فکر بنیان

واژه‌نامهٔ یکپارچهٔ روان‌شناسی

اصطلاحات فارسی و انگلیسی، تعریف‌های علمی بازنویسی‌شده و پیوند آثار مرتبط در بانک‌های فکر بنیان. نشانی اصلی واژه‌نامه

۲۲ اصطلاح منتشرشده · صفحهٔ ۱ از ۱

آزار کودک

child abuse

هرگونه رفتار عمدی یا بی‌توجهی از سوی مراقب یا بزرگسال که منجر به آسیب جسمی، عاطفی، جنسی یا غفلت در سلامت کودک شود. این پدیده می‌تواند پیامدهای روانی و تحولی شدیدی برای رشد کودک داشته باشد.

نام‌های دیگر: child abuse، Child abuse

رشد

آزار هیجانی دوران کودکی

Childhood emotional abuse

تجربیات ناگوار و رفتارهای ناشی از بی‌توجهی یا بی‌مهری عاطفی که در دوران کودکی فرد را مواجه کرده است. این نوع آزار شامل نادیده گرفتن نیازهای عاطفی و عدم حمایت روانی از سوی مراقبان اصلی است.

نام‌های دیگر: آزار هیجانی دوران کودکی

رشد

آموزش ابتدایی

Primary education

آموزش ابتدایی به مرحله‌ای از تحصیل رسمی اشاره دارد که معمولاً برای کودکان در سنین پیش‌دبستانی تا پایان دوره دبستان ارائه می‌شود. این مرحله پایه‌ای برای توسعه مهارت‌های شناختی، زبانی و اجتماعی در دوران رشد است. در روان‌شناسی رشد، کیفیت این دوره تأثیر عمیقی بر تکامل هیجانی و یادگیری‌های آتی دارد.

نام‌های دیگر: Primary education، primary education

رشد

آموزش ارزش‌ها

values education

آموزش ارزش‌ها فرآیندی هدفمند برای کمک به افراد جهت درک، تحلیل و درونی‌سازی ارزش‌های اخلاقی و اجتماعی است. این رویکرد آموزشی بر توسعه قضاوت اخلاقی، همدلی و مسئولیت‌پذیری اجتماعی تمرکز دارد. هدف نهایی آن پرورش افرادی آگاه و متعهد به رعایت اصول انسانی و اجتماعی در رفتار روزمره است.

نام‌های دیگر: values education، Values education

رشد

آموزش استثنایی

Special education

شاخه‌ای از آموزش که بر ارائه برنامه‌های آموزشی اختصاصی برای دانش‌آموزانی با نیازهای یادگیری، توانایی‌های جسمی یا رفتاری متفاوت تمرکز دارد. هدف این رویکرد، انطباق روش‌های تدریس با ویژگی‌های منحصربه‌فرد هر یادگیرنده است.

نام‌های دیگر: Special education، special education

رشد

آموزش بین‌المللی

International education

آموزش بین‌المللی به فرآیند یادگیری و توسعه مهارت‌هایی اشاره دارد که در آن‌ها افراد برای زندگی و کار در محیط‌های چندفرهنگی و جهانی آماده می‌شوند. این رویکرد بر درک تفاوت‌های فرهنگی، یادگیری زبان‌های خارجی و توسعه تفکر انتقادی نسبت به مسائل جهانی تمرکز دارد. هدف اصلی، پرورش شهروندانی با آگاهی جهانی است که بتوانند در جوامع متنوع همکاری سازنده داشته باشند.

نام‌های دیگر: International education، international education

رشد

آموزش پایه

Basic education

آموزش پایه به مرحله ابتدایی نظام آموزشی اشاره دارد که هدف آن ایجاد سواد خواندن، نوشتن و محاسبات اولیه است. این مرحله نقش کلیدی در رشد شناختی، اجتماعی و عاطفی کودکان دارد و پایه‌ای برای یادگیری‌های بعدی و مشارکت اجتماعی محسوب می‌شود. دسترسی به آموزش باکیفیت در این مرحله با شاخص‌های بهزیستی روان‌شناختی و موفقیت‌های آتی همبستگی مثبت دارد.

نام‌های دیگر: Basic education، basic education

رشد

آموزش پیش‌دبستانی

Early childhood education

فرآیند آموزشی رسمی و غیررسمی است که کودکان خردسال، معمولاً از بدو تولد تا هشت سالگی را هدف قرار می‌دهد. این دوره بر رشد شناختی، عاطفی، اجتماعی و جسمانی کودک تمرکز دارد و با استفاده از روش‌های بازی‌محور و تعاملی، زمینه‌ساز موفقیت‌های تحصیلی آینده می‌شود.

نام‌های دیگر: Early childhood education، early childhood education

رشد

آموزش تحول‌آفرین

Transformative Learning

رویکردی آموزشی است که بر تغییر بنیادین در چارچوب‌های معنایی، باورها و دیدگاه‌های یادگیرنده تمرکز دارد. در این فرآیند، افراد با نقد و بررسی تجربیات گذشته و مواجهه با دیدگاه‌های جدید، درک عمیق‌تری از خود و جهان پیرامون خود به دست می‌آورند. این نوع یادگیری فراتر از کسب اطلاعات، به بازسازی هویت و تغییر رفتار منجر می‌شود.

نام‌های دیگر: آموزش تحول‌آفرین

رشد

آموزش تطبیقی

comparative education

آموزش تطبیقی به مطالعهٔ سیستم‌های آموزشی در کشورهای مختلف و تحلیل تفاوت‌ها و شباهت‌های آن‌ها می‌پردازد. این حوزه به درک تأثیر عوامل فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی بر فرآیند یادگیری کمک می‌کند. روان‌شناسان از این دیدگاه برای بهینه‌سازی روش‌های تدریس و سیاست‌گذاری‌های آموزشی استفاده می‌کنند. هدف نهایی، بهبود کیفیت یادگیری با الهام از تجربیات جهانی است.

نام‌های دیگر: آموزش تطبیقی

رشد

آموزش تطبیقی

comparative education

آموزش تطبیقی شاخه‌ای از علوم تربیتی است که با بررسی و مقایسه سیستم‌های آموزشی، سیاست‌ها و روش‌های تدریس در کشورهای یا فرهنگ‌های مختلف، به دنبال درک تفاوت‌ها و شباهت‌های آن‌هاست. هدف اصلی این حوزه، استخراج درس‌آموخته‌ها و الگوهای موفق برای بهبود کیفیت آموزش در جوامع دیگر است. این رشته با در نظر گرفتن بافت‌های اجتماعی و تاریخی، به تحلیل اثرگذاری متغیرهای آموزشی می‌پردازد.

نام‌های دیگر: comparative education، Comparative education

رشد

آموزش زیبایی‌شناختی

Aesthetic Education

آموزش زیبایی‌شناختی بر پرورش حساسیت هنری، درک زیبایی و خلاقیت در فرآیند یادگیری تمرکز دارد. این رویکرد تلاش می‌کند تا از طریق تجربه‌های حسی و هنری، ظرفیت‌های ادراکی و عاطفی فراگیران را تقویت کند. هدف نهایی، توسعه فردی تمام‌ساحتی و درک عمیق‌تر از جهان پیرامون است.

نام‌های دیگر: آموزش زیبایی‌شناختی

رشد

آموزش زیست‌محیطی

Environmental education

آموزش زیست‌محیطی فرآیندی است که هدف آن ایجاد آگاهی، نگرش و مهارت‌های لازم برای حل مسائل زیست‌محیطی و پیشگیری از آن‌هاست. این آموزش بر درک تعاملات بین اکوسیستم‌ها و جوامع انسانی تأکید دارد. از منظر روان‌شناسی، این نوع آموزش به تقویت مسئولیت‌پذیری اجتماعی و کاهش احساس بی‌قراری اکولوژیک کمک می‌کند.

نام‌های دیگر: Environmental education، environmental education

رشد

آموزش صلح

peace education

آموزش صلح فرآیندی است که مهارت‌های حل تعارض، همدلی و تفکر انتقادی را برای پیشگیری از خشونت تقویت می‌کند. این رویکرد بر توسعهٔ هوش هیجانی و مهارت‌های ارتباطی در افراد تمرکز دارد. هدف آن ایجاد فضایی امن و محترمانه برای گفت‌وگو و تعامل سازنده است. این آموزش‌ها معمولاً در محیط‌های آموزشی و اجتماعی برای کاهش پرخاشگری اجرا می‌شوند.

نام‌های دیگر: آموزش صلح

رشد

آموزش صلح

peace education

فرآیند یادگیری و آموزش با هدف ترویج ارزش‌ها، نگرش‌ها و مهارت‌های لازم برای حل مسالمت‌آمیز اختلافات و ایجاد فرهنگ صلح در جوامع. این آموزش بر تقویت همدلی، مدارا و مهارت‌های ارتباطی برای کاهش خشونت تمرکز دارد.

نام‌های دیگر: peace education

رشد

آموزش کل‌نگر

Holistic Education

آموزش کل‌نگر رویکردی است که بر رشد متوازن و همه‌جانبه فرد، شامل ابعاد شناختی، هیجانی، اجتماعی و جسمانی تأکید دارد. این روش به جای تمرکز صرف بر دستاوردهای تحصیلی، به پرورش مهارت‌های زندگی، خلاقیت و مسئولیت‌پذیری اجتماعی می‌پردازد. هدف آن تربیت انسانی متعادل و توانمند برای تعامل سازنده با خود و جامعه است.

نام‌های دیگر: آموزش کل‌نگر

رشد

آموزش کودکان استثنایی

Special education

حوزه‌ای از آموزش و پرورش که بر ارائه خدمات آموزشی ویژه به کودکان با نیازهای متفاوت، اعم از ناتوانی‌های جسمی، ذهنی یا استعدادهای درخشان، تمرکز دارد. این رویکرد با هدف انطباق روش‌های یادگیری با ویژگی‌های فردی دانش‌آموزان طراحی می‌شود.

نام‌های دیگر: آموزش کودکان استثنایی

رشد

آموزش و پرورش

education and training

فرآیند نظام‌مند انتقال دانش، مهارت‌ها و ارزش‌ها به افراد برای تسهیل رشد شناختی و اجتماعی. این حوزه شامل یادگیری رسمی و غیررسمی در محیط‌های مختلف آموزشی است.

نام‌های دیگر: آموزش و پرورش

رشد

آموزش والدورف

Waldorf Education

آموزش والدورف یک روش پرورشی است که بر اساس فلسفه آنتون مازنر و رایشنر توسعه یافته است. این روش بر رشد متعادل ذهن، جسم و روح کودک تأکید دارد و از روش‌های خلاقانه و هنری در تدریس بهره می‌برد. در این رویکرد، پرورش تخیل و استقلال فردی دانش‌آموزان در اولویت قرار دارد.

نام‌های دیگر: آموزش والدورف

رشد

آموزش والدین

Parent Training

آموزش والدین یک مداخله روان‌شناختی است که به والدین مهارت‌های رفتاری و ارتباطی مؤثر را برای مدیریت رفتار کودکان آموزش می‌دهد. هدف اصلی آن تقویت روابط والد-کودک و کاهش رفتارهای چالش‌برانگیز از طریق تکنیک‌های تقویت مثبت و مدیریت قاطعانه است. این رویکرد معمولاً برای کودکان با اختلالات رفتاری یا تکاملی کاربرد دارد.

نام‌های دیگر: آموزش والدین

رشد

آموزش ویژه

Special Education

آموزش ویژه مجموعه‌ای از برنامه‌های درسی و روش‌های تدریس سفارشی‌سازی شده برای دانش‌آموزانی با نیازهای خاص است. این نیازها می‌تواند شامل اختلالات یادگیری، ناتوانی‌های ذهنی یا مشکلات رفتاری باشد. هدف آموزش ویژه، ایجاد فرصت‌های برابر برای یادگیری و دستیابی به پتانسیل کامل هر فرد در محیط آموزشی است.

نام‌های دیگر: آموزش ویژه

رشد

آموزش یکپارچه

integrated education

رویکردی آموزشی که در آن یادگیری مفاهیم مختلف و حوزه‌های دانش به‌صورت پیوسته و در ارتباط با یکدیگر ارائه می‌شود تا درک عمیق‌تری از واقعیت ایجاد کند. این شیوه بر پیوند میان دانش نظری و کاربردهای عملی در بافت‌های اجتماعی تأکید دارد.

نام‌های دیگر: آموزش یکپارچه

رشد