فکر بنیان

واژه‌نامهٔ یکپارچهٔ روان‌شناسی

اصطلاحات فارسی و انگلیسی، تعریف‌های علمی بازنویسی‌شده و پیوند آثار مرتبط در بانک‌های فکر بنیان. نشانی اصلی واژه‌نامه

۱۲ اصطلاح منتشرشده · صفحهٔ ۱ از ۱

واژگان

Vocabulary

مجموعه‌ای از کلمات که یک فرد در یک زبان خاص می‌شناسد و برای برقراری ارتباط و بیان مفاهیم به‌کار می‌برد. تسلط بر واژگان یکی از مؤلفه‌های اصلی توانایی‌های زبانی و عملکردهای شناختی است.

نام‌های دیگر: Vocabulary، vocabulary

شناخت

واژگان فعال

active vocabulary

واژگان فعال به مجموعه‌ای از کلماتی اطلاق می‌شود که فرد در گفتار و نوشتار خود به کار می‌برد. این واژگان با واژگان انفعالی که فرد تنها در درک گفتار و متن می‌شناسد، تفاوت دارد و نشان‌دهنده توانایی تولید کلمات است.

نام‌های دیگر: active vocabulary، واژگان فعال

شناخت

واژه‌گزینی

lexicography

واژه‌گزینی هنر و علم تدوین واژه‌نامه‌ها و فرآیند گردآوری، تعریف و طبقه‌بندی واژگان است. این حوزه با اصول نگارش، ویرایش و ساختاردهی اطلاعات لغوی سروکار دارد. در روان‌شناسی زبان، درک اصول واژه‌گزینی به پژوهشگران کمک می‌کند تا نحوه دسته‌بندی مفاهیم و توسعه دایره لغات در ذهن را بهتر تحلیل کنند.

نام‌های دیگر: lexicography

شناخت

واژه‌نامه

dictionary

واژه‌نامه مجموعه‌ای سازمان‌یافته از واژگان یک زبان است که معانی، تلفظ، ریشه و گاه کاربرد آن‌ها را توضیح می‌دهد. در روان‌شناسی شناختی، ساختار و دسترسی به واژه‌نامه ذهنی فرد، نقش کلیدی در پردازش زبان و بازیابی اطلاعات دارد. ابزارهای واژه‌نامه‌ای پایه‌ای برای پژوهش‌های زبانی و شناختی محسوب می‌شوند.

نام‌های دیگر: dictionary

شناخت

واقعیت مجازی

Virtual Reality

واقعیت مجازی محیطی شبیه‌سازی‌شده و کامپیوتری است که کاربر را در فضایی سه‌بعدی غوطه‌ور می‌کند. این فناوری با استفاده از ابزارهای تعاملی مانند هدست‌های نمایشگر، حس حضور در یک محیط غیرفیزیکی را ایجاد می‌کند. در روان‌شناسی، از آن برای درمان فوبیاها، مدیریت استرس و آموزش مهارت‌های اجتماعی استفاده می‌شود. این فناوری مرزهای بین دنیای واقعی و مجازی را در تجربه حسی کاربر کمرنگ می‌سازد.

نام‌های دیگر: واقعیت مجازی

شناخت

واکنش به مداخله

RTI

واکنش به مداخله (RTI) یک چارچوب چندمرحله‌ای برای شناسایی زودهنگام دانش‌آموزانی است که در یادگیری با مشکل مواجه هستند. این مدل بر ارائه مداخلات آموزشی هدفمند و سنجش مستمر پیشرفت دانش‌آموزان برای تعیین اثربخشی آموزش‌ها تأکید دارد. در صورت عدم پاسخگویی به مداخلات اولیه، سطح حمایت افزایش می‌یابد تا از برچسب‌زنی نادرست و تأخیر در دریافت خدمات ویژه جلوگیری شود.

نام‌های دیگر: RTI

شناخت

وجه یا مدالیته (در تعامل انسان و رایانه)

Modality (human–computer interaction)

در حوزه تعامل انسان و رایانه، به روش یا کانال خاصی از ارتباط (مانند دیداری، شنیداری یا لمسی) اشاره دارد که از طریق آن اطلاعات بین کاربر و سیستم تبادل می‌شود. این مدالیته‌ها تعیین می‌کنند که کاربر چگونه پیام‌ها را دریافت و دستورات را ارسال کند.

نام‌های دیگر: Modality (human–computer interaction)

شناخت

وسایل آموزشی

Instructional aids

ابزارها، رسانه‌ها و مواد کمکی که برای تسهیل فرآیند یادگیری و تدریس به کار می‌روند. این وسایل می‌توانند شامل ابزارهای فیزیکی، دیجیتال یا متنی باشند که به انتقال بهتر مفاهیم و افزایش درگیری یادگیرنده کمک می‌کنند. استفاده از آن‌ها بر اساس اصول روان‌شناسی یادگیری برای بهبود بازدهی آموزشی طراحی می‌شود.

نام‌های دیگر: وسایل آموزشی

شناخت

وضوح

Clarity

در روان‌شناسی، وضوح معمولاً به وضوح ذهنی یا شفافیت شناختی اشاره دارد که توانایی فرد برای تفکر منظم و درک دقیق موقعیت‌ها را بیان می‌کند. این مفهوم همچنین در زمینهٔ وضوح هیجانی به معنای توانایی تمایز و شناسایی دقیق احساسات به کار می‌رود. کمبود وضوح می‌تواند منجر به سردرگمی، تصمیم‌گیری ضعیف و افزایش اضطراب شود.

نام‌های دیگر: وضوح

شناخت

ویدیوی محرک برای بحث

Discussion Stimulus Video

محتوای ویدیویی که به‌طور خاص برای ایجاد گفتگو، تحلیل و تبادل نظر در محیط‌های آموزشی یا درمانی گروهی طراحی شده است. این ابزار به شرکت‌کنندگان کمک می‌کند تا مفاهیم روان‌شناختی را از طریق مشاهدهٔ رفتارها یا سناریوهای پیچیده بهتر درک کنند. کارکرد اصلی آن، برون‌ریزی افکار و احساسات و تعمیق یادگیری از طریق بحث‌های ساختاریافته است.

نام‌های دیگر: ویدیوی محرک برای بحث

شناخت

ویژگی وابسته

Associative property

در منطق و ریاضیات، ویژگی وابسته یا وابستگی‌پذیری به خاصیتی اشاره دارد که در آن ترتیب گروه‌بندی عملگرها بر نتیجه نهایی تأثیری ندارد. به بیان دیگر، اگر سه یا چند مقدار داشته باشیم، نحوه قرارگیری پرانتزها در عملیات متوالی، خروجی را تغییر نمی‌دهد. این مفهوم در روان‌شناسی شناختی ممکن است به نحوه سازمان‌دهی ذهنی اطلاعات و ارتباطات بین مفاهیم اشاره داشته باشد.

نام‌های دیگر: Associative property

شناخت

ویژگی‌های روان‌سنجی

psychometric properties

ویژگی‌های روان‌سنجی به مجموعه‌ای از شاخص‌های کمی اطلاق می‌شود که کیفیت و کارایی ابزارهای اندازه‌گیری روان‌شناختی را ارزیابی می‌کند. این ویژگی‌ها عمدتاً شامل پایایی (ثبات نتایج) و روایی (دقت سنجش مفهوم مورد نظر) هستند. بررسی این ویژگی‌ها برای اطمینان از اعتبار علمی پرسش‌ها یا آزمون‌های روان‌شناختی ضروری است.

نام‌های دیگر: ویژگی‌های روان‌سنجی، psychometric properties، ویژگیهای روانسنجی

شناخت