فکر بنیان

واژه‌نامهٔ یکپارچهٔ روان‌شناسی

اصطلاحات فارسی و انگلیسی، تعریف‌های علمی بازنویسی‌شده و پیوند آثار مرتبط در بانک‌های فکر بنیان. نشانی اصلی واژه‌نامه

۱۶ اصطلاح منتشرشده · صفحهٔ ۱ از ۱

ابطال‌پذیری

Falsifiability

ابطال‌پذیری معیار روش‌شناختی است که بر اساس آن یک نظریه یا فرضیه علمی باید به گونه‌ای بیان شود که امکان رد شدن آن توسط شواهد تجربی وجود داشته باشد. این مفهوم که توسط کارل پوپر مطرح شد، مرز میان علوم واقعی و شبه‌علم را مشخص می‌کند. اگر نظریه‌ای در برابر هیچ شواهدی قابل اصلاح یا رد نباشد، فاقد ابطال‌پذیری است.

نام‌های دیگر: Falsifiability

شناخت

انعطاف‌پذیری (مهندسی)

Flexibility (engineering)

انعطاف‌پذیری در مهندسی به توانایی یک سیستم یا ماده برای تغییر شکل تحت بار و بازگشت به حالت اولیه پس از حذف بار اشاره دارد. این مفهوم در طراحی سیستم‌های روان‌شناختی و آموزشی نیز به عنوان ظرفیت سازگاری با تغییرات به کار می‌رود. سنجش این ویژگی به درک سازگاری سیستم‌های پیچیده کمک شایانی می‌کند.

نام‌های دیگر: Flexibility (engineering)

شناخت

بازشناسی چهره

face recognition

فرآیند شناختی پیچیده‌ای که شامل شناسایی و یادآوری ویژگی‌های بصری چهره برای تشخیص هویت افراد است. این توانایی بر پایه پردازش ویژگی‌های ساختاری و الگوهای بصری چهره استوار است.

نام‌های دیگر: بازشناسی چهره

شناخت

بازشناسی چهره

facial recognition

فرآیند ادراکی که در آن فرد ویژگی‌های ظاهری صورت را شناسایی و پردازش می‌کند. این توانایی بخشی از عملکردهای پیچیده سیستم بینایی و حافظه است که به تشخیص هویت افراد کمک می‌کند.

نام‌های دیگر: facial recognition

شناخت

تداعی آزاد

Free association

روشی در روان‌کاوی که در آن فرد بدون فیلتر کردن یا سانسور کردن، هر آنچه را که به ذهنش می‌رسد بیان می‌کند. هدف از این تکنیک، دسترسی به فرآیندهای ناخودآگاه و ریشه‌های روانی رفتارها است.

نام‌های دیگر: تداعی آزاد

شناخت

تمرکز

Focus

توانایی روان‌شناختی برای هدایت توجه به یک محرک خاص و نادیده گرفتن عوامل مزاحم. تمرکز جزء اصلی توجه پایدار و عملکرد اجرایی مغز محسوب می‌شود. ضعف در تمرکز می‌تواند نشانه‌ای از خستگی، استرس یا اختلالاتی مانند نقص توجه باشد. بهبود تمرکز از طریق تکنیک‌های ذهن‌آگاهی و مدیریت محیط امکان‌پذیر است.

نام‌های دیگر: تمرکز

شناخت

حافظه بازشناسی چهره

face recognition memory

توانایی ذهنی برای شناسایی و تشخیص چهره‌های آشنا و متمایز کردن آن‌ها از چهره‌های ناشناس. این فرآیند شناختی بر ذخیره ویژگی‌های بصری و ارتباط آن‌ها با هویت فرد تکیه دارد.

نام‌های دیگر: face recognition memory

شناخت

حافظه چهره

face memory

توانایی ذهنی برای ذخیره، نگهداری و بازیافت اطلاعات مربوط به ویژگی‌های ظاهری چهره‌ها. این فرآیند شناختی شامل تشخیص هویت افراد و تمایز میان چهره‌های آشنا و ناآشنا است.

نام‌های دیگر: حافظه چهره

شناخت

حافظه کاذب

False Memory

حافظه کاذب به یادآوری رویدادها یا اطلاعاتی اشاره دارد که با واقعیت همخوانی ندارند یا اصلاً رخ نداده‌اند. این پدیده نشان‌دهنده انعطاف‌پذیری و گاهی خطایپذیری سیستم حافظه انسانی است که تحت تأثیر پیشنهادات بیرونی یا تفسیرهای شخصی قرار می‌گیرد. حافظه کاذب در روان‌شناسی قضایی و درمانی اهمیت ویژه‌ای دارد.

نام‌های دیگر: حافظه کاذب

شناخت

زبان خارجی

Foreign language

زبانی که در محیطی متفاوت از محل اصلی یا بومی آن صحبت می‌شود و به عنوان یک سیستم ارتباطی ثانویه آموخته می‌شود. یادگیری زبان خارجی می‌تواند بر فرآیندهای شناختی و انعطاف‌پذیری ذهنی تأثیرگذار باشد.

نام‌های دیگر: Foreign language

شناخت

شناخت چهره

face perception

فرآیند روانی پیچیده‌ای است که شامل شناسایی، تشخیص و درک ویژگی‌های چهره‌های انسانی می‌شود. این توانایی برای تعاملات اجتماعی و تشخیص هویت افراد ضروری است.

نام‌های دیگر: شناخت چهره

شناخت

طرح عاملی

factor analysis

یک روش آماری چندمتغیره که برای کاهش ابعاد داده‌ها و شناسایی ساختارهای پنهان میان متغیرها به کار می‌رود. این روش با گروه‌بندی متغیرهای مرتبط، ویژگی‌های اصلی و زیرساخت‌های مشترک را در مجموعه‌داده‌ها آشکار می‌کند.

نام‌های دیگر: طرح عاملی

شناخت

فرمانت

Formant

فرمانت به قله‌های انرژی در طیف صوتی تولید شده توسط دستگاه آوایی انسان گفته می‌شود که مشخصه‌ی اصلی صدای حروف صدادار و برخی همخوان‌ها هستند. این فرکانس‌های تشدید طبیعی در گلو، دهان و حفره بینی ایجاد می‌شوند و به تمایز آوایی کمک می‌کنند. تحلیل فرمانت‌ها در زبان‌شناسی آوایی و روان‌شناسی گفتار برای درک تولید و ادراک صدا ضروری است.

نام‌های دیگر: Formant، formants

شناخت

فرمول‌بندی

formulation

فرآیند ساخت یک مدل نظری و منسجم برای درک علل، عوامل نگهدارنده و ویژگی‌های یک وضعیت روان‌شناختی. این فرآیند به درمانگر کمک می‌کند تا الگوهای رفتاری و شناختی فرد را در بافت زندگی او تحلیل کند.

نام‌های دیگر: فرمول‌بندی

شناخت

گروه کانونی

Focus group

گروه کانونی یک روش پژوهشی کیفی است که در آن یک گروه کوچک از افراد تحت هدایت یک تسهیل‌گر، درباره یک موضوع خاص بحث می‌کنند. هدف این روش جمع‌آوری دیدگاه‌ها، باورها و تجربیات عمیق از طریق تعاملات گروهی است. این روش برای درک پویایی‌های اجتماعی و نظرات پیچیده در روان‌شناسی اجتماعی کاربرد گسترده‌ای دارد.

نام‌های دیگر: Focus group، focus groups

شناخت

هوش سیال

fluid intelligence

توانایی ذهنی برای حل مسائل جدید، استدلال منطقی و شناسایی الگوها بدون تکیه بر دانش اکتسابی یا تجربه قبلی. این نوع هوش با فرآیندهای پردازش اطلاعات و سرعت حل مسئله در موقعیت‌های ناشناخته مرتبط است.

نام‌های دیگر: fluid intelligence

شناخت