فکر بنیان

واژه‌نامهٔ یکپارچهٔ روان‌شناسی

اصطلاحات فارسی و انگلیسی، تعریف‌های علمی بازنویسی‌شده و پیوند آثار مرتبط در بانک‌های فکر بنیان. نشانی اصلی واژه‌نامه

۳۳ اصطلاح منتشرشده · صفحهٔ ۱ از ۱

آسیب اخلاقی

Moral injury

آسیب اخلاقی به آسیب روانی ناشی از انجام، مشاهده یا عدم انجام کنشی گفته می‌شود که با باورها و ارزش‌های اخلاقی عمیق فرد در تضاد است. این وضعیت معمولاً پس از مواجهه با موقعیت‌های دشوار اخلاقی در بافت‌های حساس مانند جنگ یا مراقبت‌های پزشکی رخ می‌دهد.

نام‌های دیگر: آسیب اخلاقی

سایر

آسیب اخلاقی

Moral injury

آسیب اخلاقی به آسیب روانی ناشی از انجام، مشاهده یا عدم انجام کنشی گفته می‌شود که با باورها و ارزش‌های اخلاقی عمیق فرد در تضاد است. این وضعیت معمولاً پس از مواجهه با موقعیت‌های دشوار اخلاقی در بافت‌های حساس مانند جنگ یا مراقبت‌های پزشکی رخ می‌دهد.

نام‌های دیگر: Moral injury، moral injury

سایر

اختلالات روانی

mental disorders

اختلالات روانی شرایطی هستند که با اختلال در تفکر، تنظیم هیجان یا رفتار فرد همراه‌اند و باعث رنج یا نقص در عملکرد می‌شوند. این اختلالات می‌توانند موقتی یا مزمن بوده و بر کیفیت زندگی تأثیر بگذارند. تشخیص آن‌ها نیازمند ارزیابی تخصصی بالینی است.

نام‌های دیگر: اختلالات روانی

سایر

اندازه‌گیری

Measurement

فرآیند تعیین مقدار یا ویژگی‌های کمی و کیفی پدیده‌های روان‌شناختی با استفاده از ابزارهای استاندارد است. این فرآیند به تبدیل ویژگی‌های انتزاعی به اعداد یا مقادیر مشخص برای تحلیل علمی کمک می‌کند.

نام‌های دیگر: Measurement، measurement

سایر

اندیشه مدرن

Modern thought

اندیشه مدرن به جریان فکری اطلاق می‌شود که بر عقلانیت، فردگرایی، پیشرفت و شک از سنت‌های پیشامدرن تأکید دارد. این دیدگاه تغییرات بنیادین در درک از خود، جامعه و طبیعت را در پی داشت. در روان‌شناسی، بررسی این اندیشه به درک تحولات هویتی، اضطراب‌های وجودی ناشی از آزادی فردی و سازگاری با جوامع پیچیده امروزی کمک می‌کند.

نام‌های دیگر: اندیشه مدرن

سایر

پزشکی

Medical

این واژه صفتی است که به هر آنچه مرتبط با علم، هنر و عمل درمان بیماری‌ها، تشخیص عوارض و مراقبت از بیماران است، اطلاق می‌شود. در روان‌شناسی، این اصطلاح معمولاً برای تمایز مداخلات مبتنی بر شواهد علمی از روش‌های غیررسمی یا غیرعلمی به کار می‌رود.

نام‌های دیگر: MEDICAL

سایر

تحلیل موسیقی

music analysis

بررسی ساختار، فرم و عناصر سازندهٔ آثار موسیقایی برای درک بهتر آن‌ها. در روان‌شناسی موسیقی، این فرایند می‌تواند به درک تأثیرات عاطفی و شناختی موسیقی بر شنونده کمک کند. تحلیل موسیقی شامل بررسی ریتم، ملودی، هارمونی و بافت صوتی است.

نام‌های دیگر: music analysis

سایر

تم موسیقی

Musical Theme

الگوی تکرارشونده یا ملودی مشخصی است که در یک اثر موسیقایی به عنوان یک واحد معنایی یا ساختاری عمل می‌کند. این تم می‌تواند در طول قطعه برای ایجاد انسجام و وحدت ساختاری تکرار یا تغییر یابد.

نام‌های دیگر: تم موسیقی

سایر

درمان چندفرهنگی

Multicultural therapy

رویکردی درمانی است که با در نظر گرفتن تأثیرات فرهنگ، قومیت و هویت فرد بر سلامت روان، مداخلات را متناسب با زمینه فرهنگی مراجع تنظیم می‌کند. این رویکرد بر اهمیت آگاهی درمانگر از تفاوت‌های فرهنگی و پرهیز از تحمیل ارزش‌های غالب تأکید دارد. هدف آن ایجاد فضایی امن و محترمانه برای بررسی چالش‌های خاص گروه‌های فرهنگی مختلف است.

نام‌های دیگر: درمان چندفرهنگی

سایر

دوگانگی جسم و روح

Mind-Body Dualism

دیدگاهی فلسفی و روان‌شناختی که معتقد است ذهن یا روح با جسم فیزیکی ماهیتی متفاوت و مجزا دارد. این مفهوم در مباحث مربوط به رابطه میان فرآیندهای ذهنی و فعالیت‌های بیولوژیک نقش کلیدی دارد.

نام‌های دیگر: دوگانگی جسم و روح

سایر

راهنماها

manuals

اسناد یا کتاب‌هایی که دستورالعمل‌های استاندارد، پروتکل‌های تشخیصی یا روش‌های اجرای آزمون‌های روان‌شناختی را توضیح می‌دهند. این منابع برای اطمینان از صحت و پایایی ارزیابی‌های روان‌شناختی و اجرای مداخلات درمانی به‌صورت یکسان ضروری هستند.

نام‌های دیگر: manuals

سایر

روان‌شناسی موسیقی

music psychology

شاخه‌ای از روان‌شناسی است که به مطالعه تأثیرات موسیقی بر فرآیندهای شناختی، هیجانی و رفتاری انسان می‌پردازد. این حوزه به بررسی نحوه ادراک، تجربه و پاسخ‌های روانی به پدیده‌های صوتی و موسیقایی می‌پردازد.

نام‌های دیگر: روان‌شناسی موسیقی

سایر

روان‌شناسی نظامی

Military Psychology

روان‌شناسی نظامی شاخه‌ای از روان‌شناسی کاربردی است که به مطالعه رفتار انسان در محیط‌های نظامی و عملیاتی می‌پردازد. این حوزه بر ارزیابی روان‌شناختی نیروها، آماده‌سازی ذهنی برای مأموریت‌ها و مدیریت استرس‌های ناشی از جنگ تمرکز دارد. همچنین، به بازتوانی روانی سربازان و کاهش پیامدهای پس از سانحه (PTSD) پس از بازگشت به زندگی عادی می‌پردازد.

نام‌های دیگر: روان‌شناسی نظامی

سایر

روش آمیخته

Mixed methods

روشی در طراحی پژوهش که از ترکیب داده‌های کمی و کیفی برای بررسی جامع‌تر یک پدیده استفاده می‌کند. در این روش، نقاط قوت هر دو رویکرد برای درک بهتر پرسش‌های پژوهش و افزایش اعتبار یافته‌ها با یکدیگر تلفیق می‌شوند.

نام‌های دیگر: روش آمیخته

سایر

روش‌شناسی

methodology

روش‌شناسی به مطالعهٔ اصول، روش‌ها و منطق پشت طراحی پژوهش اشاره دارد. این مفهوم فراتر از تکنیک‌های جمع‌آوری داده رفته و به توجیه فلسفی و نظری انتخاب روش‌های تحقیق می‌پردازد. در روان‌شناسی، روش‌شناسی چارچوبی را فراهم می‌کند که پژوهشگر از طریق آن صحت و اعتبار یافته‌های خود را تضمین می‌نماید.

نام‌های دیگر: methodology، Methodology

سایر

روش‌های ترکیبی

mixed methods

رویکردی در طراحی پژوهش که از تلفیق داده‌های کمی و کیفی برای پاسخگویی به پرسش‌های تحقیق استفاده می‌کند. این روش با بهره‌گیری از نقاط قوت هر دو رویکرد، درک جامع‌تری از پدیده مورد مطالعه ارائه می‌دهد.

نام‌های دیگر: mixed methods

سایر

رویکرد چندفرهنگی در مشاوره

Multicultural Counseling Approach

جان کارلسون از نظریه‌پردازان برجسته‌ای است که بر اهمیت ملاحظات فرهنگی در فرآیند مشاوره و روان‌درمانی تأکید دارد. رویکرد او بر درک تأثیرات فرهنگ، نژاد و باورهای ارزشی بر سلامت روان و رفتار مراجع تمرکز دارد. این دیدگاه به درمانگران کمک می‌کند تا با حساسیت فرهنگی، خدمات درمانی مؤثرتر و فراگیرتری ارائه دهند.

نام‌های دیگر: Jon Carlson

سایر

رویکرد میان‌رشته‌ای

Multidisciplinary approach

رویکرد میان‌رشته‌ای روشی است که در آن متخصصان از رشته‌های مختلف به صورت موازی و مستقل، اما هم‌زمان بر روی یک مسئله مشترک کار می‌کنند. در روان‌شناسی، این رویکرد برای درک جامع‌تر پدیده‌های پیچیده انسانی که ریشه‌های زیستی، روانی و اجتماعی دارند، ضروری است. این روش باعث غنای تحلیل‌ها و ارائه راهکارهای چندجانبه می‌شود.

نام‌های دیگر: Multidisciplinary approach، multidisciplinary approach

سایر

سازوکار

mechanism

فرآیند یا مجموعه‌ای از فرآیندهای پی‌درپی که باعث ایجاد یک پدیده یا اثر خاص در روان یا بدن می‌شوند. این اصطلاح به نحوه عملکرد اجزا و تعامل آن‌ها برای رسیدن به یک نتیجه مشخص اشاره دارد.

نام‌های دیگر: mechanism

سایر

شهریار

Monarch

شهریار به فردی اطلاق می‌شود که به عنوان رهبر ارشد یک پادشاهی یا حکومت سلطنتی، قدرت اجرایی و نمادین را در اختیار دارد. در مطالعات روان‌شناسی سیاسی و اجتماعی، شخصیت‌شناسی و سبک رهبری شهریاران می‌تواند بر دینامیک‌های گروهی و ثبات روان‌شناختی جامعه تأثیر بگذارد. این جایگاه معمولاً با انتظارات خاصی از رفتار، کاریزما و ثبات هیجانی همراه است.

نام‌های دیگر: شهریار

سایر

فلسفه مدرن

Modern Philosophy

دوران فلسفی که با گذار از تفکر سنتی و متافیزیکی آغاز شد و بر عقلانیت، روش‌شناسی و تجربه تمرکز دارد. این جریان زیربنای بسیاری از نظریات روان‌شناختی در مورد خودآگاهی و شناخت را شکل داده است.

نام‌های دیگر: فلسفه مدرن

سایر

فناوری‌های نوین

Modern Technologies

فناوری‌های نوین به ابزارها، سیستم‌ها و روش‌های پیشرفته اشاره دارد که در سال‌های اخیر توسعه یافته‌اند. در روان‌شناسی، این فناوری‌ها می‌توانند شامل پلتفرم‌های درمانی آنلاین، ابزارهای سنجش دیجیتال و برنامه‌های موبایلی سلامت روان باشند. این موارد دسترسی به خدمات روان‌شناختی را گسترش داده و روش‌های مداخله را متنوع می‌کنند.

نام‌های دیگر: Modern Technologies

سایر

کتب مرجع

manuels

واژه فرانسوی «مانوئل» در متون روان‌شناسی به کتب مرجع، دستورالعمل‌های فنی یا راهنماهای تخصصی اطلاق می‌شود که اطلاعات جامع و استانداردی را درباره یک موضوع خاص ارائه می‌دهند. این منابع اغلب به عنوان ابزارهای آموزشی یا ارجاع برای دانشجویان و متخصصان استفاده می‌شوند. معادل دقیق آن در فارسی بسته به بافت متن می‌تواند «دستورالعمل» یا «کتاب مرجع» باشد.

نام‌های دیگر: manuels

سایر

مارتین هایدگر

Martin Heidegger

مارتین هایدگر فیلسوف آلمانی بود که با ارائه مفهوم «دازاین» (بودن-در-جهان)، تحلیل عمیقی از ساختار وجود انسان ارائه داد. او بر این باور بود که انسان نمی‌تواند از جهان جدا باشد و همواره درگیر تعامل با محیط و دیگران است. این دیدگاه پایه‌های روان‌شناسی پدیدارشناختی و اگزیستانسیال را شکل داد.

نام‌های دیگر: مارتین هایدگر

سایر

مارکس

Marx

کارل مارکس فیلسوف، اقتصاددان و نظریه‌پرداز اجتماعی آلمانی است که بنیان‌گذار مکتب مارکسیسم محسوب می‌شود. دیدگاه‌های او درباره تضاد طبقاتی، ایدئولوژی و ساختارهای قدرت، تأثیر عمیقی بر روان‌شناسی اجتماعی و درک تعامل فرد با محیط اجتماعی گذاشته است.

نام‌های دیگر: مارکس

سایر

مارکسیسم

Marxism

مارکسیسم یک چارچوب نظری است که بر تحلیل انتقادی جامعه از طریق lenses اقتصادی و طبقاتی تأکید دارد. در روان‌شناسی، این مکتب به بررسی چگونگی تأثیر ایدئولوژی‌های حاکم و ساختارهای طبقاتی بر روان‌شناسی فردی و جمعی می‌پردازد. این رویکرد تلاش می‌کند تا نشان دهد چگونه شرایط مادی زندگی بر ارزش‌ها، باورها و سلامت روان تأثیر می‌گذارد.

نام‌های دیگر: مارکسیسم

سایر

مالبرگ

Malberg

مالبرگ نامی است که ممکن است به افراد مختلفی در متون روان‌شناسی ارجاع دهد، اما معادل استاندارد و شناخته‌شده‌ای با این نام در ادبیات اصلی روان‌شناسی وجود ندارد. احتمال اشتباه تایپی با نام‌های مشابه مانند «مالینوفسکی» یا «مالبورگ» وجود دارد. بدون اطلاعات بیشتر، تعیین معادل دقیق و تعریف علمی آن با عدم قطعیت همراه است.

نام‌های دیگر: مالبرگ

سایر

مدال

Medal

نمادی از پاداش یا دستاورد که در روان‌شناسی می‌تواند به عنوان محرک بیرونی برای تقویت رفتار یا نشانه‌ای از موفقیت در فعالیت‌های رقابتی بررسی شود.

نام‌های دیگر: Medal

سایر

مدل‌سازی چندسطحی

Multilevel modeling

روشی آماری برای تحلیل داده‌هایی که دارای ساختار سلسله‌مراتبی یا خوشه‌ای هستند. این مدل اجازه می‌دهد تا واریانس داده‌ها در سطوح مختلف، مانند سطح فردی و سطح گروهی، به‌طور مجزا بررسی و تحلیل شود.

نام‌های دیگر: مدل‌سازی چندسطحی

سایر

مریلین یالوم

Marilyn Yalom

مریلین یالوم نویسنده، تاریخ‌دان و همسر اروین یالوم، روان‌پزشک برجسته اگزیستانسیالیست است. او با تألیف کتاب‌هایی مانند «تاریخچه عشق» و «همسران فیلسوفان»، به بررسی جایگاه زنان و روابط عاطفی در بستر تاریخی و فلسفی پرداخته است. آثار او اغلب بر ابعاد فرهنگی، اجتماعی و روان‌شناختی عشق و ازدگار تمرکز دارند.

نام‌های دیگر: مریلین یالوم

سایر

مشاوره چندفرهنگی

multicultural counseling

رویکردی در مشاوره که بر اهمیت تفاوت‌های فرهنگی، نژادی و قومی در فرآیند رابطه درمانی تأکید دارد. این شیوه بر حساسیت مشاور نسبت به جهان‌بینی مراجع و تعدیل مداخلات بر اساس بافت فرهنگی مراجع تمرکز می‌کند.

نام‌های دیگر: multicultural counseling

سایر

موسیقی‌شناسی

musicology

موسیقی‌شناسی مطالعهٔ علمی و انتقادی موسیقی است که ابعاد تاریخی، ساختاری، فرهنگی و روان‌شناختی آن را بررسی می‌کند. این رشته به تحلیل فرم‌های موسیقایی، سبک‌شناسی و بسترهای اجتماعی تولید اثر می‌پردازد. در روان‌شناسی، این حوزه به درک تأثیرات شناختی و هیجانی موسیقی بر مخاطب توجه ویژه دارد.

نام‌های دیگر: musicology

سایر

نظامی

military

در بافت روان‌شناسی، صفت نظامی به زمینه‌های مرتبط با نیروهای مسلح، آموزش‌های رزمی و سلامت روان پرسنل نظامی اشاره دارد. این حوزه شامل بررسی استرس‌های خاص خدمت، سازگاری با سلسله‌مراتب سخت‌گیرانه و بازگشت به زندگی مدنی است. مداخلات روان‌شناختی در این بخش بر تاب‌آوری و عملکرد گروهی تمرکز دارند.

نام‌های دیگر: military

سایر