فکر بنیان

واژه‌نامهٔ یکپارچهٔ روان‌شناسی

اصطلاحات فارسی و انگلیسی، تعریف‌های علمی بازنویسی‌شده و پیوند آثار مرتبط در بانک‌های فکر بنیان. نشانی اصلی واژه‌نامه

۲۲ اصطلاح منتشرشده · صفحهٔ ۱ از ۱

آرامش

peace

آرامش به حالتی از صلح درونی، تعادل هیجانی و فقدان تنش یا اضطراب اشاره دارد. در روان‌شناسی، این مفهوم اغلب با احساس امنیت، رضایت و هماهنگی میان‌فردی همراه است. آرامش می‌تواند به‌عنوان یک ویژگی پایدار شخصیتی یا یک حالت موقتی ناشی از محیط یا تمرین‌های ذهن‌آگاهی توصیف شود.

نام‌های دیگر: peace

بهزیستی

آموزش روانی

psychoeducation

فرآیند ارائه اطلاعات علمی و تخصصی درباره سلامت روان، اختلالات و راهبردهای مقابله به فرد یا خانواده اوست. هدف از این آموزش، افزایش آگاهی، بهبود مدیریت علائم و تقویت توانمندی‌های فرد در مواجهه با چالش‌های روانی است.

نام‌های دیگر: آموزش روانی

بهزیستی

انعطاف‌پذیری روانی

Psychological Flexibility

توانایی فرد برای حضور در لحظه حال و تغییر رفتار خود در راستای ارزش‌های شخصی، حتی در مواجهه با تجربیات دشوار. این ویژگی زیربنای سلامت روان و توانایی سازگاری با شرایط متغیر زندگی است.

نام‌های دیگر: انعطاف‌پذیری روانی

بهزیستی

بهزیستی روان‌شناختی

Psychological well-being

بهزیستی روان‌شناختی فراتر از فقدان بیماری روانی، شامل ابعاد مثبتی مانند خودپذیری، رشد شخصی و هدفمندی در زندگی است. این سازه نشان‌دهنده عملکرد مطلوب فرد در زمینه‌های شناختی، هیجانی و اجتماعی است. پژوهشگران آن را معیاری برای سنجش کیفیت زندگی و سلامت روانی در بلندمدت می‌دانند.

نام‌های دیگر: Psychological well-being، psychological well-being

بهزیستی

بهزیستی شخصی

personal well-being

بهزیستی شخصی به ارزیابی فرد از کیفیت زندگی و رضایت کلی او از زندگی اشاره دارد. این مفهوم شامل ابعاد شناختی مانند رضایت از زندگی و ابعاد هیجانی شامل وجود هیجانات مثبت و کمبود هیجانات منفی است. بهزیستی شخصی شاخصی کلیدی برای سنجش سلامت روان و عملکرد سازگارانه افراد در جوامع مختلف محسوب می‌شود.

نام‌های دیگر: personal well-being

بهزیستی

بهزیستی مثبت

Positive Well-being

بهزیستی مثبت فراتر از فقدان بیماری روانی، شامل احساس شادکامی، رضایت از زندگی و عملکرد روان‌شناختی مطلوب است. این مفهوم بر اساس مدل‌هایی مانند مدل ریف (Ryff) شامل پذیرش خود، رشد شخصی، اهداف معنادار و روابط مثبت می‌شود. تمرکز بر بهزیستی مثبت به افراد کمک می‌کند تا علاوه بر مدیریت استرس، به شکوفایی و معنا‌بخشی به زندگی خود بپردازند.

نام‌های دیگر: بهزیستی مثبت

بهزیستی

پیامدهای روان‌درمانی

Psychotherapy outcomes

تغییرات و نتایج حاصل از فرآیند مداخله درمانی که شامل بهبود علائم، ارتقای عملکرد و تغییر در کیفیت زندگی مراجع است. این پیامدها می‌توانند مثبت، منفی یا خنثی باشند و بر اساس شاخص‌های علمی سنجیده می‌شوند.

نام‌های دیگر: پیامدهای روان‌درمانی

بهزیستی

پیشگیری

Prevention

پیشگیری به مجموعه‌ای از اقدامات برنامه‌ریزی‌شده اطلاق می‌شود که با هدف کاهش بروز، شدت یا عواقب اختلالات روان‌شناختی و مشکلات سلامت عمومی طراحی شده‌اند. این فرآیند شامل مداخلات زودهنگام برای شناسایی عوامل خطر و تقویت عوامل محافظت‌کننده در افراد و جوامع است. هدف اصلی، جلوگیری از ظهور نخستین مشکل یا جلوگیری از تشدید وضعیت موجود است.

نام‌های دیگر: پیشگیری

بهزیستی

تاب‌آوری روان‌شناختی

Psychological Resilience

توانایی فرد برای سازگاری و بازگشت به حالت مطلوب پس از مواجهه با تنش‌ها، ضربه‌ها یا شرایط دشوار زندگی. این ویژگی به معنای حفظ سلامت روان و عملکرد مناسب در برابر بحران‌ها است.

نام‌های دیگر: تاب‌آوری روان‌شناختی

بهزیستی

تاب‌آوری روان‌شناختی

Psychological resilience

تاب‌آوری روان‌شناختی به توانایی فرد در سازگاری مثبت، بازیابی تعادل و رشد پس از مواجهه با تروما، استرس شدید یا شرایط بحرانی اشاره دارد. این ویژگی صرفاً مقاومت در برابر فشار نیست، بلکه فرآیندی پویا برای تعامل سازنده با چالش‌های زندگی است. افراد تاب‌آور با استفاده از منابع درونی و بیرونی، از آسیب‌های روان‌شناختی جلوگیری می‌کنند.

نام‌های دیگر: Psychological resilience، psychological resilience

بهزیستی

توسعه فردی

Personal Development

فرآیند خودآگاهانه برای بهبود توانمندی‌ها، مهارت‌ها و کیفیت زندگی در ابعاد مختلف. این مسیر شامل رشد خودشناسی، ارتقای استعدادها و دستیابی به پتانسیل‌های نهفته فردی است.

نام‌های دیگر: توسعه فردی

بهزیستی

خودارزشی فردی

Personal self-esteem

خودارزشی فردی به ارزیابی مثبت فرد از شایستگی‌ها و ارزش‌های ذاتی خود اشاره دارد که مستقل از روابط یا موقعیت‌های اجتماعی است. این سازه شامل احساس لیاقت درونی و احترام به خود به عنوان یک موجود انسانی مستقل می‌باشد. در روان‌شناسی، این نوع خودارزشی پایه‌ای برای تاب‌آوری روانی و ثبات هیجانی در مواجهه با شکست‌ها محسوب می‌شود.

نام‌های دیگر: Personal self-esteem

بهزیستی

درگیری مثبت

Positive Engagement

درگیری مثبت به وضعیت روانی و رفتاری گفته می‌شود که در آن فرد با اشتیاق و تمرکز کامل در یک فعالیت شرکت می‌کند. این حالت اغلب با تجربه‌ی غرقگی یا فلو همراه است و نیازهای روان‌شناختی فرد را برآورده می‌سازد. درگیری مثبت نقش کلیدی در رشد فردی و افزایش حس رضایت از زندگی ایفا می‌کند.

نام‌های دیگر: درگیری مثبت

بهزیستی

رشد شخصی

Personal growth

رشد شخصی به فرآیند آگاهانه و مستمر توسعه‌ی توانایی‌ها، خودآگاهی و پتانسیل‌های درونی فرد اشاره دارد. این مفهوم بر یادگیری مداوم، بهبود روابط و دستیابی به خودشکوفایی تأکید دارد. رشد شخصی معمولاً با افزایش رضایت از زندگی، معنا‌بخشی به تجربیات و سازگاری سازنده با چالش‌های زندگی همراه است.

نام‌های دیگر: personal growth، Personal Growth

بهزیستی

روان‌آموزی

psychoeducation

فرآیند ارائه اطلاعات علمی و آموزشی دربارهٔ یک اختلال یا وضعیت روانی به مراجع، خانواده یا گروه‌های هدف است. هدف از روان‌آموزی، افزایش آگاهی، بهبود مدیریت علائم و توانمندسازی افراد برای مشارکت فعال‌تر در فرآیند درمان است.

نام‌های دیگر: روان‌آموزی

بهزیستی

روان‌شناسی مثبت

positive psychology

شاخه‌ای از روان‌شناسی است که به جای تمرکز بر آسیب‌شناسی و اختلالات، بر مطالعهٔ نقاط قوت انسانی، فضیلت‌ها و عوامل ارتقادهندهٔ کیفیت زندگی می‌پردازد. این حوزه بر مفاهیمی چون تاب‌آوری، خوشبختی و شکوفایی تمرکز دارد.

نام‌های دیگر: روان‌شناسی مثبت

بهزیستی

فلسفه زندگی

philosophy of life

مجموعه‌ای از باورها، ارزش‌ها و جهان‌بینی‌هایی که به فرد چارچوبی برای درک معنا، هدف و جهت‌گیری کلی وجودش ارائه می‌دهد. در روان‌شناسی، این مفهوم اغلب با سازگاری روانی، تاب‌آوری و معناداری زندگی مرتبط دانسته می‌شود و به شکل‌گیری هویت و تصمیم‌گیری‌های مهم زندگی کمک می‌کند.

نام‌های دیگر: فلسفه زندگی

بهزیستی

ماموریت شخصی

personal mission

ماموریت شخصی بیانیه‌ای از هدف، ارزش‌ها و انگیزه‌های بنیادین فرد است که جهت‌دهندهٔ تصمیم‌گیری‌ها و اقدامات اوست. این مفهوم در روان‌شناسی مثبت‌گرا و توسعه فردی، به معنای حس عمیق معنا و purpose در زندگی تعریف می‌شود. فرد با داشتن ماموریت شخصی، احساس تعلق و جهت‌گیری روشن‌تری نسبت به آینده دارد.

نام‌های دیگر: ماموریت شخصی

بهزیستی

مراقبت فردمحور

Person-centered care

رویکردی در درمان و مراقبت که در آن تمرکز اصلی بر نیازها، ارزش‌ها و ترجیحات منحصر‌به‌فرد فرد قرار دارد. در این شیوه، فرد به عنوان یک شریک فعال در فرآیند درمان در نظر گرفته می‌شود و هدف آن احترام به استقلال و کرامت اوست.

نام‌های دیگر: مراقبت فردمحور

بهزیستی

نیازهای روان‌شناختی

psychological needs

الزامات درونی و بنیادین فرد که برای سلامت روان، رشد و بهزیستی ضروری هستند. برآورده شدن این نیازها به ایجاد احساس کفایت و تعادل روانی در فرد کمک می‌کند.

نام‌های دیگر: نیازهای روان‌شناختی

بهزیستی

هدف و معنا در زندگی

Purpose and Meaning in Life

هدف در زندگی به احساس جهت‌گیری و تعهد بلندمدت به اهدافی فراتر از خود اشاره دارد، در حالی که معنا به احساس سازگاری و اهمیت در زندگی مربوط می‌شود. وجود این دو مؤلفه با سلامت روان بهتر، رضایت بیشتر از زندگی و کاهش علائم افسردگی مرتبط است. آن‌ها به عنوان منابع روان‌شناختی عمل کرده و به افراد کمک می‌کنند تا در برابر استرس‌ها مقاوم‌تر باشند.

نام‌های دیگر: هدف و معنا در زندگی

بهزیستی

هدفمندی در زندگی

Purpose in life

احساس داشتن جهت‌گیری معنادار و داشتن اهداف بلندمدت که به زندگی فرد معنا می‌بخشد. این سازه با احساس رضایت از زندگی و سلامت روان پیوند نزدیکی دارد.

نام‌های دیگر: هدفمندی در زندگی

بهزیستی