فکر بنیان

واژه‌نامهٔ یکپارچهٔ روان‌شناسی

اصطلاحات فارسی و انگلیسی، تعریف‌های علمی بازنویسی‌شده و پیوند آثار مرتبط در بانک‌های فکر بنیان. نشانی اصلی واژه‌نامه

۱۷ اصطلاح منتشرشده · صفحهٔ ۱ از ۱

اصالت

congruence

حالت هم‌سویی میان تجربه درونی، آگاهی و ابراز بیرونی درمانگر در جریان رابطه درمانی. در این حالت، درمانگر خودِ واقعی خود را در تعامل با مراجع حفظ می‌کند تا تجربه‌ای صادقانه ایجاد شود.

نام‌های دیگر: اصالت (بی‌ریایی درمانگر)

شخصیت

باورهای بنیادین

Core beliefs

ساختارهای شناختی عمیق و پایداری که فرد درباره خود، دیگران و جهان دارد و زیربنای تفسیرهای او از واقعیت است. این باورها معمولاً در دوران کودکی شکل گرفته و بر نحوه پردازش اطلاعات و واکنش‌های هیجانی فرد تأثیر می‌گذارند.

نام‌های دیگر: باورهای بنیادین

شخصیت

خوشه بی اختلالات شخصیت

Cluster B Personality Disorders

خوشه بی شامل گروهی از اختلالات شخصیتی است که با رفتارهای دراماتیک، هیجانی یا ناپایدار مشخص می‌شوند. این دسته شامل اختلالات شخصیت مرزی، نمایشی، خودشیفته و ضداجتماعی است. ویژگی مشترک این گروه، دشواری در تنظیم هیجانات و برقراری روابط پایدار و سالم با دیگران است.

نام‌های دیگر: خوشه B اختلالات شخصیت

شخصیت

خوشه سی

Cluster C

خوشه سی در طبقه‌بندی اختلالات شخصیت DSM-۵، شامل سه الگوی شخصیتی با ویژگی‌های مشترک اضطراب و ترس است. این گروه شامل اختلالات شخصیت اجتنابی، وابسته و وسواسی-جبری می‌شود. افراد دارای این الگوها معمولاً نگرانی‌های فراوان، نیاز به کنترل و ترس از طرد شدن را تجربه می‌کنند.

نام‌های دیگر: خوشه C

شخصیت

خوشهٔ سی اختلالات شخصیت

Cluster C personality disorders

خوشهٔ سی اختلالات شخصیت شامل گروهی از الگوهای پایدار و ناسازگار در رفتار و تجربهٔ درونی است که با ویژگی‌های غالب اضطراب و ترس مشخص می‌شود. این گروه شامل اختلالات شخصیت اجتنابی، وابسته و وسواسی-جبری است. افراد مبتلا به این اختلالات معمولاً نگرانی‌های مفرط، ترس از طرد شدن و نیاز شدید به کنترل را تجربه می‌کنند.

نام‌های دیگر: خوشه C اختلالات شخصیت

شخصیت

درمان مراجع‌محور

Client-Centered Therapy

یک رویکرد روان‌درمانی غیرهدایت‌گر است که بر توانمندی ذاتی مراجع برای رشد و خودسازی تأکید دارد. در این روش، درمانگر با فراهم کردن شرایط پذیرش و همدلی، فضای امنی برای خودکاوی مراجع ایجاد می‌کند.

نام‌های دیگر: درمان مراجع‌محور

شخصیت

رویکرد مراجع‌محور

client-centered approach

یک رویکرد روان‌شناختی که بر توانمندی ذاتی مراجع برای رشد و خوداصلاحی تأکید دارد. در این رویکرد، درمانگر با ارائه پذیرش بی‌قید و شرط و همدلی، شرایط را برای خودآگاهی مراجع فراهم می‌کند.

نام‌های دیگر: رویکرد مراجع‌محور

شخصیت

فرهنگ

Culture

فرهنگ به مجموعه‌ای از باورها، ارزش‌ها، هنجارها، آداب و رسوم و دانش‌های مشترک یک گروه یا جامعه اطلاق می‌شود که رفتار و ادراک اعضای آن را شکل می‌دهد. از دیدگاه روان‌شناسی، فرهنگ بستر اجتماعی است که هویت فردی و فرآیندهای شناختی و هیجانی در آن پرورش می‌یابد. این مفهوم بر نحوه تفسیر افراد از واقعیت و تعاملات بین‌فردی تأثیر بنیادین دارد.

نام‌های دیگر: فرهنگ

شخصیت

کارل راجرز

Carl Rogers

کارل راجرز روان‌شناس آمریکایی و از بنیان‌گذاران روان‌شناسی انسان‌گرا بود که رویکرد مراجع‌محور را توسعه داد. او معتقد بود که درمانگر با ارائه همدلی، پذیرش مثبت بدون قید و شرط و اصالت، بستری برای رشد مراجع فراهم می‌کند. نظریات او تأثیر عمیقی بر مشاوره، آموزش و روش‌های ارتباطی گذاشته است.

نام‌های دیگر: کارل راجرز

شخصیت

کارل گوستاو یونگ

Carl Gustav Jung

روان‌شناس و روان‌پزشک سوئیسی، بنیان‌گذار روان‌شناسی تحلیلی و شاگرد سابق زیگموند فروید. او مفاهیم عمیقی چون ناخودآگاه جمعی، کهن‌الگوها و انواع شخصیتی (برون‌گرایی و درون‌گرایی) را معرفی کرد که تأثیر بسزایی بر روان‌شناسی عمقی و مطالعات شخصیت داشته‌اند.

نام‌های دیگر: باخ

شخصیت

کارل گوستاو یونگ

Carl Gustav Jung

روان‌شناس سوئیسی و بنیان‌گذار روان‌شناسی تحلیلی که نظریات گسترده‌ای درباره ناخودآگاه جمعی، درون‌ماندگاری و نمادها ارائه داد. آثار او تأثیر عمیقی بر روان‌کاوی و روان‌شناسی تحلیلی مدرن داشته است.

نام‌های دیگر: کارل گوستاو یونگ

شخصیت

منش

Character

مجموعه‌ای از ویژگی‌های اخلاقی و روانی پایدار که بر نحوه رفتار و واکنش‌های فرد در موقعیت‌های مختلف تأثیر می‌گذارد. منش معمولاً برآمده از تعامل میان ویژگی‌های شخصیتی و ارزش‌های اکتسابی فرد است.

نام‌های دیگر: Character

شخصیت

مواجهه با ترس از ایستادگی برای باورهای معنوی

Confronting fear of standing up for spiritual beliefs

فرآیندی در روان‌شناسی که در آن فرد با اضطراب ناشی از دفاع از عقاید و ارزش‌های معنوی خود در برابر فشار اجتماعی یا انتقاد روبرو می‌شود. این مواجهه می‌تواند بخشی از فرآیند رشد شخصیتی و دستیابی به خودشکوفایی باشد.

نام‌های دیگر: مواجهه با ترس از ایستادگی برای باورهای معنوی

شخصیت

ناهشیار جمعی

Collective Unconscious

مجموعه‌ای از الگوها، نمادها و کهن‌الگوهای مشترک که در تمام انسان‌ها یافت می‌شود و فراتر از تجربهٔ فردی است. این ساختار روانی ریشه در میراث زیستی و فرهنگی مشترک بشریت دارد.

نام‌های دیگر: ناهشیار جمعی

شخصیت

نظریهٔ سرشت و منش کلونینجر

Cloninger's temperament and character theory

مدلی در روان‌شناسی شخصیت که ویژگی‌های فردی را به دو بخش تقسیم می‌کند: سرشت که ریشه‌های زیستی و عصبی دارد، و منش که برآمده از یادگیری و تعاملات اجتماعی است. این نظریه به بررسی ساختار پیچیده شخصیت از منظر بیولوژیک و محیطی می‌پردازد.

نام‌های دیگر: نظریه‌ی سرشت و منش کلونینجر

شخصیت

وظیفه‌شناسی

Conscientiousness

ویژگی شخصیتی که نشان‌دهنده میزان نظم، انضباط شخصی، مسئولیت‌پذیری و برنامه‌ریزی فرد است. افراد وظیفه‌شناس معمولاً هدفمند عمل کرده و به وظایف خود با دقت و پشتکار می‌پردازند.

نام‌های دیگر: وظیفه شناسی

شخصیت

هویت فرهنگی

Cultural identity

به احساس تعلق و پیوند روانی فرد با یک گروه فرهنگی خاص اشاره دارد. این هویت از طریق اشتراک در زبان، سنت‌ها، ارزش‌ها و تاریخ مشترک شکل می‌گیرد.

نام‌های دیگر: هویت فرهنگی

شخصیت