فکر بنیان

واژه‌نامهٔ یکپارچهٔ روان‌شناسی

اصطلاحات فارسی و انگلیسی، تعریف‌های علمی بازنویسی‌شده و پیوند آثار مرتبط در بانک‌های فکر بنیان. نشانی اصلی واژه‌نامه

۲۳ اصطلاح منتشرشده · صفحهٔ ۱ از ۱

ارزیابی تجربه مراجع

assessment of client experience

فرآیند نظام‌مند بررسی ادراکات، احساسات و برداشت‌های مراجع از وقایع زندگی و روند درمان است. این ارزیابی به درک عمیق‌تر از دنیای درونی فرد و نیازهای روان‌شناختی او کمک می‌کند.

نام‌های دیگر: ارزیابی تجربه مراجع

روابط

امنیت دلبستگی

Attachment security

امنیت دلبستگی به الگوی مثبتی از پیوند عاطفی میان کودک و مراقب اصلی اشاره دارد که در آن کودک احساس اطمینان و در دسترس بودن مراقب را تجربه می‌کند. این حالت پایه‌ای برای کاوش محیط، تنظیم هیجانات و شکل‌گیری تصویر مثبت از خود و دیگران فراهم می‌سازد. کودکان با دلبستگی ایمن معمولاً انعطاف‌پذیری روان‌شناختی بالاتری در مواجهه با استرس نشان می‌دهند.

نام‌های دیگر: امنیت دلبستگی

روابط

پرداختن به دستور جلسه

Addressing the agenda

پرداختن به دستور جلسه، فرآیند اجرایی و دنبال کردن موضوعات تعیین‌شده در طول نشست گروهی است. در این مرحله، رهبر گروه با مدیریت زمان و مشارکت اعضا، تلاش می‌کند تا اهداف آموزشی یا درمانی هر بند از دستور را محقق سازد. این فرآیند نیازمند انعطاف‌پذیری برای پاسخ به نیازهای لحظه‌ای گروه است.

نام‌های دیگر: پرداختن به دستور جلسه

روابط

تنظیم دستور جلسه

Agenda setting

فرآیندی در روان‌شناسی گروه‌ها و مدیریت که طی آن موضوعات و اولویت‌های مورد بحث در یک نشست مشخص می‌شود. این کار به سازماندهی ساختارمند تعاملات گروهی و تمرکز بر اهداف تعیین‌شده کمک می‌کند.

نام‌های دیگر: تنظیم دستور جلسه

روابط

جذابیت

Attractiveness

جذابیت به ویژگی‌های فردی یا محیطی گفته می‌شود که تمایل به نزدیکی، تعامل یا تمایل عاطفی را در دیگران برمی‌انگیزد. این مفهوم شامل ابعاد فیزیکی، روان‌شناختی و اجتماعی است و تحت تأثیر هنجارهای فرهنگی و ترجیحات فردی قرار دارد. جذابیت نقش مهمی در شکل‌گیری اولین برداشت‌ها و تعاملات بین‌فردی ایفا می‌کند.

نام‌های دیگر: Attractiveness

روابط

خانواده‌درمانی مبتنی بر دلبستگی

Attachment-Based Family Therapy (ABFT)

یک مدل درمانی تخصصی برای خانواده‌ها که بر اصول نظری دلبستگی تمرکز دارد. این روش با هدف ترمیم روابط آسیب‌دیده و تقویت امنیت عاطفی میان اعضای خانواده، به‌ویژه در مواجهه با بحران‌های نوجوانان طراحی شده است.

نام‌های دیگر: خانواده‌درمانی مبتنی بر دلبستگی (ABFT)

روابط

خانواده‌درمانی مبتنی بر دلبستگی

Attachment-Based Family Therapy

رویکردی در درمان خانواده که بر اهمیت پیوندهای عاطفی و امنیت دلبستگی تأکید می‌کند. این مدل با تمرکز بر اصلاح الگوهای تعاملی، به بازسازی اعتماد و بهبود کیفیت روابط میان اعضای خانواده کمک می‌کند.

نام‌های دیگر: خانواده‌درمانی مبتنی بر دلبستگی

روابط

دلبستگی

attachment

دلبستگی الگوی روانی پایدار و نسبتاً ثابتی است که در آن فرد تمایل دارد با افراد خاص در موقعیت‌های استرس‌زا صمیمیت و نزدیکی جستجو کند. این مفهوم ریشه در نظریه دلبستگی دارد و نشان‌دهنده پیوند عاطفی عمیق میان فرد و مراقب اصلی در دوران کودکی است. سبک‌های دلبستگی می‌توانند بر انتظارات و رفتارهای فرد در روابط بزرگسالی تأثیر بگذارند.

نام‌های دیگر: دلبستگی، attachment، Attachment

روابط

رفتار دلبستگی

Attachment behavior

رفتارهایی ابراز وجود می‌کنند که هدف آن‌ها حفظ نزدیکی به یک فرد مراقب یا شریک عاطفی در زمان استرس یا خطر است. این رفتارها ریشه در نیاز بیولوژیکی به امنیت و بقا دارند و در نظریه دلبستگی به خوبی تبیین شده‌اند. الگوهای دلبستگی ایمن یا ناایمن بر کیفیت این رفتارها در بزرگسالی تأثیر می‌گذارند.

نام‌های دیگر: رفتار دلبستگی

روابط

رهاشدگی

Abandonment

احساس یا تجربهٔ از دست دادن فردی مهم یا قطع شدن پیوند عاطفی با مراقب یا شریک زندگی است. این وضعیت می‌تواند منجر به اضطراب شدید و تلاش برای بازسازی روابط جهت جلوگیری از تنهایی شود.

نام‌های دیگر: رهاشدگی

روابط

زوج‌درمانی آدلری

Adlerian couples therapy

زوج‌درمانی آدلری رویکردی است که بر اساس اصول روان‌شناسی فردی آلفرد آدلر شکل گرفته و بر پویایی‌های تعاملی زوجین تمرکز دارد. این روش بر درک سبک زندگی مشترک، اهداف غلط رفتاری و احساس تعلق به خانواده تأکید می‌کند. هدف اصلی آن بهبود همکاری، تقویت حس جامعه‌مداری و تغییر الگوهای ناکارآمد ارتباطی در رابطه زناشویی است.

نام‌های دیگر: زوج‌درمانی آدلری

روابط

سبک دلبستگی

Attachment style

سبک دلبستگی الگوی پایدار و تکرارشونده‌ای از تعاملات عاطفی و رفتاری فرد در روابط نزدیک است. این سبک ریشه در کیفیت مراقبت‌های اولیه و پیوند کودک با مراقب اصلی دارد و در بزرگسالی نیز ادامه می‌یابد. سبک‌های اصلی شامل ایمن، اجتنابی و مضطرب-دوسوگرا هستند که بر انتظارات و رفتارهای رابطه‌ای تأثیر می‌گذارند.

نام‌های دیگر: attachment style، attachment styles

روابط

سبک دلبستگی

Attachment Style

سبک دلبستگی الگوی روانی پایدار از تعاملات عاطفی است که در اوایل زندگی شکل می‌گیرد و کیفیت روابط بعدی فرد را تعیین می‌کند. این سبک بر اساس در دسترس بودن و حساسیت مراقبان اولیه به نیازهای کودک طبقه‌بندی می‌شود. الگوهای اصلی شامل ایمن، اجتنابی، دلبار و آشفته-دوسوگرا هستند که هر کدام الگوهای خاصی از تنظیم هیجان و صمیمیت را نشان می‌دهند.

نام‌های دیگر: سبک دلبستگی

روابط

سبک دلبستگی اجتنابی

avoidant attachment style

سبک دلبستگی اجتنابی الگویی است که در آن فرد از صمیمیت عاطفی اجتناب می‌کند و استقلال افراطی را ترجیح می‌دهد. این سبک اغلب ریشه در بی‌توجهی یا طرد والدین در دوران کودکی دارد. افراد با این سبک ممکن است در بیان احساسات یا نیازهای خود مشکل داشته باشند. آن‌ها ممکن است در برقراری روابط عمیق عاطفی با دیگران دشواری تجربه کنند.

نام‌های دیگر: سبک دلبستگی اجتنابی

روابط

سبک دلبستگی اضطرابی

anxious attachment style

سبک دلبستگی اضطرابی الگویی است که در آن فرد نگرانی شدید درباره رها شدن و نیاز به تأیید مداوم دارد. این سبک معمولاً از نوسان در مراقبت والدین در دوران کودکی نشأت می‌گیرد. افراد با این سبک ممکن است در روابط خود حساسیت بالایی به نشانه‌های طرد نشان دهند. آن‌ها اغلب به دنبال صمیمیت زیاد هستند اما همزمان از دست دادن شریک خود را می‌ترسند.

نام‌های دیگر: سبک دلبستگی اضطرابی

روابط

فاصله سنی

Age Gap

فاصله سنی به تفاوت سال‌های تولد بین دو فرد در یک رابطه یا موقعیت اجتماعی اشاره دارد. در روان‌شناسی روابط، این متغیر می‌تواند بر پویایی قدرت، بلوغ عاطفی و هم‌خوانی ارزش‌ها تأثیر بگذارد. مطالعات نشان می‌دهند که فواصل سنی بسیار زیاد یا بسیار کم ممکن است چالش‌های انطباقی خاصی را ایجاد کند.

نام‌های دیگر: فاصله سنی

روابط

قاطعیت

Assertiveness

مهارتی ارتباطی که به فرد امکان می‌دهد احساسات، نیازها و نظرات خود را به شیوه‌ای محترمانه، شفاف و بدون پرخاشگری یا انفعال بیان کند. افراد قاطع توانایی تعیین مرزهای سالم را دارند و در عین حال به حقوق دیگران نیز احترام می‌گذارند. این ویژگی با عزت‌نفس بالا و روابط بین‌فردی سالم‌تر همبستگی مثبت دارد.

نام‌های دیگر: Assertiveness، assertiveness

روابط

گوش دادن فعال

Active listening

گوش دادن فعال یک مهارت ارتباطی است که در آن شنونده با تمرکز کامل، درک همدلانه و بازخورد مناسب، پیام گوینده را دریافت و پردازش می‌کند. این روش فراتر از شنیدن کلمات است و شامل درک احساسات و منظور پنهان نیز می‌شود.

نام‌های دیگر: گوش دادن فعال

روابط

گوش دادن فعال

Active listening

گوش دادن فعال یک مهارت ارتباطی است که در آن شنونده با تمرکز کامل، درک همدلانه و بازخورد مناسب، پیام گوینده را دریافت و پردازش می‌کند. این روش فراتر از شنیدن کلمات است و شامل درک احساسات و منظور پنهان نیز می‌شود.

نام‌های دیگر: Active listening، active listening

روابط

مدارا

Accommodation

فرآیندی که در آن فرد برای سازگاری با محیط یا دیگران، تغییراتی در ساختارهای ذهنی یا رفتاری خود ایجاد می‌کند. این مفهوم می‌تواند شامل تعدیل انتظارات یا پذیرش تفاوت‌ها برای حفظ تعادل در روابط باشد.

نام‌های دیگر: مدارا

روابط

مشاجره‌ها

Arguments

مشاجره‌ها به گفتگوهای خصمانه یا بحث‌های کلامی بین افراد اطلاق می‌شود که معمولاً با تفاوت در نظرات، نیازها یا ارزش‌ها همراه است. اگرچه تعارض بخشی طبیعی از روابط انسانی است، اما تکرار مشاجره‌های ناسالم می‌تواند به صمیمیت و سلامت روان آسیب برساند. مهارت‌های ارتباطی موثر و مدیریت تعارض برای تبدیل مشاجره‌ها به گفتگوهای سازنده ضروری است.

نام‌های دیگر: مشاجره‌ها

روابط

نگرش نسبت به ازدواج

Attitude toward marriage

نگرش نسبت به ازدواج به مجموعه‌ای از باورها، احساسات و تمایلات رفتاری فرد نسبت به پیوند زناشویی اشاره دارد. این سازه شامل ارزیابی‌های شناختی درباره مزایا و معایب ازدواج و همچنین واکنش‌های هیجانی مرتبط با آن است. نگرش‌ها تحت تأثیر عوامل فرهنگی، مذهبی و تجربیات گذشته شکل می‌گیرند و بر تصمیم‌گیری برای ورود یا پرهیز از ازدواج تأثیر می‌گذارند.

نام‌های دیگر: نگرش نسبت به ازدواج

روابط

همدلی هیجانی

Affective Empathy

توانایی تجربه کردن و اشتراک‌گذاری حالات عاطفی و هیجانی با دیگران است. در این حالت، فرد واکنش‌های احساسی خود را با تجربه عاطفی شخص مقابل همسو می‌کند.

نام‌های دیگر: همدلی هیجانی

روابط