فکر بنیان

واژه‌نامهٔ یکپارچهٔ روان‌شناسی

اصطلاحات فارسی و انگلیسی، تعریف‌های علمی بازنویسی‌شده و پیوند آثار مرتبط در بانک‌های فکر بنیان. نشانی اصلی واژه‌نامه

۱۳ اصطلاح منتشرشده · صفحهٔ ۱ از ۱

زبان

Language

زبان سیستمی نمادین و ساختاریافته از صداها، علائم یا کلمات است که برای ارتباط، ابراز افکار و انتقال اطلاعات به کار می‌رود. در روان‌شناسی، زبان نه تنها ابزار ارتباطی، بلکه بستری برای شکل‌گیری تفکر و تنظیم هیجانات شناخته می‌شود. مطالعه زبان شامل ابعاد شناختی، رشدی و اجتماعی آن در تعامل با محیط است.

نام‌های دیگر: زبان

شناخت

زبان

language

زبان سیستمی نمادین و ساختاریافته برای ارتباط، تفکر و انتقال اطلاعات در میان افراد است. این پدیده شامل آواها، واژگان، دستور زبان و معانی است که به انسان امکان می‌دهد تجربیات خود را بیان کند. زبان نه‌تنها ابزاری ارتباطی است، بلکه در شکل‌گیری مفاهیم شناختی و الگوهای تفکر نیز نقش بنیادین ایفا می‌کند.

نام‌های دیگر: language

شناخت

زبان انسانی

Human language

زبان انسانی سیستم پیچیده‌ای از نمادها، آواها و قواعد دستوری است که امکان ارتباط، تفکر و انتقال فرهنگ را در گونه انسان فراهم می‌کند. ویژگی‌های متمایزکننده آن شامل دوگانگی آراستگی، تولید بی‌پایان و جابجایی زمینه است. از دیدگاه روان‌شناسی، زبان بستر اصلی شکل‌گیری شناخت و تنظیم هیجانی محسوب می‌شود.

نام‌های دیگر: Human language، human language

شناخت

زبان خارجی

Foreign language

زبانی که در محیطی متفاوت از محل اصلی یا بومی آن صحبت می‌شود و به عنوان یک سیستم ارتباطی ثانویه آموخته می‌شود. یادگیری زبان خارجی می‌تواند بر فرآیندهای شناختی و انعطاف‌پذیری ذهنی تأثیرگذار باشد.

نام‌های دیگر: Foreign language

شناخت

زبان طبیعی

Natural language

زبان طبیعی به هرگونه سیستم زبانی اطلاق می‌شود که توسط انسان‌ها به‌طور طبیعی برای ارتباطات روزمره و پیچیده تکامل یافته است. این زبان‌ها برخلاف زبان‌های مصنوعی یا برنامه‌نویسی، دارای ساختارهای دستوری منعطف، ابهام‌پذیری و زمینه‌مندی هستند. در روان‌شناسی شناختی، مطالعه زبان طبیعی به درک فرآیندهای ذهنی مرتبط با تولید و درک کلام کمک می‌کند.

نام‌های دیگر: Natural language

شناخت

زبان‌شناسی

linguistics

زبان‌شناسی مطالعه علمی ساختار، کاربرد و خاستگاه زبان انسانی است. این رشته به بررسی آوایی، نحوی، معنایی و کاربردی زبان‌ها می‌پردازد. در روان‌شناسی، زبان‌شناسی به درک فرآیندهای ذهنی مرتبط با تولید و درک زبان کمک می‌کند.

نام‌های دیگر: زبان‌شناسی

شناخت

زمان مشاهده

viewing time

به بازهٔ زمانی یا مدت‌زمانی اشاره دارد که یک فرد به یک محرک، تصویر یا پدیده خیره می‌شود یا آن را مشاهده می‌کند. این متغیر در مطالعات ادراکی و توجه برای سنجش میزان تمرکز یا پردازش اطلاعات به کار می‌رود.

نام‌های دیگر: viewing time

شناخت

زمان واکنش

Reaction time

زمان واکنش به فاصله زمانی میان ارائه یک محرک و آغاز پاسخ حرکتی فرد اطلاق می‌شود. این شاخص به عنوان معیاری برای سنجش سرعت پردازش اطلاعات در سیستم عصبی و شناختی مورد استفاده قرار می‌گیرد. پژوهشگران با تغییر شرایط آزمایش، اجزای مختلف فرآیندهای ذهنی را از طریق تغییرات در زمان واکنش تحلیل می‌کنند.

نام‌های دیگر: زمان واکنش

شناخت

زمان‌بندی

Timing

زمان‌بندی در روان‌شناسی به توالی و زمان وقوع رویدادها یا مداخلات در فرآیندهای رشدی، درمانی یا یادگیری اشاره دارد. اهمیت این مفهوم در آن است که اثرگذاری یک عامل محیطی یا آموزشی به لحظه وقوع آن بستگی دارد. برای مثال، زمان مناسب برای ارائه بازخورد یا آموزش مهارت‌های جدید می‌تواند نتایج را به‌طور چشمگیری تغییر دهد.

نام‌های دیگر: زمان‌بندی

شناخت

زمان‌مندی

Temporality

زمان‌مندی به ویژگی پدیده‌های روان‌شناختی اشاره دارد که در بستر زمان رخ می‌دهند، تغییر می‌کنند و دارای توالی منطقی هستند. این مفهوم در درک تجربه زیسته، حافظه و فرآیندهای تصمیم‌گیری نقش کلیدی دارد. توجه به زمان‌مندی به پژوهشگران کمک می‌کند تا تغییرات رفتاری و هیجانی را در طول زمان به‌درستی تحلیل کنند.

نام‌های دیگر: Temporality، temporality

شناخت

زمینه

Context (archaeology)

در باستان‌شناسی، زمینه به موقعیت مکانی و شرایطی اشاره دارد که یک شیء یا یافته در آن کشف شده است. اگرچه این اصطلاح تخصصی باستان‌شناسی است، اما در روان‌شناسی به‌طور استعاری برای توصیف محیط و شرایطی به کار می‌رود که رفتار یا فرآیند روانی در آن رخ می‌دهد. این مفهوم بر اهمیت بستر اجتماعی و فرهنگی در تفسیر رفتار تأکید دارد.

نام‌های دیگر: Context (archaeology)

شناخت

زمینه فضایی

spatial context

زمینه فضایی به ویژگی‌های محیطی و مکانی اشاره دارد که در آن یک رویداد یا یادگیری رخ می‌دهد و به عنوان سیگنال برای بازیابی حافظه عمل می‌کند. این مفهوم در مطالعات حافظه و یادگیری اهمیت دارد، زیرا تغییر محیط می‌تواند بر توانایی به‌یادآوری اطلاعات تأثیر بگذارد. مغز از نشانه‌های فضایی برای سازماندهی و بازیابی خاطرات استفاده می‌کند.

نام‌های دیگر: spatial context

شناخت

زوال عقل

dementia

زوال عقل یا دمانس، یک سندرم بالینی است که با افت قابل‌توجه و تدریجی عملکرد شناختی از قبیل حافظه، تفکر، جهت‌گیری و قضاوت همراه است. این وضعیت معمولاً ناشی از بیماری‌های پیشرونده‌ای مانند آلزایمر است و بر توانایی فرد در انجام فعالیت‌های روزمره تأثیر منفی می‌گذارد. زوال عقل فراتر از فراموشی‌های طبیعی مرتبط با سن بوده و نیازمند ارزیابی تخصصی است.

نام‌های دیگر: دمانس

شناخت