فکر بنیان

واژه‌نامهٔ یکپارچهٔ روان‌شناسی

اصطلاحات فارسی و انگلیسی، تعریف‌های علمی بازنویسی‌شده و پیوند آثار مرتبط در بانک‌های فکر بنیان. نشانی اصلی واژه‌نامه

۱۷ اصطلاح منتشرشده · صفحهٔ ۱ از ۱

حاصل‌ضرب (ریاضیات)

Product (mathematics)

این اصطلاح یک مفهوم ریاضی است و معادل روان‌شناختی مستقیمی ندارد. با این حال، در روان‌شناسی شناختی و آموزش، درک مفاهیم ریاضی مانند حاصل‌ضرب بخشی از توسعه مهارت‌های استدلال منطقی و حل مسئله است. ضعف در درک این مفاهیم می‌تواند بر عملکرد تحصیلی و اعتمادبه‌نفس شناختی فرد تأثیر بگذارد.

نام‌های دیگر: Product (mathematics)

شناخت

حافظه

memory

حافظه فرآیند ذهنی ثبت، نگهداری و بازیابی اطلاعات و تجربیات گذشته است. این سیستم شامل حافظه کوتاه‌مدت، بلندمدت و عملیاتی است که هر کدام نقش خاصی در سازگاری و یادگیری ایفا می‌کنند. اختلالات حافظه می‌تواند ناشی از عوامل عصبی، روانی یا آسیب‌های مغزی باشد.

نام‌های دیگر: حافظه

شناخت

حافظه

Memory

حافظه فرآیند پیچیده‌ای است که شامل ثبت، ذخیره‌سازی و بازیابی اطلاعات از تجربیات گذشته می‌شود. این سیستم شناختی به فرد امکان می‌دهد تا دانش انباشته و مهارت‌های کسب‌شده را برای سازگاری با محیط جدید به کار گیرد. حافظه به انواع کوتاه‌مدت، بلندمدت و کاری تقسیم می‌شود و پایه‌ی اصلی یادگیری و هویت فردی است.

نام‌های دیگر: memory

شناخت

حافظه اپیزودیک

episodic memory

نوعی از حافظه صریح که شامل ذخیره و بازیابی رویدادهای شخصی و تجربیات زیسته در زمان و مکان مشخص است. این حافظه به فرد اجازه می‌دهد تا وقایع گذشته زندگی خود را مانند یک فیلم در ذهن بازسازی کند.

نام‌های دیگر: حافظه اپیزودیک

شناخت

حافظه بازشناسی چهره

face recognition memory

توانایی ذهنی برای شناسایی و تشخیص چهره‌های آشنا و متمایز کردن آن‌ها از چهره‌های ناشناس. این فرآیند شناختی بر ذخیره ویژگی‌های بصری و ارتباط آن‌ها با هویت فرد تکیه دارد.

نام‌های دیگر: face recognition memory

شناخت

حافظه چهره

face memory

توانایی ذهنی برای ذخیره، نگهداری و بازیافت اطلاعات مربوط به ویژگی‌های ظاهری چهره‌ها. این فرآیند شناختی شامل تشخیص هویت افراد و تمایز میان چهره‌های آشنا و ناآشنا است.

نام‌های دیگر: حافظه چهره

شناخت

حافظه کاذب

False Memory

حافظه کاذب به یادآوری رویدادها یا اطلاعاتی اشاره دارد که با واقعیت همخوانی ندارند یا اصلاً رخ نداده‌اند. این پدیده نشان‌دهنده انعطاف‌پذیری و گاهی خطایپذیری سیستم حافظه انسانی است که تحت تأثیر پیشنهادات بیرونی یا تفسیرهای شخصی قرار می‌گیرد. حافظه کاذب در روان‌شناسی قضایی و درمانی اهمیت ویژه‌ای دارد.

نام‌های دیگر: حافظه کاذب

شناخت

حافظه کاری

Working Memory

حافظه کاری سیستم محدود ظرفیتی است که اطلاعات را به‌طور موقت برای پردازش و استفاده در تکالیین شناختی پیچیده نگهداری می‌کند. این سیستم شامل بخش‌های مختلفی مانند حلقه واجی-بینایی، حافظه کاری اجرایی و حافظه کاری فضایی است که هم‌افزایی دارند. حافظه کاری نقش حیاتی در درک زبان، حل مسئله، استدلال و یادگیری دارد و آسیب‌های آن می‌تواند بر عملکرد تحصیلی و روزمره تأثیر بگذارد.

نام‌های دیگر: working memory، Working memory

شناخت

حافظهٔ کاری

working memory

حافظهٔ کاری سیستمی با ظرفیت محدود است که اطلاعات را هم‌زمان برای مدت کوتاه نگه می‌دارد و آن‌ها را پردازش می‌کند. این سیستم نقش کلیدی در عملکردهای اجرایی مانند استدلال، درک مطلب و یادگیری ایفا می‌کند. برخلاف حافظهٔ کوتاه‌مدت که صرفاً ذخیره‌ساز است، حافظهٔ کاری شامل مدیریت فعال اطلاعات برای انجام تکالیف شناختی پیچیده است.

نام‌های دیگر: حافظه کاری

شناخت

حافظهٔ کوتاه‌مدت

short-term memory

حافظهٔ کوتاه‌مدت سیستمی با ظرفیت محدود است که اطلاعات را برای مدت زمان کوتاهی (معمولاً کمتر از یک دقیقه) بدون تکرار فعال نگهداری می‌کند. این حافظه به‌عنوان مرحلهٔ گذرا بین دریافت اطلاعات و انتقال آن‌ها به حافظهٔ بلندمدت عمل می‌کند. ظرفیت آن معمولاً به‌صورت «هفت تایی، مثبت یا منفی دو» واحد اطلاعاتی توصیف می‌شود.

نام‌های دیگر: حافظه کوتاه‌مدت

شناخت

حافظه کوتاه‌مدت در مقابل حافظه بلندمدت

short-term versus long-term memory

تمایز میان ظرفیت محدود برای نگهداری موقت اطلاعات در لحظه و ظرفیت گسترده برای ذخیره ماندگار دانش و تجربیات. این تقابل بر تفاوت در مدت‌زمان ماندگاری و توانایی بازیابی اطلاعات تمرکز دارد.

نام‌های دیگر: short-term versus long-term memory

شناخت

حافظه معنایی

Semantic memory

نوعی از حافظه بلندمدت که شامل ذخیره دانش عمومی، مفاهیم، حقایق و معنای کلمات و اشیاء است. این حافظه برخلاف حافظه رویدادی، به تجربیات شخصی و زمان و مکان وقوع آن‌ها وابسته نیست.

نام‌های دیگر: Semantic memory، semantic memory

شناخت

حافظه منبع

source memory

توانایی بازیابی اطلاعات همراه با شناسایی منبع یا زمینه‌ای که آن اطلاعات در آن دریافت شده‌اند. این فرآیند به فرد کمک می‌کند تا تشخیص دهد یک خاطره از کجا، چه زمانی و از طریق چه کسی به دست آمده است.

نام‌های دیگر: source memory

شناخت

حالت‌های طرحواره‌ای

Schema modes

حالت‌های طرحواره‌ای وضعیت‌های روانی موقتی و پویایی هستند که از ترکیب طرحواره‌های ناسازگار اولیه، مکانیسم‌های مقابله‌ای و هیجانات فعال‌شده شکل می‌گیرند. این حالت‌ها الگوهای فوری تفکر، احساس و رفتار را در پاسخ به محرک‌های محیطی تعیین می‌کنند. در درمان طرحواره‌محور، شناسایی و تغییر این حالت‌ها برای بهبود سلامت روان ضروری است.

نام‌های دیگر: schema modes، Schema mode، Schema Mode

شناخت

حجم نمونه

sample size

تعداد کل شرکت‌کنندگان یا مشاهدات مورد نیاز در یک پژوهش برای دستیابی به نتایج معتبر و قابل تعمیم است. تعیین حجم نمونه مناسب به عواملی مانند قدرت آماری، سطح معناداری و اندازه اثر مورد انتظار بستگی دارد. حجم نمونه ناکافی می‌تواند منجر به عدم توانایی در کشف اثرات واقعی، در حالی که حجم بیش‌ازحد ممکن است اتلاف منابع را به همراه داشته باشد.

نام‌های دیگر: sample size

شناخت

حل مسئله

Problem Solving

حل مسئله فرآیندی شناختی و رفتاری است که در آن فرد تلاش می‌کند تا موانع موجود در دستیابی به یک هدف مشخص را برطرف سازد. این فرآوند شامل شناسایی دقیق مسئله، تولید راه‌حل‌های ممکن، ارزیابی گزینه‌ها و اجرای مؤثرترین روش برای رسیدن به نتیجه مطلوب است. در روان‌شناسی، این مفهوم به الگوهای فکری و مهارت‌های اجرایی مرتبط با غلبه بر چالش‌های ذهنی و عملی اشاره دارد.

نام‌های دیگر: حل مسئله

شناخت

حل مسئله

problem solving

حل مسئله فرآیند شناختی و رفتاری برای غلبه بر موانع و رسیدن به هدف مطلوب در شرایطی است که راه‌حل آشکاری وجود ندارد. این فرآیند شامل شناسایی مسئله، تولید راه‌حل‌های جایگزین، ارزیابی آن‌ها و اجرای بهترین گزینه است. حل مسئله مهارتی پیچیده است که نیازمند تلفیق دانش، تجربه و تفکر خلاقانه می‌باشد.

نام‌های دیگر: problem solving

شناخت