فکر بنیان

واژه‌نامهٔ یکپارچهٔ روان‌شناسی

اصطلاحات فارسی و انگلیسی، تعریف‌های علمی بازنویسی‌شده و پیوند آثار مرتبط در بانک‌های فکر بنیان. نشانی اصلی واژه‌نامه

۳۱ اصطلاح منتشرشده · صفحهٔ ۱ از ۱

رابطه معلم و دانش‌آموز

teacher-student relationship

رابطه معلم و دانش‌آموز پویایی دوسویه‌ای است که بر پایه احترام متقابل، اعتماد و حمایت عاطفی شکل می‌گیرد و بر یادگیری و سازگاری اجتماعی دانش‌آموزان تأثیر مستقیم دارد. کیفیت این رابطه می‌تواند انگیزه تحصیلی، عزت‌نفس و رفتارهای کلاسی را تقویت یا تضعیف کند. یک رابطه مثبت در این بستر، محیطی امن برای رشد شناختی و هیجانی فراهم می‌آورد.

نام‌های دیگر: روابط معلم و دانش‌آموز

رشد

رسانه‌های نوزادی

baby media

محتواهای صوتی و تصویری دیجیتال که برای کودکان در دوره نوزادی طراحی یا عرضه می‌شوند. بررسی اثرات این رسانه‌ها بر رشد شناختی و اجتماعی نوزادان در روان‌شناسی رشد اهمیت دارد.

نام‌های دیگر: baby media

رشد

رشد اجتماعی

Social development

فرآیند تغییرات و ثبات‌هایی در توانایی‌های فرد برای برقراری ارتباط، درک خود و دیگران، و سازگاری با هنجارهای اجتماعی در طول عمر. این مفهوم شامل کسب مهارت‌های ارتباطی، شکل‌گیری دلبستگی، درک همدلی و درونیاسازی ارزش‌های اخلاقی و فرهنگی جامعه است. رشد اجتماعی سالم پیش‌نیاز تعاملات موفق در جوامع انسانی است.

نام‌های دیگر: رشد اجتماعی

رشد

رشد انسان

Human Development

رشد انسان به فرایند تغییرات منظم و مستمر در ساختارها، عملکردها و توانایی‌های فرد گفته می‌شود که از لحظه لقاح تا پایان زندگی رخ می‌دهد. این مفهوم شامل ابعاد جسمانی، شناختی، عاطفی و اجتماعی است و تحت تأثیر تعامل پیچیده‌ای میان عوامل زیستی و محیطی قرار دارد. روان‌شناسان رشد با بررسی این تحولات، الگوهای رشد طبیعی و ناهنجاری‌های احتمالی را شناسایی می‌کنند.

نام‌های دیگر: رشد انسان

رشد

رشد انسانی

Human Development

رشد انسانی به مطالعه علمی تغییرات و ثبات‌های ساختاریافته در رفتار و توانایی‌های روان‌شناختی فرد در طول چرخه حیات اشاره دارد. این حوزه شامل ابعاد جسمانی، شناختی، هیجانی و اجتماعی می‌شود و بر تعامل پیچیده میان عوامل زیستی و محیطی تأکید دارد. روان‌شناسان رشد الگوهای تغییر را از دوران نوزادی تا پیری بررسی می‌کنند تا درک عمیق‌تری از پتانسیل‌های انسانی به دست آورند.

نام‌های دیگر: Human Development، human development

رشد

رشد انسانی

Human development (humanity)

مطالعهٔ فرآیندهای تغییر و ثبات در ویژگی‌های روانی، جسمی و اجتماعی انسان در طول چرخه حیات. این حوزه بر نحوه تکامل توانمندی‌ها و تغییرات ساختاری فرد از بدو تولد تا پیری تمرکز دارد.

نام‌های دیگر: Human development (humanity)

رشد

رشد پس از تروما

Post-traumatic growth

فرآیندی است که در آن فرد پس از مواجهه با تجربه بسیار دشوار یا آسیب‌زا، دچار تغییرات مثبت در خودشناسی، روابط بین‌فردی، فلسفه زندگی و توانمندی‌های شخصی می‌شود. این رشد نشان‌دهنده بازسازی معنایی زندگی پس از بحران است.

نام‌های دیگر: رشد پس از تروما

رشد

رشد روانی‌جنسی

psychosexual development

مفهومی در روان‌شناسی تحولی که مراحل مختلف رشد شخصیت را بر اساس تمرکز انرژی‌های لذت‌جویانه در نواحی مختلف بدن توصیف می‌کند. این نظریه بر نقش تجربیات دوران کودکی در شکل‌گیری ساختار روانی فرد تأکید دارد.

نام‌های دیگر: رشد روانی‌جنسی

رشد

رشد زبان

Language development

فرآیند اکتساب و تکامل توانایی‌های زبانی از دوران کودکی تا بزرگسالی است که شامل مهارت‌های شنیداری، گفتاری، خواندن و نوشتن می‌شود. این رشد تحت تأثیر عوامل زیستی و تعاملات اجتماعی قرار دارد.

نام‌های دیگر: Language development، language development

رشد

رشد شخصی

personal development

فرایند مادام‌العمر آگاهی از توانایی‌ها و استعدادها و سرمایه‌گذاری بر آن‌ها برای دستیابی به اهداف و رویاهای فردی. این مفهوم شامل کسب مهارت‌های جدید، توسعه اعتمادبه‌نفس و بهبود کیفیت زندگی از طریق یادگیری مستمر است.

نام‌های دیگر: personal development

رشد

رشد فردی

personal growth

فرآیند خودآگاه یا ناخودآگاه افزایش ظرفیت‌های روانی، خودشناسی و تکامل ویژگی‌های شخصیتی در طول حیات. این مفهوم بر بهبود کیفیت زندگی و دستیابی به پتانسیل‌های درونی تمرکز دارد.

نام‌های دیگر: رشد فردی

رشد

رشد کودک

child development

رشد کودک به فرآیند تغییرات منظم و پیوسته در ابعاد جسمانی، شناختی، عاطفی و اجتماعی کودک از تولد تا پایان نوجوانی گفته می‌شود. این مفهوم شامل الگوهای طبیعی بلوغ و کسب مهارت‌های جدید است که تحت تأثیر تعامل عوامل ژنتیکی و محیطی قرار دارد. مطالعه این حوزه به درک چگونگی شکل‌گیری شخصیت و توانایی‌های انسانی کمک می‌کند.

نام‌های دیگر: رشد کودک

رشد

رشد واژگان

Vocabulary development

رشد واژگان به تغییرات تدریجی و انباشته در دایره لغات فرد در طول زمان، به ویژه در دوران کودکی و نوجوانی، اشاره دارد. این رشد تحت تأثیر عوامل محیطی، آموزشی و شناختی است و با پیشرفت توانایی‌های زبانی همسو می‌شود. پایش رشد واژگان شاخص مهمی برای ارزیابی سلامت رشدی و یادگیری محسوب می‌شود.

نام‌های دیگر: Vocabulary development، vocabulary development

رشد

رشد هویت

identity development

رشد هویت فرآیند پویا و تدریجی شکل‌گیری احساس پیوستگی و معناداری از خود در طول زمان است. این فرآیند شامل کاوش در ارزش‌ها، باورها و اهداف شخصی و تعهد به آن‌ها می‌باشد. تکامل موفق هویت به فرد کمک می‌کند تا درک واضح‌تری از جایگاه خود در جامعه و روابط بین‌فردی داشته باشد.

نام‌های دیگر: رشد هویت

رشد

روان‌آموزی کودک

Child psychoeducation

روان‌آموزی کودک فرآیندی آموزشی است که در آن مفاهیم روان‌شناختی، هیجانی یا رفتاری متناسب با سن کودک به زبان ساده برای او توضیح داده می‌شود. هدف این روش افزایش خودآگاهی کودک نسبت به احساسات و رفتارهای خود و کاهش احساس گناه یا ترس ناشی از مشکلات روانی است. این رویکرد معمولاً بخشی از مداخلات درمانی خانواده‌محور است.

نام‌های دیگر: روان‌آموزی کودک

رشد

روان‌شناسی بالینی کودک

clinical child psychology

گرایش تخصصی در روان‌شناسی بالینی که بر ارزیابی، تشخیص و مداخله برای مشکلات روانی و رفتاری کودکان و نوجوانان تمرکز دارد. این حوزه با در نظر گرفتن ویژگی‌های رشد، به بررسی اختلالات در این بازه سنی می‌پردازد.

نام‌های دیگر: clinical child psychology

رشد

روان‌شناسی تحولی

Developmental psychology

مطالعه علمی تغییرات روانی، شناختی، اجتماعی و هیجانی که از زمان لقاح تا مرگ در انسان رخ می‌دهد. این حوزه به بررسی عوامل زیستی و محیطی مؤثر بر رشد فردی می‌پردازد.

نام‌های دیگر: Developmental psychology

رشد

روان‌شناسی تربیتی

Educational Psychology

شاخه‌ای از روان‌شناسی که به مطالعه فرآیندهای یادگیری و آموزش در محیط‌های آموزشی می‌پردازد. این حوزه بر چگونگی یادگیری، انگیزش، تفاوت‌های فردی و تأثیر عوامل محیطی بر رشد شناختی تمرکز دارد.

نام‌های دیگر: Educational Psychology، educational psychology، Educational psychology

رشد

روان‌شناسی تکاملی

Evolutionary Psychology

روان‌شناسی تکاملی رویکردی است که رفتار و فرآیندهای ذهنی انسان را از منظر سازگاری‌های تکاملی بررسی می‌کند. این مکتب فرض می‌کند که بسیاری از ویژگی‌های روانی امروزی، نتایج انتخاب طبیعی هستند که در طول تاریخ تکامل گونه انسان شکل گرفته‌اند. هدف آن درک چرایی وجود مکانیسم‌های روانی خاص مانند ترس یا جفت‌یابی است.

نام‌های دیگر: روان‌شناسی تکاملی

رشد

روان‌شناسی رشد

Development psychology

شاخه‌ای از روان‌شناسی که به مطالعه تغییرات و ثبات‌های روانی در طول چرخه حیات می‌پردازد. این حوزه بر فرآیندهای تکاملی و تغییرات ساختاری و عملکردی تمرکز دارد.

نام‌های دیگر: Development psychology

رشد

روان‌شناسی رشد

Utvecklingspsykologi

روان‌شناسی رشد شاخه‌ای از روان‌شناسی است که تغییرات و تحولات روان‌شناختی، عاطفی و اجتماعی فرد را در طول چرخه حیات بررسی می‌کند. این حوزه به مطالعه الگوهای رشد از دوران جنینی تا پیری می‌پردازد و عوامل زیستی و محیطی مؤثر بر این تغییرات را تحلیل می‌نماید. هدف آن درک مکانیسم‌های رشد انسان در ابعاد مختلف است.

نام‌های دیگر: Utvecklingspsykologi

رشد

روان‌شناسی رشد

Developmental psychology

شاخه‌ای از روان‌شناسی که به مطالعه تغییرات روانی، شناختی، اجتماعی و هیجانی انسان در طول چرخه حیات می‌پردازد. این حوزه بر فرآیندهای رشد از دوران جنینی تا پیری تمرکز دارد.

نام‌های دیگر: روان‌شناسی رشد، روانشناسی رشد

رشد

روان‌شناسی سالمندی

Geropsychology

روان‌شناسی سالمندی شاخه‌ای تخصصی از روان‌شناسی است که بر مطالعه فرآیندهای روانی، هیجانی و رفتاری در دوران سالمندی تمرکز دارد. این حوزه به بررسی تغییرات شناختی، سازگاری با بازنشستگی، سوگ و مسائل سلامت روان خاص این گروه سنی می‌پردازد. هدف آن ارتقای کیفیت زندگی و درک بهتر تجربیات روان‌شناختی دوران پیری است.

نام‌های دیگر: روان‌شناسی سالمندی

رشد

روان‌شناسی سالمندی

geropsychology

روان‌شناسی سالمندی شاخه‌ای از روان‌شناسی است که به مطالعه تغییرات روان‌شناختی، عاطفی و شناختی در دوران سالمندی می‌پردازد. این حوزه بر درک سازوکارهای سازگاری، پیشگیری از اختلالات روانی شایع در سنین بالا و ارتقای سلامت روان در این گروه سنی تمرکز دارد. متخصصان این رشته به بررسی تعامل عوامل بیولوژیک و روان‌اجتماعی در پیری کمک می‌کنند.

نام‌های دیگر: geropsychology

رشد

روان‌شناسی کودک

child psychology

روان‌شناسی کودک شاخه‌ای از روان‌شناسی است که به مطالعه علمی رفتار، فرآیندهای ذهنی و رشد عاطفی کودکان از دوران نوزادی تا پایان نوجوانی می‌پردازد. این حوزه بر عواملی مانند رشد شناختی، اجتماعی و هیجانی تمرکز دارد تا الگوهای طبیعی و ناهنجاری‌های رفتاری را درک کند. هدف اصلی آن کمک به والدین و مربیان برای حمایت بهتر از نیازهای رشدی کودکان است.

نام‌های دیگر: روان‌شناسی کودک، روانشناسی کودک

رشد

روان‌شناسی کودک

child psychology

شاخه‌ای از روان‌شناسی که به مطالعه علمی رشد روانی، هیجانی، اجتماعی و شناختی کودکان می‌پردازد. این حوزه بر چگونگی تغییرات رفتاری و ذهنی از بدو تولد تا دوران بلوغ تمرکز دارد.

نام‌های دیگر: child psychology

رشد

روان‌شناسی نوجوانی

adolescent psychology

روان‌شناسی نوجوانی شاخه‌ای از روان‌شناسی است که به مطالعهٔ تحولات ذهنی، عاطفی، اجتماعی و جسمانی در دورهٔ نوجوانی می‌پردازد. این دوره به عنوان پلی میان کودکی و بزرگسالی، با تغییرات هویتی و استقلال‌طلبی همراه است. روان‌شناسان در این حوزه بر درک چالش‌های خاص این سن و حمایت از رشد سالم تمرکز دارند.

نام‌های دیگر: روان‌شناسی نوجوانی

رشد

روح و آموزش

Spirit and Education

این مفهوم به نقش ابعاد معنوی و درونی در فرآیند یادگیری و رشد فردی می‌پردازد. تمرکز آن بر پرورش خلاقیت، معنا‌جویی و توسعهٔ هویت در کنار کسب دانش و مهارت‌های شناختی است.

نام‌های دیگر: روح و آموزش

رشد

رویدادهای طول عمر

Life span events

اتفاقات و تغییرات کلیدی که در مراحل مختلف زندگی فرد رخ می‌دهند و بر مسیر رشد او تأثیر می‌گذارند. این رویدادها می‌توانند شامل تغییرات بیولوژیک، تحولات اجتماعی یا گذارهای مرحله‌ای باشند.

نام‌های دیگر: Life span events

رشد

رویکرد بوم‌شناختی-تعاملی

bioecological model

رویکرد بوم‌شناختی-تعاملی نظریه‌ای در روان‌شناسی رشد است که توسعه فردی را حاصل تعامل پیچیده بین عوامل زیستی فرد و لایه‌های مختلف محیط اجتماعی او می‌داند. این مدل بر تأثیر متقابل فرد و محیط در بسترهای زمانی مختلف تأکید دارد. مفاهیم کلیدی آن شامل سیستم‌های نزدیک و دور محیطی است که بر رشد تأثیر می‌گذارند.

نام‌های دیگر: رویکرد بوم‌شناختی-تعاملی

رشد

ریشه

Origin

ریشه در روان‌شناسی به معنای نقطه آغازین یا خاستگاه یک پدیده، رفتار یا ساختار روانی است. این مفهوم در نظریه‌های رشد و شخصیت برای تبیین چرایی شکل‌گیری الگوهای رفتاری و هیجانی در دوران کودکی و نوجوانی کاربرد دارد. بررسی ریشه‌ها به درک عمیق‌تر از عوامل ژنتیکی، محیطی و تجربی مؤثر بر سلامت روان کمک می‌کند.

نام‌های دیگر: منشا

رشد