فکر بنیان

واژه‌نامهٔ یکپارچهٔ روان‌شناسی

اصطلاحات فارسی و انگلیسی، تعریف‌های علمی بازنویسی‌شده و پیوند آثار مرتبط در بانک‌های فکر بنیان. نشانی اصلی واژه‌نامه

۱۸ اصطلاح منتشرشده · صفحهٔ ۱ از ۱

ناتوانی ذهنی

Intellectual disability

ناتوانی ذهنی یک اختلال عصبی-رشدی است که با محدودیت‌های قابل‌توجه در عملکرد شناختی و رفتار سازگاری همراه است. این وضعیت معمولاً قبل از سن ۱۸ سالگی ظاهر می‌شود و بر مهارت‌های مفهومی، عملی و اجتماعی فرد تأثیر می‌گذارد. تشخیص این اختلال نیازمند ارزیابی دقیق سطح هوش و توانایی‌های سازگاری فرد در محیط‌های مختلف است.

نام‌های دیگر: ناتوانی ذهنی

رشد

ناتوانی ذهنی

Intellectual disability

ناتوانی ذهنی (یا عقب‌ماندگی ذهنی) اختلالی در رشد است که با محدودیت‌های قابل‌توجه در عملکرد شناختی و رفتار سازگاری مشخص می‌شود. این شرایط معمولاً پیش از سن ۱۸ سالگی ظاهر شده و بر مهارت‌های روزمره مانند ارتباط، مراقبت از خود و توانایی‌های اجتماعی تأثیر می‌گذارد. تشخیص آن نیازمند سنجش هوش پایین و نقص در سازگاری اجتماعی است.

نام‌های دیگر: Intellectual disability، intellectual disability

رشد

ناتوانی رشدی

Developmental disability

ناتوانی رشدی به گروهی از اختلالات مزمن است که معمولاً در دوران کودکی یا نوجوانی ظاهر می‌شوند و بر توانایی فرد در عملکرد طبیعی و روزمره تأثیر می‌گذارند. این وضعیت اغلب شامل تأخیر یا نقص در رشد شناختی، زبانی، حرکتی یا اجتماعی است. ناتوانی‌های رشدی می‌توانند ناشی از عوامل ژنتیکی، محیطی یا ترکیبی از هر دو باشند و نیازمند حمایت‌های ویژه برای بهبود کیفیت زندگی فرد هستند.

نام‌های دیگر: ناتوانی رشدی

رشد

نارساخوانی

Dyslexia

نارساخوانی یک اختلال یادگیری عصبی-رشدی است که عمدتاً بر توانایی خواندن، دیکته‌نویسی و گاهی نوشتن تأثیر می‌گذارد. این اختلال ناشی از تفاوت در نحوه پردازش زبان در مغز است و ربطی به هوش کلی یا تلاش فرد ندارد. افراد مبتلا ممکن است در تشخیص آواها، روان‌خوانی و درک مطلب متنی با چالش مواجه شوند، اما با مداخله مناسب می‌توانند پیشرفت کنند.

نام‌های دیگر: dyslexia، Dyslexia

رشد

ناملایمات دوران کودکی

Childhood adversity

تجربیات دشوار، آسیب‌زا یا تنش‌زای محیطی که در دوران کودکی فرد با آن‌ها مواجه می‌شود. این ناملایمات می‌تواند شامل سوءرفتار، فقدان مراقبت یا شرایط سخت اجتماعی و اقتصادی باشد.

نام‌های دیگر: ناملایمات دوران کودکی

رشد

نظام مدرسه‌ای

School system

ساختار سازمان‌یافته‌ای که شامل قوانین، برنامه‌های درسی و محیط‌های آموزشی برای رشد تحصیلی و اجتماعی کودکان و نوجوانان است. این نظام نقش مهمی در فرآیندهای رشد و تکامل شناختی و اجتماعی افراد ایفا می‌کند.

نام‌های دیگر: School system

رشد

نظریه تکامل

Evolutionary theory

چارچوبی علمی که بیانگر تغییرات تدریجی و انطباقی در ویژگی‌های موجودات زنده در طول نسل‌هاست. در روان‌شناسی، این نظریه به بررسی ریشه‌های زیستی و تکاملی رفتارهای انسانی می‌پردازد.

نام‌های دیگر: نظریه تکامل

رشد

نظریه دلبستگی

Attachment theory

نظریه‌ای در روان‌شناسی رشد که بر اهمیت پیوندهای عاطفی اولیه میان نوزاد و مراقب تمرکز دارد. این نظریه تبیین می‌کند که چگونه کیفیت این پیوندها بر امنیت روانی و سبک روابط فرد در بزرگسالی تأثیر می‌گذارد.

نام‌های دیگر: نظریه دلبستگی

رشد

نظریهٔ دلبستگی

Attachment theory

یک نظریهٔ بنیادین در روان‌شناسی رشد است که بر اهمیت پیوندهای عاطفی میان نوزاد و مراقب اصلی تمرکز دارد. این نظریه تبیین می‌کند که چگونه الگوهای اولیهٔ دلبستگی بر شکل‌گیری مدل‌های ذهنی و کیفیت روابط اجتماعی در طول زندگی تأثیر می‌گذارند.

نام‌های دیگر: Attachment theory، attachment theory

رشد

نظریه زیستی دلبستگی

Biological theory of attachment

رویکردی که پیوندهای عاطفی میان مراقب و کودک را بر پایه مکانیسم‌های تکاملی و بیولوژیک تبیین می‌کند. این نظریه بر نقش سیستم‌های عصبی و هورمونی در شکل‌گیری امنیت عاطفی تأکید دارد.

نام‌های دیگر: نظریه زیستی دلبستگی

رشد

نظریه‌های دلبستگی

Attachment Theories

مجموعه‌ای از نظریات روان‌شناختی هستند که به بررسی ماهیت پیوند عاطفی میان نوزاد و مراقب اصلی می‌پردازند. این نظریه‌ها تأثیر الگوهای اولیه دلبستگی را بر شکل‌گیری امنیت عاطفی و کیفیت روابط اجتماعی در دوران بزرگسالی تبیین می‌کنند.

نام‌های دیگر: نظریه‌های دلبستگی

رشد

نقص‌های رشدی

Developmental disabilities

نقص‌های رشدی گروهی از شرایط ناتوانی‌زا هستند که در دوران رشد ظاهر می‌شوند و بر عملکرد شناختی، رفتاری و اجتماعی فرد تأثیر می‌گذارند. این شرایط معمولاً مادام‌العمر بوده و نیاز به حمایت‌های مستمر در زمینه‌های مختلف زندگی دارند. علل آن‌ها می‌تواند ژنتیکی، محیطی یا ناشناخته باشد.

نام‌های دیگر: developmental disabilities

رشد

نوجوانان

adolescents

نوجوانان گروهی از افراد را شامل می‌شوند که در مرحله گذار از کودکی به بزرگسالی قرار دارند و معمولاً بین سنین ۱۰ تا ۱۹ سالگی را تجربه می‌کنند. این دوره با تغییرات سریع جسمانی، شناختی و عاطفی همراه است و فرد در آن به دنبال هویت‌یابی و استقلال‌طلبی می‌باشد. نوجوانی مرحله‌ای حیاتی برای شکل‌گیری شخصیت و توسعه مهارت‌های اجتماعی است.

نام‌های دیگر: نوجوانان، adolescents

رشد

نوجوانی

Adolescence

نوجوانی دوره‌ای از رشد و تکامل انسانی است که میان کودکی و بزرگسالی قرار دارد و با تغییرات سریع جسمی، شناختی و اجتماعی همراه است. در این مرحله، فرد هویت مستقل‌تری کسب می‌کند و روابط همسالان نقش پررنگ‌تری در زندگی او ایفا می‌کنند. این دوره اغلب با جست‌وجوی استقلال و آزمایش مرزهای جدید شناختی مشخص می‌شود.

نام‌های دیگر: نوجوانی

رشد

نوجوانی

adolescence

نوجوانی دوره گذار از کودکی به بزرگسالی است که با تغییرات سریع جسمانی، شناختی و اجتماعی همراه است. این مرحله معمولاً با بلوغ جنسی، شکل‌گیری هویت مستقل و استقلال‌طلبی از والدین مشخص می‌شود. نوجوانی فرصتی برای کشف توانایی‌ها و نقش‌های اجتماعی جدید در بستر فرهنگ و جامعه فراهم می‌آورد.

نام‌های دیگر: adolescence، Adolescence

رشد

نوزاد تازه‌متولدشده

Newborn

نوزاد تازه‌متولدشده به نوزادی گفته می‌شود که در هفته‌های اولیه پس از تولد قرار دارد. این دوره برای بررسی رشد فیزیکی، عصبی و رفتاری نوزاد اهمیت ویژه‌ای دارد. در روان‌شناسی رشد، این مرحله به عنوان آغاز فرآیندهای سازگاری با محیط خارج از رحم مادر و شکل‌گیری پیوندهای اولیه عاطفی شناخته می‌شود.

نام‌های دیگر: نوزاد تازه‌متولدشده

رشد

نوزاد نارس

Premature infant

نوزادی که پیش از اتمام هفته سی و هفم بارداری متولد می‌شود. این نوزادان به دلیل تکامل نیافتن کامل اندام‌های حیاتی، نیازمند مراقبت‌های ویژه پزشکی هستند. ریسک عوارض سلامتی در این گروه نسبت به نوزادان سررسید بیشتر است. رشد فیزیکی و عصبی آن‌ها معمولاً با تأخیر نسبت به هم‌سن‌وسالان خود دنبال می‌شود.

نام‌های دیگر: نوزاد نارس

رشد

نوزادان نارس

Premature infants

گروهی از نوزادان که پیش از هفته سی و هفم چرخه بارداری به دنیا می‌آیند. سیستم ایمنی و تنفسی آن‌ها اغلب ناقص بوده و حساسیت بیشتری به عفونت‌ها دارند. مراقبت‌های تخصصی نوزادان به‌شدت در بهبود پیامدهای بلندمدت آن‌ها نقش دارد. الگوهای رشد و تکامل در این گروه نیازمند پایش دقیق و مداوم است.

نام‌های دیگر: نوزادان نارس

رشد