فکر بنیان

واژه‌نامهٔ یکپارچهٔ روان‌شناسی

اصطلاحات فارسی و انگلیسی، تعریف‌های علمی بازنویسی‌شده و پیوند آثار مرتبط در بانک‌های فکر بنیان. نشانی اصلی واژه‌نامه

۲۱ اصطلاح منتشرشده · صفحهٔ ۱ از ۱

اعتماد

Trust

حس امنیت و اطمینان نسبت به صداقت، قابلیت اتکا و خیرخواهی دیگران است که در بسترهای اجتماعی و روابط بین‌فردی شکل می‌گیرد. این مفهوم زیربنای روابط نزدیک و تعاملات اجتماعی پایدار محسوب می‌شود.

نام‌های دیگر: اعتماد

روابط

اعتماد (رفتار اجتماعی)

Trust (Social Behavior)

یک انتظار یا باور مثبت نسبت به صداقت، قابلیت اطمینان و نیت خیرخواهانه دیگران در تعاملات اجتماعی است. اعتماد زیربنای شکل‌گیری روابط بین‌فردی سالم و همکاری در ساختارهای اجتماعی محسوب می‌شود.

نام‌های دیگر: اعتماد (رفتار اجتماعی)

روابط

بازخورد در پایان جلسه

termination feedback

فرآیندی در جلسات روان‌درمانی است که در آن درمانگر و مراجع دربارهٔ پیشرفت‌ها، چالش‌ها و تجربیات حاصل از روند درمان در پایان یک جلسه یا دورهٔ درمانی تبادل نظر می‌کنند. این بازخورد به تثبیت یادگیری‌های به‌دست‌آمده و ارزیابی میزان دستیابی به اهداف درمانی کمک می‌کند.

نام‌های دیگر: بازخورد در پایان جلسه

روابط

تیم

Team

گروهی از افراد است که برای دستیابی به یک هدف مشترک با هم همکاری می‌کنند. اعضای تیم معمولاً دارای نقش‌ها و مسئولیت‌های مکمل یکدیگر هستند تا کارایی گروهی افزایش یابد.

نام‌های دیگر: تیم

روابط

خودافشایی درمانگر

Therapist self-disclosure

اشتراک‌گذاری آگاهانه اطلاعات شخصی یا تجربیات درونی درمانگر با مراجع در طول فرآیند درمان است. این تکنیک با هدف تقویت رابطه درمانی یا شفاف‌سازی فرآیند درمان به کار می‌رود و باید با دقت و در جهت منافع مراجع انجام شود.

نام‌های دیگر: Therapist self-disclosure

روابط

درگیری درمانی

Therapeutic engagement

میزان مشارکت فعال، همکاری و پیوند عاطفی-ذهنی مراجع با درمانگر در طول فرآیند درمان. درگیری درمانی بالا نشان‌دهنده تعامل سازنده مراجع با اهداف و فرآیندهای درمان است.

نام‌های دیگر: درگیری درمانی

روابط

دیگری

The Other

دیگری در روان‌شناسی اجتماعی و فلسفی به فرد یا گروهی اطلاق می‌شود که از سوی فرد یا گروه مرجع، به عنوان متفاوت یا خارج از هنجار تعریف می‌شود. این مفهوم در فرآیندهای هویت‌یابی، تبعیض و پدیده‌های گروهی مانند تعصب نقش کلیدی دارد. درک پویایی «دیگری‌سازی» برای تحلیل روابط بین‌فردی و بین‌گروهی ضروری است.

نام‌های دیگر: دیگری

روابط

رابطه درمانی

therapeutic relationship

پیوند حرفه‌ای و همدلانه میان درمانگر و مراجع که بر پایه اعتماد، احترام متقابل و پذیرش بدون قضا شکل می‌گیرد. این رابطه بستر لازم برای ایجاد تغییرات درمانی موثر را فراهم کرده و به عنوان یکی از قوی‌ترین پیش‌بینی‌کننده‌های موفقیت درمان شناخته می‌شود.

نام‌های دیگر: رابطه‌ی درمانی، رابطه درمانی

روابط

روابط درمانی

therapeutic relationship

نوعی پیوند عاطفی و حرفه‌ای میان درمانگر و مراجع است که بر پایه اعتماد، همدلی و پذیرش بنا می‌شود. این رابطه بستری امن برای فرآیند تغییر و تسهیل رشد روانی مراجع فراهم می‌آورد.

نام‌های دیگر: روابط درمانی

روابط

سکوت درمانی

Therapeutic silence

استفاده هدفمند از وقفه‌های زمانی در جریان گفتگو برای فراهم کردن فضا جهت تأمل، پردازش هیجانی یا بازتاب تجربیات توسط مراجع است. این سکوت بخشی از استراتژی‌های مداخله‌ای است که به جای توقف فرآیند، به تعمیق تجربه درمانی کمک می‌کند.

نام‌های دیگر: سکوت درمانی

روابط

سکوت درمانی

Therapeutic silence

استفاده هدفمند از وقفه‌های زمانی در جریان گفتگو برای فراهم کردن فضا جهت تأمل، پردازش هیجانی یا بازتاب تجربیات توسط مراجع است. این سکوت بخشی از استراتژی‌های مداخله‌ای است که به جای توقف فرآیند، به تعمیق تجربه درمانی کمک می‌کند.

نام‌های دیگر: Therapeutic silence

روابط

شفافیت

Transparency

قابلیت ابراز صادقانه و بی‌پرده‌ی احساسات، افکار و تجربیات در جریان فرآیند درمانی. شفافیت به درمانگر کمک می‌کند تا از حالت پنهان‌کاری خارج شده و با مراجع رابطه‌ای مبتنی بر اعتماد و واقع‌گرایی برقرار کند.

نام‌های دیگر: شفافیت

روابط

عوامل درمان‌بخش گروه

Therapeutic Factors of Group

مکانیسم‌ها و ویژگی‌های خاصی از پویایی گروه هستند که موجب بهبود علائم و رشد شخصیت اعضا می‌شوند. یالوم عواملی مانند امیدواری، همبستگی بین‌فردی، انتقال و بازسازی جبرانی را به‌عنوان محرک‌های اصلی تغییر درمانی معرفی کرده است. این عوامل از طریق تعاملات زنده در گروه فعال شده و الگوهای ناسازگارانه را اصلاح می‌کنند.

نام‌های دیگر: عوامل درمان‌بخش گروه

روابط

عوامل درمانی گروه

Therapeutic factors in groups

ویژگی‌ها و فرآیندهای روانی که در یک گروه درمانی باعث بهبود وضعیت سلامت روان اعضا می‌شوند. این عوامل شامل پدیده‌هایی نظیر امیدواری، انتقال، هم‌زدگی و آموزش اجتماعی در بستر گروه است.

نام‌های دیگر: عوامل درمانی گروه

روابط

فضای درمانی

therapeutic space

محیط روانی و امنی که در آن مراجع احساس آزادی برای بیان افکار و احساسات خود دارد. این فضا فراتر از محیط فیزیکی، شامل کیفیت رابطه و حریم امنی است که برای فرآیند درمان فراهم می‌شود.

نام‌های دیگر: فضای درمانی

روابط

گسست اتحاد درمانی

Therapeutic alliance rupture

اختلال یا تضعیف در رابطه همکاری و اعتماد متقابل میان درمانگر و مراجع که می‌تواند روند درمان را مختل کند. این گسست می‌تواند ناشی از سوءتفاهم، عدم درک متقابل یا عدم پاسخگویی به نیازهای مراجع باشد.

نام‌های دیگر: گسست اتحاد درمانی

روابط

مثلث‌سازی

Triangulation

یک پدیده در روابط بین‌فردی است که در آن دو نفر برای کاهش تنش یا مدیریت اضطراب خود، شخص یا موضوع سومی را وارد تعامل خود می‌کنند. این فرآیند معمولاً باعث می‌شود که تنش اصلی میان دو نفر حل نشود و به جای آن به سیستم گسترش یابد.

نام‌های دیگر: مثلث‌سازی

روابط

مثلث‌سازی

Triangulation

یک پدیده در روابط بین‌فردی است که در آن دو نفر برای کاهش تنش یا مدیریت اضطراب خود، شخص یا موضوع سومی را وارد تعامل خود می‌کنند. این فرآیند معمولاً باعث می‌شود که تنش اصلی میان دو نفر حل نشود و به جای آن به سیستم گسترش یابد.

نام‌های دیگر: Triangulation

روابط

مصاحبه درمانی

therapeutic interview

یک گفتگوی هدفمند و ساختارمند میان درمانگر و مراجع با هدف جمع‌آوری اطلاعات یا تسهیل فرآیند تغییر. این مصاحبه بر پایه اصول همدلی و شنیدن فعال بنا شده تا به درک عمیق‌تری از وضعیت مراجع منجر شود.

نام‌های دیگر: مصاحبه درمانی

روابط

نگرش درمانگر

Therapist attitude

مجموعه ویژگی‌های رفتاری و روانی درمانگر در تعامل با مراجع، که شامل پذیرش، همدلی و اصالت است. این نگرش نقش تعیین‌کننده‌ای در کیفیت رابطه درمانی و اثربخشی فرآیند درمان دارد.

نام‌های دیگر: نگرش درمانگر

روابط

همخوانی درمانگر

Therapist congruence

وضعیت روانی درمانگر که در آن تجربه‌ی درونی، آگاهی و ابراز بیرونی او با یکدیگر هماهنگ هستند. این ویژگی به درمانگر اجازه می‌دهد تا در فرآیند درمان، اصالت و صداقت خود را حفظ کرده و با مراجع ارتباطی عمیق برقرار کند.

نام‌های دیگر: همخوانی درمانگر

روابط