فکر بنیان

واژه‌نامهٔ یکپارچهٔ روان‌شناسی

اصطلاحات فارسی و انگلیسی، تعریف‌های علمی بازنویسی‌شده و پیوند آثار مرتبط در بانک‌های فکر بنیان. نشانی اصلی واژه‌نامه

۵۴ اصطلاح منتشرشده · صفحهٔ ۱ از ۱

آزمون استعدادهای ویژه

aptitude test

آزمون استعدادهای ویژه ابزارهایی استاندارد برای سنجش توانایی‌های ذاتی و بالقوه فرد در یادگیری مهارت‌های خاص هستند. این آزمون‌ها پیش‌بینی می‌کنند که فرد در آینده چه میزان موفقیت در حوزه‌های تحصیلی یا شغلی خاصی خواهد داشت. برخلاف آزمون‌های عملکرد، این ابزارها دانش کسب‌شده قبلی را نمی‌سنجند، بلکه پتانسیل یادگیری جدید را ارزیابی می‌کنند.

نام‌های دیگر: aptitude test

شناخت

آگاهی

awareness

آگاهی به معنای تجربهٔ مستقیم و زنده از خود و محیط پیرامون است که شامل ادراک حسی و درون‌نگری می‌شود. این مفهوم یکی از مباحث بنیادین در روان‌شناسی شناختی و علوم اعصاب است که چگونگی پردازش اطلاعات را توضیح می‌دهد. آگاهی می‌تواند سطح‌های مختلفی از وضوح و تمرکز داشته باشد.

نام‌های دیگر: آگاهی

شناخت

آلزایمر

Alzheimer's disease

یک اختلال عصبی پیش‌رونده و مزمن است که با تخریب تدریجی سلول‌های عصبی و کاهش شدید توانایی‌های شناختی شناخته می‌شود. این بیماری معمولاً با از دست دادن حافظه بلندمدت و اختلال در جهت‌یابی آغاز می‌گردد.

نام‌های دیگر: آلزایمر

شناخت

آموزش توجه

Attention Training

یک روش مداخله‌ای در درمان‌های مبتنی بر پذیرش است که بر تقویت کنترل شناختی و توانایی فرد برای مدیریت توجه تمرکز دارد. این آموزش به فرد کمک می‌کند تا توجه خود را از محرک‌های مزاحم جدا کرده و بر جنبه‌های مورد نظر تمرکز کند.

نام‌های دیگر: آموزش توجه

شناخت

آمیگدال

Amygdala

ساختاری بادوی شکل در سیستم لیمبیک مغز که نقش محوری در پردازش هیجانات دارد. آمیگدال به‌ویژه در تنظیم پاسخ‌های ترس، اضطراب و یادگیری هیجانی نقش کلیدی ایفا می‌کند.

نام‌های دیگر: آمیگدال

شناخت

ابهام

Ambiguity

ابهام به وضعیت یا ویژگی گفته می‌شود که در آن اطلاعات، محرک‌ها یا موقعیت‌ها دارای معنای چندگانه، ناواضح یا تفسیرپذیر هستند. در روان‌شناسی، تحمل ابهام به توانایی فرد برای مدیریت و تحمل موقعیت‌های غیرقطعی بدون احساس ناراحتی شدید اشاره دارد. این مفهوم در سنجش شخصیت و تصمیم‌گیری تحت شرایط عدم قطعیت نقش کلیدی ایفا می‌کند.

نام‌های دیگر: Ambiguity

شناخت

اتصال (روان‌شناسی)

Association (psychology)

اتصال در روان‌شناسی به فرآیندی اشاره دارد که طی آن دو رویداد، محرک یا پاسخ در ذهن فرد با یکدیگر پیوند می‌خورند. این پدیده پایه و اساس یادگیری شرطی‌سازی و شکل‌گیری حافظه است. نظریه‌پردازان کلاسیک و عمل‌گرا نقش محوری اتصالات عصبی و رفتاری را در سازگاری با محیط برجسته کرده‌اند.

نام‌های دیگر: Association (psychology)

شناخت

اختلال نقص توجه

attention deficit disorder

وضعیت عصبی-تحولی که در آن فرد با دشواری در حفظ تمرکز، سازماندهی فعالیت‌ها و توجه مداوم روبروست. این اختلال معمولاً با مشکلاتی در کنترل تکانه‌ها و مدیریت وظایف همراه است.

نام‌های دیگر: attention deficit disorder

شناخت

ارزیابی

assessment

فرآیند سیستماتیک جمع‌آوری، تجزیه و تحلیل و تفسیر اطلاعات برای درک وضعیت، توانایی‌ها یا ویژگی‌های یک فرد است. این فرآیند به منظور تصمیم‌گیری‌های علمی و درک بهتر ویژگی‌های روان‌شناختی یا عملکردی انجام می‌شود.

نام‌های دیگر: assessment

شناخت

استعداد

aptitude

استعداد به توانایی ذاتی یا بالقوهٔ فرد برای یادگیری مهارت‌های جدید یا انجام وظایف خاص در آینده اشاره دارد. بر خلاف دانش کسب‌شده، استعداد پتانسیل ذاتی فرد را در حوزه‌های مشخصی مانند ریاضی، موسیقی یا فضایی نشان می‌دهد. این مفهوم در مشاورهٔ تحصیلی و شغلی برای پیش‌بینی موفقیت آتی کاربرد دارد.

نام‌های دیگر: aptitude، Aptitude

شناخت

استعداد

Aptitude

استعداد به توانایی ذاتی یا اکتسابی فرد برای یادگیری سریع‌تر یا عملکرد بهتر در یک حوزه خاص اشاره دارد. این مفهوم با هوش عمومی متفاوت است و بیشتر بر پتانسیل یادگیری مهارت‌های خاص مانند ریاضیات، موسیقی یا زبان تأکید دارد.

نام‌های دیگر: استعداد

شناخت

استنباط فرضیه‌ای

abductive inference

استنباط فرضیه‌ای نوعی استدلال تشخیصی است که در آن پزشکان با توجه به علائم، محتمل‌ترین علت بیماری را حدس می‌زنند. این فرآیند اغلب به عنوان «استدلال برای بهترین تبیین» توصیف می‌شود. در ریاضیات، این نوع استدلال ممکن است ضعیف یا نادرست تلقی شود.

نام‌های دیگر: abductive inference، استنباط فرضیه‌ای

شناخت

افت

abaissement

افت روانی یا ابیسمنت به حالتی گفته می‌شود که در آن آستانه هشیاری فرد کاهش می‌یابد و افکار ناهشیار به سطح هشیاری راه می‌یابند. این پدیده معمولاً هنگام به خواب رفتن آرام رخ می‌دهد و نخستین بار توسط پیر ژانه توصیف شد.

نام‌های دیگر: abaissement، افت

شناخت

افکار خودکار

automatic thoughts

افکار خودکار، جریانات فکری سریع، ناگهانی و اغلب غیرارادی هستند که در مواجهه با موقعیت‌های خاص ظاهر می‌شوند. این افکار معمولاً به‌عنوان واقعی و درست پذیرفته می‌شوند و بدون شک و بررسی منطقی، بر احساسات و رفتار فرد تأثیر می‌گذارند. در مدل شناختی، این افکار پل ارتباطی میان محرک‌های محیطی و واکنش‌های هیجانی هستند.

نام‌های دیگر: افکار خودکار

شناخت

انگیختگی

Arousal

وضعیت فیزیولوژیکی و روان‌شناختی که در آن سیستم عصبی در سطحی از هوشیاری و آمادگی برای پاسخگویی به محرک‌ها قرار دارد. این حالت می‌تواند طیفی از آرامش تا هیجان شدید را شامل شود.

نام‌های دیگر: انگیختگی

شناخت

انگیزه دستاورد

Achievement motivation

تمایل درونی فرد برای تلاش جهت رسیدن به استانداردهای عالی، غلبه بر موانع و کسب موفقیت در فعالیت‌های چالش‌برانگیز. این انگیزه شامل نیاز به پیروزی، اجتناب از شکست و لذت بردن از پیشرفت شخصی است. افراد با انگیزه دستاورد بالا معمولاً اهداف واقع‌بینانه اما دشوار را انتخاب کرده و پشتکار بیشتری در رسیدن به آن‌ها نشان می‌دهند.

نام‌های دیگر: achievement motivation

شناخت

اهداف دستاورد

achievement goals

اهداف دستاورد به جهت‌گیری‌های کلی فرد در موقعیت‌های یادگیری اشاره دارد که تعیین می‌کند فرد چرا می‌خواهد در کاری موفق شود. این اهداف معمولاً به دو دسته اهداف تسلط (تمرکز بر یادگیری و رشد) و اهداف عملکردی (تمرکز بر اثبات شایستگی یا اجتناب از شکست) تقسیم می‌شوند. این نظریه توضیح می‌دهد که چگونه باورها درباره توانایی بر رفتار و هیجانات یادگیرنده تأثیر می‌گذارد.

نام‌های دیگر: achievement goals

شناخت

بیگانگی

Alienation

بیگانگی در روان‌شناسی به حالتی از جدایی و گسست فرد از خود، دیگران، جامعه یا محیط پیرامون اطلاق می‌شود. این احساس می‌تواند ناشی از انزوا، طرد اجتماعی یا ناسازگاری با ارزش‌های حاکم باشد. بیگانگی اغلب با احساس پوچی، ناامنی و کاهش معناداری در تعلق‌خاطر همراه است.

نام‌های دیگر: بیگانگی

شناخت

بیماری آلزایمر

Alzheimer's disease

شایع‌ترین علت زوال عقل است که با پیشرفت تدریجی و از دست دادن سلول‌های عصبی همراه است. ویژگی‌های اصلی آن شامل اختلال حافظه، مشکلات زبانی و تغییرات شخصیتی است. این بیماری با تجمع پلاک‌های آمیلوئید و توده‌های تاو در مغز مشخص می‌شود.

نام‌های دیگر: بیماری آلزایمر

شناخت

پذیرش

Acceptance

پذیرش به معنای آگاهانه و بدون قضاوت تجربه‌های درونی مانند افکار، احساسات و حواس‌پرتی‌ها است. در روان‌شناسی، این مفهوم به معنای مقاومت نکردن در برابر تجربیات ناخوشایند و اجازه دادن به آن‌ها برای حضور و رفتن است. این رویکرد پایه‌ای در درمان‌های مبتنی بر ذهن‌آگاهی و درمان پذیرش و تعهد است.

نام‌های دیگر: acceptance، Acceptance

شناخت

پردازش خودکار

automatic processing

پردازش خودکار به فرآیندهای ذهنی گفته می‌شود که به‌صورت ناخودآگاه، سریع و بدون نیاز به تلاش توجهی انجام می‌گیرند. این نوع پردازش معمولاً برای مهارت‌های اکتسابی و تکراری مانند رانندگی یا خواندن به کار می‌رود. در مقابل، پردازش کنترل‌شده نیازمند توجه آگاهانه و تلاش شناختی بیشتری است.

نام‌های دیگر: automatic processing

شناخت

پس‌تصویر

Afterimage

پدیده‌ای ادراکی که در آن پس از مواجهه با یک محرک بصری، تصویری از آن محرک برای مدتی در میدان بینایی باقی می‌ماند. این پدیده معمولاً ناشی از خستگی سلول‌های گیرنده در شبکیه چشم است.

نام‌های دیگر: Afterimage

شناخت

تحلیل

analysis

تحلیل فرآیند سیستماتیک شکستن یک پدیده پیچیده به اجزای سازنده آن برای درک بهتر ساختار و عملکرد آن است. در روان‌شناسی، این مفهوم در روش‌های پژوهشی، تفسیر رفتارها و بررسی ساختارهای ذهنی کاربرد گسترده‌ای دارد و پایه‌ای برای استنتاج‌های علمی محسوب می‌شود.

نام‌های دیگر: analysis

شناخت

تحلیل واریانس

ANOVA

روشی آماری برای بررسی تفاوت میان میانگین‌های گروه‌های مختلف در یک پژوهش. این تحلیل به محقق اجازه می‌دهد تا بفهمد آیا تفاوت‌های مشاهده‌شده در داده‌ها از نظر آماری معنادار هستند یا خیر.

نام‌های دیگر: ANOVA

شناخت

تمرین کاربردی

Applied practice

انجام فعالیت‌های هدفمند و عملی برای انتقال دانش نظری به مهارت‌های مهارتی در زندگی روزمره است. این تمرین‌ها با هدف تثبیت یادگیری و بهبود عملکرد در موقعیت‌های واقعی طراحی می‌شوند.

نام‌های دیگر: تمرین کاربردی

شناخت

توانایی

ability

توانایی به ظرفیت ذاتی یا اکتسابی فرد برای انجام موفقیت‌آمیز یک کار یا عملکرد خاص اشاره دارد. این مفهوم در روان‌شناسی شناختی و شخصیت، به مهارت‌های ذهنی و جسمی گفته می‌شود که امکان رسیدن به اهداف را فراهم می‌کنند. توانایی‌ها معمولاً در برابر «استعداد» (که ذاتی‌تر است) و «مهارت» (که اکتسابی‌تر است) تعریف می‌شوند.

نام‌های دیگر: ability

شناخت

توجه

Attention

توجه فرآیند شناختی متمرکز کردن منابع پردازشی ذهن بر یک یا چند محرک خاص در میان سایر محرک‌های مزاحم است. این مکانیسم به فرد امکان می‌دهد تا بر اطلاعات مهم تمرکز کرده و از بار شناختی بیش‌ازحد جلوگیری کند. توجه می‌تواند انتخابی، تقسیم‌شده یا پایدار باشد و نقش کلیدی در یادگیری و ادراک ایفا می‌کند.

نام‌های دیگر: توجه

شناخت

توجه

attention

توجه فرآیند فعالانهٔ انتخاب و تمرکز بر محرک‌های خاص در محیط یا درون ذهن، در حالی که سایر محرک‌ها نادیده گرفته می‌شوند. این مکانیسم شناختی امکان پردازش عمیق‌تر اطلاعات منتخب را فراهم می‌آورد و نقش کلیدی در یادگیری و حافظه دارد. توجه می‌تواند پایدار، تقسیم‌شده یا انتخابی باشد و تحت تأثیر عوامل انگیزشی و شناختی قرار گیرد.

نام‌های دیگر: attention

شناخت

توهم شنیداری

Auditory hallucination

ادراک شنیداری چیزی که در واقعیت وجود ندارد، مانند شنیدن صدا، موسیقی یا گفتار. این تجربه می‌تواند به صورت صداهای تک‌نفره یا گفتگوهای جمعی باشد و از نشانه‌های مهم در ارزیابی‌های روان‌پزشکی است.

نام‌های دیگر: توهم شنیداری

شناخت

توهم‌های شنیداری

Auditory hallucinations

ادراک حسی بدون وجود محرک خارجی در محیط که در آن فرد صداهایی را می‌شنود که دیگران قادر به شنیدن آن‌ها نیستند. این پدیده می‌تواند شامل گفتار، صداهای محیطی یا موسیقی باشد.

نام‌های دیگر: توهم‌های شنیداری

شناخت

جذب توجهی

attentional capture

فرآیندی که در آن یک محرک بیرونی یا درونی، توجه فرد را به‌طور ناخودآگاه و سریع از فعالیت فعلی منحرف می‌کند. این پدیده معمولاً زمانی رخ می‌دهد که محرک دارای ویژگی‌های برجسته یا تهدیدآمیز باشد.

نام‌های دیگر: attentional capture

شناخت

جهت‌گیری هدف‌های پیشرفت

achievement goal orientation

الگویی از باورها و انگیزه‌ها که تعیین می‌کند فرد چگونه در فعالیت‌های یادگیری یا عملکرد، اهداف خود را تعریف و دنبال می‌کند. این جهت‌گیری می‌تواند بر تمرکز فرد بر یادگیری عمیق یا صرفاً نمایش توانایی و کسب امتیاز تأکید داشته باشد.

نام‌های دیگر: جهت‌گیری هدف‌های پیشرفت

شناخت

خودکارسازی

Automation

فرآیندی که در آن وظایف یا عملکردهای خاصی بدون دخالت مستقیم و پیوستهٔ انسان، توسط ماشین‌آلات یا نرم‌افزارها انجام می‌شود. در روان‌شناسی و علوم شناختی، این مفهوم گاه به رفتارهای عادی‌شده و بدون تفکر آگاهانه نیز اطلاق می‌گردد. خودکارسازی می‌تواند باعث افزایش کارایی شود، اما ممکن است منجر به کاهش توجه و آگاهی فرد نسبت به محیط گردد.

نام‌های دیگر: Automation، automation

شناخت

خودکاری

automaticity

توانایی انجام فعالیت‌ها یا فرآیندهای شناختی بدون نیاز به تلاش آگاهانه و کنترل ارادی. این ویژگی زمانی رخ می‌دهد که یک مهارت یا پاسخ از طریق تمرین و تکرار، به بخشی خودکار از سیستم رفتاری تبدیل شود.

نام‌های دیگر: automaticity، Automaticity

شناخت

خودمطالعه

Autoethnography

خودمطالعه روشی کیفی است که در آن پژوهشگر با استفاده از تجربیات شخصی و خودآگاهی، به تحلیل فرهنگ، جامعه یا پدیده‌های روان‌شناختی می‌پردازد. این روش مرزهای بین خودِ فرد و بافت اجتماعی را در هم می‌آمیزد تا بینش‌های عمیق‌تری ارائه دهد. در روان‌شناسی، خودمطالعه می‌تواند برای درک بهتر پویایی‌های درونی و تأثیر محیط بر خودشناسی به کار رود.

نام‌های دیگر: خودمطالعه

شناخت

درمان آدلری

Adlerian therapy

درمان آدلری رویکردی روان‌درمانی است که بر اساس نظریات آلفرد آدلر شکل گرفته و بر حس تعلق اجتماعی، انگیزه پیشرفت و سبک زندگی فرد تأکید دارد. این روش با هدف اصلاح باورهای ناکارآمد و تقویت همکاری اجتماعی، به فرد کمک می‌کند تا احساس کم‌برابری خود را مدیریت کند. درمانگر در این رویکرد نقش همکار و الگوی اجتماعی را ایفا می‌کند.

نام‌های دیگر: درمان آدلری

شناخت

درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد

ACT

یک رویکرد در روان‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی است که بر افزایش انعطاف‌پذیری روان‌شناختی تمرکز دارد. این روش به فرد کمک می‌کند تا با ارزش‌های خود همسو شده و به‌جای مبارزه با تجربیات ناخوشایند، با آن‌ها به‌ شکلی سازنده برخورد کند.

نام‌های دیگر: ACT

شناخت

دوگانگی‌نظری

ambivalence

دوگانگی‌نظری یا ابهام‌نگری به وضعیت روان‌شناختی اشاره دارد که در آن فرد هم‌زمان احساسات، افکار یا تمایلات متضاد نسبت به یک موضوع یا رفتار خاص دارد. در روان‌شناسی، این حالت اغلب به عنوان مانعی برای تغییر رفتار دیده می‌شود، زیرا فرد بین مزایا و معایب یک گزینه گیر کرده است. درک و حل این دوگانگی بخشی مهم از فرآیند تصمیم‌گیری و درمان است.

نام‌های دیگر: ambivalence، Ambivalence

شناخت

عاطفه (زبان‌شناسی)

Affect (linguistics)

در حوزه زبان‌شناسی، به جنبه‌های معنایی و کاربردی کلمات اشاره دارد که بار احساسی یا نگرش گوینده را به پیام منتقل می‌کنند. این مفهوم بر نحوه انتقال حالات درونی از طریق ساختارهای زبانی و نشانه‌های کلامی تمرکز دارد.

نام‌های دیگر: Affect (linguistics)

شناخت

عامل‌های عاطفی

affective agents

عامل‌های عاطفی، شخصیت‌های مجازی یا کاراکترهای دیجیتال هستند که برای ایجاد و مدیریت تعاملات عاطفی با کاربر در محیط‌های آموزشی یا درمانی طراحی شده‌اند. این عامل‌ها با نمایش همدلی، تشویق یا همدلی شناختی، بر انگیزش و درگیری عاطفی یادگیرنده تأثیر می‌گذارند. کاربرد آن‌ها در افزایش پایداری یادگیری و بهبود تجربه کاربری در سیستم‌های هوشمند متمرکز است.

نام‌های دیگر: affective agents

شناخت

عاملیت

Agency

عاملیت به توانایی فرد در اتخاذ تصمیمات آگاهانه، آغازگر عمل بودن و تأثیرگذاری بر محیط و سرنوشت خود اشاره دارد. این مفهوم در روان‌شناسی نشان‌دهنده حس کنترل درونی و مسئولیت‌پذیری در قبال رفتارهاست. عاملیت در مقابل ساختارها قرار می‌گیرد و نقش کلیدی در رشد شخصیت و بهزیستی روان‌شناختی ایفا می‌کند.

نام‌های دیگر: عاملیت

شناخت

فلسفه تحلیلی

Analytic Philosophy

فلسفه تحلیلی گرایشی در فلسفه است که بر تحلیل زبانی، منطقی و مفهومی تمرکز دارد. این مکتب معتقد است بسیاری از مسائل فلسفی ناشی از سوءتفاهم‌های زبانی هستند و با شفاف‌سازی مفاهیم قابل حل می‌شوند. در روان‌شناسی، این رویکرد به وضوح مفاهیم و روش‌های پژوهشی دقیق کمک می‌کند. تمرکز اصلی بر استدلال منسجم و پرهیز از ابهام است.

نام‌های دیگر: فلسفه تحلیلی

شناخت

کنترل توجه

Attentional control

کنترل توجه به توانایی فرد در مدیریت و تنظیم توجه خود بر محرک‌های مرتبط و نادیده گرفتن محرک‌های نامربوط اشاره دارد. این مفهوم در روان‌شناسی شناختی و مطالعات مربوط به اختلالات توجه مانند ADHD مورد توجه قرار گرفته است. کنترل توجه شامل فرآیندهای شناختی نظیر تمرکز، توزیع توجه و تغییر توجه است که برای عملکرد بهینه ذهنی ضروری هستند.

نام‌های دیگر: Attentional control، attentional control

شناخت

محیط‌های یادگیری سازگار

adaptive learning environments

محیط‌های یادگیری سازگار، سیستم‌های آموزشی هوشمندی هستند که با تحلیل مستمر عملکرد و نیازهای یادگیرنده، محتوا و روش تدریس را به‌صورت پویا تنظیم می‌کنند. این سیستم‌ها با استفاده از داده‌های رفتاری و شناختی، مسیر یادگیری را شخصی‌سازی کرده تا بازدهی آموزشی افزایش یابد. هدف اصلی آن‌ها ارائه تجربه‌ای متناسب با سطح دانش و سبک یادگیری هر فرد است.

نام‌های دیگر: adaptive learning environments

شناخت

مرور ذهنی فعال

active rehearsal

مرور ذهنی فعال به فرآیندی اشاره دارد که در آن فرد اطلاعات را با تکرار آگاهانه و معنادار در ذهن خود تثبیت می‌کند. این روش با مرور مکانیکی متفاوت است و بر درک و سازماندهی اطلاعات تمرکز دارد تا حافظه بلندمدت تقویت شود.

نام‌های دیگر: active rehearsal، مرور ذهنی فعال

شناخت

معماری شناختی

Architecture

در روان‌شناسی، معماری به ساختار بنیادین و سازمان‌یافته‌ی سیستم‌های ذهنی یا عصبی اشاره دارد که فرآیندهای شناختی و رفتاری را ممکن می‌سازد. این مفهوم شامل نحوه اتصال و تعامل اجزای مختلف مغز یا ذهن برای پردازش اطلاعات است. معماری شناختی چارچوبی نظری برای درک مکانیسم‌های زیربنایی یادگیری، حافظه و توجه فراهم می‌کند.

نام‌های دیگر: Architecture

شناخت

مقابله از پیش

Anticipatory coping

راهبردهایی که فرد پیش از مواجهه با یک رویداد تنش‌زا برای مدیریت اثرات روانی آن به کار می‌گیرد. این نوع مقابله شامل آمادگی ذهنی و تنظیم هیجانی برای کاهش فشار احتمالی در آینده است.

نام‌های دیگر: مقابله از پیش

شناخت

ناباوری به خدا

Atheism

ناباوری به خدا یا الحاد، عدم باور به وجود خالق یا نیروهای متعالی را بیان می‌کند. در روان‌شناسی، این موضوع معمولاً در بستر بررسی هویت مذهبی، تعارضات ارزشی و سازگاری اجتماعی مطالعه می‌شود. ناباوری می‌تواند تحت تأثیر عوامل شناختی، تربیتی و تجربیات شخصی شکل گیرد و بر جهان‌بینی فرد تأثیر بگذارد.

نام‌های دیگر: ناباوری به خدا

شناخت

نظریه استدلال‌ورزی

Argumentation theory

شاخه‌ای از مطالعه که به بررسی ساختار، فرآیند و منطق استدلال‌ها در تعاملات انسانی می‌پردازد. این نظریه به تحلیل چگونگی استفاده از زبان برای دفاع از دیدگاه‌ها و رسیدن به توافق یا تغییر باورها کمک می‌کند.

نام‌های دیگر: Argumentation theory

شناخت

نگرش به مدرسه

Attitude toward school

نگرش به مدرسه به ارزیابی‌ها، باورها و تمایلات عاطفی فرد نسبت به محیط آموزشی، معلمان و همسالان اشاره دارد. این سازه شامل ابعاد شناختی، هیجانی و رفتاری است که بر انگیزش تحصیلی و سازگاری دانش‌آموزان تأثیر می‌گذارد. نگرش مثبت معمولاً با مشارکت بیشتر و عملکرد بهتر همراه است، در حالی که نگرش منفی می‌تواند منجر به اجتناب از مدرسه شود.

نام‌های دیگر: نگرش به مدرسه

شناخت

واژگان فعال

active vocabulary

واژگان فعال به مجموعه‌ای از کلماتی اطلاق می‌شود که فرد در گفتار و نوشتار خود به کار می‌برد. این واژگان با واژگان انفعالی که فرد تنها در درک گفتار و متن می‌شناسد، تفاوت دارد و نشان‌دهنده توانایی تولید کلمات است.

نام‌های دیگر: active vocabulary، واژگان فعال

شناخت

ویژگی وابسته

Associative property

در منطق و ریاضیات، ویژگی وابسته یا وابستگی‌پذیری به خاصیتی اشاره دارد که در آن ترتیب گروه‌بندی عملگرها بر نتیجه نهایی تأثیری ندارد. به بیان دیگر، اگر سه یا چند مقدار داشته باشیم، نحوه قرارگیری پرانتزها در عملیات متوالی، خروجی را تغییر نمی‌دهد. این مفهوم در روان‌شناسی شناختی ممکن است به نحوه سازمان‌دهی ذهنی اطلاعات و ارتباطات بین مفاهیم اشاره داشته باشد.

نام‌های دیگر: Associative property

شناخت

هدف پیشرفت

Achievement Goal

هدف‌های پیشرفت، انگیزه‌ها و دلایلی هستند که افراد را در موقعیت‌های آموزشی یا عملکردی هدایت می‌کنند. این اهداف معمولاً به دو دسته تسلط‌گرا (تأکید بر یادگیری و رشد) و عملکردگرا (تأکید بر اثبات شایستگی یا اجتناب از شکست) تقسیم می‌شوند. جهت‌گیری هدفی بر راهبردهای یادگیری و تاب‌آوری در برابر شکست تأثیر می‌گذارد.

نام‌های دیگر: هدف پیشرفت

شناخت

یادگیری تحصیلی

Academic Learning

یادگیری تحصیلی به فرآیند اکتساب دانش، مهارت‌ها و نگرش‌های خاصی اشاره دارد که در محیط‌های آموزشی رسمی و ساختاریافته صورت می‌گیرد. این نوع یادگیری معمولاً بر اساس برنامه‌های درسی از پیش تعیین‌شده طراحی شده و هدف آن توسعه توانایی‌های شناختی و عملی دانش‌آموزان است. برخلاف یادگیری غیررسمی، یادگیری تحصیلی دارای اهداف مشخص، معیارهای ارزیابی و ساختار زمانی معین است.

نام‌های دیگر: یادگیری تحصیلی

شناخت