فکر بنیان

واژه‌نامهٔ یکپارچهٔ روان‌شناسی

اصطلاحات فارسی و انگلیسی، تعریف‌های علمی بازنویسی‌شده و پیوند آثار مرتبط در بانک‌های فکر بنیان. نشانی اصلی واژه‌نامه

۲۶ اصطلاح منتشرشده · صفحهٔ ۱ از ۱

اخلاق حرفه‌ای

Ethics

اخلاق حرفه‌ای مجموعه‌ای از اصول و هنجارهای رفتاری است که چارچوب تصمیم‌گیری و عمل متخصصان روان‌شناسی را تعیین می‌کند. این اصول شامل احترام به کرامت انسانی، مسئولیت‌پذیری، صحت‌بخشی و احترام به حقوق دیگران است. رعایت اخلاق حرفه‌ای تضمین‌کننده کیفیت خدمات و حفاظت از رفاه مراجعین و جامعه است.

نام‌های دیگر: ethics

سایر

ارجاع اورژانسی

Emergency Referral

فرآیند انتقال سریع فرد به مراکز تخصصی یا مراقبت‌های پزشکی فوری در هنگام مواجهه با بحران‌های روانی یا جسمی حاد. این اقدام با هدف حفظ سلامت و پیشگیری از آسیب‌های جدی انجام می‌شود.

نام‌های دیگر: ارجاع اورژانسی

سایر

ارزیابی

Evaluation

فرآیند سیستماتیک برای تعیین ارزش، کیفیت یا اهمیت یک برنامه، مداخله یا سازه است. این فرآیند بر اساس معیارهای مشخص انجام می‌شود تا میزان موفقیت یا اثربخشی هدف مورد نظر مشخص گردد.

نام‌های دیگر: Evaluation، evaluation

سایر

اقتصاد بوم‌شناختی

Ecological economics

شاخه‌ای از اقتصاد که سیستم اقتصادی را به‌عنوان بخشی وابسته و تابع از اکوسیستم طبیعی جهان در نظر می‌گیرد. این رویکرد بر محدودیت‌های زیست‌محیطی، پایداری اکولوژیک و تعامل پیچیده بین فعالیت‌های انسانی و محیط زیست تأکید دارد. در مقابل اقتصاد سنتی که طبیعت را منبعی نامحدود می‌پندارد، اقتصاد بوم‌شناختی ارزش‌های اکولوژیک را در تصمیم‌گیری‌های کلان اقتصادی لحاظ می‌کند.

نام‌های دیگر: Ecological economics

سایر

الگوی توضیحی

Explanatory model

الگوی توضیحی چارچوبی ذهنی است که افراد برای درک علت، ماهیت و راهکارهای مقابله با یک پدیده یا بیماری به کار می‌برند. در روان‌شناسی سلامت، این الگوها تعیین می‌کنند که چگونه بیمار علائم خود را تفسیر کرده و به درمان واکنش نشان می‌دهد. این مدل‌ها اغلب بر باورها، تجربیات قبلی و زمینه فرهنگی فرد استوارند.

نام‌های دیگر: Explanatory model، explanatory models

سایر

انصاف (حقوقی)

Equity (law)

در نظام حقوقی، به مجموعه‌ای از اصول و قواعدی اطلاق می‌شود که برای تکمیل یا اصلاح قوانین سخت‌گیرانه وضع شده‌اند تا عدالت را در موارد خاص برقرار کنند. این مفهوم بر توجه به شرایط منحصربه‌فرد هر پرونده برای دستیابی به نتیجه عادلانه تأکید دارد.

نام‌های دیگر: Equity (law)

سایر

بیان (علوم رایانه)

Expression (computer science)

در علوم رایانه، عبارت یا بیان به هر واحد معناداری از کدها گفته می‌شود که توسط کامپایلر یا مفسر پردازش شده و یک مقدار واحد تولید می‌کند. این واحدها می‌توانند شامل عملگرها، متغیرها، ثابت‌ها و فراخوانی توابع باشند که با هم ترکیب می‌شوند. مفهوم بیان پایه‌ای در نگارش الگوریتم‌ها و برنامه‌نویسی است که منطق محاسباتی را شکل می‌دهد.

نام‌های دیگر: Expression (computer science)

سایر

پایان زندگی

End-of-life

به دوره زمانی حساس در مراحل نهایی حیات اشاره دارد که فرد با فرآیند مرگ و محدودیت‌های جسمانی روبروست. این مفهوم شامل مراقبت‌های ویژه و حمایت‌های روان‌شناختی برای مدیریت بحران‌های ناشی از مرگ قریب‌الوقوع است.

نام‌های دیگر: پایان زندگی

سایر

پزشکی مبتنی بر شواهد

Evidence-Based Medicine

رویکردی در تصمیم‌گیری‌های درمانی است که در آن به‌کارگیری بهترین شواهد پژوهشی موجود، همراه با تجربه بالینی پزشک و ترجیحات بیمار، صورت می‌گیرد. این روش بر ضرورت استفاده از داده‌های علمی معتبر برای اثربخشی مداخلات تأکید دارد و در روان‌شناسی نیز الگوی مشابهی تحت عنوان روان‌شناسی مبتنی بر شواهد وجود دارد.

نام‌های دیگر: Evidence-Based Medicine، Evidence-based medicine

سایر

تصمیم‌گیری اخلاقی

ethical decision-making

فرآیند تحلیل و انتخاب میان گزینه‌های مختلف بر اساس اصول اخلاقی و ارزش‌های حرفه‌ای در موقعیت‌های پیچیده است. این فرآیند مستلزم ارزیابی پیامدها و رعایت مسئولیت‌های اخلاقی در مواجهه با چالش‌های عملی است.

نام‌های دیگر: تصمیم‌گیری اخلاقی

سایر

تکنیک صندلی خالی

Empty chair technique

یک روش در روان‌درمانی تجربه‌گرا که در آن فرد با تصور حضور یک شخص یا بخشی از خود بر روی یک صندلی خالی، به گفت‌وگو می‌پردازد. این تکنیک به بازنمایی درونی و حل تعارضات روانی کمک می‌کند.

نام‌های دیگر: صندلی خالی

سایر

دانشنامه

Encyclopedia

مجموعه‌ای از اطلاعات و دانش تخصصی در یک حوزه مشخص که به صورت مرتب و الفبایی تدوین شده است. در روان‌شناسی، دانشنامه‌ها به طبقه‌بندی مفاهیم و ارائه تاریخچه و مبانی نظری اصطلاحات می‌پردازند.

نام‌های دیگر: دانشنامه

سایر

دانشنامه روان‌شناسی

encyclopedia of psychology

دانشنامه روان‌شناسی منبعی مرجع و جامع است که تعاریف، مفاهیم و نظریه‌های کلیدی این رشته را به صورت ساختاریافته ارائه می‌دهد. این منابع معمولاً برای پژوهشگران، دانشجویان و متخصصان جهت استناد علمی و یادگیری عمیق‌تر طراحی شده‌اند. محتوای آن‌ها بر اساس آخرین دستاوردهای علمی و اجماع متخصصان به‌روز می‌شود.

نام‌های دیگر: encyclopedia

سایر

درمان اریکسونی

Ericksonian Therapy

نوعی رویکرد روان‌درمانی که بر پایه اصول میلتون اریکسون بنا شده و از تکنیک‌های غیرمستقیم و استعاری استفاده می‌کند. این روش بر بهره‌گیری از منابع درونی فرد و استفاده از حالت‌های تغییر آگاهی برای ایجاد تغییرات روان‌شناختی تمرکز دارد.

نام‌های دیگر: درمان اریکسونی

سایر

درمان وجودی–انسان‌گرایانه

Existential-humanistic therapy

رویکردی درمانی که ترکیبی از اصول روان‌شناسی انسان‌گرا و فلسفهٔ اگزیستانسیالیسم است. این روش بر مواجههٔ آگاهانه با چالش‌های وجودی مانند مرگ، آزادی، تنهایی و بی‌معنایی تمرکز دارد. هدف آن کمک به فرد برای یافتن معنا و مسئولیت‌پذیری در قبال زندگی خود است. درمانگر در این رویکرد به‌عنوان همراهی صادق در مسیر کشف ذات فرد عمل می‌کند.

نام‌های دیگر: درمان وجودی–انسان‌گرایانه

سایر

درمان وجودی–یکپارچه‌نگر

Existential-Integrative Therapy

درمان وجودی–یکپارچه‌نگر رویکردی است که مفاهیم عمیق فلسفه وجودی را با تکنیک‌های عملی روان‌درمانی ترکیب می‌کند. این روش بر مواجهه با چالش‌های بنیادین زندگی مانند مرگ، آزادی، تنهایی و بی‌معنایی تمرکز دارد. هدف آن کمک به مراجع برای یافتن معنا در رنج و پذیرش مسئولیت زندگی در چارچوب واقعیت‌های انسانی است.

نام‌های دیگر: درمان وجودی–یکپارچه‌نگر

سایر

رفتارشناسی

Ethology

رفتارشناسی شاخه‌ای از زیست‌شناسی است که رفتار طبیعی جانوران را در محیط زیست بومی آن‌ها مطالعه می‌کند. این علم بر تکامل رفتار و سازگاری‌های آن با محیط تأکید دارد. رفتارشناسان به بررسی عوامل ژنتیکی و محیطی مؤثر بر رفتار می‌پردازند. رویکرد این رشته اغلب توصیفی و مشاهده‌ای در شرایط طبیعی است.

نام‌های دیگر: رفتارشناسی

سایر

روان‌پزشکی وجودی

Existential Psychiatry

شاخه‌ای از روان‌پزشکی است که بر تجربه‌های وجودی انسان مانند مرگ، آزادی، انزوا و بی‌معنایی تمرکز دارد. این رویکرد به جای تمرکز صرف بر علل بیولوژیک، به معنای زیستن و مواجهه با محدودیت‌های هستی می‌پردازد.

نام‌های دیگر: روان‌پزشکی وجودی

سایر

روان‌درمانی اگزیستانسیال

existential psychotherapy

رویکردی درمانی است که بر آزادی، مسئولیت فردی، معنا و مواجهه با اضطراب‌های وجودی تمرکز دارد. این مکتب معتقد است که رنج روانی ناشی از ناتوانی در پذیرش واقعیت‌های بنیادین زندگی مانند مرگ، تنهایی و بی‌معنایی است. درمانگر به مراجع کمک می‌کند تا با آگاهی بیشتر و انتخاب‌های اصیل‌تر، زندگی معناداری بسازد.

نام‌های دیگر: روان‌درمانی اگزیستانسیال

سایر

روان‌درمانی تجربه‌ای

Experiential psychotherapy

نوعی رویکرد درمانی که بر تجربه مستقیم و زیسته‌ی هیجانات و احساسات در لحظه حاضر تمرکز دارد. در این روش، هدف اصلی فراتر رفتن از تحلیل‌های صرف ذهنی و رسیدن به تغییر از طریق تجربه عمیق عاطفی است.

نام‌های دیگر: روان‌درمانی تجربه‌ای

سایر

روان‌درمانی تجربه‌محور

Experiential Psychotherapy

روان‌درمانی تجربه‌محور بر اهمیت تجربه لحظه‌به‌لحظه و احساسات عمیق درون‌فردی تأکید دارد. این رویکرد معتقد است که تغییر پایدار زمانی رخ می‌دهد که فرد احساسات سرکوب‌شده را در محیطی امن تجربه و پردازش کند. تکنیک‌هایی مانند خالی‌گویی و کار با نمادها برای دسترسی به تجربیات ناخودآگاه و عاطفی به کار می‌روند.

نام‌های دیگر: روان‌درمانی تجربه‌محور

سایر

روان‌درمانی وجودی

Existential Psychotherapy

روان‌درمانی وجودی بر بررسی چالش‌های بنیادین بشری مانند مرگ، آزادی، تنهایی و بی‌معنایی تمرکز دارد. این رویکرد به فرد کمک می‌کند تا با پذیرش مسئولیت انتخاب‌های خود، زندگی اصیل‌تر و معنادارتری بسازد. هدف، افزایش آگاهی و توانایی ساخت معنا در مواجهه با محدودیت‌های وجودی است.

نام‌های دیگر: existential psychotherapy

سایر

روان‌درمانی وجودی

Existential psychotherapy

نوعی رویکرد درمانی که بر مسائل بنیادین هستی مانند مرگ، آزادی، انزوا و بی‌معنایی تمرکز دارد. این درمان با هدف کمک به فرد برای یافتن معنا و پذیرش مسئولیت‌های وجودی خود انجام می‌شود.

نام‌های دیگر: روان‌درمانی وجودی

سایر

سخنرانی آموزشی

Educational lecture

نوعی روش انتقال دانش که در آن سخنران به ارائه اطلاعات علمی و مفاهیم نظری به مخاطبان می‌پردازد. در روان‌شناسی، این روش می‌تواند برای آموزش مفاهیم سلامت روان یا مهارت‌های شناختی به کار رود.

نام‌های دیگر: سخنرانی آموزشی

سایر

شواهد تجربی

Empirical evidence

داده‌ها و مشاهداتی هستند که از طریق تجربه، آزمایش یا مشاهده مستقیم به‌دست آمده‌اند. این شواهد در روش‌شناسی تحقیق برای تأیید یا رد فرضیه‌ها و استوار ساختن دانش علمی به‌کار می‌روند.

نام‌های دیگر: Empirical evidence، empirical evidence

سایر

موقعیت‌های اخلاقی دوپهلو

Ethical Dilemmas

موقعیت‌هایی هستند که در آن‌ها متخصصان روان‌شناسی با دو یا چند اصل اخلاقی متضاد روبرو می‌شوند و انتخاب هر گزینه ممکن است به نقض اصل دیگری منجر شود. این موقعیت‌ها نیازمند قضاوت حرفه‌ای دقیق و بررسی موشکافانهٔ چارچوب‌های اخلاقی هستند. هدف، یافتن مسیری است که کمترین آسیب را به مراجع وارد کند و اصول حرفه‌ای را تا حد امکان حفظ نماید.

نام‌های دیگر: موقعیت‌های اخلاقی دوپهلو

سایر