آرامشدن
calming
وضعیت بازگشت به حالت تعادل فیزیولوژیک و روانی پس از تجربه هیجان یا تنش. این فرآیند شامل کاهش سطح برانگیختگی سیستم عصبی و بازگشت به آرامش درونی است.
نامهای دیگر: آرامشدن
هیجان و خلق
اصطلاحات فارسی و انگلیسی، تعریفهای علمی بازنویسیشده و پیوند آثار مرتبط در بانکهای فکر بنیان. نشانی اصلی واژهنامه
۱۷۹ اصطلاح منتشرشده · صفحهٔ ۱ از ۲
calming
وضعیت بازگشت به حالت تعادل فیزیولوژیک و روانی پس از تجربه هیجان یا تنش. این فرآیند شامل کاهش سطح برانگیختگی سیستم عصبی و بازگشت به آرامش درونی است.
نامهای دیگر: آرامشدن
هیجان و خلق
Attitudinal Value
این مفهوم به توانایی انسان در انتخاب نگرش خود نسبت به شرایط نامطلوب و رنجهای اجتنابناپذیر اشاره دارد. ویکتور فرانکل معتقد بود که حتی در سختترین محیطها، فرد آزادی درونی برای تعیین واکنشهای معنادار خود را حفظ میکند. این آزادی، بنیان مسئولیتپذیری اخلاقی و معنای زندگی در مواجهه با رنج است.
نامهای دیگر: آزادی نگرش
هیجان و خلق
Psychopathology
آسیبشناسی روانی مطالعهٔ علمی علائم، نشانهها و الگوهای رفتاری ناسازگار است که با رنج روانی یا نقص در عملکرد همراه هستند. این حوزه به بررسی علل، سیر تحول و طبقهبندی اختلالات روانی میپردازد. هدف آن درک مکانیسمهای زیربنایی بیماریهای روانی و تمایز آنها از رفتارهای طبیعی یا گذرا است.
نامهای دیگر: آسیبشناسی روانی
هیجان و خلق
Therapist Emotional Awareness
آگاهی درمانگر از هیجان به توانایی او در شناسایی، درک و مدیریت هیجانات خود در حین فرآیند درمان اطلاق میشود. این مهارت به درمانگر کمک میکند تا واکنشهای شخصی خود را از نیازهای مراجع تفکیک کند و از سوگیریهای هیجانی جلوگیری نماید. چنین آگاهیای برای ایجاد رابطهٔ درمانی مؤثر و همدلی اصیل ضروری است.
نامهای دیگر: آگاهی درمانگر از هیجان
هیجان و خلق
Affective Education
آموزش عاطفی رویکردی نظاممند است که هدف آن پرورش مهارتهای هیجانی، نگرشها و ارزشهای دانشآموزان در کنار رشد شناختی آنان است. این روش بر این باور استوار است که احساسات و هیجانات نقش بنیادینی در یادگیری و سازگاری اجتماعی ایفا میکنند. تمرکز اصلی بر توسعه هوش هیجانی، همدلی و توانایی مدیریت احساسات در محیطهای آموزشی قرار دارد.
نامهای دیگر: Affective Education
هیجان و خلق
Feeling
احساس تجربهٔ ذهنی و آگاهانهای است که معمولاً از ارزیابی شخصی یک هیجان یا محرک ناشی میشود. برخلاف هیجان که واکنشهای فیزیولوژیک سریعتر و ناخودآگاهتری را شامل میشود، احساسات اغلب پیچیدهتر و طولانیتر هستند. این مفهوم در نظریههای عاطفی، نقش کلیدی در قضاوتها و تصمیمگیریهای انسانی ایفا میکند.
نامهای دیگر: Feeling
هیجان و خلق
affect
احساس به تجربههای هیجانی کلی و غیراختصاصی اشاره دارد که شامل طیف وسیعی از حالات خلقی و احساسات آنی میشود. این مفهوم به عنوان مولفهای از تجربهی هیجانی، ارزش مثبت یا منفی یک رویداد را در لحظه نشان میدهد. احساسات میتوانند کوتاهمدت باشند و لزوماً با محرکهای خاص یا الگوهای رفتاری مشخص همراه نیستند.
نامهای دیگر: affect
هیجان و خلق
feeling of depression
حالت هیجانی که با کاهش انرژی، بیمیلی به فعالیتهای معمول و تجربهٔ غم و ناامیدی همراه است. این احساس میتواند به صورت گذرا یا به عنوان بخشی از یک وضعیت پایدار تجربه شود.
نامهای دیگر: احساس افسردگی
هیجان و خلق
self-conscious emotion
احساسات خودآگاه به دستهای از هیجانات پیچیده اطلاق میشود که نیازمند خودآگاهی و ارزیابی عملکرد فرد در برابر استانداردهای درونی یا اجتماعی دارد. این احساسات شامل شرم، غرور، گناه و خجالت هستند و با ارزیابی خود مرتبطاند. شکلگیری این هیجانات با رشد شناختی و اجتماعی کودک و درک خود مرتبط است.
نامهای دیگر: self-conscious emotion
هیجان و خلق
Guilt
احساس گناه یک هیجان منفی و درونی است که زمانی پدید میآید که فرد معتقد است به ارزشهای اخلاقی خود یا حقوق دیگران آسیب زده است. این احساس معمولاً با پشیمانی، خودسرزنش و تمایل به جبران همراه است. اگرچه گناه میتواند محرکی برای رفتارهای جبرانی و رشد اخلاقی باشد، اما شدت بیش از حد آن میتواند منجر به رنج روانشناختی و اختلالات خلقی شود.
نامهای دیگر: احساس گناه
هیجان و خلق
Feelings
احساسات به تجربهی آگاهانه و شخصی هیجانها اطلاق میشود که در قشر مغز (نئوکورتکس) پردازش میشوند. برخلاف هیجان که واکنشی سریع و ناخودآگاه است، احساسات پیچیدهتر بوده و با قضاوت و تفسیر شناختی همراهاند. این تجربههای درونی نقش مهمی در تصمیمگیری و ارزیابی محیط ایفا میکنند.
نامهای دیگر: احساسات
هیجان و خلق
negative affects
تجربیات ذهنی ناخوشایندی که فرد در پاسخ به محرکهای محیطی یا درونی تجربه میکند. این احساسها بر وضعیت خلقی و نگرش فرد نسبت به خود و جهان تأثیر میگذارند.
نامهای دیگر: احساسهای منفی
هیجان و خلق
Major Depressive Disorder
یک اختلال خلقی جدی است که با وجود حالت غمگین، بیانگیزگی و کاهش علایق در بخشهای مختلف زندگی مشخص میشود. این وضعیت میتواند بر احساسات، تفکر و عملکرد جسمانی فرد تأثیر گذاشته و با علائم همچون اختلال در خواب و اشتها همراه باشد.
نامهای دیگر: اختلال افسردگی اساسی
هیجان و خلق
Major depressive disorder
اختلال افسردگی اساسی یک اختلال خلقی جدی است که با وجود دورههای طولانی از خلق افسرده، بیانگیزگی و از دست دادن لذت از فعالیتهای روزمره مشخص میشود. این وضعیت میتواند بر عملکرد جسمی، فکری و اجتماعی فرد تأثیرات عمیقی بگذارد.
نامهای دیگر: Major depressive disorder، major depressive disorder، Major Depressive Disorder
هیجان و خلق
bipolar disorder
اختلالی روحی است که با نوسانات شدید خلقی مشخص میشود که شامل دورههای شیدایی یا نیمهشیدایی و دورههای افسردگی عمیق است. این نوسانات میتواند بر انرژی، فعالیتهای روزمره، تمرکز و توانایی فرد در انجام وظایف عادی تأثیر بگذارد. تشخیص دقیق این اختلال نیازمند ارزیابی بالینی جامع برای تمایز آن از سایر اختلالات خلقی است.
نامهای دیگر: اختلال دوقطبی
هیجان و خلق
Bipolar Disorder
اختلال دوقطبی یک اختلال خلقی است که با نوسانات شدید و متناوب در سطح انرژی، فعالیت و خلقوخو مشخص میشود. این نوسانات شامل دورههای شیدایی یا هیپومانیا و دورههای افسردگی اساسی است که بر عملکرد روزمره فرد تأثیر میگذارد. تشخیص دقیق این اختلال نیازمند ارزیبال بالینی برای تمایز آن از نوسانات خلقی طبیعی یا سایر اختلالات است.
نامهای دیگر: افسردگی دوقطبی
هیجان و خلق
bipolar disorder
اختلال دوقطبی نوعی اختلال خلقی است که با نوسانات شدید خلقی بین دورههای شیدایی یا نیمهشیدایی و دورههای افسردگی اساسی مشخص میشود. این نوسانات میتواند بر انرژی، فعالیت، خواب، قضاوت و عملکرد روزانه فرد تأثیر عمیقی بگذارد و نیاز به مدیریت درمانی طولانیمدت دارد.
نامهای دیگر: bipolar disorder، Bipolar disorder، Bipolar Disorder
هیجان و خلق
Bipolar I disorder
نوعی اختلال خلقی که با تجربه دورههای مانیای شدید مشخص میشود و ممکن است با دورههای افسردگی نیز همراه باشد. در این اختلال، نوسانات خلقی به قدری شدید است که عملکرد روزانه فرد را تحت تأثیر قرار میدهد.
نامهای دیگر: Bipolar I disorder
هیجان و خلق
Somatic Symptom Disorder
این اختلال با وجود یک یا چند علامت جسمانی آزاردهنده مشخص میشود که باعث پریشانی زیاد یا اختلال در زندگی روزمره میگردد. فرد پاسخهای فکری، هیجانی یا رفتاری ناسازگاری نسبت به این علائم نشان میدهد، مانند نگرانی مداوم یا صرف زمان زیاد برای نگرانی درباره سلامت. تمرکز بر رنج ناشی از علائم است، نه علت پزشکی آن.
نامهای دیگر: اختلال نشانههای جسمانی
هیجان و خلق
Somatic Symptom and Related Disorders
این دسته شامل شرایطی است که در آنها علائم جسمانی برجسته و پررنج وجود دارد و باعث پریشانی یا اختلال در عملکرد فرد میشود. ویژگی اصلی، تمرکز بیشازحد بر نگرانیهای مربوط به علائم جسمی است، نه لزوماً شدت خود علائم. این اختلالات میتوانند با اضطراب، افسردگی یا رفتارهای سلامتمحور افراطی همراه باشند.
نامهای دیگر: اختلال نشانههای جسمانی و مرتبط
هیجان و خلق
Depressive Disorders
گروهی از شرایط روانی که با ویژگیهایی نظیر خلق پایین، بیانگیزگی و کاهش فعالیت مشخص میشوند. این اختلالات بر احساسات، افکار و توانایی انجام فعالیتهای روزمره تأثیر میگذارند.
نامهای دیگر: اختلالات افسردگی
هیجان و خلق
Mood disorders
گروهی از بیماریهای روانی که ویژگی اصلی آنها تغییرات شدید و مداوم در وضعیت عاطفی و هیجانی فرد است. این اختلالات بر توانایی فرد در مدیریت احساسات و عملکرد روزمره تأثیر میگذارند.
نامهای دیگر: اختلالات خلقی
هیجان و خلق
bipolar disorders
نوعی اختلال خلقی است که با نوسانات شدید در سطح انرژی، فعالیت و هیجان مشخص میشود. این نوسانات شامل دورههای ماتی (مانیا) و دورههای افسردگی است که بر عملکرد فرد تأثیر میگذارد.
نامهای دیگر: اختلالات دوقطبی
هیجان و خلق
Bipolar and related disorders
گروهی از اختلالات خلقی که با تغییرات متناوب در سطح انرژی، فعالیت و توانایی انجام روزمرهها مشخص میشوند. این تغییرات میتواند شامل دورههای مفرط (شیدایی یا نیمهشیدایی) و دورههای افسردگی باشد.
نامهای دیگر: اختلالات دوقطبی و اختلالات مرتبط
هیجان و خلق
valence
در روانشناسی، به ویژگی کیفی یک محرک یا هیجان اشاره دارد که تعیین میکند آن تجربه از نظر فردی مطلوب (مثبت) یا نامطلوب (منفی) است. این مفهوم نشاندهنده جهتگیری هیجانی فرد نسبت به یک پدیده است.
نامهای دیگر: valence
هیجان و خلق
Enthusiasm
حالت هیجانی مثبت شامل شور و شوق و علاقه شدید نسبت به یک فعالیت، موضوع یا هدف خاص. این ویژگی میتواند بر سطح انگیزش و تعامل فرد با محیط تأثیرگذار باشد.
نامهای دیگر: Enthusiasm، enthusiasm
هیجان و خلق
Anxiety and mood
حوزهای در روانشناسی که به بررسی حالات هیجانی مرتبط با ترس، نگرانی و نوسانات خلقی میپردازد. این مفاهیم بر نحوه تجربه و تنظیم هیجانات در پاسخ به محرکهای محیطی و درونی تمرکز دارند.
نامهای دیگر: اضطراب و خلق
هیجان و خلق
depression
افسردگی یک اختلال خلقی است که با خلق افسرده، از دست دادن علاقه یا لذت در فعالیتها و کاهش شدید انرژی به مدت طولانی مشخص میشود. این وضعیت فراتر از غم موقتی است و بر تفکر، رفتار و سلامت جسمانی فرد تأثیر منفی میگذارد. علائم دیگر ممکن شامل تغییرات خواب، اشتها و احساس بیارزشی باشد.
نامهای دیگر: افسردگی، depression
هیجان و خلق
Major Depression
یک اختلال خلقی شدید که با احساس مداوم غم، بیعلاقگی به فعالیتها و کاهش انرژی مشخص میشود. این وضعیت میتواند بر عملکرد جسمی، ذهنی و اجتماعی فرد تأثیرات عمیقی بگذارد.
نامهای دیگر: افسردگی اساسی
هیجان و خلق
Major Depression and Anhedonia
ترکیبی از علائم افسردگی شدید و فقدان لذت که بر جنبههای شناختی و هیجانی فرد اثر میگذارد. این وضعیت شامل کاهش شدید انرژی و تغییر در الگوهای خواب و اشتها است.
نامهای دیگر: افسردگی اساسی و بیلذتی
هیجان و خلق
Postpartum Depression
اختلال خلقی که پس از زایمان ظاهر میشود و با علائمی مانند غم پایدار، بیانگیزگی، خستگی شدید و دشواری در مراقبت از نوزاد مشخص میگردد. این وضعیت فراتر از «افسردگی شایعی» است و نیازمند توجه و مداخله تخصصی روانشناختی است.
نامهای دیگر: افسردگی پس از زایمان
هیجان و خلق
Postpartum depression
اختلال افسردگی اساسی است که پس از زایمان ظاهر میشود و با علائمی چون غم پایدار، بیانگیزگی، اختلال خواب و تغییرات اشتها همراه است. این وضعیت فراتر از «افسردگی مادرانه» موقتی است و میتواند بر توانایی مراقبت از نوزاد و عملکرد روزانه مادر تأثیر بگذارد. تشخیص و مداخله بهموقع برای بهبود کیفیت زندگی مادر و کودک ضروری است.
نامهای دیگر: افسردگی بارداری
هیجان و خلق
Late-life Depression
اختلال خلقی شایع در افراد مسن است که با علائمی چون غم پایدار، بیانگیزگی، اختلالات خواب و کاهش اشتها همراه است. برخلاف تصور رایج، این حالت بخشی طبیعی از پیری نیست و نیاز به تشخیص و مداخله تخصصی دارد. عواملی مانند انزوا، بیماریهای مزمن و سوگ میتوانند در بروز آن نقش داشته باشند.
نامهای دیگر: افسردگی در سالمندی
هیجان و خلق
chronic depression
حالتی پایدار و طولانیمدت از خلق افسرده که برای مدت زمان بسیار طولانی با فرد همراه است. این وضعیت بر عملکرد روزانه و کیفیت زندگی تأثیر گذاشته و با دورههای کوتاهمدت افسردگی معمولی متفاوت است.
نامهای دیگر: افسردگی مزمن
هیجان و خلق
chronic depression
افسردگی مزمن به وضعیتی افسردگی اشاره دارد که علائم آن برای مدت طولانی، معمولاً بیش از دو سال، ادامه مییابد. این نوع افسردگی میتواند خفیف تا شدید باشد و اغلب با ناتوانیهای عملکردی و کاهش کیفیت زندگی همراه است. تشخیص و درمان آن نیازمند توجه ویژه به تداوم علائم و الگوهای فکری منفی است.
نامهای دیگر: chronic depression
هیجان و خلق
Physiological arousal
وضعیت آمادگی بدن در پاسخ به محرکهای محیطی یا درونی است که با تغییر در فعالیت سیستم عصان خودگردان همراه است. این حالت شامل افزایش ضربان قلب، تغییر در تنفس و فعالیت غدد درونریز برای پاسخ به هیجان یا استرس میشود.
نامهای دیگر: انگیختگی فیزیولوژیک
هیجان و خلق
motivation and affect
این مفهوم به بررسی تعامل پیچیده میان فرآیندهای انگیزشی و حالتهای هیجانی در رفتار انسان میپردازد. انگیزش به عنوان نیروی محرکه جهتدهی به رفتار و هیجان به عنوان بازخورد ارزشمند برای ارزیابی موقعیتها عمل میکند. درک این دوگانگی برای تحلیل تصمیمگیری، یادگیری و عملکرد انسانی در بافتهای مختلف ضروری است.
نامهای دیگر: motivation and affect
هیجان و خلق
healthy limit-setting
این مفهوم در چارچوب طرحوارهدرمانی به توانایی والد یا درمانگر در تعیین مرزهای واضح، قاطع و محترمانه اشاره دارد. هدف آن آموزش مسئولیتپذیری و درک پیامدهای رفتارهاست، نه تنبیه یا طرد کودک. این سبک با حمایت عاطفی همراه است و به کودک کمک میکند تا درک کند که جهان دارای قوانین است.
نامهای دیگر: بازوالدینی حدومرزدار
هیجان و خلق
limited reparenting
بازوالدینی محدود یک تکنیک درمانی در طرحوارهدرمانی است که در آن درمانگر نقش حمایتی و مراقبتی سالمی را ایفا میکند. این فرآیند شامل برآوردن نیازهای هیجانی برآوردهنشده مراجع در چارچوب حرفهای و اخلاقی است. هدف، اصلاح الگوهای ناسازگار و ایجاد دلبستگی ایمن در محیط درمان است.
نامهای دیگر: limited reparenting، Limited Reparenting
هیجان و خلق
Arousal
برانگیختگی به سطح کلی فعالیت فیزیولوژیک و روانی سیستم عصبی مرکزی اشاره دارد که شامل هوشیاری و آمادگی برای پاسخگویی است. این حالت میتواند از خواب عمیق تا هیجان شدید متغیر باشد و توسط سیستم عصبی خودمختار تنظیم میشود. برانگیختگی بالا میتواند به عملکرد بهتر کمک کند، اما برانگیختگی بیش از حد منجر به اضطراب و کاهش تمرکز میشود.
نامهای دیگر: برانگیختگی
هیجان و خلق
Emotional Arousal
برانگیختگی هیجانی به سطح فعالشدگی فیزیولوژیک و روانی اشاره دارد که همراه با تجربهٔ هیجانی رخ میدهد. این حالت شامل تغییراتی نظیر افزایش ضربان قلب، تعریق و فعالیت سیستم عصبی خودمختار است. برانگیختگی بهتنهایی هیجان نیست، بلکه زیرساخت زیستی لازم برای تجربهٔ آگاهانهٔ احساسات را فراهم میکند.
نامهای دیگر: برانگیختگی هیجانی
هیجان و خلق
facial expression of emotion
بیان چهرهای هیجان به الگوهای خاص انقباض عضلات صورت گفته میشود که حالتهای هیجانی درونی را نشان میدهند. پل اکمن تحقیقات گستردهای دربارهی بیانگرهای جهانی هیجانهای پایه مانند شادی، غم، خشم و ترس انجام داده است. این بیانها ابزارهای مهمی در ارتباط غیرکلامی و درک متقابل احساسات دیگران محسوب میشوند.
نامهای دیگر: facial expression of emotion
هیجان و خلق
facial expressions
بیانهای چهرهای الگوهای مشخص و قابلتشخیصی از انقباضات عضلانی در صورت هستند که حالات هیجانی درونی را به دیگران منتقل میکنند. این بیانها اغلب جهانی بوده و شامل حالاتی مانند شادی، غم، خشم و ترس میشوند و نقش کلیدی در ارتباط غیرکلامی و درک متقابل هیجانی ایفا میکنند.
نامهای دیگر: facial expressions، Facial expression
هیجان و خلق
Boredom
حالتی هیجانی و شناختی است که در آن فرد احساس میکند فعالیتهای فعلی فاقد جذابیت، معنا یا چالش هستند. این تجربه میتواند ناشی از فقدان محرکهای محیطی یا عدم انگیختگی درونی باشد.
نامهای دیگر: بیحوصلگی
هیجان و خلق
Anhedonia
ناتوانی یا کاهش توانایی در تجربه لذت از فعالیتهایی که پیشتر برای فرد خوشایند بودهاند. این ویژگی یکی از نشانههای کلیدی در بسیاری از اختلالات خلقی و افسردگی است.
نامهای دیگر: بیلذتی
هیجان و خلق
Anhedonia
ناتوانی یا کاهش توانایی در تجربه لذت از فعالیتهایی که پیشتر برای فرد خوشایند و لذتبخش بودهاند. این ویژگی یکی از نشانههای کلیدی در بسیاری از اختلالات خلقی و روانشناختی محسوب میشود.
نامهای دیگر: بیلذتی (آنهدونیا)
هیجان و خلق
Mental illness
بیماری روانی به شرایطی اطلاق میشود که با تغییرات در خلقوخو، تفکر، رفتار یا تعاملات فردی همراه است و معمولاً با رنج شخصی یا اختلال در عملکرد اجتماعی و شغلی همراه است. این شرایط طیف وسیعی از اختلالات را شامل میشود که ریشههای زیستی، روانی و اجتماعی دارند.
نامهای دیگر: Mental illness، mental illness
هیجان و خلق
Emotional dysregulation
بینظمی هیجانی به دشواری در مدیریت و کنترل پاسخهای هیجانی اشاره دارد که با شدت، مدت یا شدت غیرمتعارف همراه است. این وضعیت باعث میشود فرد در تنظیم احساسات خود ناتوان شده و واکنشهای تکانشی یا افراطی نشان دهد. این پدیده اغلب با اختلالات روانشناختی مختلف و دشواری در روابط بینفردی همراه است.
نامهای دیگر: Emotional dysregulation، emotional dysregulation
هیجان و خلق
Partita
پارتیتا مجموعهای از رقصهای سبک باروک است که معمولاً برای سازهای تکنوازی یا با همراهی ضعیف اجرا میشود. این فرم موسیقایی که پیشزمینهای برای سوئیتهای رقص است، در مطالعات روانشناسی موسیقی به دلیل ریتمهای مشخص و ساختار تکرارشونده، میتواند بر خلقوخو و سطح هوشیاری تأثیرات خاصی داشته باشد.
نامهای دیگر: پارتیتا
هیجان و خلق
Termination
پایان درمان مرحلهای از فرآیند رواندرمانی است که در آن رابطه حرفهای بین درمانگر و مراجع بهطور رسمی و تدریجی خاتمه مییابد. این مرحله نیازمند مرور دستاوردها، تثبیت تغییرات و آمادهسازی مراجع برای مواجهه مستقل با چالشهای آینده است. هدف اصلی، انتقال تدریجی مسئولیت بهبودی به خود مراجع و جلوگیری از وابستگی ناسالم به درمانگر است.
نامهای دیگر: Termination
هیجان و خلق
Unconditional positive regard
مفهوم کلیدی در روانشناسی انسانگرا به معنای پذیرش کامل و محبتآمیز فرد بدون هیچگونه قضاوت یا شرطی بودن. این پذیرش شامل احترام به ارزشهای ذاتی انسان و تمایل به درک تجربههای او از زاویه دید خودش است. درمانگر با ابراز این پذیرش، فضایی را فراهم میکند که فرد بتواند بدون ترس از طرد شدن، خود واقعیاش را بیان کند.
نامهای دیگر: پذیرش مثبت نامشروط
هیجان و خلق
Unconditional positive regard
مفهوم کلیدی در روانشناسی انسانگرا به معنای پذیرش کامل و محبتآمیز فرد بدون هیچگونه قضاوت یا شرطی بودن. این پذیرش شامل احترام به ارزشهای ذاتی انسان و تمایل به درک تجربههای او از زاویه دید خودش است. درمانگر با ابراز این پذیرش، فضایی را فراهم میکند که فرد بتواند بدون ترس از طرد شدن، خود واقعیاش را بیان کند.
نامهای دیگر: Unconditional positive regard
هیجان و خلق
Emotion processing
فرآیندی که در آن فرد به تجربه، درک و مدیریت پاسخهای عاطفی خود میپردازد. این فرآیند شامل بازنمایی ذهنی هیجانات و تلاش برای معنابخشی به آنها در بافتهای مختلف زندگی است.
نامهای دیگر: پردازش هیجان
هیجان و خلق
Emotional processing
فرآیندی که در آن فرد تجربههای هیجانی خود را درک، سازماندهی و ادغام میکند تا معنای جدیدی از آنها بیابد. این پردازش به مدیریت واکنشهای عاطفی و کاهش شدت تجربیات دردناک گذشته کمک میکند.
نامهای دیگر: پردازش هیجانی
هیجان و خلق
EPDS (Edinburgh Postnatal Depression Scale)
ابزاری استاندارد و معتبر برای غربالگری علائم افسردگی در دوران بارداری و پس از زایمان است. این پرسشنامه شامل سؤالاتی درباره خلقوخو، اضطراب و توانایی مقابله با وظایف روزمره است. نمرات بالا نشاندهنده احتمال افسردگی پس از زایمان است و نیاز به ارزیابی بالینی بیشتر دارد.
نامهای دیگر: EPDS
هیجان و خلق
BDI-II
پرسشنامه افسردگی بک (BDI-II) یک ابزار خودگزارشی است که برای سنجش شدت علائم افسردگی در بزرگسالان طراحی شده است. این پرسشنامه شامل ۲۱ سوال است که جنبههای مختلف افسردگی مانند غمگینی، احساس گناه، خستگی و مشکلات خواب را پوشش میدهد. BDI-II یکی از معتبرترین و پرکاربردترین ابزارها در ارزیابی بالینی افسردگی است.
نامهای دیگر: BDI-II
هیجان و خلق
BDI-13
نسخهٔ کوتاهشدهای از پرسشنامه افسردگی بک است که برای سنجش شدت علائم افسردگی در بازههای زمانی مشخص به کار میرود. این ابزار بر اساس گزارشهای فردی از وضعیت عاطفی و جسمانی طراحی شده است.
نامهای دیگر: BDI-13
هیجان و خلق
PHQ-9
یک ابزار خودگزارشی استاندارد برای سنجش شدت علائم افسردگی در طی دو هفته اخیر است. این پرسشنامه از ۹ سوال تشکیل شده و به ارزیابی میزان شدت علائم بالینی کمک میکند.
نامهای دیگر: PHQ-9
هیجان و خلق
Distress
حالت عاطفی ناخوشایند و دردناک که شامل احساسات منفی مانند غم، اضطراب یا درماندگی است. این وضعیت میتواند با تنش روانی شدید همراه باشد و بر کیفیت تجربه درونی فرد تأثیر بگذارد.
نامهای دیگر: پریشانی
هیجان و خلق
psychological distress
پریشانی روانشناختی حالتی موقت از ناراحتی هیجانی در مواجهه با استرسورهای زندگی، تعارضات درونی یا بحرانها است که با علائمی مانند اضطراب، افسردگی، استرس و ناامیدی همراه است. این مفهوم به عنوان یک سازهٔ پیوسته در نظر گرفته میشود و شدت آن میتواند از خفیف تا شدید متغیر باشد. پریشانی نشاندهندهٔ اختلال در عملکرد روانی فرد است اما لزوماً معادل یک اختلال روانشناختی خاص نیست.
نامهای دیگر: پریشانی روانشناختی، psychological distress، Psychological distress
هیجان و خلق
Psychological Distress
وضعیت ذهنی شامل تجربهی احساسات ناخوشایند و دشواریهای روانی که بر عملکرد روزمره تأثیر میگذارد. این مفهوم معمولاً به مجموعهای از علائم هیجانی و شناختی مانند اضطراب و افسردگی اشاره دارد.
نامهای دیگر: پریشانی روانی
هیجان و خلق
Regret
یک حالت هیجانی و شناختی است که زمانی رخ میدهد که فرد بر اساس ارزیابی رفتار گذشته خود، احساس تأسف یا نارضایتی میکند. پشیمانی معمولاً با مرور رویدادهای گذشته و تصور کردن موقعیتهای متفاوت در ذهن همراه است.
نامهای دیگر: پشیمانی
هیجان و خلق
regret
پشیمانی یک هیجان شناختی-هیجانی است که پس از دریافت بازخورد منفی درباره یک انتخاب یا عمل گذشته و مقایسه آن با نتیجه مطلوبترِ انتخابهای دیگر پدید میآید. این احساس بر تصمیمگیریهای آینده تأثیر میگذارد و میتواند به یادگیری و بهبود عملکرد در موقعیتهای مشابه کمک کند.
نامهای دیگر: regret، Regret
هیجان و خلق
Tomkins
سیلویا تامپکینز روانشناسی بود که نظریه هیجانهای اساسی را توسعه داد و بر نقش بیولوژیکی و اکتسابی هیجانات تأکید کرد. او معتقد بود هیجانات سیستمهای انگیزشی اولیه هستند که رفتار را هدایت میکنند. نظریه او پایههای مهمی برای درک ارتباط بین بیان چهرهای و تجربه درونی هیجان فراهم کرد.
نامهای دیگر: تامپکینز
هیجان و خلق
Mood stabilizer
دستهای از مداخلات یا مواد که هدف آنها کاهش نوسانات شدید بین حالتهای افسردگی و شیدایی است. این رویکرد به حفظ ثبات هیجانی و پیشگیری از بازگشت دورههای خلقی کمک میکند.
نامهای دیگر: تثبیتکننده خلق
هیجان و خلق
Admiration
تحسین یک هیجان مثبت اجتماعی است که ناشی از ارزیابی مثبت ویژگیهای برجسته یا دستاوردهای فرد دیگر میباشد. این احساس با احترام عمیق همراه است و میتواند انگیزهای برای الگوبرداری و بهبود خود باشد. در روابط بینفردی، بیان تحسین سازنده به تقویت اعتماد به نفس و صمیمیت کمک میکند.
نامهای دیگر: تحسین
هیجان و خلق
Catharsis
فرآیند رهایی از هیجانات یا تنشهای روانی انباشتهشده از طریق ابراز مستقیم آنها است. این تخلیه میتواند از طریق صحبت کردن، هنر یا سایر روشهای بیانگر، به کاهش فشار روانی کمک کند.
نامهای دیگر: تخلیه هیجانی
هیجان و خلق
Family Trauma
این مفهوم به تأثیرات روانشناختی و رفتاری ناشی از رویدادهای آزاردهنده یا آسیبزا در بستر خانواده اشاره دارد. تجربیات خانوادگی میتوانند الگوهای دلبستگی، تنظیم هیجانی و سازگاری فرد را در طول عمر تحت تأثیر قرار دهند. این آسیبها اغلب به صورت ناخودآگاه بین نسلها منتقل شده و بر سلامت روان اعضای خانواده تأثیر میگذارند.
نامهای دیگر: تروما و تجربههای خانوادگی
هیجان و خلق
Consolation
فرآیند یا نتیجهای است که در آن فردی ناراحت، از طریق کلمات یا اعمال حمایتکننده، آرامش نسبی یا کاهش اندوه را تجربه میکند. این مفهوم در روانشناسی هیجان به مکانیسمهای مقابلهای هیجانی مرتبط است که هدف آن تعدیل درد روانی پس از یک رویداد منفی است. تسلیبخشی میتواند توسط دیگران ارائه شود یا از طریق باورهای درونی و معنوی حاصل گردد.
نامهای دیگر: Consolation
هیجان و خلق
Agenda setting
فرآیندی مشارکتی است که در آن درمانگر و اعضا موضوعات اصلی مورد بحث در جلسه را مشخص و اولویتبندی میکنند. این کار به تمرکز گروه بر مسائل کلیدی و مدیریت زمان کمک شایانی میکند. دستور جلسه میتواند از پیش تعیین شده باشد یا در همان جلسه با نظرسنجی از اعضا شکل گیرد تا مشارکت و تعهد آنها افزایش یابد.
نامهای دیگر: تعیین دستور جلسه
هیجان و خلق
Mood Change
تغییر خلقی به دگرگونیهای پایدارتر و عمیقتر در وضعیت هیجانی فرد اشاره دارد که معمولاً طولانیتر از نوسانات خلقی لحظهای است. این پدیده میتواند به صورت گذار از خلق خوب به بد یا برعکس رخ دهد و بر عملکرد روزمره، تفکر و رفتار تأثیر بگذارد. در روانشناسی بالینی، تغییرات شدید یا ناگهانی خلق میتواند نشانهای از اختلالات خلقی باشد.
نامهای دیگر: تغییر هیجانی
هیجان و خلق
Emotional valence
معیاری برای تعیین جهت و کیفیت یک هیجان که نشان میدهد یک محرک یا تجربه از نظر تجربه درونی، مطلوب (مثبت) یا نامطلوب (منفی) است. این مفهوم مشخص میکند که یک حالت هیجانی به سمت لذت یا رنج متمایل است.
نامهای دیگر: Emotional valence، emotional valence
هیجان و خلق
Two-chair technique
این روش درمانی در چارچوب رواندرمانی گشتالت برای حل تعارضات درونی به کار میرود. در این تکنیک، مراجع بین دو صندلی جابهجا میشود تا بخشهای مختلف یا احساسات متضاد خود را در گفتوگو با یکدیگر بیان کند. هدف، یکپارچهسازی جنبههای فروپاشیده شخصیت و افزایش آگاهی از تجربههای درونی است.
نامهای دیگر: فن دو صندلی
هیجان و خلق
Affective focus
توجه آگاهانه و معطوف کردن تمرکز فرد بر تجربههای احساسی و هیجانی در لحظه حال. این وضعیت به فرد کمک میکند تا با ماهیت عواطف خود مواجه شده و آنها را بدون قضاوت درک کند.
نامهای دیگر: تمرکز هیجانی
هیجان و خلق
Emotion regulation
تنظیم هیجان به فرآیندهای درونی و برونفردی اشاره دارد که از طریق آنها فرد بر شدت، مدتزمان و بیان هیجانات خود اثر میگذارد. این مهارت شامل شناسایی احساسات، درک آنها و بهکارگیری راهبردهای سازگارانه برای مدیریت پاسخهای هیجانی است. تنظیم هیجان سالم به سازگاری روانی و روابط بینفردی مثبت کمک میکند.
نامهای دیگر: تنظیم هیجان، emotion regulation، Emotion regulation، Emotion Regulation
هیجان و خلق
emotional regulation
فرآیندی که در آن فرد بر چه زمانی، چگونه و با چه شدتی هیجانات خود را مدیریت و کنترل میکند. این فرآیند شامل تغییر در شدت، مدت یا نوع تجربه هیجانی برای انطباق با موقعیتهای مختلف است.
نامهای دیگر: emotional regulation، Emotional regulation
هیجان و خلق
Emotion Regulation
تنظیم هیجان به فرآیندهای خودکار و آگاهانهای اشاره دارد که از طریق آن افراد بر تجربههای هیجانی، بر بیان آنها و بر واکنشهایشان نظارت، ارزیابی و اصلاح میکنند. این مهارت شامل توانایی کاهش شدت هیجانات منفی و افزایش هیجانات مثبت در موقعیتهای مختلف است. تنظیم هیجان نقش کلیدی در سازگاری روانشناختی و عملکرد اجتماعی ایفا میکند.
نامهای دیگر: مهار هیجان
هیجان و خلق
Rapid Cycling
چرخش سریع الگویی از اختلال دوقطبی است که در آن فرد در طول یک سال یا کمتر، حداقل چهار دوره مجزا از شیدایی، هیپومانیا یا افسردگی را تجربه میکند. این الگو میتواند پاسخدهی به درمان را پیچیدهتر کند و نیازمند پایش دقیق علائم بالینی است. شناسایی این الگو برای تنظیم برنامه درمانی و پیشآگهی بیماری اهمیت بالایی دارد.
نامهای دیگر: چرخه سریع
هیجان و خلق
Emotional States
حالتهای هیجانی به وضعیتهای روانی موقتی و نسبتاً پایدار اطلاق میشود که توسط محرکهای درونی یا بیرونی فعال شده و بر تجربه، رفتار و فیزیولوژی فرد تأثیر میگذارند. این حالتها شامل طیف وسیعی از احساسات از شادی و خشم تا غم و ترس هستند و معمولاً با تغییرات فیزیولوژیک و شناختی همراهاند. در روانشناسی، درک این حالتها برای تنظیم هیجان و سازگاری اجتماعی ضروری است.
نامهای دیگر: حالات هیجانی
هیجان و خلق
Emotional States
حالتهای هیجانی به وضعیتهای روانشناختی و فیزیولوژیکی گذرا اطلاق میشود که با تجربهی آگاهانه، پاسخهای فیزیولوژیک و الگوهای رفتاری مشخص همراه است. این حالتها معمولاً واکنشی به محرکهای درونی یا بیرونی بوده و شدت و مدت متغیری دارند. درک این حالتها برای تنظیم هیجان و سازگاری اجتماعی ضروری است.
نامهای دیگر: حالتهای هیجانی
هیجان و خلق
therapist presence
حالتی از حضور ذهنی، عاطفی و جسمانی کامل درمانگر در لحظه حال در طول جلسه درمان است. این مفهوم فراتر از حضور فیزیکی بوده و شامل توجه عمیق، همدلی و بازخورد آگاهانه به تجربیات مراجع میشود. حضور درمانگر فضایی امن و قابلاعتماد ایجاد میکند که برای کاوشهای عمیق روانی ضروری است.
نامهای دیگر: therapist presence
هیجان و خلق
Anger
یک هیجان پایه و پاسخ انگیختی است که معمولاً در واکنش به احساس مورد تعرض قرار گرفتن، بیعدالتی یا ناکامی بروز میکند. این حالت هیجانی شامل تغییرات فیزیولوژیک و تمایل به واکنشهای دفاعی یا تهاجمی است.
نامهای دیگر: خشم
هیجان و خلق
anger
خشم یک هیجان اولیه و واکنش طبیعی به تهدید، ممانعت از اهداف یا بیعدالتی ادراکشده است. این حالت شامل تغییرات فیزیولوژیک، تجربیات درونی ناخوشایند و رفتارهای ابرازی مانند پرخاشگری میشود. خشم میتواند سازنده باشد و به حل مسئله کمک کند، اما اگر تنظیمنشده باشد، به سلامت روان و روابط آسیب میرساند.
نامهای دیگر: anger، Anger
هیجان و خلق
Hostility
یک حالت هیجانی و نگرشی منفی که شامل خشم، بدبینی و تمایل به دشمنی نسبت به دیگران است. خصومت میتواند به صورت رفتاری یا به صورت احساسات درونی و افکار خصمانه بروز کند.
نامهای دیگر: خصومت
هیجان و خلق
Mood
خلق به حالت احساسی پایدارتر و طولانیتری گفته میشود که بر تجربهٔ کلی فرد تأثیر میگذارد. برخلاف هیجان که کوتاهمدت و واکنشی است، خلق میتواند ساعتها یا روزها دوام داشته باشد.
نامهای دیگر: Mood، mood
هیجان و خلق
Negative affect
گویای تجربهای از هیجانهای ناخوشایند مانند ترس، خشم، شرم و اندوه است. این سازه نشاندهنده تمایل فرد به تجربه کردن حالات عاطفی منفی در طول زمان است.
نامهای دیگر: خلق منفی
هیجان و خلق
Therapist self-disclosure
خودافشایی درمانگر به معنای به اشتراکگذاری آگاهانه و محدود اطلاعات شخصی، تجربیات یا احساسات توسط درمانگر با مراجع است. این تکنیک زمانی کاربرد دارد که به نفع درمان باشد و بتواند رابطه درمانی را عمیقتر کند یا الگویی برای تغییر ارائه دهد. استفادهٔ نادرست از آن میتواند مرزهای حرفهای را مخدوش کند.
نامهای دیگر: خودافشایی درمانگر
هیجان و خلق
client autonomy
اصلی اخلاقی و بالینی در رواندرمانی است که به مراجع حق میدهد تا بر اساس ارزشها، باورها و ترجیحات شخصی خود تصمیم بگیرد. این اصل بر احترام به استقلال فردی، حق انتخاب و مسئولیتپذیری مراجع در قبال زندگیاش تأکید دارد. درمانگر با حمایت از خودمختاری، به مراجع کمک میکند تا آگاهانهترین انتخابها را برای بهبود حال خود انجام دهد.
نامهای دیگر: client autonomy
هیجان و خلق
Humanistic therapy
درمان انسانگرا بر پتانسیل ذاتی فرد برای خودشکوفایی و رشد شخصی تأکید دارد. این رویکرد با تأکید بر همدلی، پذیرش بیقیدوشرط و اصالت درمانگر، فضایی امن برای کاوش درونی فراهم میکند. هدف، کمک به فرد برای درک بهتر خود، افزایش عزتنفس و دستیابی به هماهنگی درونی است.
نامهای دیگر: درمان انسانگرا
هیجان و خلق
Dialectical behavior therapy
درمان رفتاری دیالکتیکی رویکردی رواندرمانی ساختاریافته است که برای تنظیم هیجانات شدید و بهبود مهارتهای مقابلهای طراحی شده است. این روش با تلفیق تکنیکهای شناختی-رفتاری و مفاهیم ذهنآگاهی، بر پذیرش و تغییر متوازن تمرکز دارد. هدف اصلی آن کاهش رفتارهای خودآسیبرسان و بهبود کیفیت زندگی فرد در روابط بینفردی است.
نامهای دیگر: Dialectical behavior therapy، dialectical behavior therapy
هیجان و خلق
Person-centered therapy
رویکردی درمانی که توسط کارل راجرز بنیانگذاری شده و بر این باور استوار است که هر فرد پتانسیل درونی برای رشد و خودشکوفایی را دارد. در این روش، درمانگر با ایجاد فضایی امن و بدون قضاوت، به مراجع کمک میکند تا خود را بهتر بشناسد و راهحلهای درونی خود را بیابد. تمرکز اصلی بر رابطه درمانی و ویژگیهای شخصیتی درمانگر است تا مراجع احساس ارزشمندی کند.
نامهای دیگر: Person-centered therapy
هیجان و خلق
Solution-focused brief therapy
درمان کوتاهمدت متمرکز بر راهحل، رویکردی آیندهنگر و هدفمحور است که به جای تحلیل ریشههای مشکل، بر یافتن راهحلهای عملی تمرکز دارد. درمانگر با پرسشهای کلیدی، نقاط قوت و موفقیتهای گذشته مراجع را برجسته میکند تا الگوهای سازنده را تقویت کند. این روش معمولاً در تعداد جلسات محدود و با هدف تغییرات سریع و ملموس کاربرد دارد.
نامهای دیگر: درمان در طول چند جلسه
هیجان و خلق
Emotion-Focused Therapy
درمان متمرکز بر احساسات (EFT) رویکردی میانفردی در رواندرمانی است که احساسات را به عنوان منبع اصلی معنا و سازماندهی تجربه روانی میداند. این درمان به مراجعان کمک میکند تا احساسات خود را بشناسند، بپذیرند و آنها را برای تغییر الگوهای ناکارآمد به کار گیرند. هدف نهایی، ایجاد تجربههای هیجانی سازگارانهتر و بهبود سلامت روان است.
نامهای دیگر: EFT
هیجان و خلق
Emotion-focused therapy
یک رویکرد رواندرمانی که بر مدیریت و تغییر الگوهای هیجانی فرد تمرکز دارد. در این روش، هدف اصلی، کمک به فرد برای شناسایی، درک و بازسازی تجربههای عاطفی جهت بهبود تنظیم هیجانی است.
نامهای دیگر: درمان متمرکز بر هیجان
هیجان و خلق
maintenance
درمان نگهدارنده به مرحلهای از درمان اطلاق میشود که پس از کنترل علائم حاد آغاز شده و هدف آن پیشگیری از عود بیماری و حفظ ثبات عملکردی فرد است. در این مرحله، تمرکز بر تثبیت خلق، بهبود مهارتهای مقابلهای و بازگشت تدریجی به زندگی عادی قرار دارد.
نامهای دیگر: maintenance
هیجان و خلق
Existential therapy
درمان وجودی بر بررسی چالشهای بنیادین زندگی مانند مرگ، آزادی، تنهایی و بیمعنایی تمرکز دارد. این رویکرد به فرد کمک میکند تا با پذیرش مسئولیت انتخابهای خود، معنا و اصالت را در زندگی بازبیابد. درمانگر با ایجاد رابطهٔ اصیل، به مراجع یاری میرساند تا با اضطرابهای وجودی روبرو شود و زندگی آگاهانهتری را تجربه کند.
نامهای دیگر: درمان وجودی
هیجان و خلق
emotion-focused therapy
رویکردی درمانی که بر شناسایی، پذیرش و تنظیم هیجانها بهعنوان محور اصلی بهبودی روانی تأکید دارد. این روش به افراد کمک میکند تا با درک بهتر پیامدهای هیجانی خود، الگوهای ناسازگارانه را تغییر داده و روابط سالمتری را تجربه کنند.
نامهای دیگر: درمان هیجانمدار
هیجان و خلق
Emotion-focused therapy (EFT)
رویکردی فرایند-محور است که بر شناسایی، پذیرش و تنظیم هیجانات به عنوان محور اصلی تغییر روانی تأکید دارد. در این روش، هیجانات نه تنها به عنوان علائم، بلکه به عنوان منابعی برای درک بهتر خود و روابط دیده میشوند. درمانگر به مراجع کمک میکند تا با هیجانات عمیقتر و سازگارتر ارتباط برقرار کند.
نامهای دیگر: Emotion-focused therapy (EFT)
هیجان و خلق
Emotional defenses
دفاعهای هیجانی مکانیسمهای ناخودآگاه روانی هستند که فرد برای محافظت از خود در برابر اضطراب، ترس یا احساسات ناخوشایند به کار میبرد. این سازوکارها با تحریف واقعیت یا انکار احساسات، تعادل روانی را موقتاً حفظ میکنند اما ممکن است مانع پردازش سالم هیجانات شوند.
نامهای دیگر: دفاعهای هیجانی
هیجان و خلق
emotional distress
رنج روانشناختی به حالت ناخوشایند هیجانی و روانی اشاره دارد که ناشی از فشارهای روانی، تروما یا اختلالات روحی است. این مفهوم شامل علائمی مانند اندوه، اضطراب، خشم و احساس درماندگی میشود که عملکرد روزمره فرد را مختل میکند. رنج روانشناختی یک نشانه است و نه یک تشخیص مستقل، و نیاز به ارزیابی دقیق بالینی دارد.
نامهای دیگر: emotional distress، Emotional distress
هیجان و خلق