فکر بنیان

واژه‌نامهٔ یکپارچهٔ روان‌شناسی

اصطلاحات فارسی و انگلیسی، تعریف‌های علمی بازنویسی‌شده و پیوند آثار مرتبط در بانک‌های فکر بنیان. نشانی اصلی واژه‌نامه

۱۵ اصطلاح منتشرشده · صفحهٔ ۱ از ۱

گرایش تفکر انتقادی

Critical thinking disposition

گرایش تفکر انتقادی به تمایل پایدار و عادت‌یافته فرد برای درگیر شدن فعال و ماهرانه در فکر کردن به موضوعات و مسائل اشاره دارد. این ویژگی شخصیتی شامل کنجکاوی فکری، ذهن باز، جستجوی حقیقت و اعتماد به عقل است که فرد را برمی‌انگیزد تا مسائل را با دقت و منطقی بررسی کند.

نام‌های دیگر: critical thinking disposition

شناخت

گروه کانونی

Focus group

گروه کانونی یک روش پژوهشی کیفی است که در آن یک گروه کوچک از افراد تحت هدایت یک تسهیل‌گر، درباره یک موضوع خاص بحث می‌کنند. هدف این روش جمع‌آوری دیدگاه‌ها، باورها و تجربیات عمیق از طریق تعاملات گروهی است. این روش برای درک پویایی‌های اجتماعی و نظرات پیچیده در روان‌شناسی اجتماعی کاربرد گسترده‌ای دارد.

نام‌های دیگر: Focus group، focus groups

شناخت

گزارش پژوهشی

Research Report

گزارش پژوهشی سندی مکتوب است که فرآیند، روش‌شناسی، یافته‌ها و تفسیرهای یک مطالعه علمی را به‌طور سیستماتیک ارائه می‌دهد. در روان‌شناسی، این گزارش‌ها پایهٔ استدلال‌های بالینی و توسعهٔ نظریه‌ها را تشکیل می‌دهند. دقت در گزارش‌دهی برای اعتبار علمی پژوهش حیاتی است.

نام‌های دیگر: گزارش پژوهشی

شناخت

گزارش خودسنجی

self-report

گزارش خودسنجی روشی در ارزیابی روان‌شناختی است که در آن فرد درباره افکار، احساسات و رفتارهای خود گزارش می‌دهد. این روش معمولاً از طریق پرسشنامه‌ها و مصاحبه‌های ساختاریافته انجام می‌شود. اگرچه این ابزارها رایج هستند، اما ممکن است تحت تأثیر سوگیری‌های ادراکی فرد قرار گیرند.

نام‌های دیگر: self-report

شناخت

گزارش روان‌شناختی

psychological report

سند مکتوب و ساختاریافته‌ای است که نتایج ارزیابی‌های بالینی، مصاحبه‌ها و آزمون‌های روان‌شناختی را در بر می‌گیرد. این گزارش توسط روان‌شناس تهیه شده و شامل شرح مسئله، یافته‌های کلیدی، تحلیل شخصیت و پیشنهادات درمانی یا مداخله‌ای است. هدف اصلی آن ارائه تصویری جامع و علمی از وضعیت روان‌شناختی مراجع برای استفاده در تصمیم‌گیری‌های بالینی یا حقوقی می‌باشد.

نام‌های دیگر: گزارش روان‌شناختی

شناخت

گزاره (منطق)

Statement (logic)

گزاره به هر جمله خبری یا ادعایی اطلاق می‌شود که قابلیت سنجش درستی یا نادرستی دارد. در منطق و تفکر انتقادی، گزاره‌ها بلوک‌های سازنده استدلال‌ها هستند. این اصطلاح به تمایز بین جملات پرسشی، امری و خبری کمک می‌کند.

نام‌های دیگر: Statement (logic)

شناخت

گسست شناختی

Cognitive defusion

فرآیندی در درمان مبتنی بر پذیرش که در آن فرد یاد می‌گیرد به جای غرق شدن در افکار، آن‌ها را صرفاً به عنوان رویدادهای گذرا در ذهن مشاهده کند. این تکنیک به کاهش قدرت و اثرگذاری افکار خودکار بر رفتار کمک می‌کند.

نام‌های دیگر: Cognitive defusion، cognitive defusion، Cognitive Defusion

شناخت

گسست‌پذیری

Divergence (linguistics)

در زبان‌شناسی، گسست‌پذیری به توانایی زبان برای شکستن واحدهای معنایی یا دستوری به اجزای کوچک‌تر و قابل ترکیب مجدد اشاره دارد. این ویژگی امکان بیان مفاهیم نوین و پیچیده را از طریق ترکیب عناصر محدود زبانی فراهم می‌کند. این مفهوم با «تولیدپذیری» و «آزادی ساختاری» در نظام زبانی انسان مرتبط است.

نام‌های دیگر: Divergence (linguistics)

شناخت

گسلش شناختی

Cognitive Defusion

فرآیندی در درمان مبتنی بر پذیرش که در آن فرد یاد می‌گیرد با افکار خود به عنوان رویدادهای گذرا در ذهن برخورد کند، نه به عنوان حقایق مطلق. این تکنیک به کاهش چسبندگی به افکار و ایجاد فاصله میان خود و محتوای ذهنی کمک می‌کند.

نام‌های دیگر: گسلش شناختی

شناخت

گشتالت

gestalt

رویکردی در روان‌شناسی که بر ادراک کل‌نگر تأکید دارد و معتقد است کل، چیزی فراتر از مجموع اجزای آن است. در این دیدگاه، تمرکز بر سازماندهی تجربه‌های ادراکی و معنای کلی پدیده‌ها در بافتار آن‌هاست.

نام‌های دیگر: gestalt

شناخت

گفتار سازمان‌یافته

Organized speech

نوعی از جریان گفتاری است که در آن جملات و عبارات دارای پیوستگی منطقی و ساختاری صحیح هستند. در ارزیابی‌های روان‌شناختی، توانایی فرد در حفظ نظم در بیان افکار و ارتباط معنایی میان کلمات، نشان‌دهنده سلامت فرآیندهای شناختی است.

نام‌های دیگر: گفتار سازمان‌یافته

شناخت

گفتگومحور

Dialogic

رویکردی که بر تعامل دوطرفه و تبادل فعال میان دو یا چند نفر تأکید دارد. این مفهوم اغلب در یادگیری زبانی و تعاملات اجتماعی به کار می‌رود تا نشان‌دهنده فرآیندی باشد که در آن معنا از طریق گفتگو ساخته می‌شود.

نام‌های دیگر: Dialogic

شناخت

گفت‌وگوی درونی منفی

Negative self-talk

الگوی از خودگویی‌های خودانتقادگرانه و ناخوشایندی است که فرد در ذهن خود تکرار می‌کند. این گفت‌وگوهای درونی می‌تواند منجر به کاهش عزت‌نفس، افزایش اضطراب و تضعیف سلامت روان شود.

نام‌های دیگر: گفت‌وگوی درونی منفی

شناخت

گلدبرگ

Goldberg

این واژه معمولاً به الیوت گلدبرگ، روان‌شناس برجسته اشاره دارد که برای توسعهٔ پرسش‌های غربالگری روان‌شناختی مانند پرسش‌های گلدبرگ (GPQ) شناخته می‌شود. این ابزارها برای شناسایی سریع اختلالات روانی شایع مانند افسردگی و اضطراب در جمعیت‌های عمومی طراحی شده‌اند. گلدبرگ همچنین در زمینهٔ ساختار شخصیت و مدل پنج عاملی نقش داشته است.

نام‌های دیگر: گلدبرگ

شناخت

گلوریا

Gloria (Film Case Study)

منظور معمولاً مجموعهٔ فیلم‌های آموزشی کلاسیک روان‌شناسی است که در آن یک بازیگر نقش یک مراجع با مشکلات متنوع را ایفا می‌کند. این فیلم‌ها برای آموزش مهارت‌های مصاحبه بالینی و مشاهدهٔ تعاملات درمانی در محیط‌های آکادمیک استفاده می‌شوند. هدف، فراهم کردن سناریوی استاندارد برای تمرین و تحلیل تکنیک‌های درمانی توسط دانشجویان و متخصصان است.

نام‌های دیگر: گلوریا

شناخت