فکر بنیان

واژه‌نامهٔ یکپارچهٔ روان‌شناسی

اصطلاحات فارسی و انگلیسی، تعریف‌های علمی بازنویسی‌شده و پیوند آثار مرتبط در بانک‌های فکر بنیان. نشانی اصلی واژه‌نامه

۲۶ اصطلاح منتشرشده · صفحهٔ ۱ از ۱

آفرینش خدایی

Divine Creation

باور به اینکه جهان و موجودات توسط یک نیروی برتر یا خداوند آفریده شده‌اند. این مفهوم در روان‌شناسی دین، به بررسی تأثیرات باورهای خلاق‌انگارانه بر سلامت روان و سازگاری فردی می‌پردازد. این دیدگاه معمولاً در تقابل یا تعامل با نظریه‌های تکاملی علمی بررسی می‌شود.

نام‌های دیگر: آفرینش خدایی

سایر

اختلال عملکرد

Dysfunction

ناتوانی یا دشواری فرد در انجام فعالیت‌های روزمره و نقش‌های اجتماعی معمول. این وضعیت زمانی رخ می‌دهد که فرآیندهای روانی یا رفتاری مانع از ایفای درست وظایف در محیط‌های خانوادگی، شغلی یا تحصیلی شوند.

نام‌های دیگر: اختلال عملکرد

سایر

استعمارزدایی

Decoloniality

رویکردی فکری و عملی برای مقابله با ساختارهای قدرت و دانش که از دوران استعمار باقی مانده‌اند. این مفهوم بر بازپس‌گیری هویت‌های فرهنگی و رهایی از پارادایم‌های معرفتی غربی در علوم انسانی و روان‌شناسی تأکید می‌کند.

نام‌های دیگر: Decoloniality، decoloniality

سایر

انگ‌زدایی

Destigmatization

فرآیند کاهش یا حذف برچسب‌های منفی و سوءبرداشت‌های اجتماعی پیرامون سلامت روان یا اختلالات روانی. این اقدام با هدف بهبود پذیرش اجتماعی و تسهیل دسترسی افراد به خدمات حمایتی انجام می‌شود.

نام‌های دیگر: انگ‌زدایی

سایر

برچسب تشخیصی

Diagnostic label

نام یا اصطلاحی که در نظام‌های طبقه‌بندی روان‌شناختی برای توصیف مجموعه‌ای از نشانه‌ها و علائم به کار می‌رود. برچسب تشخیصی می‌تواند بر نحوه درک فرد از خود و تعاملات اجتماعی او تأثیرگذار باشد.

نام‌های دیگر: برچسب تشخیصی

سایر

پویایی (موسیقی)

Dynamics (music)

پویایی در موسیقی به تغییرات شدت صدا و نواهای مختلف اشاره دارد که بر خلق‌وخو و تأثیر عاطفی اثر می‌کشد. در روان‌شناسی موسیقی، این ویژگی‌ها می‌توانند بر تحریک هیجانی، تمرکز و تنظیم حالت روانی تأثیر بگذارند. درک پویایی به تحلیل نحوه تأثیرگذاری ساختار موسیقی بر تجربه درونی فرد کمک می‌کند.

نام‌های دیگر: Dynamics (music)

سایر

تبعیض

Discrimination

رفتار یا برخورد ناعادلانه و نامتوازن با افراد یا گروه‌ها بر اساس ویژگی‌هایی نظیر نژاد، جنسیت، سن یا توانایی‌های فردی است. این پدیده می‌تواند منجر به محرومیت از فرصت‌ها و ایجاد استرس‌های روانی مزمن در افراد آسیب‌پذیر شود.

نام‌های دیگر: تبعیض

سایر

تجربه‌ی تشخیص

Diagnostic experience

فرآیند ذهنی و عاطفی فرد در مواجهه با دریافت یک تشخیص روان‌شناختی یا روان‌پزشکی. این تجربه شامل واکنش‌های مختلف از جمله پذیرش، انکار، یا بازتعریف هویت خود در پی دریافت اطلاعات مربوط به وضعیت سلامت روان است.

نام‌های دیگر: تجربه‌ی تشخیص

سایر

تشخیص

diagnosis

تشخیص در روان‌شناسی به فرآیند شناسایی و طبقه‌بندی یک اختلال یا وضعیت روانی بر اساس معیارهای بالینی و نشانه‌های مشاهده‌شده اطلاق می‌شود. این فرآیند معمولاً از طریق مصاحبه بالینی، آزمون‌های روان‌سنجی و بررسی تاریخچه فرد انجام می‌گیرد. هدف اصلی تشخیص، ایجاد یک برچسب معتبر برای هدایت برنامه درمانی مناسب است.

نام‌های دیگر: diagnosis، Diagnosis

سایر

تشخیص دوگانه

Dual diagnosis

تشخیص دوگانه به حضور همزمان یک اختلال روان‌شناختی و یک اختلال مصرف مواد در یک فرد اشاره دارد. این وضعیت نیازمند رویکردی یکپارچه برای درمان است، زیرا هر دو اختلال بر یکدیگر تأثیر متقابل دارند. شناسایی دقیق هر دو وضعیت برای برنامه‌ریزی درمانی مؤثر و پیشگیری از عود بیماری ضروری است.

نام‌های دیگر: تشخیص دوگانه

سایر

تشخیص و طبقه‌بندی

Diagnosis and Classification

تشخیص فرآیند شناسایی یک اختلال روانی خاص بر اساس مجموعه‌ای از معیارهای بالینی است، در حالی که طبقه‌بندی دسته‌بندی سیستماتیک این اختلالات است. این فرآیندها برای ایجاد انسجام در گفتگوی علمی، انتخاب روش درمانی مناسب و پیش‌آگهی دقیق انجام می‌شوند. دقت در این مرحله پایهٔ اصلی مراقبت‌های روان‌شناختی و روان‌پزشکی محسوب می‌شود.

نام‌های دیگر: تشخیص و طبقه‌بندی

سایر

تنوع

diversity

تنوع به تفاوت‌های فردی و گروهی در ویژگی‌های روان‌شناختی، فرهنگی و اجتماعی اشاره دارد. این مفهوم شامل تفاوت‌هایی در نژاد، جنسیت، باورها و سبک‌های یادگیری می‌شود. درک تنوع برای ایجاد محیط‌های فراگیر و سالم در روان‌شناسی اهمیت دارد.

نام‌های دیگر: تنوع

سایر

دانیل گلمن

Daniel Goleman

روان‌شناس و نویسنده‌ای که نقش مهمی در ترویج و گسترش مفهوم هوش هیجانی در روان‌شناسی مدرن و مدیریت ایفا کرد. او بر اهمیت مهارت‌های غیرشناختی در موفقیت فردی و اجتماعی تأکید دارد.

نام‌های دیگر: دنیل گلمن

سایر

دکارت

Descartes

رنه دکارت فیلسوف و ریاضیدان فرانسوی است که دیدگاه‌های او تأثیر عمیقی بر فلسفه ذهن و روان‌شناسی گذاشت. او به دلیل مطرح‌سازی مسئله ذهن و بدن و دوگانه‌انگاری شناخته می‌شود. نظریات او مبنای بسیاری از بحث‌های بعدی در مورد رابطه مغز و آگاهی را فراهم کرد.

نام‌های دیگر: دکارت

سایر

دموکراسی

democracy

دموکراسی نظامی سیاسی است که در آن قدرت متعلق به مردم بوده و از طریق مشارکت مستقیم یا نمایندگی اعمال می‌شود. در روان‌شناسی سیاسی، دموکراسی با ارزش‌هایی نظیر آزادی بیان، برابری و تحمل تفاوت‌های فردی و گروهی مرتبط است. جو دموکراتیک معمولاً با سلامت روان بالاتر، احساس توانمندی و رضایت از زندگی در شهروندان همراه است.

نام‌های دیگر: democracy، Democracy

سایر

راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی

Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders

این راهنما که با مخصر DSM شناخته می‌شود، مرجع اصلی برای طبقه‌بندی و تشخیص اختلالات روانی است که توسط انجمن روان‌پزشکی آمریکا منتشر می‌شود. این کتاب معیارهای بالینی، علائم و دسته‌بندی‌های استاندارد را برای تشخیص دقیق اختلالات ارائه می‌دهد. استفاده از این راهنما به همسان‌سازی تشخیص‌ها و بهبود ارتباطات حرفه‌ای در سطح جهانی کمک می‌کند.

نام‌های دیگر: راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی

سایر

راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی (نسخه پنجم)

DSM-5

راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی (نسخه پنجم) مرجع اصلی روان‌پزشکی و روان‌شناسی بالینی در طبقه‌بندی و تشخیص اختلالات روانی است. این راهنما معیارهای بالینی دقیق، علائم و دسته‌بندی‌های استاندارد را برای شناسایی اختلالات ارائه می‌دهد. متخصصان سلامت روان از این سند برای ایجاد تشخیص‌های قابل اعتماد و برنامه‌ریزی درمان استفاده می‌کنند.

نام‌های دیگر: DSM-5

سایر

راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی، ویرایش پنجم، بازنگری متن

Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition, Text Revision (DSM-5-TR)

این راهنما توسط انجمن روان‌پزشکی آمریکا منتشر شده و مرجع اصلی برای طبقه‌بندی و تشخیص اختلالات روانی در بالین و پژوهش است. نسخه بازنگری‌شدهٔ پنجم، به‌روزرسانی‌های جزئی در معیارها و متون توضیحی را نسبت به نسخهٔ اصلی DSM-5 در بر دارد. هدف آن ایجاد زبان مشترک و معیارهای استاندارد برای تشخیص دقیق و قابل‌تکرار اختلالات روانی است.

نام‌های دیگر: راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی، ویرایش پنجم، بازنگری متن (DSM-5-TR)

سایر

رکود (اقتصاد)

Depression (economics)

دورهٔ طولانی‌مدت کاهش شدید فعالیت‌های اقتصادی که با کاهش تولید، افزایش بیکاری و افت مصرف همراه است. این وضعیت در تحلیل‌های روان‌شناسی اقتصادی می‌تواند بر سلامت روان توده‌ها اثرگذار باشد.

نام‌های دیگر: Depression (economics)

سایر

فرهنگ لغت

dictionary

فرهنگ لغت منبعی مرجع است که معادل‌ها، تعاریف و کاربردهای واژگان را به صورت سیستماتیک ارائه می‌دهد. در روان‌شناسی، فرهنگ لغت به درک دقیق مفاهیم تخصصی و جلوگیری از ابهام در اصطلاحات کمک می‌کند. این ابزار برای پژوهشگران و دانشجویان ضروری است.

نام‌های دیگر: فرهنگ لغت

سایر

کاهش انگ

Destigmatization

فرآیند تلاش برای کاهش یا از میان برداشتن برچسب‌های منفی، پیش‌داوری‌ها و سوءبرداشت‌های اجتماعی دربارهٔ یک گروه یا یک وضعیت روانی است. این فرآیند به منظور بهبود پذیرش اجتماعی و تسهیل دسترسی افراد به خدمات حمایتی انجام می‌شود.

نام‌های دیگر: کاهش انگ

سایر

کاهش انگ اجتماعی

Destigmatization

فرآیندی اجتماعی و روانی که از طریق آن، برچسب‌های منفی و سوءبرداشت‌های رایج درباره یک گروه یا وضعیت خاص (مانند بیماری‌های روانی) از میان می‌رود. هدف این فرآیند، کاهش تبعیض و بازگرداندن کرامت انسانی به افراد تحت تأثیر است.

نام‌های دیگر: کاهش انگ اجتماعی

سایر

مرگ

death

در روان‌شناسی، مرگ به عنوان یکی از مضامین وجودی و استرس‌زای اصلی بررسی می‌شود. ترس از مرگ و انکار آن می‌تواند منجر به اضطراب‌های عمیق یا مکانیسم‌های دفاعی شود. مدیریت سوگ و پذیرش پایان‌پذیری زندگی، از مباحث کلیدی در روان‌شناسی مرگ و سوگ و رویکردهای اگزیستانسیال است.

نام‌های دیگر: مرگ

سایر

مرگ و پایان زندگی

Death and end-of-life

موضوعی در روان‌شناسی که به بررسی مفاهیم هستی‌شناختی، ترس از مرگ و فرآیندهای روانی مرتبط با مراحل پایانی حیات می‌پردازد. این حوزه شامل مطالعه کیفیت زندگی و پذیرش ناپایداری وجود نیز می‌شود.

نام‌های دیگر: مرگ و پایان زندگی

سایر

معلولیت

disability

محدودیت یا فقدان توانایی در انجام فعالیت‌هایی که افراد عادی انجام می‌دهند، که ناشی از تعامل میان آسیب‌های فردی و موانع محیطی است. این وضعیت می‌تواند بر عملکرد اجتماعی، اقتصادی و شخصی فرد تأثیرگذار باشد.

نام‌های دیگر: معلولیت

سایر

وابستگی (در مدل‌سازی یکپارچه زبان)

Dependency (UML)

در مدل‌سازی سیستم‌ها، نوعی رابطه میان عناصر است که نشان می‌دهد یک عنصر برای تکمیل معنا یا عملکرد خود به عنصر دیگری وابسته است. این رابطه در ساختارهای گرافیکی مشخص می‌کند که تغییر در عنصر پایه می‌تواند بر عنصر وابسته اثر بگذارد.

نام‌های دیگر: Dependency (UML)

سایر