فکر بنیان

واژه‌نامهٔ یکپارچهٔ روان‌شناسی

اصطلاحات فارسی و انگلیسی، تعریف‌های علمی بازنویسی‌شده و پیوند آثار مرتبط در بانک‌های فکر بنیان. نشانی اصلی واژه‌نامه

۲۴ اصطلاح منتشرشده · صفحهٔ ۱ از ۱

آزمون ناپارامتریک

nonparametric test

آزمون‌های ناپارامتریک دسته‌ای از روش‌های آماری هستند که فرضیات محدودی درباره توزیع جامعه آماری دارند. این آزمون‌ها زمانی استفاده می‌شوند که داده‌ها نرمال نباشند یا در مقیاس‌های رتبه‌ای و اسمی باشند. آن‌ها با تکیه بر رتبه‌ها یا علامت داده‌ها، امکان استنتاج آماری را در شرایطی فراهم می‌آورند که روش‌های پارامتریک قابل اجرا نیستند.

نام‌های دیگر: ناپارامتری

شناخت

اثر منفی‌گرایی

Negativity effect

اثر منفی‌گرایی یا سوگیری منفی، تمایل شناختی به توجه بیشتر، وزن‌دهی بالاتر و یادگیری سریع‌تر نسبت به رویدادهای منفی در مقایسه با رویدادهای مثبت است. این پدیده ریشه‌های تکاملی دارد و به بقای انسان در مواجهه با تهدیدها کمک کرده است. این سوگیری می‌تواند بر قضاوت‌ها، خاطرات و تصمیم‌گیری‌ها تأثیر بگذارد.

نام‌های دیگر: Negativity effect

شناخت

اختلال عصبی‌شناختی

Neurocognitive disorder

این اصطلاح طیفی از اختلالات را پوشش می‌دهد که در آن‌ها افت شناختی ناشی از بیماری‌ها، آسیب‌ها یا اختلالات عصبی است. این افت می‌تواند سبک یا شدید باشد و بر عملکرد روزمره تأثیر بگذارد. این مفهوم جایگزین اصطلاحات قدیمی‌تر مانند زوال عقل شده است.

نام‌های دیگر: اختلال عصبی‌شناختی

شناخت

اختلالات عصبی‌شناختی

Neurocognitive Disorders

گروهی از اختلالات که مستقیماً بر عملکرد شناختی فرد از جمله حافظه، توجه، زبان و کارکردهای اجرایی تأثیر می‌گذارند. این اختلالات ممکن است ناشی از آسیب‌های ساختاری یا عملکردی در سیستم عصبی مرکزی باشند.

نام‌های دیگر: اختلالات عصبی شناختی

شناخت

افکار خودآیند منفی

Negative automatic thoughts

افکاری که به‌صورت ناگهانی، ناخواسته و بدون تلاش آگاهانه در ذهن پدیدار می‌شوند. این افکار معمولاً ماهیتی خودکار دارند و بر پایه برداشت‌های منفی از خود، جهان یا آینده شکل می‌گیرند.

نام‌های دیگر: افکار خودآیند منفی

شناخت

افکار خودآیند منفی

Negative automatic thoughts

افکاری که به‌صورت ناگهانی، ناخواسته و بدون تلاش آگاهانه در ذهن پدیدار می‌شوند. این افکار معمولاً ماهیتی خودکار دارند و بر پایه برداشت‌های منفی از خود، جهان یا آینده شکل می‌گیرند.

نام‌های دیگر: Negative automatic thoughts

شناخت

انتخاب‌گرایی عصبی

neural selectionism

انتخاب‌گرایی عصبی نظریه‌ای است که یادگیری و تکامل سیستم‌های عصبی را فرآیندی شبیه به انتخاب طبیعی می‌داند. بر این دیدگاه، تنوع اولیه در اتصالات عصبی وجود دارد و تجربیات محیطی منجر به تقویت یا حذف برخی از این اتصالات می‌شوند. این نظریه توضیح می‌دهد که چگونه مغز بدون الگوی از پیش تعیین‌شده، سازگاری‌های پیچیده ایجاد می‌کند.

نام‌های دیگر: انتخاب‌گرایی عصبی

شناخت

انعطاف‌پذیری عصبی

Neuroplasticity

قابلیت تغییر و بازسازی ساختار و عملکرد مغز در پاسخ به تجربیات، یادگیری یا آسیب‌های محیطی. این ویژگی به مغز اجازه می‌دهد تا مسیرهای عصبی جدیدی ایجاد کرده و با شرایط جدید سازگار شود.

نام‌های دیگر: انعطاف‌پذیری عصبی

شناخت

تفکر منفی

Negative thinking

روند یا الگویی از پردازش اطلاعات که در آن فرد تمایل دارد بر جنبه‌های ناگوار، شکست‌ها و تهدیدها تمرکز کند. این نوع تفکر معمولاً با سوگیری‌های شناختی همراه است و می‌تواند دیدگاه فرد را نسبت به خود و جهان، تیره و تار جلوه دهد.

نام‌های دیگر: تفکر منفی

شناخت

خودگویی منفی

negative self-talk

مجموعه‌ای از افکار و گفتگوی‌های درونی که فرد با لحنی انتقادی، تحقیرآمیز یا ناامیدکننده خطاب به خود انجام می‌دهد. این الگوهای فکری می‌تواند منجر به کاهش عزت‌نفس و تضعیف سلامت روان شود.

نام‌های دیگر: خودگویی منفی

شناخت

داستان‌گویی

Narrative

فرآیند ساخت و بازنمایی تجربیات زندگی در قالب روایت‌های منسجم است. در روان‌شناسی، داستان‌گویی به فرد کمک می‌کند تا معنای زندگی خود را بازسازی کرده و هویت شخصی‌اش را شکل دهد.

نام‌های دیگر: داستان‌گویی

شناخت

درک زبان طبیعی

Natural language understanding

درک زبان طبیعی فرآیندی است که در آن سیستم‌های هوشمند یا ذهن انسان، معنای پنهان در پشت عبارت‌های زبانی را تحلیل و تفسیر می‌کنند. این فراتر از تشخیص کلمات بوده و شامل درک نیت گوینده، زمینه موقعیتی و روابط منطقی جملات است. در روان‌شناسی، این مفهوم به بررسی چگونگی پردازش معنا توسط مغز در حین گفتگو اشاره دارد.

نام‌های دیگر: Natural language understanding

شناخت

روایت

Narrative

روایت به ساختاردهی و بیان تجربیات زندگی فرد در قالب داستان یا گفتار اطلاق می‌شود. در روان‌شناسی، روایت‌ها ابزاری برای درک هویت، معنای‌بخشی به رویدادها و پردازش هیجانی گذشته هستند. تحلیل روایت‌ها به درمانگران کمک می‌کند تا الگوهای فکری و رفتاری مراجع را بهتر بشناسند.

نام‌های دیگر: روایت

شناخت

روایت

narrative

ساختاری از معناسازی که در آن فرد تجربیات، رویدادها و وقایع زندگی خود را در قالب یک داستان منسجم بازنمایی می‌کند. این فرآیند روایی به شکل‌گیری هویت و درک فرد از جهان پیرامون کمک می‌کند.

نام‌های دیگر: narrative، Narrative

شناخت

روایت‌ها

Narratives

ساختارهای معنایی و داستان‌هایی که افراد درباره خود، دیگران و جهان می‌سازند تا به تجربیات خود نظم بخشند. در روان‌شناسی، روایت‌ها نقش مهمی در شکل‌گیری هویت و درک فرد از گذشته و آینده ایفا می‌کنند.

نام‌های دیگر: روایت‌ها

شناخت

زبان طبیعی

Natural language

زبان طبیعی به هرگونه سیستم زبانی اطلاق می‌شود که توسط انسان‌ها به‌طور طبیعی برای ارتباطات روزمره و پیچیده تکامل یافته است. این زبان‌ها برخلاف زبان‌های مصنوعی یا برنامه‌نویسی، دارای ساختارهای دستوری منعطف، ابهام‌پذیری و زمینه‌مندی هستند. در روان‌شناسی شناختی، مطالعه زبان طبیعی به درک فرآیندهای ذهنی مرتبط با تولید و درک کلام کمک می‌کند.

نام‌های دیگر: Natural language

شناخت

طبیعت‌گرایی

Naturalism

طبیعت‌گرایی یک دیدگاه فلسفی و روش‌شناختی است که بر این باور استوار است که همه پدیده‌ها، از جمله پدیده‌های روانی و اجتماعی، قابل توضیح از طریق قوانین و فرآیندهای طبیعی هستند. در روان‌شناسی، این رویکرد تأکید می‌کند که رفتار و ذهن باید مانند پدیده‌های فیزیکی مورد مطالعه و اندازه‌گیری قرار گیرند. این مکتب معمولاً با انکار هرگونه توضیح ماوراءطبیعی همراه است.

نام‌های دیگر: Naturalism، naturalism

شناخت

عصبی-شناختی

Neurocognitive

این اصطلاح به حوزه‌ای اشاره دارد که تعامل بین فرآیندهای عصبی مغز و عملکردهای شناختی مانند حافظه، توجه و حل مسئله را بررسی می‌کند. تغییرات در ساختار یا عملکرد مغز می‌توانند تأثیر مستقیمی بر توانایی‌های ذهنی فرد بگذارند. این مفهوم در درک اختلالاتی مانند زوال عقل یا آسیب‌های مغزی کاربرد کلیدی دارد.

نام‌های دیگر: Neurocognitive

شناخت

کشف نوآوری

Novelty detection

کشف نوآوری توانایی سیستم عصبی و شناختی برای شناسایی محرک‌ها یا موقعیت‌های جدید و غیرمألوف در مقایسه با تجربیات گذشته است. این فرآیند توجه را جلب کرده و باعث بیداری و پردازش عمیق‌تر اطلاعات می‌شود. کشف نوآوری پایه‌ای برای یادگیری، کنجکاوی و سازگاری با محیط‌های متغیر محسوب می‌شود.

نام‌های دیگر: Novelty detection

شناخت

گفت‌وگوی درونی منفی

Negative self-talk

الگوی از خودگویی‌های خودانتقادگرانه و ناخوشایندی است که فرد در ذهن خود تکرار می‌کند. این گفت‌وگوهای درونی می‌تواند منجر به کاهش عزت‌نفس، افزایش اضطراب و تضعیف سلامت روان شود.

نام‌های دیگر: گفت‌وگوی درونی منفی

شناخت

نوآوری

Novelty

نوآوری به ویژگی یا حالتی اشاره دارد که جدید، غیرمعمول یا متفاوت از الگوهای شناخته‌شده باشد. در روان‌شناسی شناختی، تمایل به جست‌وجوی محرک‌های نوآورانه بخشی از سیستم پاداش مغز و انگیزه برای یادگیری و سازگاری با محیط جدید است. بررسی واکنش‌های عاطفی و شناختی به محرک‌های نوآورانه در درک فرآیندهای توجه و حافظه اهمیت دارد.

نام‌های دیگر: Novelty، novelty

شناخت

نوروپلاستیسیته

Neuroplasticity

توانایی سیستم عصبی برای تغییر ساختار و عملکرد خود در پاسخ به تجربیات، یادگیری یا آسیب. این فرآیند شامل بازآرایی شبکه‌های عصبی و ایجاد پیوندهای سیناپسی جدید در مغز است.

نام‌های دیگر: نوروپلاستیسیته

شناخت

نوروپلاستیسیته

Neuroplasticity

نوروپلاستیسیته یا انعطاف‌پذیری عصبی به توانایی سیستم عصبی در تغییر ساختار و عملکرد خود در پاسخ به تجربه‌های جدید یا آسیب‌های مغزی اشاره دارد. این ویژگی به مغز اجازه می‌دهد تا مسیرهای عصبی جدیدی ایجاد کند یا اتصالات قدیمی را بازآرایی نماید. نوروپلاستیسیته پایه بیولوژیک یادگیری، بازیابی پس از آسیب و سازگاری رفتاری است.

نام‌های دیگر: Neuroplasticity، neuroplasticity

شناخت

نورومحافظت

Neuroprotection

فرآیندی است که در آن سلول‌های عصبی در برابر آسیب‌های محیطی، سموم یا بیماری‌های تخریب‌کننده محافظت می‌شوند. این مفهوم به تلاش‌های بیولوژیک یا مداخلات برای حفظ سلامت و بقای نورون‌ها اشاره دارد.

نام‌های دیگر: نورومحافظت

شناخت