری درباره سطح مراقبت و مداخلات ضروری فراهم میکند.
نامهای دیگر: Suicide risk assessment، suicide risk assessment
اضطراب و ترس
cognitive appraisal
ارزیابی شناختی فرآیند تفسیر فردی از یک رویداد است که تعیین میکند آن رویداد برای فرد چه معنایی دارد و آیا تهدیدکننده یا چالشبرانگیز است. این مفهوم در نظریههای استرس، بهویژه مدل لازاروس، مرکزی است و نشان میدهد که واکنشهای هیجانی ناشی از تفسیر ذهنی ما از موقعیتهاست، نه خود موقعیت. ارزیابی اولیه و ثانویه اجزای اصلی این فرآیند هستند.
نامهای دیگر: ارزیابی شناختی
اضطراب و ترس
org
در روانشناسی، ارگ مخفف عبارت «Organismic Regression» یا بازگشت ارگانیسمی است. این مفهوم به حالتی اشاره دارد که فرد در مواجهه با استرس شدید یا ناامنی، به الگوهای رفتاری و هیجانی دوران کودکی بازمیگردد. این مکانیسم دفاعی نشاندهنده کاهش توانایی سازگاری بالغانه و بازگشت به روشهای قدیمیتر مقابله با فشارها است.
نامهای دیگر: ارگ
اضطراب و ترس
Stress
واکنش فیزیولوژیک و روانی بدن در پاسخ به فشارها یا تهدیدهای محیطی است. استرس میتواند ناشی از عدم توانایی در مقابله با تقاضاهای محیطی باشد.
نامهای دیگر: استرس
اضطراب و ترس
Post-Traumatic Stress
استرس پس از سانحه واکنشهای روانی و فیزیولوژیکی است که پس از مواجهه با یک رویداد ترسناک یا تهدیدکنندهٔ جان رخ میدهد. این حالت شامل کابوس، یادآوریهای ناخواسته، اجتناب از محرکهای مرتبط و برانگیختگی بیش از حد است. اگر این علائم بیش از یک ماه تداوم یابد و عملکرد را مختل کند، ممکن است منجر به اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) شود.
نامهای دیگر: استرس پس از سانحه
اضطراب و ترس
Acute stress
واکنش روانی و فیزیولوژیک شدید و کوتاهمدت در پاسخ به یک عامل تهدیدآمیز یا فشار روانی مشخص. این حالت معمولاً بلافاصله پس از رویداد رخ میدهد و با علائمی نظیر افزایش ضربان قلب و تنش عضلانی همراه است.
نامهای دیگر: استرس حاد
اضطراب و ترس
Psychological stress
واکنشی روانی و فیزیولوژیک در پاسخ به فشارها یا تهدیدهای ادراکشده که توانایی مقابله فرد را به چالش میکشد. این وضعیت میتواند بر تعادل هیجانی و عملکرد شناختی فرد تأثیر بگذارد.
نامهای دیگر: Psychological stress، psychological stress، Psychological Stress
اضطراب و ترس
Psychological Stress
استرس روانی واکنشی فیزیولوژیک و روانشناختی است که در پاسخ به فشارها، تهدیدها یا چالشهای درونی و بیرونی رخ میدهد. این حالت زمانی ایجاد میشود که فرد درک کند منابع مقابلهای او با تقاضاهای محیطی همخوانی ندارد. استرس مزمن میتواند بر سلامت جسمی و روانی تأثیرات منفی طولانیمدتی بگذارد.
نامهای دیگر: استرس (فشار روانی)
اضطراب و ترس
schizophrenia
یک اختلال روانپزشکی مزمن و پیچیده است که بر نحوهٔ تفکر، احساس و رفتار فرد تأثیر میگذارد. این بیماری با علائمی نظیر توهم، هذیان، تفکر آشفته و کاهش انگیزه همراه است. اسکیزوفرنی ساختار شخصیت را تکهتکه نمیکند، بلکه ارتباط فرد با واقعیت را مختل میسازد و نیاز به مدیریت طولانیمدت دارد.
نامهای دیگر: اسکیزوفرنی
اضطراب و ترس
anxiety
اضطراب حالتی از نگرانی شدید و مداوم نسبت به رویدادهای آینده یا تهدیدهای بالقوه است. این حالت با برانگیختگی سیستم عصبی سمپاتیک مثل تپش قلب و تعریق و حس از دست دادن همراه است و با ترس خاص که مربوط به تهدید فوری و حالحاضر باشد، تفاوت دارد. اضطراب میتواند عملکرد روزمره فرد را مختل کند.
نامهای دیگر: اضطراب، anxiety، Anxiety
اضطراب و ترس
test anxiety
اضطراب آزمون یک واکنش هیجانی ناسازگار است که در موقعیتهای ارزیابی تحصیلی یا آزمونها ظاهر میشود. این حالت شامل نگرانیهای شناختی و علائم فیزیولوژیک مانند تپش قلب و تعریق است که میتواند عملکرد واقعی فرد را کاهش دهد. این پدیده معمولاً ناشی از ترس از شکست یا ارزیابی منفی دیگران است.
نامهای دیگر: test anxiety
اضطراب و ترس
Social anxiety
ترس یا نگرانی شدید از مورد قضاوت شدن یا مواجهه با موقعیتهای اجتماعی توسط دیگران. این حالت میتواند باعث اجتناب از تعاملات عمومی و کاهش اعتمادبهنفس در محیطهای اجتماعی شود.
نامهای دیگر: اضطراب اجتماعی
اضطراب و ترس
Social anxiety
اضطراب اجتماعی نوعی ترس شدید و پایدار از موقعیتهای اجتماعی یا عملکردی است که در آن فرد نگران قضاوت شدن، طرد شدن یا شرمساری در حضور دیگران است. این حالت فراتر از خجالت معمولی بوده و میتواند منجر به اجتناب از تعاملات اجتماعی و اختلال در زندگی روزمره شود. علائم آن شامل ترس از صحبت کردن، غذا خوردن یا نگاه شدن در جمع است.
نامهای دیگر: Social anxiety، social anxiety
اضطراب و ترس
Illness Anxiety
اضطراب بیماری به نگرانیهای وسواسی و بیشازحد درباره سلامت و احتمال ابتلا به بیماریهای جدی اشاره دارد. این حالت میتواند به عنوان بخشی از اختلال اضطراب بیماری یا به صورت مستقل رخ دهد. فرد ممکن است با وجود اطمینانهای پزشکی، همچنان درگیر جستجوی اطلاعات یا چک کردن علائم بدن باشد.
نامهای دیگر: اضطراب بیماری
اضطراب و ترس
Academic anxiety
حالت هیجانی ناخوشایند و نگرانی مفرط که در محیطهای آموزشی تجربه میشود و میتواند مانع یادگیری شود. این اضطراب معمولاً با ترس از شکست یا عدم موفقیت در آزمونها و فعالیتهای درسی همراه است.
نامهای دیگر: اضطراب تحصیلی
اضطراب و ترس
Somatic anxiety
نوعی از اضطراب است که در آن فرد بیشتر با واکنشهای فیزیکی و بدنی ناشی از اضطراب درگیر است. در این حالت، علائم جسمانی مانند تنگی نفس یا بیقراری بدنی، جنبههای اصلی تجربه اضطرابی فرد را تشکیل میدهند.
نامهای دیگر: اضطراب جسمانی
اضطراب و ترس
Trait anxiety
به تمایل پایدار و ویژگی شخصیتی فرد برای تجربه کردن هیجانهای اضطرابی در موقعیتهای مختلف اشاره دارد. این ویژگی با اضطراب موقعیتی متفاوت است و نشاندهنده سطح پایهٔ حساسیت فرد به محرکهای تهدیدآمیز است.
نامهای دیگر: Trait anxiety، trait anxiety
اضطراب و ترس
Performance Anxiety
اضطراب عملکرد نوعی ترس یا نگرانی شدید از ناتوانی در انجام موفقیتآمیز یک وظیفه خاص، بهویژه در موقعیتهای جنسی، است. در حوزه جنسی، این اضطراب میتواند منجر به اختلال در برانگیختگی یا ارگاسم شود و چرخهای از ترس و شکست ایجاد کند که نیاز به درمان شناختی-رفتاری دارد.
نامهای دیگر: اضطراب عملکرد
اضطراب و ترس
Generalized Anxiety Disorder
حالتی که در آن فرد بهطور مداوم و بیش از حد دربارهٔ طیف گستردهای از مسائل روزمره دچار نگرانی و دلهره میشود. این اضطراب با دشواری در کنترل نگرانی و علائم جسمانی همراه است.
نامهای دیگر: اضطراب فراگیر
اضطراب و ترس
Childhood anxiety
حالتهای هیجانی ناخوشایند و نگرانی مفرط که در دوره رشد کودکان بروز میکند. این وضعیت میتواند بر عملکرد روزانه، یادگیری و تعاملات اجتماعی کودک تأثیرگذار باشد.
نامهای دیگر: اضطراب کودکان
اضطراب و ترس
Death anxiety
اضطراب مرگ به ترس، نگرانی یا هراس شدید از فرآیند مرگ، نابودی خود و یا پیامدهای پس از آن اشاره دارد. این پدیده میتواند ناشی از ناآگاهی از آینده، ترس از ناشناختهها یا احساس ناتمامی در زندگی باشد. در روانشناسی، این اضطراب بهعنوان یکی از انگیزههای بنیادین رفتارهای انسانی و سازوکارهای دفاعی در نظر گرفته میشود.
نامهای دیگر: اضطراب مرگ
اضطراب و ترس
Reassurance seeking
اطمینانجویی رفتاری است که در آن فرد برای کاهش اضطراب یا تردید، مکرراً از دیگران تأیید یا اطمینان خاطر میخواهد. این رفتار اگرچه بهطور موقت تنش روانی را کاهش میدهد، اما در بلندمدت وابستگی به دیگران را افزایش داده و مانع از یادگیری مدیریت خودکار استرس میشود. این الگو در اختلالات اضطرابی و وسواس فکری-عملی شایع است.
نامهای دیگر: اطمینانجویی
اضطراب و ترس
suicidal ideation
افکار خودکشی به هرگونه فکر، طرح یا تمایل به پایان دادن به زندگی توسط فرد اشاره دارد. این پدیده میتواند از افکار گذرا تا برنامهریزی دقیق متغیر باشد و نشانهای جدی از پریشانی روانی است. شناسایی و ارزیابی دقیق این افکار برای پیشگیری از اقدامات خطرناک و ارائه مداخلات بهموقع ضروری است.
نامهای دیگر: افکار خودکشی، suicidal ideation، Suicidal ideation
اضطراب و ترس
Burden of Responsibility
این اصطلاح به وضعیت روانشناختی اشاره دارد که در آن فرد احساس میکند مسئولیت تمام مشکلات و خوشبختی اطرافیانش بر دوش اوست. این باور اغلب با نشانههای اضطراب، فرسودگی و احساس گناه همراه است و میتواند منجر به اجتناب از روابط یا رفتارهای کنترلگر شود. در درمان، هدف بازبینی مرزهای مسئولیتپذیری سالم است.
نامهای دیگر: احساس سنگینی بار دنیا بر دوش خود
اضطراب و ترس
Checking Compulsion
بازبینی وسواسی رفتار تکراری برای اطمینان از ایمنی یا صحت انجام کارهاست، مانند چک کردن قفل درها یا شیر گاز. این رفتار ناشی از شک و تردید شدید و ترس از عواقب فاجعهبار ناشی از فراموشی است. فرد با وجود اطمینان قبلی، بارها و بارها وضعیت را بررسی میکند که زمانبر و خستهکننده است.
نامهای دیگر: وارسی
اضطراب و ترس
Re-experiencing
تجربه مجدد رویدادهای آسیبزا در قالب فلشبک، کابوس یا خاطرات ناخواسته و تکرارشونده. در این حالت، فرد گویی دوباره در لحظه وقوع رویداد اصلی قرار میگیرد و هیجانات مربوط به آن را با شدت تجربه میکند.
نامهای دیگر: بازتجربه
اضطراب و ترس
Panic
تجربهٔ حملهای ناگهانی و شدید از ترس یا اضطراب که با نشانههای جسمانی شدید همراه است. این حالت معمولاً با احساس از دست دادن کنترل یا مرگ قریبالوقوع همراه میشود.
نامهای دیگر: پانیک
اضطراب و ترس
SAS
SAS مخفف Social Anxiety Scale است که ابزاری استاندارد برای سنجش شدت علائم اضطراب اجتماعی در افراد میباشد. این پرسشنامه ابعاد مختلفی مانند ترس از ارزیابی منفی، اجتناب موقعیتهای اجتماعی و علائم فیزیولوژیک اضطراب را میسنجد. روانشناسان از این ابزار برای تشخیص اولیه و پیگیری روند درمان اختلال اضطراب اجتماعی استفاده میکنند.
نامهای دیگر: SAS
اضطراب و ترس
Beck Anxiety Inventory (BAI)
یک ابزار خودگزارشی استاندارد است که برای سنجش شدت علائم اضطراب در افراد استفاده میشود. این پرسشنامه عمدتاً بر روی نشانههای فیزیولوژیک و شناختی اضطراب تمرکز دارد.
نامهای دیگر: BAI
اضطراب و ترس
GAD-7
یک ابزار غربالگری کوتاه و استاندارد برای سنجش شدت علائم اضطراب فراگیر است. این پرسشنامه به ارزیابی میزان نگرانی و علائم جسمانی مرتبط با اضطراب در بازه زمانی مشخص میپردازد.
نامهای دیگر: GAD-7
اضطراب و ترس
PSWQ
ابزاری خودگزارشدهی برای سنجش شدت نگرانیهای مکرر و دشواری در کنترل آنها. این پرسشنامه بهویژه برای ارزیابی ویژگیهای اضطرابی در افراد استفاده میشود.
نامهای دیگر: PSWQ
اضطراب و ترس
Mental distress
پریشانی روانشناختی به حالت ناخوشایند هیجانی و روانی اشاره دارد که شامل علائمی مانند اضطراب، افسردگی یا بیقراری است. این مفهوم گستردهتر از اختلالات بالینی است و میتواند پاسخ به استرسهای روزمره یا بحرانهای زندگی باشد. پریشانی میتواند عملکرد اجتماعی و شغلی فرد را مختل کند.
نامهای دیگر: Mental distress
اضطراب و ترس
Personal distress
پریشانی شخصی به حالت احساسی ناخوشایند و آزاردهندهای اشاره دارد که فرد در مواجهه با رنج دیگران تجربه میکند. این حالت برخلاف همدلی که تمرکز بر دیگری دارد، بر خودِ فرد و نیاز او به کاهش ناراحتی درونی متمرکز است و میتواند انگیزهای برای کمکرسانی باشد، اما گاهی منجر به اجتناب از موقعیت میشود.
نامهای دیگر: Personal distress
اضطراب و ترس
General Distress
پریشانی عمومی به سطح کلی ناراحتی روانشناختی اشاره دارد که شامل ترکیبی از علائم افسردگی، اضطراب و تنش است. این مفهوم در ابزارهای سنجش سلامت روان برای اندازهگیری بار کلی رنج فرد به کار میرود. این سازه نشاندهندهٔ اختلال فراگیر در عملکرد روانی فرد در برابر فشارهای روزمره است.
نامهای دیگر: پریشانی عمومی
اضطراب و ترس
Refugee
پناهنده فردی است که به دلیل ترس موجه از آزار و اذیت، جنگ یا خشونت، مجبور به ترک محل سکونت خود شده و به کشور دیگری پناه برده است. روانشناسی پناهندهها بر تروماهای ناشی از آوارگی، فرآیند سازگاری با فرهنگ جدید و اختلالات استرس پس از سانحه تمرکز دارد. حمایتهای روانشناختی برای این گروه برای بازیابی حس امنیت و هویت ضروری است.
نامهای دیگر: Refugee، refugees
اضطراب و ترس
Response prevention
پیشگیری از پاسخ مداخلهای است که در آن از فرد خواسته میشود از انجام رفتارهای اجباری یا وسواسی خودداری کند، معمولاً در کنار مواجهه با محرکهای اضطرابزا. این روش برای کاهش وابستگی به رفتارهای ایمنسازیکننده در اختلال وسواسی-جبری (OCD) طراحی شده است. هدف، شکستن چرخه بین افکار مزاحم و رفتارهای جبرانی است.
نامهای دیگر: پیشگیری از پاسخ
اضطراب و ترس
Response prevention
پیشگیری از پاسخ مداخلهای است که در آن از فرد خواسته میشود از انجام رفتارهای اجباری یا وسواسی خودداری کند، معمولاً در کنار مواجهه با محرکهای اضطرابزا. این روش برای کاهش وابستگی به رفتارهای ایمنسازیکننده در اختلال وسواسی-جبری (OCD) طراحی شده است. هدف، شکستن چرخه بین افکار مزاحم و رفتارهای جبرانی است.
نامهای دیگر: Response prevention
اضطراب و ترس
ERP
پیشگیری و واکنشنمایی (ERP) روشی درمانی مبتنی بر شواهد برای اختلال وسواس فکری-عملی است. در این روش، فرد به تدریج با محرکهای ترسناک مواجه میشود و از انجام رفتارهای اجباری خودداری میکند. این فرآیند به فرد کمک میکند تا اضطراب طبیعی کاهش یابد و یاد بگیرد که نیازی به انجام اعمال اجباری نیست.
نامهای دیگر: ERP
اضطراب و ترس
Dissociation
یک مکانیسم روانی که در آن فرآیندهای ذهنی مانند حافظه، هویت، آگاهی یا ادراک حسی از هم گسیخته میشوند. این گسستگی میتواند به عنوان یک دفاع روانی در برابر استرسهای شدید یا به عنوان بخشی از یک اختلال عمل کند.
نامهای دیگر: تجزیه روانی (گسستگی)
اضطراب و ترس
Distress tolerance
توانایی فرد برای تاب آوردن در برابر تجربههای دردناک و هیجانات ناخوشایند بدون انجام رفتارهای تکانشی یا مخرب. این مهارت به مدیریت بحران و پذیرش واقعیتهای ناگوار کمک میکند.
نامهای دیگر: تحمل پریشانی
اضطراب و ترس
Fear
یک پاسخ هیجانی و فیزیولوژیک طبیعی در مواجهه با یک تهدید یا خطر واقعی یا تصور شده. این احساس نقش حیاتی در سیستم بقا و محافظت از سلامت فرد ایفا میکند.
نامهای دیگر: ترس
اضطراب و ترس
fear
یک هیجان بنیادین و پاسخ تکاملی در برابر یک تهدید مشخص و عینی است. این حالت شامل واکنشهای فیزیولوژیک و رفتاری برای مقابله یا فرار از خطر میشود.
نامهای دیگر: fear
اضطراب و ترس
trauma
آسیب روانی عمیق و شدیدی که در اثر تجربه یک رویداد تکاندهنده، دردناک یا تهدیدکننده برای سلامت روانی فرد ایجاد میشود. این تجربه میتواند بر عملکرد شناختی و هیجانی فرد در بلندمدت تأثیر بگذارد.
نامهای دیگر: تروما
اضطراب و ترس
Traumatization
فرآیند تجربه یا مواجهه با یک رویداد بسیار تنشزا، دردناک یا هولناک که میتواند ساختارهای روانی فرد را مختل کند. این فرآیند منجر به ایجاد آسیبهای روانی و تغییر در نحوه درک فرد از امنیت و جهان میشود.
نامهای دیگر: ترومازایی
اضطراب و ترس
threat detection
توانایی سیستمهای عصبی و شناختی برای شناسایی محرکهای بالقوه خطرناک در محیط. این فرآیند زیربنای پاسخهای غریزی و سیستمهای هشدار در موجودات زنده است.
نامهای دیگر: threat detection
اضطراب و ترس
Stress Escalation
تشدید تنش به فرآیندی اشاره دارد که در آن شدت و دامنه واکنشهای استرسی فرد به تدریج یا ناگهانی افزایش مییابد. این پدیده معمولاً زمانی رخ میدهد که مکانیسمهای مقابلهای اولیه کارایی خود را از دست دادهاند یا منبع استرس ادامهدار و غیرقابل پیشبینی است. تشدید تنش میتواند منجر به فرسودگی و اختلالات روانتنی شود.
نامهای دیگر: تشدید تنش
اضطراب و ترس
Conflict between spiritual beliefs and social norms
این اصطلاح به وضعیت روانشناختی اشاره دارد که در آن باورها و ارزشهای معنوی فرد با هنجارها و انتظارات جامعه در تضاد قرار میگیرد. چنین تعارضی میتواند منجر به سردرگمی هویت، اضطراب وجودی و کاهش رضایت از زندگی شود. درمان در این موارد بر هماهنگسازی این دو حوزه و پذیرش خود متمرکز است.
نامهای دیگر: تعارض میان باورهای معنوی مراجع و باورهای جامعه پیرامون
اضطراب و ترس
Breathing techniques
تمرینات مشخصی برای کنترل الگوی تنفس هستند که با هدف تنظیم سیستم عصبی انجام میشوند. این تکنیکها در مدیریت اضطراب و کاهش پاسخهای فیزیولوژیک به استرس مؤثرند.
نامهای دیگر: تکنیکهای تنفسی
اضطراب و ترس
Tension
حالت انقباض عضلانی یا فشار روانی ناشی از عوامل استرسزا است. این وضعیت میتواند هم به صورت جسمانی در عضلات و هم به صورت روانی در قالب بیقراری تجربه شود.
نامهای دیگر: تنیدگی
اضطراب و ترس
Anxiety sensitivity
حساسیت به اضطراب به ترس از عوارض فیزیولوژیک، روانی یا اجتماعی ناشی از علائم اضطراب اشاره دارد. این ویژگی شناختی باعث میشود فرد تپش قلب یا تنگی نفس را نشانهای از خطر جدی (مانند سکته یا دیوانگی) تفسیر کند. این نگرش نادرست میتواند چرخهای از حملات پانیک و اضطراب مداوم را تشدید و نگهداری کند.
نامهای دیگر: Anxiety sensitivity، anxiety sensitivity
اضطراب و ترس
Panic attacks
دورههای ناگهانی و شدید از ترس بسیار زیاد که با نشانههای جسمانی مانند تپش قلب و تنگی نفس همراه است. این حملات معمولاً به صورت ناگهانی و بدون پیشبینی رخ میدهند.
نامهای دیگر: حملات وحشت
اضطراب و ترس
Panic attack
حمله پانیک یک رویداد ناگهانی و مکرر از ترس شدید است که با علائم فیزیکی و روانی شدید همراه میشود. این حملات معمولاً بدون هشدار قبلی رخ داده و فرد را دچار احساس خطر فوری یا از دست دادن کنترل میکنند. علائم شایع شامل تپش قلب، تعریق، لرزش و احساس خفگی است.
نامهای دیگر: حملهی وحشتزدگی
اضطراب و ترس
Panic attack
حمله پانیک یک رویداد ناگهانی و مکرر از ترس شدید است که با علائم فیزیکی و روانی شدید همراه میشود. این حملات معمولاً بدون هشدار قبلی رخ داده و فرد را دچار احساس خطر فوری یا از دست دادن کنترل میکنند. علائم شایع شامل تپش قلب، تعریق، لرزش و احساس خفگی است.
نامهای دیگر: Panic attack، panic attacks
اضطراب و ترس
teacher anger
واکنش هیجانی منفی و شدید معلم در مواجهه با موانع یا رفتارهای ناهنجار در محیط کلاس است. این هیجان میتواند بر جو کلاس، انگیزش دانشآموزان و سلامت روان خود معلم تأثیرات عمیقی بگذارد. مدیریت خشم معلم جزء مهارتهای ضروری حرفهای برای حفظ نظم و کیفیت آموزش محسوب میشود.
نامهای دیگر: teacher anger
اضطراب و ترس
Exposure therapy
درمان با مواجهه تکنیکی است که در آن فرد به تدریج و تحت شرایط کنترلشده، با موقعیتها یا محرکهای ترسناک روبرو میشود تا پاسخ اضطرابیاش کاهش یابد. این روش بر پایه اصل عادتسازی و بازداری پاسخ عمل میکند و برای اختلالات اضطرابی و وسواس کاربرد دارد. هدف، اصلاح ترسهای ناسازگار از طریق تجربه مستقیم و ایمن است.
نامهای دیگر: Exposure therapy، exposure therapy
اضطراب و ترس
Trauma therapy
درمان تروما به مجموعهای از رویکردهای بالینی اطلاق میشود که هدف آن کاهش علائم ناشی از آسیبهای روانی و بازسازی احساس امنیت در فرد است. این فرآیند شامل پردازش مجدد خاطرات دردناک و یادگیری مهارتهای تنظیم هیجانی میباشد. هدف نهایی، بهبود کیفیت زندگی و بازگشت به عملکرد طبیعی فرد است.
نامهای دیگر: درمان تروما
اضطراب و ترس
Metacognitive Therapy
درمان شناختی-فراشناختی رویکردی نوین است که بر تغییر باورها و رفتارهای فرد نسبت به افکار و تجربیات درونیاش تمرکز دارد. این روش به جای تلاش برای تغییر محتوای افکار، بر تعدیل فرآیندهای فکری مانند نگرانی و نشخوار ذهنی تأکید میکند. هدف اصلی، کاهش رنج روانشناختی از طریق اصلاح رابطه فرد با افکارش است.
نامهای دیگر: درمان فراشناختی
اضطراب و ترس
Coping behavior
رفتار مقابلهای به تلاشهای شناختی و رفتاری فرد برای مدیریت، کاهش یا تحمل استرسها و تقاضاهای درونی یا بیرونی نامطلوب اشاره دارد. این رفتارها میتوانند سازگارانه (مانند حل مسئله و جستجوی حمایت اجتماعی) یا ناسازگارانه (مانند انزوا یا پرخاشگری) باشند. نوع و کیفیت رفتار مقابلهای نقش مهمی در سلامت روان و سازگاری فرد ایفا میکند.
نامهای دیگر: رفتار مقابلهای
اضطراب و ترس
Safety behaviors
رفتارهای ایمنی اقدامات پنهان یا آشکاری هستند که فرد برای جلوگیری از وقوع سناریوی ترسناک یا کاهش شدت اضطراب انجام میدهد. این رفتارها با وجود اینکه فرد را از خطر واقعی نجات نمیدهند، باورهای غیرمنطقی او را تقویت کرده و مانع از اصلاح شناختی میشوند. مثالهای آن شامل اجتناب از تماس چشمی یا چک کردن مکرر قفلهاست.
نامهای دیگر: رفتارهای ایمنی
اضطراب و ترس
Anguish
در روانشناسی اگزیستانسیال، رنج وجودی به حالت اضطراب عمیق و بیقراری اشاره دارد که ناشی از آگاهی فرد به آزادی مطلق و مسئولیت سنگین انتخابهای اوست. این حالت با اضطرابهای روزمره متفاوت است و ریشه در مواجهه با بنبستهای وجودی و فقدان معنای ذاتی جهان دارد. تجربه این حالت میتواند محرکی برای رشد شخصی و جستوجوی اصالت باشد.
نامهای دیگر: Anguish
اضطراب و ترس
psychosis
حالتی از اختلال شدید در عملکرد روانی است که در آن فرد ارتباط خود را با واقعیت از دست میدهد. علائم اصلی آن شامل توهم، هذیان و اختلال در تفکر و گفتار است. این وضعیت میتواند ناشی از اختلالات روانپزشکی، مصرف مواد یا بیماریهای جسمی باشد و نیازمند مداخلهٔ تخصصی است.
نامهای دیگر: روانپریشی
اضطراب و ترس
Trauma
روانزخم یا تروما، واکنش روانی شدید به رویدادی است که جان فرد یا دیگران را تهدید میکند یا خشونت شدید را به همراه دارد. این تجربه باعث برهمخوردن احساس امنیت روانی و ایجاد تغییرات در سیستم عصبی و هیجانی میشود. اگر پردازش نشود، میتواند منجر به اختلالات استرس پس از سانحه و مشکلات سازگاری گردد.
نامهای دیگر: Trauma، trauma
اضطراب و ترس
Victims
افرادی که در معرض یک رویداد آسیبزا، ناگهانی یا آسیبرسان قرار گرفتهاند و ممکن است پیامدهای روانی ناشی از آن را تجربه کنند. این اصطلاح در مطالعات مربوط به تروما برای توصیف افراد آسیبدیده به کار میرود.
نامهای دیگر: سانحهدیدگان
اضطراب و ترس
coping style
تلاشهای شناختی و رفتاری مداوم برای مدیریت خواستههای خاص خارجی یا داخلی است که از ارزیابی فرد به عنوان منبعی فراتر از منابعش ناشی میشود. سبکهای مقابله میتوانند مسئلهمحور یا هیجانمحور باشند و نقش کلیدی در سازگاری با استرس ایفا میکنند. ثبات این سبکها در طول زمان و موقعیتهای مختلف مورد بررسی روانشناسی است.
نامهای دیگر: سبک مقابله
اضطراب و ترس
Suicide risk assessment
سنجش خطر خودکشی فرآیندی ساختاریافته برای ارزیابی احتمال انجام رفتار خودکشی توسط فرد در آینده نزدیک است. این فرآیند شامل بررسی افکار، نیتها، برنامهریزی، دسترسی به وسایل و عوامل محافظتکننده میشود. هدف آن شناسایی سطح خطر و تدوین مداخلات فوری برای ایمنسازی مراجع است.
نامهای دیگر: سنجش خطر خودکشی
اضطراب و ترس
Washing Compulsion
شستوشوی وسواسی یکی از رایجترین اشکال وسواس عملی است که با نیاز شدید به شستن دستها، بدن یا اشیاء همراه است. این رفتار معمولاً ناشی از ترس از آلودگی، بیماری یا میکروبهاست. فرد ممکن است ساعتها را صرف شستوشو کند که منجر به آسیب فیزیکی پوست و اختلال در زندگی روزمره میشود.
نامهای دیگر: شستوشو
اضطراب و ترس
Safety plan
طرح ایمنی یک سند ساختاریافته و شخصیسازیشده است که به افراد در بحرانهای روانشناختی کمک میکند تا راهکارهای مقابلهای ایمن را شناسایی کنند. این طرح شامل مراحل شناسایی هشدارها، استفاده از راهبردهای خودکمکی، تماس با افراد حمایتگر و دسترسی به خدمات حرفهای است. هدف آن کاهش فوری خطر خودکشی و ایجاد حس کنترل در لحظات بحرانی است.
نامهای دیگر: Safety plan
اضطراب و ترس
Stressor
هر عامل محیطی، روانی یا جسمی که باعث ایجاد پاسخهای تنشزا در موجود زنده میشود. این عوامل میتوانند تعادل فیزیولوژیک یا روانی فرد را مختل کرده و نیاز به سازگاری ایجاد کنند.
نامهای دیگر: Stressor، stressors
اضطراب و ترس
Intolerance of Uncertainty
تمایل یا ناتوانی فرد در پذیرش موقعیتهای نامشخص و عدم قطعیت در آینده. این ویژگی معمولاً با تجربهٔ پریشانی و تلاش برای کنترل بیش از حد محیط همراه است.
نامهای دیگر: عدم تحمل ابهام
اضطراب و ترس
Uncertainty
عدم قطعیت به وضعیت روانشناختی اشاره دارد که در آن فرد اطلاعات کافی برای پیشبینی نتایج یا ارزیابی دقیق موقعیت را ندارد. این حالت اغلب با اضطراب، استرس و تلاش برای کاهش ابهام همراه است. تحمل عدم قطعیت یکی از ابعاد مهم سلامت روان و تابآوری محسوب میشود. ناتوانی در پذیرش این وضعیت میتواند منجر به وسواس فکری-عملی شود.
نامهای دیگر: عدمقطعیت
اضطراب و ترس
Compulsion
عمل اجباری شامل رفتارهای تکراری یا اعمال ذهنی است که فرد احساس میکند مجبور به انجام آنهاست تا کاهش اضطراب ناشی از وسواس فکری را به دست آورد. این رفتارها معمولاً بهصورت نمادین یا افراطی انجام میشوند و ارتباط منطقی با واقعیت ندارند. هدف اصلی آنها پیشگیری از رویدادهای ناخواسته یا کاهش پریشانی درونی است.
نامهای دیگر: عمل اجباری
اضطراب و ترس