فکر بنیان

واژه‌نامهٔ یکپارچهٔ روان‌شناسی

اصطلاحات فارسی و انگلیسی، تعریف‌های علمی بازنویسی‌شده و پیوند آثار مرتبط در بانک‌های فکر بنیان. نشانی اصلی واژه‌نامه

۲۲ اصطلاح منتشرشده · صفحهٔ ۱ از ۱

اجتماعی‌شدن

Socialization

اجتماعی‌شدن فرآیند یادگیری فردی است که طی آن یک نوزاد یا کودک، هنجارها، ارزش‌ها و هنجارهای فرهنگی جامعه خود را می‌آموزد و درونی می‌سازد. این فرآیند از طریق تعامل با خانواده، همسالان، مدرسه و رسانه‌ها صورت می‌گیرد. اجتماعی‌شدن برای شکل‌گیری هویت اجتماعی و توانایی تعامل سازنده با دیگران ضروری است.

نام‌های دیگر: Socialization، socialization

رشد

اختلال رشدی

Developmental disorder

اختلال رشدی به گروهی از شرایط عصبی-توسعه‌ای اطلاق می‌شود که با تأخیر یا انحراف در حوزه‌های خاصی از رشد مانند زبان، حرکت یا مهارت‌های اجتماعی همراه هستند. این اختلالات معمولاً در دوران کودکی ظاهر شده و می‌توانند بر عملکرد روزمره فرد تأثیرات بلندمدتی بگذارند. مثال‌های رایج شامل اوتیسم و اختلال نقص توجه/بیش‌فعالی است.

نام‌های دیگر: Developmental disorder

رشد

اختلال طیف اوتیسم

Autism Spectrum Disorder

اختلالی عصبی-رشدی که با نقص‌های پایدار در ارتباط و تعامل اجتماعی و همچنین الگوهای محدود و تکراری رفتار، علایق یا فعالیت‌ها تعریف می‌شود. واژه «طیف» به طیف وسیع تنوع در شدت علائم و ویژگی‌های بالینی اشاره دارد. این اختلال از دوران کودکی آغاز شده و در تمام زمینه‌های زندگی فرد تأثیرگذار است.

نام‌های دیگر: اختلال طیف اوتیسم

رشد

اختلال کم‌توجهی/بیش‌فعالی

Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder

همان اختلال نقص توجه/بیش‌فعالی است که با نام اختصار ADHD نیز شناخته می‌شود. این وضعیت با علائمی مانند عدم توانایی در حفظ توجه، بیش‌فعالی فیزیکی یا ذهنی و تکانشگری مشخص می‌شود که فراتر از حد انتظار برای سن فرد است. این اختلال می‌تواند بر عملکرد تحصیلی، شغلی و روابط بین‌فردی تأثیر بگذارد.

نام‌های دیگر: اختلال کم‌توجهی/بیش‌فعالی

رشد

اختلال نقص توجه/بیش‌فعالی

Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder

اختلالی رشدی-عصبی که با الگوی پایدار بی‌توجهی و/یا بیش‌فعالی و تکانشگری همراه است که با سطح رشد فرد سازگار نیست و بر عملکرد یا تکامل او تأثیر می‌گذارد. علائم اصلی شامل دشواری در تمرکز، بی‌قراری حرکتی و عمل بدون تفکر قبلی است که در موقعیت‌های مختلف ظاهر می‌شود.

نام‌های دیگر: اختلال نقص توجه/بیش‌فعالی

رشد

اختلال نقص توجه/بیش‌فعالی

attention deficit/ hyperactivity disorder

یک اختلال عصبی-تحولی است که با الگوهای مداوم نقص در توجه، تکانشگری و یا بیش‌فعالی مشخص می‌شود. این اختلال معمولاً در دوران کودکی ظاهر شده و می‌تواند بر عملکرد تحصیلی و اجتماعی فرد تأثیرگذار باشد.

نام‌های دیگر: attention deficit/ hyperactivity disorder

رشد

اختلال یادگیری

Learning Disorder

اختلال یادگیری به گروهی از اختلالات عصبی اشاره دارد که توانایی مغز را برای دریافت، پردازش، ذخیره و پاسخ‌دهی به اطلاعات مختل می‌کند. این اختلالات می‌توانند بر مهارت‌های خواندن، نوشتن، ریاضیات یا استدلال تأثیر بگذارند. این مشکل ناشی از کم‌هوشی نیست و با مداخلات آموزشی تخصصی قابل بهبود است.

نام‌های دیگر: learning disorder

رشد

اختلال یادگیری

learning disability

مجموعه‌ای از مشکلات عصبی-زیستی که بر توانایی فرد در دریافت، پردازش، ذخیره یا ارائه اطلاعات تأثیر می‌گذارد. این اختلالات معمولاً در مهارت‌های پایه مانند خواندن، نوشتن یا محاسبات ریاضی بروز می‌کنند.

نام‌های دیگر: اختلال یادگیری

رشد

اختلالات دفع

Elimination Disorders

اختلالات دفع دسته‌ای از اختلالات روان‌شناختی هستند که با دفع مکرر ادرار یا مدفوع در مکان‌های نامناسب (مانند لباس یا رختخواب) پس از سنین رشد فیزیولوژیک مشخص تعریف می‌شوند. این اختلالات می‌توانند ناشی از عوامل روانی، استرس‌های محیطی یا مشکلات پزشکی باشند. تشخیص و درمان به موقع برای جلوگیری از پیامدهای اجتماعی و روانی ضروری است.

نام‌های دیگر: اختلالات دفع

رشد

اختلالات طیف اوتیسم

Autism spectrum disorders

گروهی از اختلالات رشد عصبی است که با نقص در ارتباطات اجتماعی و وجود الگوهای رفتاری، علایق یا فعالیت‌های محدود و تکراری مشخص می‌شود. واژه «طیف» نشان‌دهنده تنوع گسترده‌ای از علائم و شدت آن‌هاست که در افراد مختلف متفاوت است. این اختلالات معمولاً در اوایل کودکی ظاهر شده و بر عملکرد روزمره فرد تأثیر می‌گذارند.

نام‌های دیگر: Autism spectrum disorders، Autism spectrum disorder، autism spectrum disorder

رشد

اختلالات عصبی-رشدی

Neurodevelopmental disorders

گروهی از اختلالات با شروع دوره رشدی هستند که معمولاً در دوران کودکی رخ می‌دهند و منجر به نقص‌های بالینی در عملکرد فردی، آموزشی، شغلی یا سایر زمینه‌های مهم زندگی می‌شوند. این اختلالات ناشی از تکامل ناسالم یا اختلال در رشد سیستم عصبی مرکزی هستند و بر توانایی‌های شناختی، اجتماعی یا رفتاری تأثیر می‌گذارند.

نام‌های دیگر: اختلالات عصب‌رشدی

رشد

اختلالات عصبی‌رشدی

Neurodevelopmental Disorders

گروهی از اختلالات که با نقص در رشد و تکامل سیستم عصبی مرکزی مشخص می‌شوند و معمولاً در دوران کودکی آغاز می‌گردند. این اختلالات بر عملکرد شناختی، اجتماعی، رفتاری یا حرکتی فرد تأثیر می‌گذارند.

نام‌های دیگر: اختلالات عصبی‌رشدی، اختلالات عصبی رشدی

رشد

اختلالات یادگیری

learning disabilities

اختلالات یادگیری گروهی ناهمگن از اختلالات در یک یا چند فرآیند روان‌شناختی پایه شامل درک، شنیدن، گفتار، خواندن، نوشتن، استدلال یا ریاضیات است. این اختلالات ناشی از نقص در پردازش اطلاعات هستند و نه از کم‌توانی ذهنی، اختلال حسی یا محرومیت آموزشی. افراد مبتلا معمولاً در کسب و استفاده از توانایی‌های تحصیلی خود با دشواری مواجه‌اند.

نام‌های دیگر: ناتوانی‌های یادگیری

رشد

انتخاب جنسی

Sexual selection

فرآیندی در تکامل که در آن ویژگی‌های خاصی در یک جنس، شانس جفت‌گیری و تولیدمثل را افزایش می‌دهد. این انتخاب می‌تواند بر اساس توانایی‌های رقابتی یا جذابیت‌های ظاهری و رفتاری صورت گیرد.

نام‌های دیگر: انتخاب جنسی

رشد

انتخاب جنسی

Sexual selection

فرآیندی در تکامل که در آن برخی ویژگی‌ها به دلیل افزایش شانس جفت‌گیری و تولیدمثل، در یک جمعیت حفظ می‌شوند. این فرآیند می‌تواند منجر به ایجاد ویژگی‌های خاصی در جنس نر یا ماده شود.

نام‌های دیگر: Sexual selection، sexual selection

رشد

انتقال فرهنگی

Cultural Transmission

فرآیند انتقال باورها، ارزش‌ها، آداب و رسوم و دانش از یک نسل به نسل دیگر یا از یک گروه اجتماعی به گروه دیگر در یک جامعه. این پدیده نقش کلیدی در شکل‌گیری هویت فرهنگی و تداوم الگوهای اجتماعی ایفا می‌کند.

نام‌های دیگر: انتقال فرهنگی

رشد

اوتیسم

Autism

این واژه فرم اسپانیایی یا ایتالیایی کلمه اوتیسم است که به اختلال اوتیسم اشاره دارد. در متون روان‌شناسی فارسی، معادل دقیق و رایج آن «اوتیسم» یا «اختلال اوتیسم» است. این اختلال با چالش‌های ارتباطی و رفتاری مشخص می‌شود و جزو اختلالات رشد عصبی طبقه‌بندی می‌گردد.

نام‌های دیگر: Autismo

رشد

اوتیسم

Autism

اختلالی رشدی است که با نقص در ارتباطات اجتماعی متقابل و الگوهای رفتاری، علایق یا فعالیت‌های محدود و تکراری مشخص می‌شود. این اختلال معمولاً در سه ساله اول زندگی ظاهر شده و بر عملکرد فرد در زمینه‌های مختلف زندگی تأثیر می‌گذارد. اوتیسم طیف وسیعی از علائم و شدت‌ها را در بر می‌گیرد.

نام‌های دیگر: Autism

رشد

اوتیسم

Autism

اوتیسم یا اختلال طیف اوتیسم (ASD) یک اختلال رشدی عصبی است که با نقص در ارتباطات اجتماعی و رفتارهای تکراری و محدود شناخته می‌شود. این اختلال در اوایل کودکی ظاهر شده و بر عملکرد فرد در محیط‌های مختلف تأثیر می‌گذارد. طیف گسترده‌ای از شدت علائم وجود دارد که از اختلالات شدید تا عملکرد بالا را شامل می‌شود.

نام‌های دیگر: Autism.

رشد

اوتیسم

Autism

یک وضعیت رشدی عصبی که با چالش‌های پایدار در ارتباطات اجتماعی و الگوهای تکراری رفتار، علایق یا فعالیت‌ها مشخص می‌شود. این اختلال طیف وسیعی از علائم و شدت را در بر می‌گیرد و معمولاً در اوایل کودکی ظاهر می‌شود. اوتیسم بر نحوه درک فرد از جهان و تعامل با دیگران تأثیر عمیق دارد.

نام‌های دیگر: اوتیسم

رشد

ایمنی کودک

child safety

مجموعه‌ای از شرایط و اقدامات پیشگیرانه که هدف آن‌ها محافظت از سلامت جسمی و روانی کودک در برابر آسیب، سوءرفتار یا خطرات محیطی است. این مفهوم بر ایجاد محیط‌های امن برای رشد سالم و بدون تهدید تأکید دارد.

نام‌های دیگر: ایمنی کودک

رشد

ایمنی کودک

child safety

مجموعه‌ای از اقدامات، تدابیر و محیط‌های محافظتی که با هدف پیشگیری از آسیب‌های جسمی و روانی در کودکان طراحی شده‌اند. این مفهوم بر حفظ سلامت و جلوگیری از خطرات احتمالی در محیط‌های مختلف تمرکز دارد.

نام‌های دیگر: child safety

رشد