فکر بنیان

واژه‌نامهٔ یکپارچهٔ روان‌شناسی

اصطلاحات فارسی و انگلیسی، تعریف‌های علمی بازنویسی‌شده و پیوند آثار مرتبط در بانک‌های فکر بنیان. نشانی اصلی واژه‌نامه

۲۷ اصطلاح منتشرشده · صفحهٔ ۱ از ۱

آماده‌سازی پیش از گروه

Pre-group preparation

فرآیند آماده‌سازی اعضا یا تسهیل‌گران پیش از شروع جلسات گروهی برای کاهش اضطراب و افزایش اثربخشی. این مرحله شامل تعیین انتظارات، آشنایی با قوانین گروه و آمادگی ذهنی برای تعاملات است.

نام‌های دیگر: آماده‌سازی پیش از گروه

روابط

آموزش مدیریت والدین

Parent Management Training

آموزش مدیریت والدین مداخله‌ای رفتاری است که والدین را برای تغییر رفتارهای چالش‌برانگیز فرزندان آموزش می‌دهد. این روش بر استفاده از تقویت مثبت، پیامدهای سازگارانه و الگوسینی مناسب تمرکز دارد. هدف اصلی، بهبود مهارت‌های فرزندپروری و تقویت رابطه والد-فرزند از طریق راهبردهای علمی و ساختاریافته است.

نام‌های دیگر: آموزش مدیریت والدین

روابط

اثرات شریک

Partner effects

در روان‌شناسی روابط، به تأثیرات متقابل و دوسویه‌ای اطلاق می‌شود که رفتارها، هیجانات و ویژگی‌های یک فرد بر شریک زندگی‌اش دارد. این مفهوم نشان می‌دهد که تغییرات در یک فرد، مستقیماً بر عملکرد و بهزیستی شریک او تأثیر می‌گذارد. این اثرات می‌توانند مثبت یا منفی باشند و در مدل‌های وابستگی متقابل مورد بررسی قرار می‌گیرند.

نام‌های دیگر: Partner effects

روابط

ارتباط مثبت

Positive Relationship

به تعاملات سازنده و حمایت‌گر میان افراد اطلاق می‌شود که در آن همدلی، احترام متقابل و پذیرش وجود دارد. این نوع ارتباطات با افزایش حس تعلق و کاهش احساس تنهایی، به سلامت روان و رضایت از زندگی کمک شایانی می‌کند. ویژگی‌های کلیدی شامل گوش دادن فعال، بازخورد سازنده و حل مسالمت‌آمیز تعارضات است.

نام‌های دیگر: ارتباط مثبت

روابط

بازگویی

Paraphrasing

بازگویی یا بازگویی کردن به معنای بیان مجدد محتوای کلامی مراجع با استفاده از کلمات خودِ درمانگر است. هدف از این کار، اطمینان از درک صحیح پیام و نشان دادن توجه فعال به مراجع است.

نام‌های دیگر: بازگویی

روابط

بازگویی محتوایی

Paraphrasing

تکنیکی در مهارت‌های ارتباطی که در آن درمانگر هسته اصلی پیام مراجع را با عباراتی متفاوت بازگو می‌کند. این کار باعث شفاف‌سازی معنا و تأکید بر جنبه‌های شناختی پیام می‌شود.

نام‌های دیگر: Paraphrasing

روابط

پاسیون

passion

پاسیون به معنای شور، اشتیاق شدید یا عشق آتشین است که در روان‌شناسی روابط و انگیزش مورد بررسی قرار می‌گیرد. این حالت هیجانی با برانگیختگی بالا و تمرکز شدید بر یک فرد یا هدف مشخص همراه است. در نظریه‌های عشق، پاسیون اغلب به عنوان مولفه‌ای از عشق رمانتیک اولیه در مقابل صمیمیت یا تعهد دیده می‌شود.

نام‌های دیگر: پاسیون

روابط

پساتعارض

Post-conflict

پساتعارض به دورهٔ زمانی پس از پایان درگیری‌های آشکار یا خشونت‌آمیز اطلاق می‌شود. در این مرحله، تمرکز روان‌شناختی و اجتماعی بر ترمیم آسیب‌های روانی، بازسازی نهادها و ایجاد ثبات پایدار است. این دوره نیازمند مداخلات هدفمند برای پیشگیری از بازگشت خشونت و بهبود سلامت روان جامعه است.

نام‌های دیگر: پساتعارض

روابط

جذابیت جسمانی

Physical attractiveness

میزان کشش یا جذابیت ظاهری یک فرد که بر اساس ویژگی‌های فیزیکی و زیست‌شناختی ارزیابی می‌شود. این ویژگی می‌تواند در فرآیندهای اجتماعی و انتخاب جنسی نقش مهمی ایفا کند.

نام‌های دیگر: Physical attractiveness، physical attractiveness

روابط

خشونت روان‌شناختی

Psychological Violence

رفتارهای تکرارشونده‌ای است که از طریق تحقیر، تهدید، انفعال یا کنترل‌گری، به سلامت روان و کرامت انسانی فرد آسیب می‌رساند. این نوع خشونت می‌تواند منجر به کاهش اعتمادبه‌نفس، اضطراب و افسردگی در قربانی شود و اغلب به دلیل پنهان‌بودن، دیرتر شناسایی می‌گردد. شامل الگوهای سوءاستفاده کلامی و غیرکلامی برای ایجاد ترس و تسلط است.

نام‌های دیگر: خشونت

روابط

روابط والد ـ فرزند

Parent-child relationship

این مفهوم به کیفیت و الگوی تعاملات دوسویه میان والدین و فرزندان اشاره دارد که در طول زمان شکل می‌گیرد. این روابط بستر اصلی برای رشد عاطفی، اجتماعی و شناختی کودک فراهم می‌کند و تأثیر عمیقی بر الگوهای دلبستگی و سازگاری آینده دارد. کیفیت این پیوند تحت تأثیر سبک فرزندپروری، پاسخگویی والدین و ویژگی‌های ذاتی کودک است.

نام‌های دیگر: روابط والد ـ فرزند

روابط

روابط والد و فرزند

Parent-child relationship

الگوی تعاملات عاطفی، رفتاری و اجتماعی میان والدین و فرزندان که زیربنای رشد روانی و اجتماعی کودک است. این روابط بر شکل‌گیری سبک‌های دلبستگی و سلامت روان در مراحل بعدی زندگی تأثیرگذار است.

نام‌های دیگر: روابط والد و فرزند

روابط

روابط والد-فرزند

parent-child relationships

تعاملات عاطفی، اجتماعی و رفتاری میان والدین و فرزندان که زیربنای اصلی رشد روانی فرد است. کیفیت این پیوندها بر شکل‌گیری سبک‌های دلبستگی و مهارت‌های اجتماعی در آینده نقش حیاتی دارد.

نام‌های دیگر: روابط والد فرزند، روابط والد-فرزند

روابط

روان‌درمانگر و مراجع

Psychotherapist and patient

رابطه‌ای حرفه‌ای و درمانی که در آن متخصص سلامت روان با فردی که به دنبال حل مشکلات روانی یا بهبود عملکرد خود است، تعامل می‌کند. این رابطه بر پایه اصول اخلاقی، اعتماد و هدفمندی درمانی بنا می‌شود.

نام‌های دیگر: Psychotherapist and patient

روابط

روان‌درمانی شخص‌محور

person-centered psychotherapy

یک رویکرد روان‌شناختی که بر توانایی ذاتی فرد برای خودسازی و رشد تأکید دارد. در این شیوه، تمرکز بر تجربیات درونی مراجع است و درمانگر نقش تسهیل‌گر را ایفا می‌کند.

نام‌های دیگر: روان‌درمانی شخص‌محور

روابط

روان‌شناسی عشق و روابط

Psychology of love and relationships

شاخه‌ای از روان‌شناسی که به مطالعه الگوهای عاطفی، دلبستگی‌ها و تعاملات بین‌فردی می‌پردازد. این حوزه بر چگونگی شکل‌گیری پیوندهای عاطفی و پویایی‌های میان‌فردی در روابط عاشقانه تمرکز دارد.

نام‌های دیگر: روان‌شناسی عشق و روابط

روابط

سرمایه‌گذاری والدینی

Parental investment

میزان منابع، زمان و انرژی که والدین برای بقا، حفاظت و رشد فرزندان خود صرف می‌کنند. این سرمایه‌گذاری می‌تواند شامل مراقبت‌های فیزیکی، تغذیه و حمایت‌های عاطفی باشد.

نام‌های دیگر: سرمایه‌گذاری والدینی

روابط

عاملان خشونت

Perpetrators of Violence

افراد یا گروه‌هایی هستند که اقدام به اعمال خشونت فیزیکی، کلامی یا روانی علیه دیگران می‌کنند. این افراد اغلب از الگوهای تفکر تحریف‌شده، ناتوانی در تنظیم هیجان و نیاز به کنترل دیگران رنج می‌برند. درک انگیزه‌ها و عوامل زمینه‌ساز رفتار آن‌ها برای پیشگیری و درمان اختلال‌های رفتاری مرتبط اهمیت دارد.

نام‌های دیگر: عاملان خشونت

روابط

فشار همسالان

Peer pressure

فشار همسالان به تأثیرات مستقیم یا غیرمستقیم گروه همسالان بر رفتار، باورها یا ارزش‌های فرد اشاره دارد. این پدیده به ویژه در دوران نوجانی و جوانی برجسته است و می‌تواند منجر به پذیرش یا طرد شدن شود. فشار همسالان می‌تواند هم مثبت (مانند تشویق به تحصیل) و هم منفی (مانند ترغیب به رفتارهای پرخطر) باشد.

نام‌های دیگر: فشار همسالان

روابط

فضای روان‌شناختی درمان

Psychological therapeutic space

محیطی امن و بدون قضاوت که در آن مراجع می‌تواند به کاوش در دنیای درونی خود بپردازد. این فضا شامل تعاملات عاطفی و روانی میان درمانگر و مراجع است که امکان تجربه و بازنمایی خود را فراهم می‌کند.

نام‌های دیگر: فضای روان‌شناختی درمان

روابط

قدرت روان‌شناختی

Psychological power

قدرت روان‌شناختی به توانایی فرد یا گروه برای تأثیرگذاری بر افکار، احساسات و رفتار دیگران بدون استفاده از زور فیزیکی اشاره دارد. این مفهوم شامل منابعی مانند تخصص، مرجعیت و کنترل بر منابع کلیدی است. درک پویایی‌های قدرت برای تحلیل روابط اجتماعی و ساختارهای سازمانی ضروری است.

نام‌های دیگر: قدرت

روابط

میانجی‌گری همتایان

peer mediation

میانجی‌گری همتایان روشی برای حل تعارضات بین دانش‌آموزان توسط همسالان آموزش‌دیده است. این رویکرد بر تقویت مهارت‌های ارتباطی و همدلی تمرکز دارد. هدف آن کاهش خشونت و ایجاد فرهنگ گفتگو در محیط آموزشی است.

نام‌های دیگر: peer mediation

روابط

میانجی‌گری همسالان

Peer Mediation

میانجی‌گری همسالان یک روش حل تعارض است که در آن دانش‌آموزان آموزش‌دیده به عنوان میانجیان بی‌طرف، به حل اختلافات دو طرف کمک می‌کنند. این رویکرد بر تقویت مهارت‌های ارتباطی، همدلی و مسئولیت‌پذیری اجتماعی دانش‌آموزان تمرکز دارد. میانجی‌گری همسالان به کاهش خشونت و بهبود جو عاطفی مدرسه کمک شایانی می‌کند.

نام‌های دیگر: میانجی‌گری همسالان

روابط

نظریه روان‌کاوانه دلبستگی

Psychoanalytic attachment theory

رویکردی که پیوندهای عاطفی اولیه میان کودک و مراقب را مبنای شکل‌گیری الگوهای ارتباطی و سلامت روان در بزرگسالی می‌داند. این نظریه بر تأثیر تجربیات اولیه بر ساختار روانی فرد تمرکز دارد.

نام‌های دیگر: نظریه روان‌کاوانه دلبستگی

روابط

والدین‌شدگی

Parentification

والدین‌شدگی فرآیندی است که طی آن مرزهای نسل‌ها در خانواده مخدوش شده و کودک نقش مراقب یا شریک عاطفی والدین را ایفا می‌کند. این پدیده مانع از رشد مستقل هویت فرد شده و الگوهای ناسالم در روابط آینده را تقویت می‌کند. معمولاً ناشی از غفلت، بیماری یا ناپایداری روانی والدین است.

نام‌های دیگر: Parentification، parentification

روابط

والدین‌شده

Parentification

والدین‌شده وضعیتی است که در آن کودک یا نوجوان مسئولیت‌های عاطفی یا عملی متناسب با سن خود نبوده و بر عهدهٔ والدین یا همسر می‌افتد. در این نقش‌وارویی معکوس، فرد نیازهای خانواده را بر نیازهای شخصی خود مقدم می‌شمارد. این پدیده می‌تواند عاطفی یا فیزیکی باشد و اغلب ریشه در ناتوانی والدین در تأمین نیازهای خود دارد.

نام‌های دیگر: کودک والدشده

روابط

وضعیت فرزندداری

Parental Status

وضعیت فرزندداری به جایگاه فرد در رابطه با والد بودن، شامل داشتن یا نداشتن فرزند و تعداد آن‌ها اشاره دارد. این متغیر می‌تواند بر هویت فردی، سطح استرس، تعادل کار و زندگی و رضایت از زندگی تأثیر بگذارد. پژوهش‌ها نشان می‌دهند که تجربه والدین شدن تأثیرات پیچیده‌ای بر سلامت روان و بهزیستی عاطفی افراد دارد که تحت تأثیر عوامل اجتماعی و اقتصادی نیز قرار می‌گیرد.

نام‌های دیگر: وضعیت فرزندداری

روابط