فکر بنیان

واژه‌نامهٔ یکپارچهٔ روان‌شناسی

اصطلاحات فارسی و انگلیسی، تعریف‌های علمی بازنویسی‌شده و پیوند آثار مرتبط در بانک‌های فکر بنیان. نشانی اصلی واژه‌نامه

۳۴ اصطلاح منتشرشده · صفحهٔ ۱ از ۱

آموزش زیبایی‌شناختی

Aesthetic Education

آموزش زیبایی‌شناختی بر پرورش حساسیت هنری، درک زیبایی و خلاقیت در فرآیند یادگیری تمرکز دارد. این رویکرد تلاش می‌کند تا از طریق تجربه‌های حسی و هنری، ظرفیت‌های ادراکی و عاطفی فراگیران را تقویت کند. هدف نهایی، توسعه فردی تمام‌ساحتی و درک عمیق‌تر از جهان پیرامون است.

نام‌های دیگر: آموزش زیبایی‌شناختی

رشد

اختلال طیف اوتیسم

Autism Spectrum Disorder

اختلالی عصبی-رشدی که با نقص‌های پایدار در ارتباط و تعامل اجتماعی و همچنین الگوهای محدود و تکراری رفتار، علایق یا فعالیت‌ها تعریف می‌شود. واژه «طیف» به طیف وسیع تنوع در شدت علائم و ویژگی‌های بالینی اشاره دارد. این اختلال از دوران کودکی آغاز شده و در تمام زمینه‌های زندگی فرد تأثیرگذار است.

نام‌های دیگر: اختلال طیف اوتیسم

رشد

اختلال کم‌توجهی/بیش‌فعالی

Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder

همان اختلال نقص توجه/بیش‌فعالی است که با نام اختصار ADHD نیز شناخته می‌شود. این وضعیت با علائمی مانند عدم توانایی در حفظ توجه، بیش‌فعالی فیزیکی یا ذهنی و تکانشگری مشخص می‌شود که فراتر از حد انتظار برای سن فرد است. این اختلال می‌تواند بر عملکرد تحصیلی، شغلی و روابط بین‌فردی تأثیر بگذارد.

نام‌های دیگر: اختلال کم‌توجهی/بیش‌فعالی

رشد

اختلال نقص توجه/بیش‌فعالی

Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder

اختلالی رشدی-عصبی که با الگوی پایدار بی‌توجهی و/یا بیش‌فعالی و تکانشگری همراه است که با سطح رشد فرد سازگار نیست و بر عملکرد یا تکامل او تأثیر می‌گذارد. علائم اصلی شامل دشواری در تمرکز، بی‌قراری حرکتی و عمل بدون تفکر قبلی است که در موقعیت‌های مختلف ظاهر می‌شود.

نام‌های دیگر: اختلال نقص توجه/بیش‌فعالی

رشد

اختلال نقص توجه/بیش‌فعالی

attention deficit/ hyperactivity disorder

یک اختلال عصبی-تحولی است که با الگوهای مداوم نقص در توجه، تکانشگری و یا بیش‌فعالی مشخص می‌شود. این اختلال معمولاً در دوران کودکی ظاهر شده و می‌تواند بر عملکرد تحصیلی و اجتماعی فرد تأثیرگذار باشد.

نام‌های دیگر: attention deficit/ hyperactivity disorder

رشد

اختلالات طیف اوتیسم

Autism spectrum disorders

گروهی از اختلالات رشد عصبی است که با نقص در ارتباطات اجتماعی و وجود الگوهای رفتاری، علایق یا فعالیت‌های محدود و تکراری مشخص می‌شود. واژه «طیف» نشان‌دهنده تنوع گسترده‌ای از علائم و شدت آن‌هاست که در افراد مختلف متفاوت است. این اختلالات معمولاً در اوایل کودکی ظاهر شده و بر عملکرد روزمره فرد تأثیر می‌گذارند.

نام‌های دیگر: Autism spectrum disorders، Autism spectrum disorder، autism spectrum disorder

رشد

اوتیسم

Autism

این واژه فرم اسپانیایی یا ایتالیایی کلمه اوتیسم است که به اختلال اوتیسم اشاره دارد. در متون روان‌شناسی فارسی، معادل دقیق و رایج آن «اوتیسم» یا «اختلال اوتیسم» است. این اختلال با چالش‌های ارتباطی و رفتاری مشخص می‌شود و جزو اختلالات رشد عصبی طبقه‌بندی می‌گردد.

نام‌های دیگر: Autismo

رشد

اوتیسم

Autism

اختلالی رشدی است که با نقص در ارتباطات اجتماعی متقابل و الگوهای رفتاری، علایق یا فعالیت‌های محدود و تکراری مشخص می‌شود. این اختلال معمولاً در سه ساله اول زندگی ظاهر شده و بر عملکرد فرد در زمینه‌های مختلف زندگی تأثیر می‌گذارد. اوتیسم طیف وسیعی از علائم و شدت‌ها را در بر می‌گیرد.

نام‌های دیگر: Autism

رشد

اوتیسم

Autism

اوتیسم یا اختلال طیف اوتیسم (ASD) یک اختلال رشدی عصبی است که با نقص در ارتباطات اجتماعی و رفتارهای تکراری و محدود شناخته می‌شود. این اختلال در اوایل کودکی ظاهر شده و بر عملکرد فرد در محیط‌های مختلف تأثیر می‌گذارد. طیف گسترده‌ای از شدت علائم وجود دارد که از اختلالات شدید تا عملکرد بالا را شامل می‌شود.

نام‌های دیگر: Autism.

رشد

اوتیسم

Autism

یک وضعیت رشدی عصبی که با چالش‌های پایدار در ارتباطات اجتماعی و الگوهای تکراری رفتار، علایق یا فعالیت‌ها مشخص می‌شود. این اختلال طیف وسیعی از علائم و شدت را در بر می‌گیرد و معمولاً در اوایل کودکی ظاهر می‌شود. اوتیسم بر نحوه درک فرد از جهان و تعامل با دیگران تأثیر عمیق دارد.

نام‌های دیگر: اوتیسم

رشد

بزرگسال

Adult

مرحله‌ای از چرخه حیات است که پس از دوران بلوغ و رشد جسمانی و روانی آغاز می‌شود. در این مرحله، فرد معمولاً به استقلال فردی و مسئولیت‌پذیری در نقش‌های اجتماعی می‌رسد.

نام‌های دیگر: بزرگسال

رشد

بزرگسالان

adults

به افرادی اطلاق می‌شود که از مراحل اولیه رشد و نوجوانی عبور کرده و به بلوغ جسمانی، جنسی و روانی-اجتماعی دست یافته‌اند. در روان‌شناسی رشد، این دوره معمولاً از پایان نوجوانی آغاز شده و تا پایان عمر ادامه می‌یابد و با ویژگی‌هایی مانند استقلال، مسئولیت‌پذیری و تثبیت هویت شناخته می‌شود.

نام‌های دیگر: adults، adult

رشد

بزرگسالان

Adults

مجموعه‌ای از افراد که دوره رشد و تکامل جسمی و روانی آن‌ها به پایان رسیده و در مراحل بعدی چرخه حیات قرار دارند. این گروه معمولاً در مطالعات رشد برای تمایز از کودکان و نوجوانان به کار می‌رود.

نام‌های دیگر: بزرگسالان

رشد

بیش‌فعالی و نقص توجه

ADHD

یک اختلال عصبی-تحولی است که با الگوهای مداوم بی‌توجهی، تکانشگری و یا بیش‌فعالی همراه است. این وضعیت بر توانایی فرد در سازماندهی فعالیت‌ها، تمرکز بر وظایف و کنترل تکانه‌ها تأثیر می‌گذارد.

نام‌های دیگر: ADHD

رشد

پیری

aging

پیری فرآیند طبیعی و تدریجی تغییرات زیستی، روان‌شناختی و اجتماعی است که در اواخر عمر رخ می‌دهد. این مفهوم در روان‌شناسی سالمندی به بررسی سازگاری، حفظ عملکرد شناختی و کیفیت زندگی در سنین بالا می‌پردازد. پیری لزوماً به معنای زوال نیست و می‌تواند دوره‌ای از رشد و تکامل درونی باشد.

نام‌های دیگر: aging

رشد

دختران نوجوان

Adolescent girls

گروهی از افراد را شامل می‌شود که در دوره گذار از کودکی به بزرگسالی قرار دارند و ویژگی‌های جنسیتی مؤنث دارند. این دوره با تغییرات بیولوژیک، شناختی و اجتماعی ویژه‌ای همراه است که بر سلامت روان و رشد آن‌ها تأثیر می‌گذارد.

نام‌های دیگر: دختران نوجوان

رشد

روان‌شناسی نوجوانی

adolescent psychology

روان‌شناسی نوجوانی شاخه‌ای از روان‌شناسی است که به مطالعهٔ تحولات ذهنی، عاطفی، اجتماعی و جسمانی در دورهٔ نوجوانی می‌پردازد. این دوره به عنوان پلی میان کودکی و بزرگسالی، با تغییرات هویتی و استقلال‌طلبی همراه است. روان‌شناسان در این حوزه بر درک چالش‌های خاص این سن و حمایت از رشد سالم تمرکز دارند.

نام‌های دیگر: روان‌شناسی نوجوانی

رشد

سالمندی

Aging

سالمندی فرآیند طبیعی و تدریجی تغییرات زیستی، روانی و اجتماعی است که در اواخر عمر رخ می‌دهد. این مرحله با کاهش تدریجی ظرفیت‌های فیزیولوژیک و سازگاری با تغییرات هویتی و نقش‌های اجتماعی همراه است. در روان‌شناسی، سالمندی نه تنها به عنوان یک دوره کاهش، بلکه به عنوان مرحله‌ای برای رشد و تکامل شخصیت نیز بررسی می‌شود.

نام‌های دیگر: سالمندی

رشد

سندرم آسپرگر

Asperger's syndrome

سندرم آسپرگر یک اختلال رشد عصبی است که با دشواری در تعاملات اجتماعی و الگوهای رفتاری تکراری و محدود مشخص می‌شود. افراد مبتلا معمولاً هوش طبیعی یا بالاتر از متوسط دارند و تاخیر قابل توجهی در زبان یا شناخت تجربه نمی‌کنند. این وضعیت اکنون در طبقه‌بندی‌های جدید تحت طیف اوتیسم قرار می‌گیرد، اما همچنان به عنوان یک توصیف بالینی خاص شناخته می‌شود.

نام‌های دیگر: Asperger's syndrome

رشد

سندرم آسپرگر

Asperger Syndrome

اختلالی در طیف اوتیسم است که با دشواری در تعاملات اجتماعی و رفتارهای محدود و تکراری همراه است، اما بدون تاخیر شناختی یا زبانی قابل‌توجه. افراد مبتلا اغلب دارای هوش بالا و توانایی‌های کلامی خوب هستند، اما در درک نشانه‌های غیرکلامی و همدلی اجتماعی مشکل دارند. این وضعیت پیش از هرگونه تاخیر رشدی آشکار می‌شود.

نام‌های دیگر: Asperger Syndrome، Asperger syndrome

رشد

سندرم آسپرگر

Asperger's syndrome

سندرم آسپرگر وضعیتی در طیف اوتیسم است که با دشواری در تعاملات اجتماعی، الگوهای رفتاری تکراری و علاقه‌های محدود مشخص می‌شود. افراد مبتلا معمولاً هوش طبیعی یا بالاتر از متوسط دارند و تاخیر قابل‌توجهی در رشد زبان یا شناختی تجربه نمی‌کنند. این وضعیت پیش از هر سه سالگی آغاز می‌شود و بر عملکرد روزمره تأثیر می‌گذارد.

نام‌های دیگر: Síndrome de Asperger

رشد

سندرم آسپرگر

Asperger's syndrome

سندرم آسپرگر وضعیتی در طیف اوتیسم است که با دشواری در تعاملات اجتماعی، الگوهای رفتاری تکراری و علاقه‌های محدود مشخص می‌شود. افراد مبتلا معمولاً هوش طبیعی یا بالاتر از متوسط دارند و تاخیر قابل‌توجهی در رشد زبان یا شناختی تجربه نمی‌کنند. این وضعیت پیش از هر سه سالگی آغاز می‌شود و بر عملکرد روزمره تأثیر می‌گذارد.

نام‌های دیگر: Asperger's syndrome.

رشد

سندرم آسپرگر در کودکان

Asperger's syndrome in children

این اصطلاح به یکی از طیف‌های اختلال اوتیسم اشاره دارد که در کودکان با ویژگی‌های خاص خود ظاهر می‌شود. کودکان مبتلا معمولاً در مهارت‌های ارتباطی اجتماعی و الگوهای رفتاری تکراری چالش دارند، اما هوش و رشد زبانی آن‌ها تا حد قابل‌توجهی طبیعی است. این وضعیت بر نحوه تعامل کودک با محیط و دیگران تأثیر می‌گذارد.

نام‌های دیگر: Asperger's syndrome in children

رشد

سندرم آسپرگر در نوجوانی

Asperger's syndrome in adolescence

این عبارت به چالش‌ها و ویژگی‌های خاص افراد دارای سندرم آسپرگر در دورهٔ نوجوانی اشاره دارد. در این مرحله، انتظارات اجتماعی پیچیده‌تر شده و دشواری در برقراری ارتباط و درک هنجارهای پنهان اجتماعی برای نوجوانان چالش‌برانگیزتر می‌شود. این دوره می‌تواند با افزایش اضطراب اجتماعی یا احساس انطباق نداشتن همراه باشد.

نام‌های دیگر: Asperger's syndrome in adolescence

رشد

طیف اوتیسم و اختلال نقص توجه/بیش‌فعالی

Autism Spectrum and ADHD

مجموعه‌ای از شرایط عصبی‌رشدی است که شامل طیف گسترده‌ای از ویژگی‌های ارتباطی، اجتماعی و رفتاری در اوتیسم و همچنین الگوهای نقص توجه و بیش‌فعالی می‌شود. این شرایط بر نحوه پردازش اطلاعات و تعامل با محیط تأثیر می‌گذارند.

نام‌های دیگر: طیف اوتیسم و اختلال نقص توجه/بیش‌فعالی

رشد

فرزندخواندگی

adoption

فرزندخواندگی فرآیند قانونی و اجتماعی پذیرش کودکی غیربیولوژیک به عنوان فرزند است که در آن سرپرستی کامل و مسئولیت‌های والدگری به فرد یا زوج منتقل می‌شود. این پدیده در روان‌شناسی رشد و خانواده مورد بررسی قرار می‌گیرد تا تأثیرات آن بر دلبستگی، هویت و سازگاری روان‌شناختی کودک سنجیده شود. کیفیت محیط پرورشی و حمایت‌های اجتماعی نقش تعیین‌کننده‌ای در پیامدهای بلندمدت فرزندخواندگی دارد.

نام‌های دیگر: adoption

رشد

فرهنگ‌پذیری

Acculturation

فرهنگ‌پذیری فرآیند تغییرات روان‌شناختی و رفتاری است که در نتیجه تماس مستمر و مستقیم با یک فرهنگ متفاوت رخ می‌دهد. این پدیده شامل پذیرش یا مقاومت در برابر ارزش‌ها، هنجارها و الگوهای رفتاری فرهنگ جدید است. سازگاری موفق در این فرآیند به حفظ هویت فرهنگی و همزمان انطباق با محیط جدید وابسته است.

نام‌های دیگر: فرهنگ‌پذیری

رشد

فرهنگ‌پذیری

Acculturation

فرهنگ‌پذیری فرآیند تغییرات روان‌شناختی و رفتاری است که در نتیجه تماس مستمر و مستقیم با یک فرهنگ متفاوت رخ می‌دهد. این پدیده شامل پذیرش یا مقاومت در برابر ارزش‌ها، هنجارها و الگوهای رفتاری فرهنگ جدید است. سازگاری موفق در این فرآیند به حفظ هویت فرهنگی و همزمان انطباق با محیط جدید وابسته است.

نام‌های دیگر: Acculturation

رشد

نظریه دلبستگی

Attachment theory

نظریه‌ای در روان‌شناسی رشد که بر اهمیت پیوندهای عاطفی اولیه میان نوزاد و مراقب تمرکز دارد. این نظریه تبیین می‌کند که چگونه کیفیت این پیوندها بر امنیت روانی و سبک روابط فرد در بزرگسالی تأثیر می‌گذارد.

نام‌های دیگر: نظریه دلبستگی

رشد

نظریهٔ دلبستگی

Attachment theory

یک نظریهٔ بنیادین در روان‌شناسی رشد است که بر اهمیت پیوندهای عاطفی میان نوزاد و مراقب اصلی تمرکز دارد. این نظریه تبیین می‌کند که چگونه الگوهای اولیهٔ دلبستگی بر شکل‌گیری مدل‌های ذهنی و کیفیت روابط اجتماعی در طول زندگی تأثیر می‌گذارند.

نام‌های دیگر: Attachment theory، attachment theory

رشد

نظریه‌های دلبستگی

Attachment Theories

مجموعه‌ای از نظریات روان‌شناختی هستند که به بررسی ماهیت پیوند عاطفی میان نوزاد و مراقب اصلی می‌پردازند. این نظریه‌ها تأثیر الگوهای اولیه دلبستگی را بر شکل‌گیری امنیت عاطفی و کیفیت روابط اجتماعی در دوران بزرگسالی تبیین می‌کنند.

نام‌های دیگر: نظریه‌های دلبستگی

رشد

نوجوانان

adolescents

نوجوانان گروهی از افراد را شامل می‌شوند که در مرحله گذار از کودکی به بزرگسالی قرار دارند و معمولاً بین سنین ۱۰ تا ۱۹ سالگی را تجربه می‌کنند. این دوره با تغییرات سریع جسمانی، شناختی و عاطفی همراه است و فرد در آن به دنبال هویت‌یابی و استقلال‌طلبی می‌باشد. نوجوانی مرحله‌ای حیاتی برای شکل‌گیری شخصیت و توسعه مهارت‌های اجتماعی است.

نام‌های دیگر: نوجوانان، adolescents

رشد

نوجوانی

Adolescence

نوجوانی دوره‌ای از رشد و تکامل انسانی است که میان کودکی و بزرگسالی قرار دارد و با تغییرات سریع جسمی، شناختی و اجتماعی همراه است. در این مرحله، فرد هویت مستقل‌تری کسب می‌کند و روابط همسالان نقش پررنگ‌تری در زندگی او ایفا می‌کنند. این دوره اغلب با جست‌وجوی استقلال و آزمایش مرزهای جدید شناختی مشخص می‌شود.

نام‌های دیگر: نوجوانی

رشد

نوجوانی

adolescence

نوجوانی دوره گذار از کودکی به بزرگسالی است که با تغییرات سریع جسمانی، شناختی و اجتماعی همراه است. این مرحله معمولاً با بلوغ جنسی، شکل‌گیری هویت مستقل و استقلال‌طلبی از والدین مشخص می‌شود. نوجوانی فرصتی برای کشف توانایی‌ها و نقش‌های اجتماعی جدید در بستر فرهنگ و جامعه فراهم می‌آورد.

نام‌های دیگر: adolescence، Adolescence

رشد