فکر بنیان

واژه‌نامهٔ یکپارچهٔ روان‌شناسی

اصطلاحات فارسی و انگلیسی، تعریف‌های علمی بازنویسی‌شده و پیوند آثار مرتبط در بانک‌های فکر بنیان. نشانی اصلی واژه‌نامه

۱۴ اصطلاح منتشرشده · صفحهٔ ۱ از ۱

آسیب‌شناسی روانی

Psychopathology

آسیب‌شناسی روانی مطالعهٔ علمی علائم، نشانه‌ها و الگوهای رفتاری ناسازگار است که با رنج روانی یا نقص در عملکرد همراه هستند. این حوزه به بررسی علل، سیر تحول و طبقه‌بندی اختلالات روانی می‌پردازد. هدف آن درک مکانیسم‌های زیربنایی بیماری‌های روانی و تمایز آن‌ها از رفتارهای طبیعی یا گذرا است.

نام‌های دیگر: آسیب‌شناسی روانی

هیجان و خلق

افسردگی پس از زایمان

Postpartum Depression

اختلال خلقی که پس از زایمان ظاهر می‌شود و با علائمی مانند غم پایدار، بی‌انگیزگی، خستگی شدید و دشواری در مراقبت از نوزاد مشخص می‌گردد. این وضعیت فراتر از «افسردگی شایعی» است و نیازمند توجه و مداخله تخصصی روان‌شناختی است.

نام‌های دیگر: افسردگی پس از زایمان

هیجان و خلق

افسردگی پس از زایمان

Postpartum depression

اختلال افسردگی اساسی است که پس از زایمان ظاهر می‌شود و با علائمی چون غم پایدار، بی‌انگیزگی، اختلال خواب و تغییرات اشتها همراه است. این وضعیت فراتر از «افسردگی مادرانه» موقتی است و می‌تواند بر توانایی مراقبت از نوزاد و عملکرد روزانه مادر تأثیر بگذارد. تشخیص و مداخله به‌موقع برای بهبود کیفیت زندگی مادر و کودک ضروری است.

نام‌های دیگر: افسردگی بارداری

هیجان و خلق

انگیختگی فیزیولوژیک

Physiological arousal

وضعیت آمادگی بدن در پاسخ به محرک‌های محیطی یا درونی است که با تغییر در فعالیت سیستم عصان خودگردان همراه است. این حالت شامل افزایش ضربان قلب، تغییر در تنفس و فعالیت غدد درون‌ریز برای پاسخ به هیجان یا استرس می‌شود.

نام‌های دیگر: انگیختگی فیزیولوژیک

هیجان و خلق

پارتیتا

Partita

پارتیتا مجموعه‌ای از رقص‌های سبک باروک است که معمولاً برای سازهای تک‌نوازی یا با همراهی ضعیف اجرا می‌شود. این فرم موسیقایی که پیش‌زمینه‌ای برای سوئیت‌های رقص است، در مطالعات روان‌شناسی موسیقی به دلیل ریتم‌های مشخص و ساختار تکرارشونده، می‌تواند بر خلق‌وخو و سطح هوشیاری تأثیرات خاصی داشته باشد.

نام‌های دیگر: پارتیتا

هیجان و خلق

پرسشنامه سلامت بیمار

PHQ-9

یک ابزار خودگزارشی استاندارد برای سنجش شدت علائم افسردگی در طی دو هفته اخیر است. این پرسشنامه از ۹ سوال تشکیل شده و به ارزیابی میزان شدت علائم بالینی کمک می‌کند.

نام‌های دیگر: PHQ-9

هیجان و خلق

پریشانی روان‌شناختی

psychological distress

پریشانی روان‌شناختی حالتی موقت از ناراحتی هیجانی در مواجهه با استرسورهای زندگی، تعارضات درونی یا بحران‌ها است که با علائمی مانند اضطراب، افسردگی، استرس و ناامیدی همراه است. این مفهوم به عنوان یک سازهٔ پیوسته در نظر گرفته می‌شود و شدت آن می‌تواند از خفیف تا شدید متغیر باشد. پریشانی نشان‌دهندهٔ اختلال در عملکرد روانی فرد است اما لزوماً معادل یک اختلال روان‌شناختی خاص نیست.

نام‌های دیگر: پریشانی روان‌شناختی، psychological distress، Psychological distress

هیجان و خلق

پریشانی روانی

Psychological Distress

وضعیت ذهنی شامل تجربه‌ی احساسات ناخوشایند و دشواری‌های روانی که بر عملکرد روزمره تأثیر می‌گذارد. این مفهوم معمولاً به مجموعه‌ای از علائم هیجانی و شناختی مانند اضطراب و افسردگی اشاره دارد.

نام‌های دیگر: پریشانی روانی

هیجان و خلق

درمان شخص‌محور

Person-centered therapy

رویکردی درمانی که توسط کارل راجرز بنیان‌گذاری شده و بر این باور استوار است که هر فرد پتانسیل درونی برای رشد و خودشکوفایی را دارد. در این روش، درمانگر با ایجاد فضایی امن و بدون قضاوت، به مراجع کمک می‌کند تا خود را بهتر بشناسد و راه‌حل‌های درونی خود را بیابد. تمرکز اصلی بر رابطه درمانی و ویژگی‌های شخصیتی درمانگر است تا مراجع احساس ارزشمندی کند.

نام‌های دیگر: Person-centered therapy

هیجان و خلق

روان‌پریشی

psychosis

روان‌پریشی یک وضعیت روان‌شناختی است که با از دست دادن ارتباط با واقعیت، شامل توهم، هذیان و تفکر آشفته مشخص می‌شود. در این حالت، توانایی فرد برای پردازش اطلاعات به درستی مختل شده و درک او از محیط و خود دچار تحریف می‌گردد. این وضعیت می‌تواند ناشی از اختلالات روان‌پزشکی، مصرف مواد یا شرایط پزشکی باشد.

نام‌های دیگر: psychosis، Psychosis

هیجان و خلق

روان‌درمانی روان‌پویشی

Psychodynamic psychotherapy

روان‌درمانی روان‌پویشی رویکردی است که بر تأثیر تجربیات ناخودآگاه، به‌ویژه در کودکی، بر افکار، احساسات و رفتارهای کنونی تمرکز دارد. این روش با بررسی الگوهای تکرارشونده و مکانیسم‌های دفاعی، به فرد کمک می‌کند تا بین گذشته و حال ارتباط برقرار کند. هدف اصلی، افزایش خودآگاهی و درک عمیق‌تر از خود و روابط با دیگران است.

نام‌های دیگر: روان‌درمانی روان‌پویشی

هیجان و خلق

روانشناسی جنسیت

psychology of sex and gender

شاخه‌ای از روان‌شناسی که به بررسی تأثیرات متقابل عوامل زیستی، روان‌شناختی و اجتماعی-فرهنگی بر شکل‌گیری هویت جنسیتی، نقش‌های جنسیتی و رفتارهای مرتبط با آن می‌پردازد. این حوزه به درک تفاوت‌ها و شباهت‌های روان‌شناختی میان زنان و مردان می‌پردازد و از کلیشه‌های جنسیتی انتقاد می‌کند.

نام‌های دیگر: علوم و جنسیت

هیجان و خلق

سوگ پیچیده

Prolonged grief disorder

سوگ پیچیده یا اختلال سوگ طولانی‌مدت، واکنشی شدید و مداوم به فقدان عزیزان است که با گذشت زمان بهبود نمی‌یابد. این حالت با نشخوار فکری، دلتنگی شدید و اختلال در عملکرد روزمره همراه است. افراد مبتلا اغلب در پذیرش واقعیت مرگ مشکل دارند و زندگی خود را متوقف می‌کنند. این وضعیت نیازمند مداخله تخصصی روان‌درمانی است.

نام‌های دیگر: سوگ پیچیده

هیجان و خلق

نشانه‌های روان‌پزشکی

Psychiatric Signs

نشانه‌های روان‌پزشکی به مشاهدات عینی و قابل‌سنجی از رفتار، گفتار یا ظاهر فرد اطلاق می‌شود که توسط متخصصان سلامت روان ثبت می‌گردد. این نشانه‌ها در کنار گزارش‌های بیمار (علائم)، مبنای تشخیص اختلالات روانی هستند. مثال‌های آن شامل بی‌قراری حرکتی، کندی روانی-حرکتی یا تغییرات خلقی قابل‌مشاهده است.

نام‌های دیگر: نشانه‌های روان‌پزشکی

هیجان و خلق