فکر بنیان

واژه‌نامهٔ یکپارچهٔ روان‌شناسی

اصطلاحات فارسی و انگلیسی، تعریف‌های علمی بازنویسی‌شده و پیوند آثار مرتبط در بانک‌های فکر بنیان. نشانی اصلی واژه‌نامه

۱۷۸ اصطلاح منتشرشده · صفحهٔ ۲ از ۲

روان‌شناسی بالینی کودک

clinical child psychology

گرایش تخصصی در روان‌شناسی بالینی که بر ارزیابی، تشخیص و مداخله برای مشکلات روانی و رفتاری کودکان و نوجوانان تمرکز دارد. این حوزه با در نظر گرفتن ویژگی‌های رشد، به بررسی اختلالات در این بازه سنی می‌پردازد.

نام‌های دیگر: clinical child psychology

رشد

روان‌شناسی تحولی

Developmental psychology

مطالعه علمی تغییرات روانی، شناختی، اجتماعی و هیجانی که از زمان لقاح تا مرگ در انسان رخ می‌دهد. این حوزه به بررسی عوامل زیستی و محیطی مؤثر بر رشد فردی می‌پردازد.

نام‌های دیگر: Developmental psychology

رشد

روان‌شناسی تربیتی

Educational Psychology

شاخه‌ای از روان‌شناسی که به مطالعه فرآیندهای یادگیری و آموزش در محیط‌های آموزشی می‌پردازد. این حوزه بر چگونگی یادگیری، انگیزش، تفاوت‌های فردی و تأثیر عوامل محیطی بر رشد شناختی تمرکز دارد.

نام‌های دیگر: Educational Psychology، educational psychology، Educational psychology

رشد

روان‌شناسی تکاملی

Evolutionary Psychology

روان‌شناسی تکاملی رویکردی است که رفتار و فرآیندهای ذهنی انسان را از منظر سازگاری‌های تکاملی بررسی می‌کند. این مکتب فرض می‌کند که بسیاری از ویژگی‌های روانی امروزی، نتایج انتخاب طبیعی هستند که در طول تاریخ تکامل گونه انسان شکل گرفته‌اند. هدف آن درک چرایی وجود مکانیسم‌های روانی خاص مانند ترس یا جفت‌یابی است.

نام‌های دیگر: روان‌شناسی تکاملی

رشد

روان‌شناسی رشد

Development psychology

شاخه‌ای از روان‌شناسی که به مطالعه تغییرات و ثبات‌های روانی در طول چرخه حیات می‌پردازد. این حوزه بر فرآیندهای تکاملی و تغییرات ساختاری و عملکردی تمرکز دارد.

نام‌های دیگر: Development psychology

رشد

روان‌شناسی رشد

Utvecklingspsykologi

روان‌شناسی رشد شاخه‌ای از روان‌شناسی است که تغییرات و تحولات روان‌شناختی، عاطفی و اجتماعی فرد را در طول چرخه حیات بررسی می‌کند. این حوزه به مطالعه الگوهای رشد از دوران جنینی تا پیری می‌پردازد و عوامل زیستی و محیطی مؤثر بر این تغییرات را تحلیل می‌نماید. هدف آن درک مکانیسم‌های رشد انسان در ابعاد مختلف است.

نام‌های دیگر: Utvecklingspsykologi

رشد

روان‌شناسی رشد

Developmental psychology

شاخه‌ای از روان‌شناسی که به مطالعه تغییرات روانی، شناختی، اجتماعی و هیجانی انسان در طول چرخه حیات می‌پردازد. این حوزه بر فرآیندهای رشد از دوران جنینی تا پیری تمرکز دارد.

نام‌های دیگر: روان‌شناسی رشد، روانشناسی رشد

رشد

روان‌شناسی سالمندی

Geropsychology

روان‌شناسی سالمندی شاخه‌ای تخصصی از روان‌شناسی است که بر مطالعه فرآیندهای روانی، هیجانی و رفتاری در دوران سالمندی تمرکز دارد. این حوزه به بررسی تغییرات شناختی، سازگاری با بازنشستگی، سوگ و مسائل سلامت روان خاص این گروه سنی می‌پردازد. هدف آن ارتقای کیفیت زندگی و درک بهتر تجربیات روان‌شناختی دوران پیری است.

نام‌های دیگر: روان‌شناسی سالمندی

رشد

روان‌شناسی سالمندی

geropsychology

روان‌شناسی سالمندی شاخه‌ای از روان‌شناسی است که به مطالعه تغییرات روان‌شناختی، عاطفی و شناختی در دوران سالمندی می‌پردازد. این حوزه بر درک سازوکارهای سازگاری، پیشگیری از اختلالات روانی شایع در سنین بالا و ارتقای سلامت روان در این گروه سنی تمرکز دارد. متخصصان این رشته به بررسی تعامل عوامل بیولوژیک و روان‌اجتماعی در پیری کمک می‌کنند.

نام‌های دیگر: geropsychology

رشد

روان‌شناسی کودک

child psychology

روان‌شناسی کودک شاخه‌ای از روان‌شناسی است که به مطالعه علمی رفتار، فرآیندهای ذهنی و رشد عاطفی کودکان از دوران نوزادی تا پایان نوجوانی می‌پردازد. این حوزه بر عواملی مانند رشد شناختی، اجتماعی و هیجانی تمرکز دارد تا الگوهای طبیعی و ناهنجاری‌های رفتاری را درک کند. هدف اصلی آن کمک به والدین و مربیان برای حمایت بهتر از نیازهای رشدی کودکان است.

نام‌های دیگر: روان‌شناسی کودک، روانشناسی کودک

رشد

روان‌شناسی کودک

child psychology

شاخه‌ای از روان‌شناسی که به مطالعه علمی رشد روانی، هیجانی، اجتماعی و شناختی کودکان می‌پردازد. این حوزه بر چگونگی تغییرات رفتاری و ذهنی از بدو تولد تا دوران بلوغ تمرکز دارد.

نام‌های دیگر: child psychology

رشد

روان‌شناسی نوجوانی

adolescent psychology

روان‌شناسی نوجوانی شاخه‌ای از روان‌شناسی است که به مطالعهٔ تحولات ذهنی، عاطفی، اجتماعی و جسمانی در دورهٔ نوجوانی می‌پردازد. این دوره به عنوان پلی میان کودکی و بزرگسالی، با تغییرات هویتی و استقلال‌طلبی همراه است. روان‌شناسان در این حوزه بر درک چالش‌های خاص این سن و حمایت از رشد سالم تمرکز دارند.

نام‌های دیگر: روان‌شناسی نوجوانی

رشد

روح و آموزش

Spirit and Education

این مفهوم به نقش ابعاد معنوی و درونی در فرآیند یادگیری و رشد فردی می‌پردازد. تمرکز آن بر پرورش خلاقیت، معنا‌جویی و توسعهٔ هویت در کنار کسب دانش و مهارت‌های شناختی است.

نام‌های دیگر: روح و آموزش

رشد

رویدادهای طول عمر

Life span events

اتفاقات و تغییرات کلیدی که در مراحل مختلف زندگی فرد رخ می‌دهند و بر مسیر رشد او تأثیر می‌گذارند. این رویدادها می‌توانند شامل تغییرات بیولوژیک، تحولات اجتماعی یا گذارهای مرحله‌ای باشند.

نام‌های دیگر: Life span events

رشد

رویکرد بوم‌شناختی-تعاملی

bioecological model

رویکرد بوم‌شناختی-تعاملی نظریه‌ای در روان‌شناسی رشد است که توسعه فردی را حاصل تعامل پیچیده بین عوامل زیستی فرد و لایه‌های مختلف محیط اجتماعی او می‌داند. این مدل بر تأثیر متقابل فرد و محیط در بسترهای زمانی مختلف تأکید دارد. مفاهیم کلیدی آن شامل سیستم‌های نزدیک و دور محیطی است که بر رشد تأثیر می‌گذارند.

نام‌های دیگر: رویکرد بوم‌شناختی-تعاملی

رشد

ریشه

Origin

ریشه در روان‌شناسی به معنای نقطه آغازین یا خاستگاه یک پدیده، رفتار یا ساختار روانی است. این مفهوم در نظریه‌های رشد و شخصیت برای تبیین چرایی شکل‌گیری الگوهای رفتاری و هیجانی در دوران کودکی و نوجوانی کاربرد دارد. بررسی ریشه‌ها به درک عمیق‌تر از عوامل ژنتیکی، محیطی و تجربی مؤثر بر سلامت روان کمک می‌کند.

نام‌های دیگر: منشا

رشد

زنان نخست‌زا

primipara

به زنی گفته می‌شود که برای نخستین بار تجربهٔ زایمان را دارد. این اصطلاح در مطالعات روان‌شناسی رشد و سلامت مادر و کودک برای بررسی تغییرات روانی و جسمی دوران پس از زایمان اول به کار می‌رود.

نام‌های دیگر: زنان نخست زا

رشد

ژنوم و آموزش

Genomics and Education

این حوزه بین‌رشته‌ای به بررسی تأثیرات متقابل عوامل ژنتیکی و محیطی بر فرآیندهای یادگیری و رشد تحصیلی می‌پردازد. پژوهش‌ها نشان می‌دهند که ویژگی‌های شناختی و استعدادها تحت تأثیر تعامل پیچیده‌ای از ژن‌ها و تجربیات محیطی شکل می‌گیرند. درک این تعاملات به توسعه روش‌های آموزشی شخصی‌سازی‌شده کمک می‌کند.

نام‌های دیگر: ژنوم و آموزش

رشد

سالمندی

Aging

سالمندی فرآیند طبیعی و تدریجی تغییرات زیستی، روانی و اجتماعی است که در اواخر عمر رخ می‌دهد. این مرحله با کاهش تدریجی ظرفیت‌های فیزیولوژیک و سازگاری با تغییرات هویتی و نقش‌های اجتماعی همراه است. در روان‌شناسی، سالمندی نه تنها به عنوان یک دوره کاهش، بلکه به عنوان مرحله‌ای برای رشد و تکامل شخصیت نیز بررسی می‌شود.

نام‌های دیگر: سالمندی

رشد

سن تقویمی

Chronological Age

مدت زمانی است که از تولد فرد تاکنون سپری شده و بر اساس تقویم رسمی سنجیده می‌شود. این معیار بیرونی‌ترین و ساده‌ترین روش تعیین سن است و مبنای مقایسهٔ رشد جسمانی و روانی در گروه‌های سنی مختلف قرار می‌گیرد. سن تقویمی با سن عقلی یا اجتماعی تفاوت بنیادین دارد.

نام‌های دیگر: سن شناسنامه‌ای

رشد

سندرم آسپرگر

Asperger's syndrome

سندرم آسپرگر یک اختلال رشد عصبی است که با دشواری در تعاملات اجتماعی و الگوهای رفتاری تکراری و محدود مشخص می‌شود. افراد مبتلا معمولاً هوش طبیعی یا بالاتر از متوسط دارند و تاخیر قابل توجهی در زبان یا شناخت تجربه نمی‌کنند. این وضعیت اکنون در طبقه‌بندی‌های جدید تحت طیف اوتیسم قرار می‌گیرد، اما همچنان به عنوان یک توصیف بالینی خاص شناخته می‌شود.

نام‌های دیگر: Asperger's syndrome

رشد

سندرم آسپرگر

Asperger Syndrome

اختلالی در طیف اوتیسم است که با دشواری در تعاملات اجتماعی و رفتارهای محدود و تکراری همراه است، اما بدون تاخیر شناختی یا زبانی قابل‌توجه. افراد مبتلا اغلب دارای هوش بالا و توانایی‌های کلامی خوب هستند، اما در درک نشانه‌های غیرکلامی و همدلی اجتماعی مشکل دارند. این وضعیت پیش از هرگونه تاخیر رشدی آشکار می‌شود.

نام‌های دیگر: Asperger Syndrome، Asperger syndrome

رشد

سندرم آسپرگر

Asperger's syndrome

سندرم آسپرگر وضعیتی در طیف اوتیسم است که با دشواری در تعاملات اجتماعی، الگوهای رفتاری تکراری و علاقه‌های محدود مشخص می‌شود. افراد مبتلا معمولاً هوش طبیعی یا بالاتر از متوسط دارند و تاخیر قابل‌توجهی در رشد زبان یا شناختی تجربه نمی‌کنند. این وضعیت پیش از هر سه سالگی آغاز می‌شود و بر عملکرد روزمره تأثیر می‌گذارد.

نام‌های دیگر: Síndrome de Asperger

رشد

سندرم آسپرگر

Asperger's syndrome

سندرم آسپرگر وضعیتی در طیف اوتیسم است که با دشواری در تعاملات اجتماعی، الگوهای رفتاری تکراری و علاقه‌های محدود مشخص می‌شود. افراد مبتلا معمولاً هوش طبیعی یا بالاتر از متوسط دارند و تاخیر قابل‌توجهی در رشد زبان یا شناختی تجربه نمی‌کنند. این وضعیت پیش از هر سه سالگی آغاز می‌شود و بر عملکرد روزمره تأثیر می‌گذارد.

نام‌های دیگر: Asperger's syndrome.

رشد

سندرم آسپرگر در کودکان

Asperger's syndrome in children

این اصطلاح به یکی از طیف‌های اختلال اوتیسم اشاره دارد که در کودکان با ویژگی‌های خاص خود ظاهر می‌شود. کودکان مبتلا معمولاً در مهارت‌های ارتباطی اجتماعی و الگوهای رفتاری تکراری چالش دارند، اما هوش و رشد زبانی آن‌ها تا حد قابل‌توجهی طبیعی است. این وضعیت بر نحوه تعامل کودک با محیط و دیگران تأثیر می‌گذارد.

نام‌های دیگر: Asperger's syndrome in children

رشد

سندرم آسپرگر در نوجوانی

Asperger's syndrome in adolescence

این عبارت به چالش‌ها و ویژگی‌های خاص افراد دارای سندرم آسپرگر در دورهٔ نوجوانی اشاره دارد. در این مرحله، انتظارات اجتماعی پیچیده‌تر شده و دشواری در برقراری ارتباط و درک هنجارهای پنهان اجتماعی برای نوجوانان چالش‌برانگیزتر می‌شود. این دوره می‌تواند با افزایش اضطراب اجتماعی یا احساس انطباق نداشتن همراه باشد.

نام‌های دیگر: Asperger's syndrome in adolescence

رشد

سواد اولیه

Early literacy

سواد اولیه به مرحله‌ای از رشد اشاره دارد که در آن کودکان با مفاهیم خواندن و نوشتن آشنا می‌شوند، پیش از آنکه به صورت رسمی این مهارت‌ها را بیاموزند. این مرحله شامل آشنایی با کتاب، داستان‌خوانی و درک رابطه بین نمادها و معنا است. سواد اولیه پایه‌ای برای یادگیری رسمی خواندن و نوشتن در مدرسه فراهم می‌کند.

نام‌های دیگر: Early literacy، early literacy

رشد

سواد نوظهور

Emergent literacy

سواد نوظهور به فرآیند تدریجی کسب مهارت‌های خواندن و نوشتن در سنین خردسالی گفته می‌شود. این مفهوم بر این باور است که کودکان از بدو تولد در حال یادگیری درباره زبان و نوشتار هستند. این مرحله شامل بازی با کلمات، شناخت حروف و درک ساختار داستان است.

نام‌های دیگر: Emergent literacy، emergent literacy

رشد

سوءاستفاده جنسی در کودکی

Childhood sexual abuse

هرگونه فعالیت یا رفتار جنسی که در آن کودک مورد سوءاستفاده قرار می‌گیرد و با عدم رضایت یا عدم توانایی در درک ماهیت عمل مواجه است. این تجربه می‌تواند پیامدهای روانی عمیقی در مراحل مختلف رشد داشته باشد.

نام‌های دیگر: سوءاستفاده جنسی در کودکی

رشد

شاگردی شناختی

Cognitive apprenticeship

یک رویکرد آموزشی است که در آن مهارت‌های ذهنی و فرآیندهای تفکر پیچیده از طریق مشاهده و مشارکت در فعالیت‌های متخصصان به یادگیرنده منتقل می‌شود. در این فرآیند، یادگیرنده با الگوبرداری از مدل‌های ذهنی استاد، توانایی حل مسئله را کسب می‌کند.

نام‌های دیگر: Cognitive apprenticeship، cognitive apprenticeship

رشد

شب‌ادراری

Nocturnal Enuresis

شب‌ادراری به دفع غیرارادی ادرار در خواب، معمولاً در کودکانی که از نظر فیزیولوژیک توانایی کنترل مثانه را کسب کرده‌اند، اطلاق می‌شود. این پدیده می‌تواند اولیه (همیشگی) یا ثانویه (عودکننده پس از دوره‌ای خشکی) باشد. علل آن اغلب ترکیبی از عوامل ژنتیکی، بلوغ دیررس سیستم عصبی و اختلالات خواب است و معمولاً با گذشت زمان بهبود می‌یابد.

نام‌های دیگر: شب‌ادراری

رشد

شب‌ادراری و بی‌اختیاری مدفوع

Enuresis and Encopresis

شب‌ادراری به ترشح غیرارادی ادرار در خواب و بی‌اختیاری مدفوع به دفع غیرارادی مدفوع در کودکان اطلاق می‌شود که پس از سن تکاملی کنترل مثانه و روده رخ می‌دهد. این اختلالات می‌توانند ریشه‌های روان‌شناختی مانند اضطراب یا تروما داشته باشند یا ناشی از تاخیر در تکامل سیستم عصبی باشند. تشخیص و درمان به‌موقع برای جلوگیری از عوارض روانی و اجتماعی ضروری است.

نام‌های دیگر: شب‌ادراری و بی‌اختیاری مدفوع

رشد

طیف اوتیسم و اختلال نقص توجه/بیش‌فعالی

Autism Spectrum and ADHD

مجموعه‌ای از شرایط عصبی‌رشدی است که شامل طیف گسترده‌ای از ویژگی‌های ارتباطی، اجتماعی و رفتاری در اوتیسم و همچنین الگوهای نقص توجه و بیش‌فعالی می‌شود. این شرایط بر نحوه پردازش اطلاعات و تعامل با محیط تأثیر می‌گذارند.

نام‌های دیگر: طیف اوتیسم و اختلال نقص توجه/بیش‌فعالی

رشد

غلبه (ژنتیک)

Dominance (genetics)

در ژنتیک، ویژگی‌ای است که در آن یک آلل بر آلل دیگر در تعیین صفت ظاهری غلبه می‌کند. این مفهوم توصیف می‌کند که چگونه ترکیب ژن‌ها منجر به بروز یک ویژگی خاص در موجود زنده می‌شود.

نام‌های دیگر: Dominance (genetics)

رشد

فرایند دگرگونی

Transformational process

تغییر بنیادین و عمیق در ساختارهای شناختی، هیجانی یا رفتاری فرد در طول زمان. این فرایند معمولاً منجر به بازسازی معنادار در هویت و جهان‌بینی فرد می‌شود. در روان‌شناسی تحولی و درمانی، دگرگونی با تغییرات سطحی یا سازگاری موقت تفاوت دارد. این مفهوم بر پویایی و قابلیت تغییرپذیری ذاتی انسان تأکید می‌ورزد.

نام‌های دیگر: فرایند دگرگونی

رشد

فرزندپروری

Parenting

فرآیند هدایت، حمایت و مراقبت از کودک برای کمک به رشد جسمی، روانی و اجتماعی او است. این فرآیند شامل تعاملات مداوم میان والد و فرزند و شکل‌دهی به الگوهای رفتاری و عاطفی در طول دوران رشد است.

نام‌های دیگر: فرزندپروری

رشد

فرزندخواندگی

adoption

فرزندخواندگی فرآیند قانونی و اجتماعی پذیرش کودکی غیربیولوژیک به عنوان فرزند است که در آن سرپرستی کامل و مسئولیت‌های والدگری به فرد یا زوج منتقل می‌شود. این پدیده در روان‌شناسی رشد و خانواده مورد بررسی قرار می‌گیرد تا تأثیرات آن بر دلبستگی، هویت و سازگاری روان‌شناختی کودک سنجیده شود. کیفیت محیط پرورشی و حمایت‌های اجتماعی نقش تعیین‌کننده‌ای در پیامدهای بلندمدت فرزندخواندگی دارد.

نام‌های دیگر: adoption

رشد

فرگشت

Evolution

تغییرات تدریجی و نسل‌درنسل در ویژگی‌های ژنتیکی و رفتاری موجودات زنده در طول زمان. در روان‌شناسی تکاملی، این مفهوم برای توضیح ریشه‌های زیستی رفتارها، هیجانات و ساختارهای شناختی انسانی به کار می‌رود.

نام‌های دیگر: فرگشت

رشد

فرهنگ و یادگیری

Culture and Learning

این مفهوم به تأثیر متقابل بافت‌های فرهنگی بر فرآیندها، باورها و روش‌های یادگیری اشاره دارد. فرهنگ الگوهای شناختی، ارزش‌های آموزشی و شیوه‌های ارتباطی را شکل می‌دهد که بر نحوه کسب دانش تأثیر می‌گذارد. درک این رابطه برای طراحی آموزش‌های متناسب با بافت‌های مختلف فرهنگی ضروری است.

نام‌های دیگر: فرهنگ و یادگیری

رشد

فرهنگ‌پذیری

Acculturation

فرهنگ‌پذیری فرآیند تغییرات روان‌شناختی و رفتاری است که در نتیجه تماس مستمر و مستقیم با یک فرهنگ متفاوت رخ می‌دهد. این پدیده شامل پذیرش یا مقاومت در برابر ارزش‌ها، هنجارها و الگوهای رفتاری فرهنگ جدید است. سازگاری موفق در این فرآیند به حفظ هویت فرهنگی و همزمان انطباق با محیط جدید وابسته است.

نام‌های دیگر: فرهنگ‌پذیری

رشد

فرهنگ‌پذیری

Acculturation

فرهنگ‌پذیری فرآیند تغییرات روان‌شناختی و رفتاری است که در نتیجه تماس مستمر و مستقیم با یک فرهنگ متفاوت رخ می‌دهد. این پدیده شامل پذیرش یا مقاومت در برابر ارزش‌ها، هنجارها و الگوهای رفتاری فرهنگ جدید است. سازگاری موفق در این فرآیند به حفظ هویت فرهنگی و همزمان انطباق با محیط جدید وابسته است.

نام‌های دیگر: Acculturation

رشد

فرهنگ‌نگاری

Ethnography

فرهنگ‌نگاری روشی پژوهشی در انسان‌شناسی و روان‌شناسی فرهنگی است که در آن پژوهشگر برای مدتی طولانی در میان یک گروه یا جامعه زندگی می‌کند تا رفتارها و باورها را از درون مشاهده کند. این روش بر مشاهده مشارکتی و مصاحبه‌های عمیق برای درک معانی فرهنگی تأکید دارد. نتایج فرهنگ‌نگاری توصیفی غنی و زمینه‌مند از سبک زندگی یک گروه ارائه می‌دهد.

نام‌های دیگر: Ethnography

رشد

کتاب‌های تصویری

Picture books

نوعی از کتاب‌ها که در آن‌ها تصاویر نقش محوری در انتقال معنا و روایت داستان دارند. این ابزار آموزشی و سرگرمی، به‌ویژه در مراحل اولیه رشد شناختی و زبانی کودکان، برای تقویت مهارت‌های ادراکی و ارتباطی کاربرد دارد.

نام‌های دیگر: Picture books، picture books

رشد

کسب زبان

Language acquisition

فرآیند طبیعی و پیچیده‌ای است که طی آن انسان‌ها، به‌ویژه در دوران کودکی، توانایی درک و تولید زبان را به دست می‌آورند. این فرآیند ترکیبی از عوامل زیستی، شناختی و محیطی است و شامل یادگیری قواعد دستوری، واژگان و آوایی می‌شود. نظریه‌پردازانی چون چامسکی بر وجود سازوکار ذاتی در مغز برای این فرآیند تأکید دارند.

نام‌های دیگر: Language acquisition، language acquisition

رشد

کنارآمدن با تروماهای کودکی

Coping with Childhood Trauma

این عبارت به فرآیند سازگاری روان‌شناختی فرد با تجربیات آسیب‌زای دوران کودکی اشاره دارد. تروماهای کودکی می‌توانند تأثیرات عمیقی بر رشد عاطفی، شناختی و اجتماعی فرد بگذارند. کنارآمدن موفق نیازمند درک مکانیسم‌های دفاعی، پردازش هیجانی و اغلب مداخلات تخصصی برای کاهش عوارض بلندمدت است.

نام‌های دیگر: کنارآمدن با تروماهای کودکی

رشد

کودکان

children

موجوداتی که در مراحل اولیه رشد و تکامل قرار دارند و ویژگی‌های زیستی و روانی آن‌ها با بزرگسالان متفاوت است. مطالعه این گروه بر فرآیندهای رشد و یادگیری تمرکز دارد.

نام‌های دیگر: children

رشد

کودکان

children

کودکان به دوره‌ای از رشد انسان اطلاق می‌شود که از تولد آغاز شده و تا پیش از ورود به نوجوانی ادامه می‌یابد. این مرحله شامل تغییرات سریع جسمانی، شناختی، عاطفی و اجتماعی است که پایه‌های شخصیت و رفتارهای آینده را شکل می‌دهد. روان‌شناسی کودک به مطالعه الگوهای رشد طبیعی و ناهنجاری‌های احتمالی در این بازه سنی می‌پردازد.

نام‌های دیگر: کودکان

رشد

کودکان خردسال

Toddlers

کودکان خردسال به گروهی از کودکان در سنین حدود یک تا سه سالگی اطلاق می‌شود که در مرحله‌ای از رشد سریع جسمی، شناختی و اجتماعی قرار دارند. در این دوره، کودکان مهارت‌های حرکتی جدیدی مانند راه رفتن را کسب می‌کنند و آغاز استقلال‌طلبی و زبان‌آموزی را تجربه می‌نمایند. درک ویژگی‌های رشدی این گروه برای ارائه مراقبت و آموزش مناسب ضروری است.

نام‌های دیگر: کودکان خردسال

رشد

کودکان و نوجوانان

Children and Adolescents

این اصطلاح به گروه سنی رشد از دوران کودکی تا پایان نوجوانی اشاره دارد که ویژگی‌های رشدی و روان‌شناختی منحصربه‌فردی دارند. ارزیابی و مداخله در این گروه سنی نیازمند درک تحولات شناختی، هیجانی و اجتماعی متناسب با سن است. ملاحظات بالینی باید با توجه به معیارهای تشخیصی تعدیل‌شده برای سنین پایین‌تر صورت پذیرد.

نام‌های دیگر: کودکان و نوجوانان

رشد

گذارهای زندگی

Life transitions

دوره یا فرآیندی که در آن فرد از یک مرحله یا وضعیت روانی و اجتماعی به مرحله یا وضعیت دیگر تغییر مکان می‌دهد. این گذارها معمولاً با تغییر در نقش‌های اجتماعی و چالش‌های تکاملی همراه هستند.

نام‌های دیگر: گذارهای زندگی

رشد

گذارهای نقش

Role transitions

گذارهای نقش به تغییراتی در موقعیت‌ها، انتظارات و مسئولیت‌های اجتماعی یک فرد در طول زندگی اشاره دارد. این تغییرات می‌توانند شامل ازدواج، بازنشستگی، یا تغییر شغل باشند و اغلب با استرس و نیاز به سازگاری جدید همراه هستند. موفقیت در این گذارها به انعطاف‌پذیری روانی و حمایت اجتماعی وابسته است.

نام‌های دیگر: گذارهای نقش

رشد

گفت‌وگوی کلاسی

Classroom Discourse

گفت‌وگوی کلاسی به الگوهای تعامل کلامی و غیرکلامی میان معلم و دانش‌آموزان یا بین خود دانش‌آموزان در محیط آموزشی اشاره دارد. این تعاملات ساختار یادگیری، مشارکت فعال و درک مفاهیم را تحت تأثیر قرار می‌دهند. تحلیل این گفت‌وگوها به درک پویایی‌های یادگیری و بهبود روش‌های تدریس کمک می‌کند.

نام‌های دیگر: گفت‌وگوی کلاسی

رشد

مدرسه

school

مدرسه نهاد رسمی آموزشی است که برای آموزش دانش‌آموزان در سطوح مختلف تحصیلی طراحی شده است. این محیط نه تنها به انتقال دانش آکادمیک می‌پردازد، بلکه نقش مهمی در رشد اجتماعی، عاطفی و اخلاقی کودکان و نوجوانان ایفا می‌کند. مدرسه به عنوان یک سیستم اجتماعی، تعاملات بین دانش‌آموزان، معلمان و والدین را تسهیل می‌کند.

نام‌های دیگر: school، schools

رشد

مدرسه و فرهنگ

school and culture

این مفهوم به تعامل دوجانبه میان محیط آموزشی مدرسه و زمینه فرهنگی دانش‌آموزان می‌پردازد. فرهنگ بر روش‌های یادگیری، انتظارات تحصیلی و تعاملات اجتماعی در مدرسه تأثیر می‌گذارد. درک این رابطه برای ایجاد محیطی فراگیر و کاهش شکاف‌های فرهنگی ضروری است.

نام‌های دیگر: مدرسه و فرهنگ

رشد

مشارکت والدین

Parental involvement

مشارکت والدین به سطح و کیفیت حضور، حمایت و تعامل والدین در فرآیند رشد و آموزش کودک اشاره دارد. این مفهوم شامل حمایت عاطفی، نظارت بر رفتار و مشارکت در فعالیت‌های تحصیلی یا اجتماعی کودک می‌شود. سطح مناسب این مشارکت با بهبود سلامت روان و عملکرد تحصیلی کودک همبستگی مثبت دارد.

نام‌های دیگر: مشارکت والدین

رشد

مشاوره مدرسه

School Counseling

مشاوره مدرسه خدمات تخصصی روان‌شناختی است که در محیط آموزشی ارائه می‌شود تا به رشد همه‌جانبه دانش‌آموزان کمک کند. این خدمات شامل حمایت تحصیلی، توسعه مهارت‌های اجتماعی و حل مشکلات هیجانی می‌شود. مشاوران مدرسه با همکاری معلمان و والدین، محیطی امن و حمایت‌گر برای یادگیری و رشد فردی ایجاد می‌کنند.

نام‌های دیگر: مشاوره مدرسه

رشد

مقابله با تروماهای دوران کودکی

Coping with childhood traumas

فرآیند مواجهه و مدیریت پیامدهای روانی ناشی از تجربه‌های آسیب‌زا در سال‌های نخست زندگی است. این فرآیند شامل بازسازی روانی و یادگیری راهبردهای سازگارانه برای مدیریت خاطرات و اثرات تروما است.

نام‌های دیگر: مقابله با تروماهای دوران کودکی

رشد

ناتوانی ذهنی

Intellectual disability

ناتوانی ذهنی یک اختلال عصبی-رشدی است که با محدودیت‌های قابل‌توجه در عملکرد شناختی و رفتار سازگاری همراه است. این وضعیت معمولاً قبل از سن ۱۸ سالگی ظاهر می‌شود و بر مهارت‌های مفهومی، عملی و اجتماعی فرد تأثیر می‌گذارد. تشخیص این اختلال نیازمند ارزیابی دقیق سطح هوش و توانایی‌های سازگاری فرد در محیط‌های مختلف است.

نام‌های دیگر: ناتوانی ذهنی

رشد

ناتوانی ذهنی

Intellectual disability

ناتوانی ذهنی (یا عقب‌ماندگی ذهنی) اختلالی در رشد است که با محدودیت‌های قابل‌توجه در عملکرد شناختی و رفتار سازگاری مشخص می‌شود. این شرایط معمولاً پیش از سن ۱۸ سالگی ظاهر شده و بر مهارت‌های روزمره مانند ارتباط، مراقبت از خود و توانایی‌های اجتماعی تأثیر می‌گذارد. تشخیص آن نیازمند سنجش هوش پایین و نقص در سازگاری اجتماعی است.

نام‌های دیگر: Intellectual disability، intellectual disability

رشد

ناتوانی رشدی

Developmental disability

ناتوانی رشدی به گروهی از اختلالات مزمن است که معمولاً در دوران کودکی یا نوجوانی ظاهر می‌شوند و بر توانایی فرد در عملکرد طبیعی و روزمره تأثیر می‌گذارند. این وضعیت اغلب شامل تأخیر یا نقص در رشد شناختی، زبانی، حرکتی یا اجتماعی است. ناتوانی‌های رشدی می‌توانند ناشی از عوامل ژنتیکی، محیطی یا ترکیبی از هر دو باشند و نیازمند حمایت‌های ویژه برای بهبود کیفیت زندگی فرد هستند.

نام‌های دیگر: ناتوانی رشدی

رشد

نارساخوانی

Dyslexia

نارساخوانی یک اختلال یادگیری عصبی-رشدی است که عمدتاً بر توانایی خواندن، دیکته‌نویسی و گاهی نوشتن تأثیر می‌گذارد. این اختلال ناشی از تفاوت در نحوه پردازش زبان در مغز است و ربطی به هوش کلی یا تلاش فرد ندارد. افراد مبتلا ممکن است در تشخیص آواها، روان‌خوانی و درک مطلب متنی با چالش مواجه شوند، اما با مداخله مناسب می‌توانند پیشرفت کنند.

نام‌های دیگر: dyslexia، Dyslexia

رشد

ناملایمات دوران کودکی

Childhood adversity

تجربیات دشوار، آسیب‌زا یا تنش‌زای محیطی که در دوران کودکی فرد با آن‌ها مواجه می‌شود. این ناملایمات می‌تواند شامل سوءرفتار، فقدان مراقبت یا شرایط سخت اجتماعی و اقتصادی باشد.

نام‌های دیگر: ناملایمات دوران کودکی

رشد

نظام مدرسه‌ای

School system

ساختار سازمان‌یافته‌ای که شامل قوانین، برنامه‌های درسی و محیط‌های آموزشی برای رشد تحصیلی و اجتماعی کودکان و نوجوانان است. این نظام نقش مهمی در فرآیندهای رشد و تکامل شناختی و اجتماعی افراد ایفا می‌کند.

نام‌های دیگر: School system

رشد

نظریه تکامل

Evolutionary theory

چارچوبی علمی که بیانگر تغییرات تدریجی و انطباقی در ویژگی‌های موجودات زنده در طول نسل‌هاست. در روان‌شناسی، این نظریه به بررسی ریشه‌های زیستی و تکاملی رفتارهای انسانی می‌پردازد.

نام‌های دیگر: نظریه تکامل

رشد

نظریه دلبستگی

Attachment theory

نظریه‌ای در روان‌شناسی رشد که بر اهمیت پیوندهای عاطفی اولیه میان نوزاد و مراقب تمرکز دارد. این نظریه تبیین می‌کند که چگونه کیفیت این پیوندها بر امنیت روانی و سبک روابط فرد در بزرگسالی تأثیر می‌گذارد.

نام‌های دیگر: نظریه دلبستگی

رشد

نظریهٔ دلبستگی

Attachment theory

یک نظریهٔ بنیادین در روان‌شناسی رشد است که بر اهمیت پیوندهای عاطفی میان نوزاد و مراقب اصلی تمرکز دارد. این نظریه تبیین می‌کند که چگونه الگوهای اولیهٔ دلبستگی بر شکل‌گیری مدل‌های ذهنی و کیفیت روابط اجتماعی در طول زندگی تأثیر می‌گذارند.

نام‌های دیگر: Attachment theory، attachment theory

رشد

نظریه زیستی دلبستگی

Biological theory of attachment

رویکردی که پیوندهای عاطفی میان مراقب و کودک را بر پایه مکانیسم‌های تکاملی و بیولوژیک تبیین می‌کند. این نظریه بر نقش سیستم‌های عصبی و هورمونی در شکل‌گیری امنیت عاطفی تأکید دارد.

نام‌های دیگر: نظریه زیستی دلبستگی

رشد

نظریه‌های دلبستگی

Attachment Theories

مجموعه‌ای از نظریات روان‌شناختی هستند که به بررسی ماهیت پیوند عاطفی میان نوزاد و مراقب اصلی می‌پردازند. این نظریه‌ها تأثیر الگوهای اولیه دلبستگی را بر شکل‌گیری امنیت عاطفی و کیفیت روابط اجتماعی در دوران بزرگسالی تبیین می‌کنند.

نام‌های دیگر: نظریه‌های دلبستگی

رشد

نقص‌های رشدی

Developmental disabilities

نقص‌های رشدی گروهی از شرایط ناتوانی‌زا هستند که در دوران رشد ظاهر می‌شوند و بر عملکرد شناختی، رفتاری و اجتماعی فرد تأثیر می‌گذارند. این شرایط معمولاً مادام‌العمر بوده و نیاز به حمایت‌های مستمر در زمینه‌های مختلف زندگی دارند. علل آن‌ها می‌تواند ژنتیکی، محیطی یا ناشناخته باشد.

نام‌های دیگر: developmental disabilities

رشد

نوجوانان

adolescents

نوجوانان گروهی از افراد را شامل می‌شوند که در مرحله گذار از کودکی به بزرگسالی قرار دارند و معمولاً بین سنین ۱۰ تا ۱۹ سالگی را تجربه می‌کنند. این دوره با تغییرات سریع جسمانی، شناختی و عاطفی همراه است و فرد در آن به دنبال هویت‌یابی و استقلال‌طلبی می‌باشد. نوجوانی مرحله‌ای حیاتی برای شکل‌گیری شخصیت و توسعه مهارت‌های اجتماعی است.

نام‌های دیگر: نوجوانان، adolescents

رشد

نوجوانی

Adolescence

نوجوانی دوره‌ای از رشد و تکامل انسانی است که میان کودکی و بزرگسالی قرار دارد و با تغییرات سریع جسمی، شناختی و اجتماعی همراه است. در این مرحله، فرد هویت مستقل‌تری کسب می‌کند و روابط همسالان نقش پررنگ‌تری در زندگی او ایفا می‌کنند. این دوره اغلب با جست‌وجوی استقلال و آزمایش مرزهای جدید شناختی مشخص می‌شود.

نام‌های دیگر: نوجوانی

رشد

نوجوانی

adolescence

نوجوانی دوره گذار از کودکی به بزرگسالی است که با تغییرات سریع جسمانی، شناختی و اجتماعی همراه است. این مرحله معمولاً با بلوغ جنسی، شکل‌گیری هویت مستقل و استقلال‌طلبی از والدین مشخص می‌شود. نوجوانی فرصتی برای کشف توانایی‌ها و نقش‌های اجتماعی جدید در بستر فرهنگ و جامعه فراهم می‌آورد.

نام‌های دیگر: adolescence، Adolescence

رشد

نوزاد تازه‌متولدشده

Newborn

نوزاد تازه‌متولدشده به نوزادی گفته می‌شود که در هفته‌های اولیه پس از تولد قرار دارد. این دوره برای بررسی رشد فیزیکی، عصبی و رفتاری نوزاد اهمیت ویژه‌ای دارد. در روان‌شناسی رشد، این مرحله به عنوان آغاز فرآیندهای سازگاری با محیط خارج از رحم مادر و شکل‌گیری پیوندهای اولیه عاطفی شناخته می‌شود.

نام‌های دیگر: نوزاد تازه‌متولدشده

رشد

نوزاد نارس

Premature infant

نوزادی که پیش از اتمام هفته سی و هفم بارداری متولد می‌شود. این نوزادان به دلیل تکامل نیافتن کامل اندام‌های حیاتی، نیازمند مراقبت‌های ویژه پزشکی هستند. ریسک عوارض سلامتی در این گروه نسبت به نوزادان سررسید بیشتر است. رشد فیزیکی و عصبی آن‌ها معمولاً با تأخیر نسبت به هم‌سن‌وسالان خود دنبال می‌شود.

نام‌های دیگر: نوزاد نارس

رشد

نوزادان نارس

Premature infants

گروهی از نوزادان که پیش از هفته سی و هفم چرخه بارداری به دنیا می‌آیند. سیستم ایمنی و تنفسی آن‌ها اغلب ناقص بوده و حساسیت بیشتری به عفونت‌ها دارند. مراقبت‌های تخصصی نوزادان به‌شدت در بهبود پیامدهای بلندمدت آن‌ها نقش دارد. الگوهای رشد و تکامل در این گروه نیازمند پایش دقیق و مداوم است.

نام‌های دیگر: نوزادان نارس

رشد

والدگونگی کودک

Parentification

والدگونگی کودک زمانی رخ می‌دهد که انتظاراتی فراتر از سن کودک، بر دوش او قرار می‌گیرد. در این پدیده، کودک نقش مراقب یا همسر جایگزین یکی از والدین را ایفا می‌کند. این بار روانی می‌تواند مانع رشد عاطفی طبیعی و استقلال فرد شود. پیامدهای آن اغلب در بزرگسالی به صورت مشکلات رابطه‌ای ظاهر می‌شود.

نام‌های دیگر: والدگونگی کودک

رشد

همانندسازی

identification

همانندسازی فرآیندی روان‌پویشی است که در آن فرد ویژگی‌ها، ارزش‌ها یا رفتارهای فرد یا گروه دیگری را درونی می‌کند تا شبیه او شود. این مکانیسم در رشد هویت، شکل‌گیری سوپرایگو و سازگاری اجتماعی نقش کلیدی دارد. از طریق این فرآیند، فرد احساس تعلق یا برتری را تجربه می‌کند.

نام‌های دیگر: همانندسازی

رشد

همسان‌سازی (زیست‌شناسی)

Identification (biology)

فرآیند زیستی یا روانی که در آن موجود زنده ویژگی‌ها یا ساختارهای دیگری را در خود می‌پذیرد یا با آن‌ها یکسان می‌شود. در روان‌شناسی، این مفهوم اغلب به مکانیسم دفاعی اطلاق می‌شود که در آن فرد برای کاهش اضطراب، ویژگی‌های فرد قدرتمندتر یا تهدیدآمیزتری را درونی‌سازی می‌کند. این فرآیند در رشد هویت و سازگاری اجتماعی نقش دارد.

نام‌های دیگر: Identification (biology)

رشد