فکر بنیان

واژه‌نامهٔ یکپارچهٔ روان‌شناسی

اصطلاحات فارسی و انگلیسی، تعریف‌های علمی بازنویسی‌شده و پیوند آثار مرتبط در بانک‌های فکر بنیان. نشانی اصلی واژه‌نامه

۱۷ اصطلاح منتشرشده · صفحهٔ ۱ از ۱

هدف پیشرفت

Achievement Goal

هدف‌های پیشرفت، انگیزه‌ها و دلایلی هستند که افراد را در موقعیت‌های آموزشی یا عملکردی هدایت می‌کنند. این اهداف معمولاً به دو دسته تسلط‌گرا (تأکید بر یادگیری و رشد) و عملکردگرا (تأکید بر اثبات شایستگی یا اجتناب از شکست) تقسیم می‌شوند. جهت‌گیری هدفی بر راهبردهای یادگیری و تاب‌آوری در برابر شکست تأثیر می‌گذارد.

نام‌های دیگر: هدف پیشرفت

شناخت

هدف‌گذاری

Goal Setting

هدف‌گذاری فرآیندی است که در آن فرد یا مراجع، اهداف مشخص، قابل اندازه‌گیری و دست‌یافتنی را برای خود تعیین می‌کند تا مسیر رشد و بهبودی خود را شفاف‌تر کند. این فرآیند به فرد کمک می‌کند تا تمرکز خود را حفظ کرده و گام‌های عملی برای رسیدن به اهدافش بردارد. هدف‌گذاری در روان‌شناسی نقش مهمی در افزایش انگیزه و خودکارآمدی دارد.

نام‌های دیگر: هدف‌گذاری

شناخت

هدف‌محور

goal-oriented

رویکردی که در آن رفتارها و فعالیت‌ها به سوی دستیابی به یک هدف مشخص یا نتیجهٔ معین جهت‌گیری شده‌اند. این ویژگی نشان‌دهنده تمرکز بر برنامه‌ریزی و سازمان‌دهی اقدامات برای رسیدن به دستاورد است.

نام‌های دیگر: هدف‌محور

شناخت

هدف‌محوری

Goal-orientation

تمرکز بر رسیدن به نتایج مشخص و تعیین‌شده در طول یک فعالیت یا فرآیند روان‌شناختی. در روان‌شناسی، این ویژگی به معنای جهت‌دهی رفتارها و افکار به سوی مقاصد معنادار است.

نام‌های دیگر: هدف‌محوری

شناخت

هذیان گزند و آسیب

Persecutory delusion

یک نوع باور ثابت و غیرقابل تغییر و غیرمنطقی است که فرد بر این باور است که دیگران قصد آسیب رساندن، فریب دادن یا آزار او را دارند. این هذیان یکی از اشکال رایج محتواهای فکری در اختلالات روان‌پریشی است.

نام‌های دیگر: هذیان گزند و آسیب

شناخت

هذیان‌های بدگمانانه

Paranoid delusions

باورهای اشتباه و ثابت‌قدمی که فرد تصور می‌کند دیگران قصد آسیب رساندن، فریب دادن یا جاسوسی از او را دارند. این نوع هذیان‌ها هسته اصلی بسیاری از اختلالات شبه‌روان‌پریشی را تشکیل می‌دهند.

نام‌های دیگر: هذیان‌های بدگمانانه (پارانوئید)

شناخت

هذیان‌های گزند و آسیب

Delusions of persecution

نوعی از هذیان که در آن فرد به اشتباه باور دارد گروه یا فردی خاص در حال توطئه برای صدمه زدن به اوست. این باورها معمولاً با احساس تهدید شدن و سوءظن شدید همراه هستند.

نام‌های دیگر: هذیان‌های گزند و آسیب

شناخت

هشیاری

Consciousness

حالت آگاهی فرد از خود، محیط پیرامون و فرآیندهای ذهنی است. هشیاری شامل ادراک، توجه و توانایی پردازش اطلاعات در لحظه حاضر می‌شود.

نام‌های دیگر: هشیاری

شناخت

هم‌انگاری

Conflation

هم‌انگاری به فرآیندی اطلاق می‌شود که در آن دو یا چند مفهوم، رویداد یا هویت متمایز به‌اشتباه به‌عنوان یکسان در نظر گرفته می‌شوند. این خطای شناختی می‌تواند منجر به قضاوت‌های نادرست و سوءتفاهم در تحلیل‌های روان‌شناختی و اجتماعی گردد. در این حالت، مرزهای منطقی بین پدیده‌های مستقل از هم محو می‌شود.

نام‌های دیگر: Conflation

شناخت

همبستگی

Correlation

همبستگی، شاخصی آماری است که شدت و جهت رابطه بین دو یا چند متغیر را نشان می‌دهد. این مفهوم بیانگر آن است که تغییر در یک متغیر با تغییر در متغیر دیگر همراه است، اما به معنای علت و معلولی بودن نیست. در روان‌شناسی، همبستگی برای پیش‌بینی رفتارها و شناسایی الگوهای ارتباطی بین ویژگی‌های شخصیتی یا هیجانی به کار می‌رود.

نام‌های دیگر: همبستگی

شناخت

هوش

Intelligence

هوش به ظرفیت کلی ذهنی اطلاق می‌شود که شامل توانایی‌هایی چون استدلال، حل مسئله، یادگیری از تجربه و درک محیط پیچیده است. این مفهوم فراتر از دانش محفوظ رفته و بر توانایی سازگاری با موقعیت‌های جدید و کارآمدی در انجام وظایف شناختی تأکید دارد. روان‌شناسان هوش را اغلب به صورت ترکیبی از توانایی‌های شناختی مختلف تعریف می‌کنند.

نام‌های دیگر: هوش

شناخت

هوش انسانی

Human intelligence

هوش انسانی به توانایی کلی ذهنی اشاره دارد که شامل استدلال، برنامه‌ریزی، حل مسئله، تفکر انتزاعی، درک ایده‌های پیچیده، یادگیری سریع و یادگیری از تجربه می‌شود. این مفهوم فراتر از دانش کتابی یا مهارت‌های آکادمیک صرف بوده و به سازگاری مؤثر با موقعیت‌های جدید و محیطی ارجاع دارد. روان‌شناسان معمولاً هوش را شامل ابعاد شناختی متعددی چون حافظه کاری، پردازش اطلاعات و خلاقیت می‌دانند.

نام‌های دیگر: Human intelligence

شناخت

هوش جمعی

Collective intelligence

هوش جمعی به توانایی گروهی از افراد برای حل مسائل، تصمیم‌گیری و یادگیری از طریق همکاری و تعامل با یکدیگر اشاره دارد. این مفهوم بر این اصل استوار است که مجموع دانش و مهارت‌های گروه، فراتر از توانایی‌های هر فرد به تنهایی عمل می‌کند. هوش جمعی در پدیده‌هایی مانند دموکراسی، بازارهای آزاد و سیستم‌های آنلاین قابل مشاهده است.

نام‌های دیگر: Collective intelligence

شناخت

هوش سیال

fluid intelligence

توانایی ذهنی برای حل مسائل جدید، استدلال منطقی و شناسایی الگوها بدون تکیه بر دانش اکتسابی یا تجربه قبلی. این نوع هوش با فرآیندهای پردازش اطلاعات و سرعت حل مسئله در موقعیت‌های ناشناخته مرتبط است.

نام‌های دیگر: fluid intelligence

شناخت

هوش موفق

successful intelligence

توانایی فرد در پاسخگویی به چالش‌های زندگی از طریق تنظیم فعالیت‌های شخصی با محیط پیرامون. این مفهوم بر توانایی تطبیق، انتخاب و شکل دادن به محیط برای دستیابی به اهداف تأکید دارد.

نام‌های دیگر: successful intelligence

شناخت

هیپنوتیزم

Hypnosis

وضعیت تغییریافته‌ای از هوشیاری که در آن فرد تمرکز و توجه بسیار شدیدی دارد. در این حالت، فرد نسبت به پیشنهادات ذهنی پذیرش بیشتری نشان می‌دهد.

نام‌های دیگر: هیپنوتیزم

شناخت

هیجان‌ها در آموزش

emotions in education

حوزه‌ای پژوهشی است که به بررسی نقش هیجانات در فرآیندهای یادگیری، تدریس و انگیزش تحصیلی می‌پردازد. این دیدگاه نشان می‌دهد که هیجانات مثبت و منفی تأثیر مستقیمی بر توجه، حافظه و عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان دارند. درک این پویایی‌ها به معلمان کمک می‌کند تا محیط‌های یادگیری سازنده‌تری را فراهم کنند.

نام‌های دیگر: emotions in education

شناخت