فکر بنیان

واژه‌نامهٔ یکپارچهٔ روان‌شناسی

اصطلاحات فارسی و انگلیسی، تعریف‌های علمی بازنویسی‌شده و پیوند آثار مرتبط در بانک‌های فکر بنیان. نشانی اصلی واژه‌نامه

۲۳ اصطلاح منتشرشده · صفحهٔ ۱ از ۱

آرتور شوپنهاور

Arthur Schopenhauer

فیلسوف آلمانی قرن نوزدهم که با تأکید بر نقش «اراده» به عنوان نیروی بنیادین و غیرعقلانی جهان، بر ناخودآگاه تأثیر گذاشت. دیدگاه‌های او درباره رنج، میل و ماهیت انسان، زمینه‌ساز ظهور روانکاوی فروید و روان‌شناسی تحلیلی یونگ شد. شوپنهاور معتقد بود که عقل تنها خدمتگزار امیال درونی است.

نام‌های دیگر: شوپنهاور

سایر

آلبرت الیس

Albert Ellis

روان‌شناس برجسته‌ای که بنیان‌گذار رویکرد درمان عقلانی-هیجانی-رفتاری (REBT) بود. او با تمرکز بر نقش باورهای شناختی در ایجاد هیجانات، تحولی در حوزه روان‌درمانی شناختی ایجاد کرد.

نام‌های دیگر: آلبرت الیس

سایر

ارزیابی

Assessment

ارزیابی فرایندی سیستماتیک و مستمر برای جمع‌آوری اطلاعات درباره ویژگی‌ها، توانایی‌ها و نیازهای فرد است. این فرآیند با استفاده از روش‌های مختلف مانند مشاهده، مصاحبه و آزمون‌های استاندارد انجام می‌شود تا درک دقیقی از وضعیت روان‌شناختی فرد به دست آید. هدف اصلی ارزیابی، شناسایی نقاط قوت و ضعف برای برنامه‌ریزی مداخلات مناسب است.

نام‌های دیگر: ارزیابی

سایر

تماشاگری جنسی فعال

active scopophilia

تماشاگری جنسی فعال به کشش بیمارگونه برای تماشای افراد دیگر در حین انجام فعالیت‌های جنسی یا مشاهده اندام‌های تناسلی آنان اطلاق می‌شود. این تمایل می‌تواند به عنوان یک انحراف جنسی بروز کند که در آن فرد از طریق مشاهده، تحریک جنسی می‌شود.

نام‌های دیگر: active scopophilia، تماشاگری جنسی فعال

سایر

جهت‌گیری‌های هدف پیشرفت

achievement goal orientations

الگوهای انگیزشی که تعیین می‌کنند افراد چگونه اهداف خود را تعریف کرده و برای رسیدن به آن‌ها تلاش می‌کنند. این جهت‌گیری‌ها شامل تمرکز بر یادگیری مهارت‌ها یا تمرکز بر نمایش توانمندی در برابر دیگران است.

نام‌های دیگر: achievement goal orientations، achievement goal orientation

سایر

درمان فعال

active therapy

درمان فعال نوعی روان‌درمانی است که در آن درمانگر نقش هدایت‌گر و فعال‌تری ایفا می‌کند. در این رویکرد، درمانگر ممکن است عقاید، برداشت‌ها و توصیه‌های مستقیم ارائه دهد یا دستورالعمل‌های خاصی برای مواجهه با موقعیت‌های اضطراب‌آور صادر کند. این مفهوم نخستین بار توسط ساندور فرنزی ارائه شد.

نام‌های دیگر: active therapy، درمان فعال

سایر

درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد

Acceptance and Commitment Therapy (ACT)

یک رویکرد در روان‌درمانی مبتنی بر پذیرش که بر افزایش انعطاف‌پذیری روان‌شناختی تمرکز دارد. این رویکرد به فرد کمک می‌کند تا با تجربیات دشوار و افکار ناخوشایند به‌جای مبارزه با آن‌ها، روبرو شده و بر اساس ارزش‌های شخصی خود به فعالیت بپردازد.

نام‌های دیگر: درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT)

سایر

درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد

Acceptance and commitment therapy (ACT)

درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد رویکردی نوین از موج سوم روان‌درمانی است که بر پذیرش تجربیات درونی و تعهد به اقدامات همسو با ارزش‌های فرد تأکید دارد. این روش با هدف افزایش انعطاف‌پذیری روانی و کاهش اجتناب تجربه‌ای، به فرد کمک می‌کند تا زندگی غنی‌تر و معنادارتری را با وجود رنج‌های اجتناب‌ناپذیر تجربه کند.

نام‌های دیگر: Acceptance and commitment therapy (ACT)

سایر

دسترسی

Accessibility

امکان استفاده آسان و بی‌هزینه از خدمات، محیط‌ها و اطلاعات برای همه افراد است. در روان‌شناسی، دسترسی به خدمات سلامت روان یک حق بنیادین محسوب می‌شود. این مفهوم شامل رفع موانع فیزیکی، اقتصادی و فرهنگی است. دسترسی عادلانه پیش‌شرط اصلی برای برابری در سلامت روان جامعه است.

نام‌های دیگر: دسترسی

سایر

روان‌درمانی پویشی تجربه‌ای شتاب‌یافته

Accelerated Experiential Dynamic Psychotherapy (AEDP)

یک رویکرد روان‌درمانی کوتاه‌مدت و تجربه‌ای است که بر تقویت پیوندهای عاطفی و پردازش عمیق هیجانات تمرکز دارد. این روش با هدف تبدیل تجربه‌های دردناک به تجربه‌های رشد و اتصال عاطفی طراحی شده است.

نام‌های دیگر: روان‌درمانی پویشی تجربه‌ای شتاب‌یافته (AEDP)

سایر

روان‌درمانی پویشی تجربی تسریع‌شده

Accelerated Experiential Dynamic Psychotherapy (AEDP)

یک رویکرد روان‌درمانی کوتاه‌مدت و تجربه‌محور است که بر پردازش هیجانی و تقویت پیوندهای عاطفی تمرکز دارد. این روش با هدف تبدیل تجربه‌های دردناک به تجربه‌های رشدآور از طریق تعامل در لحظه در رابطهٔ درمانی طراحی شده است.

نام‌های دیگر: روان‌درمانی پویشی تجربی تسریع‌شده (AEDP)

سایر

روان‌درمانی پویشی تجربی تسریع‌شده

Accelerated Experiential Psychodynamic Psychotherapy

یک رویکرد درمانی کوتاه‌مدت که بر استفاده از تجربیات هیجانی در لحظه برای حل تعارضات ناخودآگاه تمرکز دارد. این روش با ترکیب اصول پویشی و تمرکز بر تجربه مستقیم، به بازسازی ساختارهای روانی کمک می‌کند.

نام‌های دیگر: روان‌درمانی پویشی تجربی تسریع‌شده

سایر

روان‌نژواک‌شناسی

abnormal psychology

شاخه‌ای از روان‌شناسی که به مطالعه، طبقه‌بندی و درک الگوهای فکری، هیجانی و رفتاری ناسازگار یا انحرافی از هنجارهای جامعه می‌پردازد. این حوزه بر تشخیص، علل و پیامدهای اختلالات روانی تمرکز دارد تا درک علمی از ناهنجاری‌های روانی ارائه دهد.

نام‌های دیگر: روانشناسی abnormal

سایر

زندگی‌نامه

Autobiography

زندگی‌نامه روایتی است که فرد از تجربیات، خاطرات و وقایع مهم زندگی خود می‌نویسد. در روان‌شناسی، مطالعه زندگی‌نامه‌ها می‌تواند به درک بهتر الگوهای شخصیتی، مکانیسم‌های مقابله‌ای و مسیر رشد فردی کمک کند. این متون اغلب برای تحلیل‌های کیفی و مطالعه موردی استفاده می‌شوند.

نام‌های دیگر: زندگی‌نامه، زندگی نامه

سایر

سیاست الکل

Alcohol Policy

سیاست الکل به مجموعه‌ای از قوانین، مقررات و اقدامات اجتماعی اطلاق می‌شود که بر تولید، توزیع، قیمت‌گذاری و مصرف الکل نظارت دارد. این سیاست‌ها با هدف کاهش آسیب‌های اجتماعی و سلامت عمومی ناشی از مصرف الکل طراحی می‌شوند. مباحث آن شامل محدودیت‌های سنی، مالیات و کنترل تبلیغات می‌باشد.

نام‌های دیگر: سیاست الکل

سایر

فاز فعال

active phase

به مرحله‌ای از یک فرآیند روانی یا زیستی گفته می‌شود که در آن شدت فعالیت یا علائم به اوج خود می‌رسد. این اصطلاح بسته به بافت متن می‌تواند به مراحل مختلف در فرآیندهای شناختی یا دوره‌های خلقی اشاره داشته باشد.

نام‌های دیگر: فاز فعال

سایر

قیمت پیشنهادی خرید

Ask price

در متون تخصصی مرتبط با اقتصاد رفتاری یا روان‌شناسی بازار، به مبلغی گفته می‌شود که فروشنده برای کالایی تعیین می‌کند. این مفهوم در تحلیل تصمیم‌گیری‌های اقتصادی و تعاملات معامله‌گران کاربرد دارد.

نام‌های دیگر: Ask price

سایر

کنش (فیزیک)

Action (physics)

در فیزیک، کنش کمیتی فیزیکی است که با واحد ژول-ثانیه سنجیده می‌شود و حاصل‌ضرب نیرو در جابجایی یا گشتاور در زاویه است. این مفهوم پایه‌ای در مکانیک لاگرانژی و همیلتونی محسوب شده و تغییرات سیستم‌های فیزیکی را توصیف می‌کند. در روان‌شناسی، این اصطلاح معمولاً به‌کار نمی‌رود و معادل فارسی آن صرفاً جهت پوشش واژگان میان‌رشته‌ای در نظر گرفته شده است.

نام‌های دیگر: Action (physics)

سایر

محور دو

Axis II

در سیستم طبقه‌بندی DSM-IV، این محور مختص اختلالات شخصیت و عقب‌ماندگی ذهنی بود. هدف از تفکیک این محور، توجه ویژه به الگوهای پایدار و درازمدت رفتار و درون‌مایه‌های فردی بود. این دسته‌بندی در نسخه‌های جدیدتر DSM کنار گذاشته شده است.

نام‌های دیگر: Axis II

سایر

محور یک

Axis I

در سیستم طبقه‌بندی DSM-IV، این محور شامل اختلالات بالینی عمده و سایر شرایطی بود که معمولاً موضوع مراجعه بالینی می‌شدند. این گروه شامل اختلالات خلقی، اضطرابی، روان‌پریشی و اختلالات یادگیری می‌شد. این سیستم در نسخه‌های جدیدتر DSM حذف شده است.

نام‌های دیگر: Axis I

سایر

هنردرمانی

Art therapy

روشی درمانی که در آن از فرآیندهای خلاقانه هنری برای بهبود سلامت روان و بیان تجربیات روانی استفاده می‌شود. این روش به فرد کمک می‌کند تا بدون نیاز به کلمات، احساسات و تروماهای خود را بازنمایی کند.

نام‌های دیگر: هنر درمانی

سایر

هوانوردی

Aviation

به علم و هنر هدایت، مدیریت و عملیات پرواز هواپیما و سایر وسایل پرنده گفته می‌شود. این حوزه شامل طراحی، ساخت، نگهداری و قوانین حاکم بر فعالیت‌های در آسمان است.

نام‌های دیگر: Aviation، aviation

سایر

یونان باستان

Ancient Greece

یونان باستان خاستگاه بسیاری از ایده‌های بنیادین در فلسفه و پزشکی است که بر روان‌شناسی تأثیر گذاشت. فیلسوفانی چون ارسطو و افلاطون به بررسی روح، ذهن و رفتار انسان پرداختند. این دوران پایه‌های تفکر منطقی و مشاهده‌ای را برای علوم بعدی فراهم کرد.

نام‌های دیگر: یونان باستان

سایر