فکر بنیان

واژه‌نامهٔ یکپارچهٔ روان‌شناسی

اصطلاحات فارسی و انگلیسی، تعریف‌های علمی بازنویسی‌شده و پیوند آثار مرتبط در بانک‌های فکر بنیان. نشانی اصلی واژه‌نامه

۳۲ اصطلاح منتشرشده · صفحهٔ ۱ از ۱

آشتی

Reconciliation

آشتی فرآیندی عمیق و چندجانبه برای بازسازی روابط انسانی پس از آسیب‌های جدی یا بی‌عدالتی است. این مفهوم فراتر از توقف درگیری، شامل اعتراف به حقیقت، جبران خسارت و پذیرش متقابل است. آشتی به بازگشت اعتماد و ایجاد همبستگی اجتماعی در جوامع دچار تنش کمک می‌کند.

نام‌های دیگر: آشتی

روابط

آشتی

reconciliation

آشتی فرآیندی است که در آن افراد یا گروه‌های درگیر با تعارض، از طریق گفت‌وگو و تفاهم متقابل، به بازسازی رابطه و کاهش خصومت می‌پردازند. این مفهوم بر پذیرش اشتباهات، جبران خسارت و ایجاد اعتماد مجدد برای گذار از گذشته به آینده متمرکز است. آشتی معمولاً نیازمند گذشت و تلاش دوجانبه برای حل ریشه‌ای اختلافات است.

نام‌های دیگر: reconciliation

روابط

احترام

Respect

احترام در روان‌شناسی به ارزش قائل شدن برای کرامت، حقوق و نظرات دیگران، حتی در صورت عدم توافق، اطلاق می‌شود. این مفهوم پایه‌ای اساسی برای ایجاد روابط سالم و پایدار است و با همدلی و پذیرش تفاوت‌ها گره خورده است. حضور احترام متقابل، فضای امنی را برای بیان خود و رشد فردی فراهم می‌آورد.

نام‌های دیگر: احترام

روابط

ارتباط‌سازی

relationship building

فرایند آگاهانه و فعال برای ایجاد، تقویت و حفظ پیوندهای عاطفی و اجتماعی مثبت با دیگران است. این مهارت شامل توانایی همدلی، ارتباط مؤثر و حل تعارضات برای ایجاد اعتماد متقابل می‌باشد. در روان‌شناسی، ارتباط‌سازی سالم پایه‌ای برای حمایت اجتماعی و سلامت روان محسوب می‌شود.

نام‌های دیگر: relationship building

روابط

الگوهای رابطه‌ای

Relational Patterns

شیوه‌ها و رویکردهای تکرارشونده‌ای هستند که افراد در تعامل و برقراری ارتباط با دیگران از خود نشان می‌دهند. این الگوها معمولاً ریشه در تجربیات گذشته و ساختارهای شخصیتی فرد دارند و بر کیفیت روابط اجتماعی اثر می‌گذارند.

نام‌های دیگر: الگوهای رابطه‌ای

روابط

الگوهای نقش

Role Patterns

الگوهای نقش به مجموعه‌ای از رفتارها، انتظارات و وظایف تکرارشونده اشاره دارد که افراد در یک سیستم اجتماعی یا رابطه ایفا می‌کنند. این الگوها تعیین می‌کنند که هر فرد چگونه با دیگران تعامل کرده و چه بخشی از دینامیک گروه یا رابطه را شکل می‌دهد. ثبات یا تغییر در این الگوها تأثیر مستقیمی بر تعادل و کارایی روابط دارد.

نام‌های دیگر: الگوهای نقش

روابط

انتظارات نقش

Role expectations

مجموعه باورها و پیش‌فرض‌هایی است که فرد یا جامعه از رفتار و وظایف یک شخص در یک موقعیت اجتماعی خاص دارد. این انتظارات تعیین‌کننده نحوه عملکرد فرد در تعاملات اجتماعی و ساختارهای سازمانی است.

نام‌های دیگر: انتظارات نقش

روابط

بازتاب

Reflection

بازتاب در مشاوره به معنای بازگویی یا بازنمایی محتوای کلامی یا احساسات مراجع توسط درمانگر است تا درک عمیق‌تری از تجربه او نشان داده شود. این تکنیک به مراجع کمک می‌کند تا افکار و احساسات خود را شفاف‌تر ببیند و حس شنیده شدن و تأیید شدن را تجربه کند. انواع آن شامل بازتاب محتوا و بازتاب احساس است.

نام‌های دیگر: بازتاب

روابط

بازتاب احساس

Reflection of feeling

تکنیکی در گوش دادن فعال و مصاحبه که در آن درمانگر یا شنونده، احساسات نهفته در کلام مراجع را شناسایی کرده و با بازگشت آن‌ها به صورت کلامی، آن‌ها را بازتاب می‌دهد. این کار به مراجع کمک می‌کند تا احساسات خود را بهتر درک و تأیید کند.

نام‌های دیگر: بازتاب احساس

روابط

بازتاب احساس

Reflection of feeling

تکنیکی در گوش دادن فعال که در آن درمانگر محتوای عاطفی پیام مراجع را شناسایی کرده و آن را با کلمات خود بازمی‌تاباند. این فرآیند به مراجع کمک می‌کند تا احساسات خود را بهتر درک و تایید کند.

نام‌های دیگر: Reflection of feeling

روابط

پایان رابطه

Relationship Dissolution

پایان رابطه به فرآیند یا لحظه‌ای اشاره دارد که در آن دو فرد تعامل عاطفی و تعهد مشترک خود را متوقف می‌کنند. این رویداد می‌تواند با از بین رفتن صمیمیت، کاهش رضایت یا تغییر در انتظارات طرفین رخ دهد و اغلب با فرآیندهای سوگواری و بازسازی هویت فردی همراه است.

نام‌های دیگر: پایان رابطه

روابط

تعارض رابطه‌ای

Relational Conflict

تعارض رابطه‌ای به ناهماهنگی‌ها، کشمکش‌ها و تفاوت‌های دیدگاهی بین دو یا چند فرد در بستر یک رابطه نزدیک اشاره دارد. این تعارضات می‌توانند ناشی از نیازهای برآورده‌نشده، سبک‌های دلبستگی ناسازگار یا تفاوت‌های ارزشی باشند. مدیریت صحیح این تعارضات نقش حیاتی در حفظ سلامت رابطه و رشد فردی اعضای آن دارد.

نام‌های دیگر: تعارض رابطه‌ای

روابط

تفاوت‌های نژادی و قومی

Racial and ethnic differences

به ویژگی‌های زیستی و فرهنگی متمایز میان گروه‌های انسانی بر اساس ویژگی‌های ظاهری یا میراث فرهنگی اشاره دارد. این تفاوت‌ها می‌تواند بر تجربه روان‌شناختی و اجتماعی افراد تأثیر بگذارد.

نام‌های دیگر: تفاوت‌های نژادی و قومی

روابط

تقابل متقابل

Reciprocity (cultural anthropology)

اصلی بنیادین در تعاملات انسانی که بر مبنای تبادل دوجانبه و بازگشت فایده استوار است. در روان‌شناسی روابط، این اصل پایه‌ای برای ایجاد اعتماد، تعادل و تداوم پیوندهای اجتماعی محسوب می‌شود. نقض این اصل می‌تواند منجر به احساس بی‌عدالتی و فروپاشی رابطه گردد.

نام‌های دیگر: Reciprocity (cultural anthropology)

روابط

حضور پاسخ‌گو

Responsive Presence

حضور پاسخ‌گو به کیفیت حضور روان‌شناختی یک فرد در تعاملات اجتماعی اشاره دارد که با توجه فعال، همدلی و بازخورد مناسب به طرف مقابل همراه است. این مفهوم در روان‌شناسی روابط و درمان‌های زوجین بر اهمیت درک متقابل و واکنش‌های سازگارانه تأکید دارد. حضور پاسخ‌گو باعث ایجاد حس امنیت و اعتماد در روابط می‌شود.

نام‌های دیگر: حضور پاسخ‌گو، حضور پاسخگو

روابط

خودارزشی رابطه‌ای

Relational self-esteem

خودارزشی رابطه‌ای به میزان ارزشی است که فرد از خود در بستر روابط صمیمانه و پیوندهای عاطفی با دیگران کسب می‌کند. این مفهوم بر نیاز به تعلق، پذیرش و اهمیت یافتن در چشم عزیزان تأکید دارد. کاهش این نوع خودارزشی می‌تواند منجر به اضطراب جدایی یا وابستگی ناسالم در روابط شود.

نام‌های دیگر: Relational self-esteem

روابط

درمان رابطه‌ای-فرهنگی

Relational-Cultural Therapy (RCT)

یک رویکرد روان‌درمانی است که بر اهمیت روابط انسانی و تأثیر فرهنگ بر تجربه زیسته تمرکز دارد. این رویکرد بر این باور است که رشد روانی در بستری از ارتباطات عمیق و درک متقابل در بافت‌های فرهنگی شکل می‌گیرد.

نام‌های دیگر: درمان رابطه‌ای-فرهنگی (RCT)

روابط

رضایت از رابطه

Relationship satisfaction

ارزیابی ذهنی و احساسی فرد از کیفیت و میزان مطلوبیت پیوند عاطفی یا اجتماعی خود با دیگری. این مفهوم نشان‌دهنده میزان همخوانی انتظارات فرد با واقعیت‌های موجود در رابطه است.

نام‌های دیگر: رضایت از رابطه

روابط

روابط

relationships

پیوندهای عاطفی، اجتماعی و رفتاری میان دو یا چند فرد که بر اساس تعاملات متقابل شکل می‌گیرد. این مفهوم طیف وسیعی از ارتباطات از جمله خانواده، دوستی و روابط عاشقانه را در بر می‌گیرد. کیفیت این روابط تأثیر عمیقی بر سلامت روان و بهزیستی فرد دارد. پویایی و ثبات روابط نقش کلیدی در سازگاری روان‌شناختی ایفا می‌کند.

نام‌های دیگر: relationships، Relationships

روابط

روابط عاشقانه

Romantic Relationships

روابط عاشقانه نوعی پیوند عاطفی عمیق و صمیمانه بین دو فرد است که با اشتیاق، دلبستگی و تعهد همراه است. این روابط بر اساس مدل مثلثی عشق، از سه مؤلفه صمیمیت، شور و شوق و تعهد تشکیل می‌شوند. کیفیت این روابط تأثیر مستقیمی بر بهزیستی روانی و رضایت از زندگی افراد دارد.

نام‌های دیگر: روابط عاشقانه

روابط

رومانتیک

Romantic

نوعی سبک یا رویکرد در روابط عاطفی که بر ایده‌آل‌گرایی، هیجان، صمیمیت شدید و تمرکز بر احساسات عمیق تأکید دارد. این ویژگی می‌تواند بخشی از الگوهای رفتاری در پیوند میان دو فرد باشد.

نام‌های دیگر: Romantic

روابط

طرد

Rejection

طرد به معنای کنار گذاشتن، پس زدن یا عدم پذیرش فرد توسط دیگران یا گروه اجتماعی است. این پدیده می‌تواند آگاهانه یا ناخودآگاه رخ دهد و پیامدهای عمیقی بر عزت‌نفس و سلامت روان فرد دارد. تجربه طرد اغلب با احساس درد روان‌شناختی و نیاز به تعلق‌جویی مجدد همراه است.

نام‌های دیگر: طرد

روابط

عمل متقابل یا تقابل

Reciprocity

فرآیندی در روابط اجتماعی که در آن کنش‌ها و واکنش‌ها به صورت دوطرفه و متناسب با یکدیگر انجام می‌شوند. این مفهوم بر تعامل متقابل میان افراد یا میان فرد و محیط تأکید دارد.

نام‌های دیگر: Reciprocity، reciprocity

روابط

فاصله‌گیری در رابطه

Relationship distancing

رفتاری است که در آن فرد به صورت فیزیکی یا عاطفی از شریک یا اطرافیان خود فاصله می‌گیرد تا از صمیمیت یا تعارض بپرهیزد. این مکانیسم دفاعی می‌تواند ناشی از ترس از طرد شدن یا نیاز به استقلال باشد. تداوم این رفتار می‌تواند به سردی رابطه و کاهش رضایت زناشویی یا دوستانه منجر شود.

نام‌های دیگر: فاصله‌گیری در رابطه

روابط

کیفیت رابطه

Relationship Quality

کیفیت رابطه معیاری سنجش‌پذیر از رضایت، صمیمیت، اعتماد و کارآمدی تعاملات بین افراد در یک رابطه است. این مفهوم شامل ابعاد عاطفی، شناختی و رفتاری است که تعیین می‌کند آیا رابطه برای طرفین سازنده و حمایت‌گر است یا مخرب. سنجش کیفیت رابطه در پژوهش‌های روان‌شناسی اجتماعی و بالینی برای پیش‌بینی ثبات رابطه و بهزیستی روانی اهمیت دارد.

نام‌های دیگر: کیفیت رابطه

روابط

گفت‌وگو درباره نژاد

Race Talk

فرآیند بازنمایی و بحث درباره مفاهیم نژادی، تبعیض و هویت‌های قومی در بسترهای اجتماعی یا درمانی. این گفتگوها می‌تواند به درک بهتر تجربه‌های زیسته افراد در مواجهه با ساختارهای اجتماعی کمک کند.

نام‌های دیگر: گفت‌وگو درباره نژاد

روابط

گوش‌دادن بازتابی

Reflective listening

گوش‌دادن بازتابی تکنیکی ارتباطی است که در آن درمانگر محتوای احساسی و معنایی پیام مراجع را بازنمایی و بازتاب می‌دهد. این روش به مراجع کمک می‌کند تا احساسات و افکار خود را بهتر درک کند و احساس شنیده شدن و تأیید شدن نماید. گوش‌دادن بازتابی فراتر از شنیدن کلمات است و بر درک عمیق تجربه درونی فرد تمرکز دارد.

نام‌های دیگر: گوش‌دادن بازتابی

روابط

متقابل

Reciprocal

به رابطه‌ای اشاره دارد که در آن کنش‌ها، احساسات یا تأثیرات به صورت دوطرفه و متناسب میان دو یا چند عامل مبادله می‌شود. در روان‌شناسی اجتماعی، این مفهوم بر تعاملات دوسویه و اثرگذاری متقابل افراد بر یکدیگر تأکید دارد.

نام‌های دیگر: Reciprocal، reciprocals

روابط

مدیریت روابط

Relationship Management

توانایی مدیریت تعاملات با دیگران برای ایجاد ارتباطات سازنده و موثر. این مهارت شامل مهارت‌های اجتماعی، مدیریت تعارض و توانایی الهام‌بخشی به دیگران در قالب هوش هیجانی است.

نام‌های دیگر: مدیریت روابط

روابط

مسائل رابطه‌ای

Relational Issues

مسائل رابطه‌ای به چالش‌ها و ناسازگاری‌هایی اشاره دارد که در تعاملات بین‌فردی و دینامیک‌های زوجین یا گروهی رخ می‌دهد. این موارد شامل مشکلات ارتباطی، تعارضات حل‌نشده، و ناهماهنگی در انتظارات از یکدیگر است. بررسی این مسائل در روان‌درمانی بر بهبود مهارت‌های ارتباطی و بازسازی الگوهای ناکارآمد تعاملی تمرکز دارد.

نام‌های دیگر: مسائل رابطه‌ای

روابط

مشکل رابطه

Relationship problem

هرگونه چالش، تنش یا ناهماهنگی در تعاملات میان دو یا چند فرد که منجر به کاهش کیفیت پیوند عاطفی یا اجتماعی می‌شود. این مشکلات می‌تواند شامل نقص در مهارت‌های ارتباطی یا تضاد در ارزش‌ها باشد.

نام‌های دیگر: مشکل رابطه

روابط

مشکلات رابطه‌ای

Relational Problems

مشکلات رابطه‌ای به دشواری‌ها و تعارضات تکرارشونده در تعاملات بین‌فردی فرد با همسر، خانواده، دوستان یا همکاران اطلاق می‌شود. این مشکلات می‌تواند ناشی از نقص در مهارت‌های ارتباطی، انتظارات ناسازگارانه یا تفاوت‌های ارزشی باشد. تشخیص این دسته از مسائل در روان‌شناسی بالینی برای تعیین مسیر درمانی مناسب ضروری است.

نام‌های دیگر: مشکلات رابطه‌ای

روابط