فکر بنیان

واژه‌نامهٔ یکپارچهٔ روان‌شناسی

اصطلاحات فارسی و انگلیسی، تعریف‌های علمی بازنویسی‌شده و پیوند آثار مرتبط در بانک‌های فکر بنیان. نشانی اصلی واژه‌نامه

۱۳ اصطلاح منتشرشده · صفحهٔ ۱ از ۱

اردوگاه کار اجباری

Concentration Camp

اردوگاه کار اجباری مکانی است که در آن افراد به زور و تحت شرایط سخت فیزیکی و روانی به کار مجبور می‌شوند. در روان‌شناسی، این محیط به عنوان منبعی از تروماهای پیچیده و رنج‌های شدید مورد مطالعه قرار می‌گیرد که می‌تواند منجر به اختلالات استرس پس از سانحه و تغییرات شخصیتی شود. ویکتور فرانکل تجربیات خود در این اردوگاه‌ها را پایه‌ای برای نظریهٔ لوگوتراپی قرار داد.

نام‌های دیگر: اردوگاه کار اجباری

اضطراب و ترس

ارزیابی شناختی

cognitive appraisal

ارزیابی شناختی فرآیند تفسیر فردی از یک رویداد است که تعیین می‌کند آن رویداد برای فرد چه معنایی دارد و آیا تهدیدکننده یا چالش‌برانگیز است. این مفهوم در نظریه‌های استرس، به‌ویژه مدل لازاروس، مرکزی است و نشان می‌دهد که واکنش‌های هیجانی ناشی از تفسیر ذهنی ما از موقعیت‌هاست، نه خود موقعیت. ارزیابی اولیه و ثانویه اجزای اصلی این فرآیند هستند.

نام‌های دیگر: ارزیابی شناختی

اضطراب و ترس

اضطراب کودکان

Childhood anxiety

حالت‌های هیجانی ناخوشایند و نگرانی مفرط که در دوره رشد کودکان بروز می‌کند. این وضعیت می‌تواند بر عملکرد روزانه، یادگیری و تعاملات اجتماعی کودک تأثیرگذار باشد.

نام‌های دیگر: اضطراب کودکان

اضطراب و ترس

بازبینی وسواسی

Checking Compulsion

بازبینی وسواسی رفتار تکراری برای اطمینان از ایمنی یا صحت انجام کارهاست، مانند چک کردن قفل درها یا شیر گاز. این رفتار ناشی از شک و تردید شدید و ترس از عواقب فاجعه‌بار ناشی از فراموشی است. فرد با وجود اطمینان قبلی، بارها و بارها وضعیت را بررسی می‌کند که زمان‌بر و خسته‌کننده است.

نام‌های دیگر: وارسی

اضطراب و ترس

تعارض ارزش‌های معنوی و اجتماعی

Conflict between spiritual beliefs and social norms

این اصطلاح به وضعیت روان‌شناختی اشاره دارد که در آن باورها و ارزش‌های معنوی فرد با هنجارها و انتظارات جامعه در تضاد قرار می‌گیرد. چنین تعارضی می‌تواند منجر به سردرگمی هویت، اضطراب وجودی و کاهش رضایت از زندگی شود. درمان در این موارد بر هماهنگ‌سازی این دو حوزه و پذیرش خود متمرکز است.

نام‌های دیگر: تعارض میان باورهای معنوی مراجع و باورهای جامعه پیرامون

اضطراب و ترس

رفتار مقابله‌ای

Coping behavior

رفتار مقابله‌ای به تلاش‌های شناختی و رفتاری فرد برای مدیریت، کاهش یا تحمل استرس‌ها و تقاضاهای درونی یا بیرونی نامطلوب اشاره دارد. این رفتارها می‌توانند سازگارانه (مانند حل مسئله و جستجوی حمایت اجتماعی) یا ناسازگارانه (مانند انزوا یا پرخاشگری) باشند. نوع و کیفیت رفتار مقابله‌ای نقش مهمی در سلامت روان و سازگاری فرد ایفا می‌کند.

نام‌های دیگر: رفتار مقابله‌ای

اضطراب و ترس

سبک مقابله

coping style

تلاش‌های شناختی و رفتاری مداوم برای مدیریت خواسته‌های خاص خارجی یا داخلی است که از ارزیابی فرد به عنوان منبعی فراتر از منابعش ناشی می‌شود. سبک‌های مقابله می‌توانند مسئله‌محور یا هیجان‌محور باشند و نقش کلیدی در سازگاری با استرس ایفا می‌کنند. ثبات این سبک‌ها در طول زمان و موقعیت‌های مختلف مورد بررسی روان‌شناسی است.

نام‌های دیگر: سبک مقابله

اضطراب و ترس

عمل اجباری

Compulsion

عمل اجباری شامل رفتارهای تکراری یا اعمال ذهنی است که فرد احساس می‌کند مجبور به انجام آن‌هاست تا کاهش اضطراب ناشی از وسواس فکری را به دست آورد. این رفتارها معمولاً به‌صورت نمادین یا افراطی انجام می‌شوند و ارتباط منطقی با واقعیت ندارند. هدف اصلی آن‌ها پیشگیری از رویدادهای ناخواسته یا کاهش پریشانی درونی است.

نام‌های دیگر: عمل اجباری

اضطراب و ترس

فاجعه‌سازی

catastrophizing

یک خطای شناختی است که در آن فرد، یک رویداد یا موقعیت را بسیار بدتر از آنچه هست تصور کرده و احتمال وقوع بدترین سناریوی ممکن را بیش از حد بزرگ می‌انگارد. این نوع تفکر معمولاً منجر به افزایش سطح اضطراب و احساس درماندگی می‌شود.

نام‌های دیگر: فاجعه‌سازی

اضطراب و ترس

گذرهراسی

Chronophobia

نوعی اضطراب و ترس شدید و غیرمنطقی از گذر زمان یا گذشت عمر است. این حالت می‌تواند شامل ترس از پیر شدن، ترس از آینده یا احساس فشار ناشی از سرعت حرکت زمان باشد.

نام‌های دیگر: گذرهراسی

اضطراب و ترس

مقابله

Coping (psychology)

مقابله به مجموعه‌ای از تلاش‌های شناختی و رفتاری اطلاق می‌شود که فرد برای مدیریت شرایط خاص خارجی یا داخلی به کار می‌گیرد که از منابع شخصی فراتر می‌روند. این فرآیند شامل راهبردهایی مانند حل مسئله، بازسازی شناختی و جستجوی حمایت اجتماعی است. هدف اصلی مقابله، کاهش بار استرس و حفظ تعادل روان‌شناختی در مواجهه با چالش‌هاست.

نام‌های دیگر: Coping (psychology)

اضطراب و ترس

مواجهه

confrontation

فرآیندی در روان‌شناسی که در آن فرد با موقعیت‌ها، افراد یا افکار ناخوشایند و اضطراب‌آور روبرو می‌شود. این رویکرد معمولاً با هدف کاهش حساسیت و مواجهه مستقیم با محرک‌های ترسناک برای مدیریت واکنش‌های هیجانی به کار می‌رود.

نام‌های دیگر: مواجهه

اضطراب و ترس

وسواس عملی

Compulsion

وسواس عملی به رفتارهای تکراری یا اعمال ذهنی اطلاق می‌شود که فرد احساس می‌کند مجبور به انجام آن‌هاست تا از کاهش اضطراب یا جلوگیری از رویداد ناخوشایند جلوگیری کند. این اعمال معمولاً به وضوح با واقعیت تناسب ندارند یا بیش از حد هستند. انجام این کارها موقتا اضطراب را کاهش می‌دهد اما چرخه معیوبی از وسواس ایجاد می‌کند.

نام‌های دیگر: اجبار

اضطراب و ترس