فکر بنیان

واژه‌نامهٔ یکپارچهٔ روان‌شناسی

اصطلاحات فارسی و انگلیسی، تعریف‌های علمی بازنویسی‌شده و پیوند آثار مرتبط در بانک‌های فکر بنیان. نشانی اصلی واژه‌نامه

۳۷ اصطلاح منتشرشده · صفحهٔ ۱ از ۱

ائتلاف درمانی

Therapeutic alliance

ائتلاف درمانی به رابطه همکاری دوسویه و عاطفی میان درمانگر و مراجع اشاره دارد که بر پایه اعتماد، توافق بر سر اهداف درمان و توافق بر روی وظایف درمانی استوار است. این سازه یکی از قوی‌ترین پیش‌بینی‌کننده‌های موفقیت در فرآیند روان‌درمانی محسوب می‌شود.

نام‌های دیگر: ائتلاف درمانی

سایر

اتحاد درمانی

Therapeutic alliance

اتحاد درمانی به رابطه همکاری‌جویانه و مبتنی بر اعتماد میان درمانگر و مراجع اشاره دارد که شامل توافق بر سر اهداف و وظایف فرآیند درمان است. این پیوند حرفه‌ای یکی از قوی‌ترین پیش‌بینی‌کننده‌های موفقیت در مداخلات روان‌شناختی محسوب می‌شود. کیفیت این رابطه بر میزان مشارکت مراجع و بازخورد او از درمان تأثیر مستقیم دارد.

نام‌های دیگر: ایجاد اتحاد درمانی

سایر

اختلالات مقاوم به درمان

Treatment-resistant disorders

وضعیت‌های بالینی که در آن‌ها علائم بیماری علی‌رغم استفاده از پروتکل‌های استاندارد و اثربخش درمانی، بهبود قابل توجهی نمی‌یابند. این اصطلاح به عدم پاسخ‌دهی مناسب به مداخلات رایج اشاره دارد.

نام‌های دیگر: اختلالات مقاوم به درمان

سایر

انتقال

transference

انتقال پدیده‌ای روان‌پویشی است که در آن مراجع، احساسات، باورها و انتظارات خود را نسبت به افراد مهم گذشته‌اش، ناخودآگاه به درمانگر منتقل می‌کند. این فرآیند می‌تواند شامل احساسات مثبت یا منفی شدیدی باشد که ریشه در تجربیات زودهنگام زندگی دارد. تحلیل انتقال به درمانگر کمک می‌کند تا الگوهای ارتباطی ناسازگار مراجع را درک و درمان کند.

نام‌های دیگر: انتقال

سایر

انتقال

transference

انتقال فرآیندی است که در آن مراجع احساسات، انتظارات و الگوهای رفتاری خود را نسبت به افراد مهم گذشته، به درمانگر منتقل می‌کند. این پدیده ناشی از تجربیات ناخودآگاه و می‌تواند شامل احساسات مثبت یا منفی شدید باشد. تحلیل انتقال به درک بهتر الگوهای رابطه‌ای مراجع و حل تعارضات حل‌نشده کمک شایانی می‌کند.

نام‌های دیگر: transference، Transference

سایر

انتقال و انتقال متقابل

Transference and Countertransference

انتقال به الگوی ناخودآگاه احساسات و رفتارهای فرد نسبت به شخصیت‌های مهم زندگی‌اش در روابط درمانی اشاره دارد. انتقال متقابل نیز واکنش‌های هیجانی درمانگر به مراجع است که ریشه در تجربیات شخصی خود درمانگر دارد. این پدیده‌ها بخش جدایی‌ناپذیر از پویایی روابط درمانی محسوب می‌شوند. تحلیل و مدیریت صحیح آن‌ها برای پیشرفت درمان ضروری است.

نام‌های دیگر: انتقال و انتقال متقابل

سایر

انگیزه درمان

treatment motivation

انگیزه درمان به آمادگی، تمایل و تلاش فرد برای مشارکت فعال در فرآیند بهبودی و پذیرش تغییرات رفتاری یا شناختی اشاره دارد. این مفهوم در روان‌شناسی بالینی به‌ویژه در مدل‌های انگیزشی برای ترک اعتیاد یا مدیریت اختلالات روانی اهمیت دارد. سطح بالای انگیزه درمان معمولاً با پیش‌آگهی بهتر و پایبندی بیشتر به برنامه‌های مداخله‌ای همراه است.

نام‌های دیگر: انگیزه برای درمان

سایر

برنامه درمان

Treatment Plan

برنامه درمان سندی ساختاریافته است که اهداف مشخص، مداخلات درمانی مورد استفاده، و معیارهای ارزیابی پیشرفت مراجع را در طول زمان مشخص می‌کند. این برنامه بر اساس ارزیابی اولیه و نیازهای خاص مراجع تدوین شده و جهت‌دهنده فرآیند مداخله بالینی است. بازنگری دوره‌ای آن برای اطمینان از اثربخشی درمان ضروری است.

نام‌های دیگر: برنامه درمان

سایر

پایان درمان

termination

مرحله‌ای در فرآیند روان‌درمانی که در آن رابطهٔ درمانی میان درمانگر و مراجع به طور رسمی خاتمه می‌یابد. این مرحله شامل بازبینی دستاوردهای درمان و مدیریت فرآیند جدایی است.

نام‌های دیگر: پایان درمان

سایر

پروفایل تروریست

Terrorist Profile

پروفایل تروریست مجموعه‌ای از ویژگی‌های رفتاری، روان‌شناختی و جمعیت‌شناختی است که معمولاً با افراد درگیر در اقدامات تروریستی مرتبط دانسته می‌شود. این مفهوم در روان‌شناسی جنایی برای درک انگیزه‌ها و الگوهای تصمیم‌گیری استفاده می‌شود، هرچند که تعمیم‌های نادرست در این حوزه رایج است.

نام‌های دیگر: پروفایل تروریست

سایر

تأثیرات درمانگر

Therapist effects

تغییرات یا پیامدهایی که حضور، ویژگی‌های شخصیتی و مهارت‌های درمانگر بر روند فرآیند درمان و نتایج آن اعمال می‌کند. این تأثیرات می‌تواند شامل عوامل محافظتی یا آسیب‌رسان در رابطهٔ درمانی باشد.

نام‌های دیگر: تأثیرات درمانگر

سایر

تروریسم

Terrorism

تروریسم استفاده از خشونت یا تهدید به آن برای ایجاد هراس عمومی و دستیابی به اهداف سیاسی، ایدئولوژیک یا مذهبی است. از دیدگاه روان‌شناسی، این پدیده نیازمند تحلیل انگیزه‌های فردی و گروهی، فرآیندهای رادیکال‌شدن و مکانیسم‌های روان‌شناختی خشونت‌ورزی است.

نام‌های دیگر: تروریسم

سایر

تروریسم

terrorism

تروریسم به استفاده از خشونت یا تهدید به آن برای رسیدن به اهداف سیاسی، ایدئولوژیک یا مذهبی اطلاق می‌شود. این پدیده با ایجاد ترس گسترده در جمعیت هدف و ایجاد بی‌ثباتی اجتماعی همراه است. در روان‌شناسی، بررسی انگیزه‌های روانی مجریان و تأثیرات روان‌شناختی بر قربانیان و جامعه مورد توجه قرار می‌گیرد.

نام‌های دیگر: terrorism

سایر

تطبیق درمان

treatment adaptation

فرآیند اصلاح و شخصی‌سازی مداخلات درمانی برای انطباق بیشتر با ویژگی‌های فرهنگی، زبانی یا اجتماعی مراجع است. این رویکرد با هدف افزایش اثربخشی درمان و احترام به تفاوت‌های فردی در فرآیند کمک‌رسانی انجام می‌شود.

نام‌های دیگر: تطبیق درمان

سایر

جعبه‌ابزار

Toolbox

مجموعه‌ای از مهارت‌ها، استراتژی‌ها یا تکنیک‌های کاربردی است که فرد برای مدیریت موقعیت‌های مختلف یا حل مسائل روان‌شناختی از آن‌ها استفاده می‌کند. این ابزارها به فرد کمک می‌کنند تا با چالش‌های محیطی یا درونی به‌صورت سازگارانه مقابله کند.

نام‌های دیگر: Toolbox

سایر

چهار شاخص پریشانی، اختلال در کارکرد، انحراف از هنجار و خطر

The 4Ds (Distress, Dysfunction, Deviance, Danger)

چهار معیار کلیدی برای بررسی و تعریف ناهنجاری‌های روانی که شامل تجربه درد عاطفی، اختلال در فعالیت‌های روزمره، تفاوت با هنجارهای اجتماعی و احتمال آسیب به خود یا دیگران است. این شاخص‌ها به درک شدت و ماهیت وضعیت روانی کمک می‌کنند.

نام‌های دیگر: چهار شاخص پریشانی، اختلال در کارکرد، انحراف از هنجار و خطر (4Ds)

سایر

حل‌وفصل درمانی

Therapeutic resolution

دستیابی به مرحله‌ای در فرآیند درمان که در آن تعارضات روانی یا مشکلات اصلی فرد با موفقیت مدیریت و حل می‌شوند. این وضعیت نشان‌دهنده تغییر در ساختارهای رفتاری یا شناختی برای رسیدن به تعادل روانی است.

نام‌های دیگر: حل‌وفصل درمانی

سایر

خاتمه درمان

termination of therapy

خاتمه درمان مرحله پایانی فرآیند روان‌درمانی است که در آن رابطه حرفه‌ای بین درمانگر و مراجع به صورت برنامه‌ریزی‌شده پایان می‌یابد. این مرحله نیازمند بررسی دستاوردها، تثبیت تغییرات و آمادگی مراجع برای مواجهه مستقل با چالش‌های آینده است. مدیریت صحیح این مرحله برای جلوگیری از بازگشت علائم و حفظ پیشرفت‌های درمانی حیاتی است.

نام‌های دیگر: خاتمه درمان

سایر

دانش سنتی

Traditional knowledge

دانش سنتی به مجموعه‌ای از دانش‌ها، باورها و عملکردهای بومی اطلاق می‌شود که طی نسل‌های متمادی در یک جامعه یا فرهنگ خاص شکل گرفته و منتقل شده است. این دانش اغلب ریشه در تجربه‌های انباشته، سازگاری با محیط زیست و ارزش‌های فرهنگی دارد. در روان‌شناسی، توجه به این دانش برای درک بهتر باورهای سلامت روان و راهکارهای بومی مقابله با استرس اهمیت دارد.

نام‌های دیگر: Traditional knowledge

سایر

درمان

treatment

مجموعه‌ای از مداخلات علمی و عملی که با هدف کاهش علائم، بهبود عملکرد یا رفع یک وضعیت ناتوانی انجام می‌شود. این فرآیند می‌تواند شامل مداخلات روان‌شناختی، رفتاری یا سایر پروتکل‌های حمایتی باشد.

نام‌های دیگر: درمان

سایر

درمان‌گری

therapeutics

درمان‌گری به علم و هنر درمان بیماری‌ها و بهبود سلامت اشاره دارد که شامل روش‌های مختلف مداخله‌ای است. در روان‌شناسی، این مفهوم به کاربرد تکنیک‌های علمی برای کاهش علائم روان‌شناختی و ارتقای عملکرد فردی می‌پردازد. هدف اصلی آن بازگرداندن تعادل روانی و بهبود کیفیت زندگی مراجع است.

نام‌های دیگر: therapeutics

سایر

رابطه درمانی

therapeutic relationship

رابطه درمانی به تعامل تخصصی و حرفه‌ای میان درمانگر و مراجع اشاره دارد که بر پایه اعتماد، همدلی، احترام و پذیرش بدون قضاوت استوار است. این رابطه بستر اصلی برای ایجاد تغییرات مثبت روان‌شناختی و تسهیل فرآیند درمان محسوب می‌شود. کیفیت این ارتباط به عنوان یکی از قوی‌ترین پیش‌بینی‌کننده‌های موفقیت درمان شناخته می‌شود.

نام‌های دیگر: therapeutic relationship، Therapeutic relationship

سایر

راهبردهای درمانی

Therapeutic strategies

مجموعه‌ای از برنامه‌ریزی‌ها و رویکردهای نظام‌مند که درمانگر برای دستیابی به اهداف درمانی و تغییر در ساختارهای روانی مراجع اتخاذ می‌کند. این راهبردها بر اساس نظریه‌های روان‌شناختی انتخاب شده و مسیر مداخله را تعیین می‌کنند.

نام‌های دیگر: راهبردهای درمانی

سایر

رویکردهای درمانی

therapeutic approaches

مجموعه‌ای از نظریه‌ها و روش‌های نظام‌مند که برای مداخله در سلامت روان و بهبود وضعیت روانی افراد به کار می‌روند. این رویکردها از دیدگاه‌های مختلفی مانند شناختی، رفتاری یا روان‌تحلیلی به درمان می‌پردازند.

نام‌های دیگر: رویکردهای درمانی

سایر

عدالت انتقالی

transitional justice

مجموعه‌ای از سازوکارهای حقوقی و اجتماعی که در دوران گذار از جنگ یا حکومت‌های مستبد به دموکراسی برای رسیدگی به حقوق قربانیان و بازسازی ساختارهای اجتماعی به کار می‌رود. این فرآیند شامل ابعاد مختلفی نظیر پاسخگویی، حقیقت‌یابی و جبران خسارت است.

نام‌های دیگر: عدالت انتقالی

سایر

عمل‌کرد درمانی

therapeutic practice

مجموعه اقدامات، تکنیک‌ها و مداخلاتی که توسط درمانگر در طول فرآیند روان‌درمانی برای کمک به مراجع اجرا می‌شود. این عمل شامل ایجاد رابطه درمانی و به‌کارگیری روش‌های علمی برای بهبود سلامت روان است.

نام‌های دیگر: therapeutic practice

سایر

فرایند درمانی

Therapeutic Process

فرایند درمانی به مجموعه پویا و تدریجی تعاملات، تغییرات و رشدی اشاره دارد که در طول رابطه درمانی بین درمانگر و مراجع رخ می‌دهد. این فرایند شامل ایجاد اتحاد درمانی، کاوش در مسائل، و بازسازی الگوهای فکری و رفتاری است. تمرکز بر مکانیسم‌های تغییر است تا صرفاً تکنیک‌های خاص یا نتایج فوری.

نام‌های دیگر: فرایند درمانی

سایر

فناوری

technology

فناوری به کاربرد علمی دانش برای اهداف عملی، به‌ویژه در زندگی روزمره و محیط‌های سازمانی اشاره دارد. در روان‌شناسی، فناوری اغلب به‌عنوان ابزاری برای مداخله، ارزیابی یا تسهیل فرآیندهای یادگیری و درمان مورد بررسی قرار می‌گیرد. این واژه طیف وسیعی از ابزارها، از نرم‌افزارهای ساده تا سیستم‌های هوشمند پیچیده را در بر می‌گیرد.

نام‌های دیگر: technology

سایر

فنون درمانی

Therapeutic techniques

ابزارها، مهارت‌ها و روش‌های مشخصی که درمانگر در طول فرآیند روان‌درمانی برای اجرای راهبردهای خود به کار می‌گیرد. این فنون شامل تکنیک‌های گفتاری، تمرین‌های رفتاری و مداخلات خاص برای تسهیل تغییر در مراجع است.

نام‌های دیگر: فنون درمانی

سایر

محرک

Trigger

عامل یا رویدادی که باعث فعال شدن یک پاسخ هیجانی، رفتاری یا فکری خاص می‌شود. این محرک می‌تواند از طریق حواس یا خاطرات، واکنش‌های ناخودآگاه فرد را در موقعیت‌های مشابه برانگیزد.

نام‌های دیگر: Trigger

سایر

مرزهای درمانی

Therapeutic boundaries

مرزهای درمانی مجموعه‌ای از خط‌مشی‌ها و محدودیت‌های حرفه‌ای هستند که چارچوب ایمن و ساختاریافته‌ی رابطهٔ درمانی را تعیین می‌کنند. این مرزها شامل زمان، مکان، ماهیت تماس‌ها و نوع تعاملات بین درمانگر و مراجع است. رعایت دقیق این مرزها برای حفظ حرفه‌ای‌گری، جلوگیری از سوءاستفاده و ایجاد محیطی قابل‌اطمینان جهت فرآیند درمان ضروری است.

نام‌های دیگر: مرزهای درمانی

سایر

مسئله مرگ و زندگی

The Problem of Life and Death

این عبارت به چالش‌های وجودی و روان‌شناختی مرتبط با مواجهه با مرگ و معنای حیات اشاره دارد. این موضوع در رویکردهای وجودی به عنوان هستی‌شناختی بنیادین مورد بررسی قرار می‌گیرد.

نام‌های دیگر: مسئله مرگ و زندگی (عنوان کتاب)

سایر

معنای درمانی

Therapeutic meaning

معنای درمانی به تفسیری اطلاق می‌شود که فرد از تجربیات، رنج‌ها یا چالش‌های زندگی خود در فرآیند بهبودی به دست می‌آورد. این مفهوم ریشه در روان‌شناسی اگزیستانسیال دارد و بر این باور استوار است که یافتن معنا به افراد کمک می‌کند تا بر سختی‌ها غلبه کنند. درمان اغلب بر کمک به مراجع برای کشف این معانی شخصی تمرکز دارد.

نام‌های دیگر: معنای درمانی

سایر

مهارت‌های درمانی

Therapeutic Skills

مهارت‌های درمانی مجموعه‌ای از توانایی‌ها و تکنیک‌هایی هستند که درمانگران برای ایجاد رابطه درمانی مؤثر، درک عمیق‌تر مراجع و تسهیل فرآیند تغییر استفاده می‌کنند. این مهارت‌ها شامل گوش دادن فعال، همدلی، بازتاب احساسات و پرسش‌گری سازنده است. توسعه این مهارت‌ها برای ایجاد فضایی امن و حمایت‌کننده در جلسات درمانی ضروری است.

نام‌های دیگر: مهارت‌های درمانی

سایر

نظریه‌های درمان

therapeutic theories

نظریه‌های درمان چارچوب‌های مفهومی و علمی هستند که فرآیند تغییر روان‌شناختی را تبیین کرده و راهنمایی برای مداخلات درمانی ارائه می‌دهند. این نظریه‌ها بر اساس مدل‌های مختلف روان‌شناسی مانند روان‌کاوی، شناختی-رفتاری یا انسان‌گرا شکل گرفته‌اند. انتخاب رویکرد درمانی معمولاً بر اساس نیازهای مراجع و مبانی نظری درمانگر صورت می‌گیرد.

نام‌های دیگر: نظریه‌های درمان

سایر

واژه‌گزینی

Terminology

واژه‌گزینی به مجموعه اصطلاحات و واژگان تخصصی یک حوزه علمی یا حرفه‌ای اشاره دارد. در روان‌شناسی، واژه‌گزینی دقیق برای ارتباط مؤثر و جلوگیری از ابهام ضروری است. این مفهوم شامل انتخاب، تعریف و استانداردسازی اصطلاحات برای استفاده در متون علمی و آموزشی است.

نام‌های دیگر: Terminology، terminology

سایر

هنر فوگ

The Art of Fugue

اثر ناتمام و آخرین اثر بزرگ یوهان سباستیان باخ، که مجموعه‌ای از فوگ‌ها و کانون‌ها بر پایهٔ یک تم اصلی است. این اثر به دلیل پیچیدگی ساختار موسیقایی و عمق هنری‌اش، به عنوان یکی از شاهکارهای موسیقی کلاسیک و اوج هنر کنترپوان شناخته می‌شود.

نام‌های دیگر: Art of Fugue

سایر