اصطلاحات فارسی و انگلیسی، تعریفهای علمی بازنویسیشده و پیوند آثار مرتبط در بانکهای فکر بنیان. نشانی اصلی واژهنامه
nonparametric test
آزمونهای ناپارامتریک دستهای از روشهای آماری هستند که فرضیات محدودی درباره توزیع جامعه آماری دارند. این آزمونها زمانی استفاده میشوند که دادهها نرمال نباشند یا در مقیاسهای رتبهای و اسمی باشند. آنها با تکیه بر رتبهها یا علامت دادهها، امکان استنتاج آماری را در شرایطی فراهم میآورند که روشهای پارامتریک قابل اجرا نیستند.
نامهای دیگر: ناپارامتری
شناخت
Negativity effect
اثر منفیگرایی یا سوگیری منفی، تمایل شناختی به توجه بیشتر، وزندهی بالاتر و یادگیری سریعتر نسبت به رویدادهای منفی در مقایسه با رویدادهای مثبت است. این پدیده ریشههای تکاملی دارد و به بقای انسان در مواجهه با تهدیدها کمک کرده است. این سوگیری میتواند بر قضاوتها، خاطرات و تصمیمگیریها تأثیر بگذارد.
نامهای دیگر: Negativity effect
شناخت
Neurocognitive disorder
این اصطلاح طیفی از اختلالات را پوشش میدهد که در آنها افت شناختی ناشی از بیماریها، آسیبها یا اختلالات عصبی است. این افت میتواند سبک یا شدید باشد و بر عملکرد روزمره تأثیر بگذارد. این مفهوم جایگزین اصطلاحات قدیمیتر مانند زوال عقل شده است.
نامهای دیگر: اختلال عصبیشناختی
شناخت
Neurocognitive Disorders
گروهی از اختلالات که مستقیماً بر عملکرد شناختی فرد از جمله حافظه، توجه، زبان و کارکردهای اجرایی تأثیر میگذارند. این اختلالات ممکن است ناشی از آسیبهای ساختاری یا عملکردی در سیستم عصبی مرکزی باشند.
نامهای دیگر: اختلالات عصبی شناختی
شناخت
Negative automatic thoughts
افکاری که بهصورت ناگهانی، ناخواسته و بدون تلاش آگاهانه در ذهن پدیدار میشوند. این افکار معمولاً ماهیتی خودکار دارند و بر پایه برداشتهای منفی از خود، جهان یا آینده شکل میگیرند.
نامهای دیگر: افکار خودآیند منفی
شناخت
Negative automatic thoughts
افکاری که بهصورت ناگهانی، ناخواسته و بدون تلاش آگاهانه در ذهن پدیدار میشوند. این افکار معمولاً ماهیتی خودکار دارند و بر پایه برداشتهای منفی از خود، جهان یا آینده شکل میگیرند.
نامهای دیگر: Negative automatic thoughts
شناخت
neural selectionism
انتخابگرایی عصبی نظریهای است که یادگیری و تکامل سیستمهای عصبی را فرآیندی شبیه به انتخاب طبیعی میداند. بر این دیدگاه، تنوع اولیه در اتصالات عصبی وجود دارد و تجربیات محیطی منجر به تقویت یا حذف برخی از این اتصالات میشوند. این نظریه توضیح میدهد که چگونه مغز بدون الگوی از پیش تعیینشده، سازگاریهای پیچیده ایجاد میکند.
نامهای دیگر: انتخابگرایی عصبی
شناخت
Neuroplasticity
قابلیت تغییر و بازسازی ساختار و عملکرد مغز در پاسخ به تجربیات، یادگیری یا آسیبهای محیطی. این ویژگی به مغز اجازه میدهد تا مسیرهای عصبی جدیدی ایجاد کرده و با شرایط جدید سازگار شود.
نامهای دیگر: انعطافپذیری عصبی
شناخت
Negative thinking
روند یا الگویی از پردازش اطلاعات که در آن فرد تمایل دارد بر جنبههای ناگوار، شکستها و تهدیدها تمرکز کند. این نوع تفکر معمولاً با سوگیریهای شناختی همراه است و میتواند دیدگاه فرد را نسبت به خود و جهان، تیره و تار جلوه دهد.
نامهای دیگر: تفکر منفی
شناخت
negative self-talk
مجموعهای از افکار و گفتگویهای درونی که فرد با لحنی انتقادی، تحقیرآمیز یا ناامیدکننده خطاب به خود انجام میدهد. این الگوهای فکری میتواند منجر به کاهش عزتنفس و تضعیف سلامت روان شود.
نامهای دیگر: خودگویی منفی
شناخت
Narrative
فرآیند ساخت و بازنمایی تجربیات زندگی در قالب روایتهای منسجم است. در روانشناسی، داستانگویی به فرد کمک میکند تا معنای زندگی خود را بازسازی کرده و هویت شخصیاش را شکل دهد.
نامهای دیگر: داستانگویی
شناخت
Natural language understanding
درک زبان طبیعی فرآیندی است که در آن سیستمهای هوشمند یا ذهن انسان، معنای پنهان در پشت عبارتهای زبانی را تحلیل و تفسیر میکنند. این فراتر از تشخیص کلمات بوده و شامل درک نیت گوینده، زمینه موقعیتی و روابط منطقی جملات است. در روانشناسی، این مفهوم به بررسی چگونگی پردازش معنا توسط مغز در حین گفتگو اشاره دارد.
نامهای دیگر: Natural language understanding
شناخت
Narrative
روایت به ساختاردهی و بیان تجربیات زندگی فرد در قالب داستان یا گفتار اطلاق میشود. در روانشناسی، روایتها ابزاری برای درک هویت، معنایبخشی به رویدادها و پردازش هیجانی گذشته هستند. تحلیل روایتها به درمانگران کمک میکند تا الگوهای فکری و رفتاری مراجع را بهتر بشناسند.
نامهای دیگر: روایت
شناخت
narrative
ساختاری از معناسازی که در آن فرد تجربیات، رویدادها و وقایع زندگی خود را در قالب یک داستان منسجم بازنمایی میکند. این فرآیند روایی به شکلگیری هویت و درک فرد از جهان پیرامون کمک میکند.
نامهای دیگر: narrative، Narrative
شناخت
Narratives
ساختارهای معنایی و داستانهایی که افراد درباره خود، دیگران و جهان میسازند تا به تجربیات خود نظم بخشند. در روانشناسی، روایتها نقش مهمی در شکلگیری هویت و درک فرد از گذشته و آینده ایفا میکنند.
نامهای دیگر: روایتها
شناخت
Natural language
زبان طبیعی به هرگونه سیستم زبانی اطلاق میشود که توسط انسانها بهطور طبیعی برای ارتباطات روزمره و پیچیده تکامل یافته است. این زبانها برخلاف زبانهای مصنوعی یا برنامهنویسی، دارای ساختارهای دستوری منعطف، ابهامپذیری و زمینهمندی هستند. در روانشناسی شناختی، مطالعه زبان طبیعی به درک فرآیندهای ذهنی مرتبط با تولید و درک کلام کمک میکند.
نامهای دیگر: Natural language
شناخت
Naturalism
طبیعتگرایی یک دیدگاه فلسفی و روششناختی است که بر این باور استوار است که همه پدیدهها، از جمله پدیدههای روانی و اجتماعی، قابل توضیح از طریق قوانین و فرآیندهای طبیعی هستند. در روانشناسی، این رویکرد تأکید میکند که رفتار و ذهن باید مانند پدیدههای فیزیکی مورد مطالعه و اندازهگیری قرار گیرند. این مکتب معمولاً با انکار هرگونه توضیح ماوراءطبیعی همراه است.
نامهای دیگر: Naturalism، naturalism
شناخت
Neurocognitive
این اصطلاح به حوزهای اشاره دارد که تعامل بین فرآیندهای عصبی مغز و عملکردهای شناختی مانند حافظه، توجه و حل مسئله را بررسی میکند. تغییرات در ساختار یا عملکرد مغز میتوانند تأثیر مستقیمی بر تواناییهای ذهنی فرد بگذارند. این مفهوم در درک اختلالاتی مانند زوال عقل یا آسیبهای مغزی کاربرد کلیدی دارد.
نامهای دیگر: Neurocognitive
شناخت
Novelty detection
کشف نوآوری توانایی سیستم عصبی و شناختی برای شناسایی محرکها یا موقعیتهای جدید و غیرمألوف در مقایسه با تجربیات گذشته است. این فرآیند توجه را جلب کرده و باعث بیداری و پردازش عمیقتر اطلاعات میشود. کشف نوآوری پایهای برای یادگیری، کنجکاوی و سازگاری با محیطهای متغیر محسوب میشود.
نامهای دیگر: Novelty detection
شناخت
Negative self-talk
الگوی از خودگوییهای خودانتقادگرانه و ناخوشایندی است که فرد در ذهن خود تکرار میکند. این گفتوگوهای درونی میتواند منجر به کاهش عزتنفس، افزایش اضطراب و تضعیف سلامت روان شود.
نامهای دیگر: گفتوگوی درونی منفی
شناخت
Novelty
نوآوری به ویژگی یا حالتی اشاره دارد که جدید، غیرمعمول یا متفاوت از الگوهای شناختهشده باشد. در روانشناسی شناختی، تمایل به جستوجوی محرکهای نوآورانه بخشی از سیستم پاداش مغز و انگیزه برای یادگیری و سازگاری با محیط جدید است. بررسی واکنشهای عاطفی و شناختی به محرکهای نوآورانه در درک فرآیندهای توجه و حافظه اهمیت دارد.
نامهای دیگر: Novelty، novelty
شناخت
Neuroplasticity
توانایی سیستم عصبی برای تغییر ساختار و عملکرد خود در پاسخ به تجربیات، یادگیری یا آسیب. این فرآیند شامل بازآرایی شبکههای عصبی و ایجاد پیوندهای سیناپسی جدید در مغز است.
نامهای دیگر: نوروپلاستیسیته
شناخت
Neuroplasticity
نوروپلاستیسیته یا انعطافپذیری عصبی به توانایی سیستم عصبی در تغییر ساختار و عملکرد خود در پاسخ به تجربههای جدید یا آسیبهای مغزی اشاره دارد. این ویژگی به مغز اجازه میدهد تا مسیرهای عصبی جدیدی ایجاد کند یا اتصالات قدیمی را بازآرایی نماید. نوروپلاستیسیته پایه بیولوژیک یادگیری، بازیابی پس از آسیب و سازگاری رفتاری است.
نامهای دیگر: Neuroplasticity، neuroplasticity
شناخت
Neuroprotection
فرآیندی است که در آن سلولهای عصبی در برابر آسیبهای محیطی، سموم یا بیماریهای تخریبکننده محافظت میشوند. این مفهوم به تلاشهای بیولوژیک یا مداخلات برای حفظ سلامت و بقای نورونها اشاره دارد.
نامهای دیگر: نورومحافظت
شناخت