فکر بنیان

واژه‌نامهٔ یکپارچهٔ روان‌شناسی

اصطلاحات فارسی و انگلیسی، تعریف‌های علمی بازنویسی‌شده و پیوند آثار مرتبط در بانک‌های فکر بنیان. نشانی اصلی واژه‌نامه

۱۳ اصطلاح منتشرشده · صفحهٔ ۱ از ۱

کار رویا

dream work

فرآیند تبدیل محتوای پنهان و خام رویا به محتوای آشکار و قابل درک در قالب نمادها و بازنمایی‌های ذهنی است. این فعالیت ذهنی در جریان خواب، از بازنمایی مستقیم خواسته‌های ناخودآگاه جلوگیری می‌کند.

نام‌های دیگر: کار رویا

شناخت

کارایی

Efficiency

کارایی در روان‌شناسی به توانایی انجام یک فرآیند ذهنی یا رفتاری با کمترین اتلاف انرژی و زمان اشاره دارد. این مفهوم در ارزیابی عملکرد شناختی و یادگیری اهمیت دارد و نشان‌دهندهٔ بهینه‌سازی منابع ذهنی است. افزایش کارایی معمولاً با بهبود مهارت‌ها و کاهش خطاها همراه است.

نام‌های دیگر: Efficiency

شناخت

کاربرد زبان

Language use

نحوه به‌کارگیری ساختارها و قواعد زبانی در موقعیت‌های مختلف ارتباطی برای انتقال معنا. این مفهوم شامل بررسی عملکرد زبان در تعاملات اجتماعی و رسیدن به اهداف ارتباطی است.

نام‌های دیگر: کاربرد زبان

شناخت

کاربردپذیری

Usability

کاربردپذیری به میزان کارایی، بهره‌وری و رضایت کاربر هنگام تعامل با یک محصول یا سیستم در شرایط خاص اشاره دارد. این مفهوم در روان‌شناسی شناختی و طراحی سیستم‌ها اهمیت دارد و بر سهولت یادگیری و استفاده از ابزارها تمرکز دارد. عواملی مانند وضوح رابط کاربری و کاهش خطای کاربر در این حوزه بررسی می‌شوند.

نام‌های دیگر: Usability، usability

شناخت

کارکرد اجرایی

Executive Function

کارکرد اجرایی به توانایی ذهنی برای مدیریت فرآیندهای شناختی پیچیده جهت دستیابی به اهداف مشخص گفته می‌شود. این مفهوم شامل مهارت‌هایی مانند شروع و پایان دادن به وظایف، نظارت بر عملکرد و تعدیل رفتار هیجانی است. این کارکرد پایه و اساس خودتنظیمی و یادگیری مؤثر در محیط‌های مختلف است.

نام‌های دیگر: کارکرد اجرایی

شناخت

کارکرد رؤیا

dream-work

مجموعه‌ای از فرآیندهای روانی شامل تراکم و جابه‌جایی است که محتوای خام و بی‌شکل ناخودآگاه را به محتوای آشکار و نمادین رؤیا تبدیل می‌کند. این فرآیند باعث می‌شود که محتوای اصلی رؤیا از نظارت آگاهانه پنهان بماند.

نام‌های دیگر: dream-work

شناخت

کارکردهای اجرایی

Executive Functions

کارکردهای اجرایی مجموعه‌ای از فرآیندهای شناختی عالی هستند که توسط قشر پیش‌پیشانی مغز مدیریت می‌شوند. این فرآیندها شامل برنامه‌ریزی، کنترل تکانه، حافظه کاری و انعطاف‌پذیری شناختی برای رسیدگی به وظایف هدفمند هستند. ضعف در این کارکردها می‌تواند منجر به مشکلات در خودتنظیمی و تصمیم‌گیری شود.

نام‌های دیگر: کارکردهای اجرایی

شناخت

کارکردهای اجرایی

executive functions

مجموعه‌ای از فرآیندهای شناختی عالی که برای هدایت رفتارهای هدفمند، برنامه‌ریزی، حافظه کاری و انعطاف‌پذیری شناختی ضروری هستند. این کارکردها در لوب پیشانی مغز مدیریت می‌شوند.

نام‌های دیگر: executive functions، executive function، Executive functions

شناخت

کشف نوآوری

Novelty detection

کشف نوآوری توانایی سیستم عصبی و شناختی برای شناسایی محرک‌ها یا موقعیت‌های جدید و غیرمألوف در مقایسه با تجربیات گذشته است. این فرآیند توجه را جلب کرده و باعث بیداری و پردازش عمیق‌تر اطلاعات می‌شود. کشف نوآوری پایه‌ای برای یادگیری، کنجکاوی و سازگاری با محیط‌های متغیر محسوب می‌شود.

نام‌های دیگر: Novelty detection

شناخت

کشمکش با افکار

Cognitive Struggle

وضعیت ذهنی که در آن فرد تلاش می‌کند با افکار ناخوشایند یا مزاحم مبارزه کند یا آن‌ها را سرکوب نماید. این تقابل معمولاً باعث افزایش شدت افکار و افزایش تنش روانی می‌شود.

نام‌های دیگر: کشمکش با افکار

شناخت

کمیابی

Scarcity

وضعیتی است که در آن منابع مورد نیاز برای برآوردن نیازها یا خواسته‌ها محدودتر از میزان تقاضا است. این مفهوم در روان‌شناسی می‌تواند بر نحوه تصمیم‌گیری، تمرکز توجه و مدیریت منابع ذهنی تأثیرگذار باشد.

نام‌های دیگر: Scarcity، scarcity

شناخت

کنترل توجه

Attentional control

کنترل توجه به توانایی فرد در مدیریت و تنظیم توجه خود بر محرک‌های مرتبط و نادیده گرفتن محرک‌های نامربوط اشاره دارد. این مفهوم در روان‌شناسی شناختی و مطالعات مربوط به اختلالات توجه مانند ADHD مورد توجه قرار گرفته است. کنترل توجه شامل فرآیندهای شناختی نظیر تمرکز، توزیع توجه و تغییر توجه است که برای عملکرد بهینه ذهنی ضروری هستند.

نام‌های دیگر: Attentional control، attentional control

شناخت

کنترل شناختی

cognitive control

توانایی مدیریت فرآیندهای ذهنی برای جهت‌دهی به توجه، حافظه و تصمیم‌گیری در راستای اهداف مشخص. این فرآیند شامل مهار پاسخ‌های خودکار و جایگزینی آن‌ها با رفتارهای هدفمند و برنامه‌ریزی‌شده است.

نام‌های دیگر: کنترل شناختی

شناخت