فکر بنیان

واژه‌نامهٔ یکپارچهٔ روان‌شناسی

اصطلاحات فارسی و انگلیسی، تعریف‌های علمی بازنویسی‌شده و پیوند آثار مرتبط در بانک‌های فکر بنیان. نشانی اصلی واژه‌نامه

۳۲ اصطلاح منتشرشده · صفحهٔ ۱ از ۱

احساس

Feeling

احساس تجربهٔ ذهنی و آگاهانه‌ای است که معمولاً از ارزیابی شخصی یک هیجان یا محرک ناشی می‌شود. برخلاف هیجان که واکنش‌های فیزیولوژیک سریع‌تر و ناخودآگاه‌تری را شامل می‌شود، احساسات اغلب پیچیده‌تر و طولانی‌تر هستند. این مفهوم در نظریه‌های عاطفی، نقش کلیدی در قضاوت‌ها و تصمیم‌گیری‌های انسانی ایفا می‌کند.

نام‌های دیگر: Feeling

هیجان و خلق

احساس

affect

احساس به تجربه‌های هیجانی کلی و غیراختصاصی اشاره دارد که شامل طیف وسیعی از حالات خلقی و احساسات آنی می‌شود. این مفهوم به عنوان مولفه‌ای از تجربه‌ی هیجانی، ارزش مثبت یا منفی یک رویداد را در لحظه نشان می‌دهد. احساسات می‌توانند کوتاه‌مدت باشند و لزوماً با محرک‌های خاص یا الگوهای رفتاری مشخص همراه نیستند.

نام‌های دیگر: affect

هیجان و خلق

احساس افسردگی

feeling of depression

حالت هیجانی که با کاهش انرژی، بی‌میلی به فعالیت‌های معمول و تجربهٔ غم و ناامیدی همراه است. این احساس می‌تواند به صورت گذرا یا به عنوان بخشی از یک وضعیت پایدار تجربه شود.

نام‌های دیگر: احساس افسردگی

هیجان و خلق

احساس خودآگاه

self-conscious emotion

احساسات خودآگاه به دسته‌ای از هیجانات پیچیده اطلاق می‌شود که نیازمند خودآگاهی و ارزیابی عملکرد فرد در برابر استانداردهای درونی یا اجتماعی دارد. این احساسات شامل شرم، غرور، گناه و خجالت هستند و با ارزیابی خود مرتبط‌اند. شکل‌گیری این هیجانات با رشد شناختی و اجتماعی کودک و درک خود مرتبط است.

نام‌های دیگر: self-conscious emotion

هیجان و خلق

احساس گناه

Guilt

احساس گناه یک هیجان منفی و درونی است که زمانی پدید می‌آید که فرد معتقد است به ارزش‌های اخلاقی خود یا حقوق دیگران آسیب زده است. این احساس معمولاً با پشیمانی، خودسرزنش و تمایل به جبران همراه است. اگرچه گناه می‌تواند محرکی برای رفتارهای جبرانی و رشد اخلاقی باشد، اما شدت بیش از حد آن می‌تواند منجر به رنج روان‌شناختی و اختلالات خلقی شود.

نام‌های دیگر: احساس گناه

هیجان و خلق

احساسات

Feelings

احساسات به تجربه‌ی آگاهانه و شخصی هیجان‌ها اطلاق می‌شود که در قشر مغز (نئوکورتکس) پردازش می‌شوند. برخلاف هیجان که واکنشی سریع و ناخودآگاه است، احساسات پیچیده‌تر بوده و با قضاوت و تفسیر شناختی همراه‌اند. این تجربه‌های درونی نقش مهمی در تصمیم‌گیری و ارزیابی محیط ایفا می‌کنند.

نام‌های دیگر: احساسات

هیجان و خلق

احساس‌های منفی

negative affects

تجربیات ذهنی ناخوشایندی که فرد در پاسخ به محرک‌های محیطی یا درونی تجربه می‌کند. این احساس‌ها بر وضعیت خلقی و نگرش فرد نسبت به خود و جهان تأثیر می‌گذارند.

نام‌های دیگر: احساس‌های منفی

هیجان و خلق

اختلال افسردگی اساسی

Major Depressive Disorder

یک اختلال خلقی جدی است که با وجود حالت غمگین، بی‌انگیزگی و کاهش علایق در بخش‌های مختلف زندگی مشخص می‌شود. این وضعیت می‌تواند بر احساسات، تفکر و عملکرد جسمانی فرد تأثیر گذاشته و با علائم همچون اختلال در خواب و اشتها همراه باشد.

نام‌های دیگر: اختلال افسردگی اساسی

هیجان و خلق

اختلال افسردگی اساسی

Major depressive disorder

اختلال افسردگی اساسی یک اختلال خلقی جدی است که با وجود دوره‌های طولانی از خلق افسرده، بی‌انگیزگی و از دست دادن لذت از فعالیت‌های روزمره مشخص می‌شود. این وضعیت می‌تواند بر عملکرد جسمی، فکری و اجتماعی فرد تأثیرات عمیقی بگذارد.

نام‌های دیگر: Major depressive disorder، major depressive disorder، Major Depressive Disorder

هیجان و خلق

اختلال دوقطبی

bipolar disorder

اختلالی روحی است که با نوسانات شدید خلقی مشخص می‌شود که شامل دوره‌های شیدایی یا نیمه‌شیدایی و دوره‌های افسردگی عمیق است. این نوسانات می‌تواند بر انرژی، فعالیت‌های روزمره، تمرکز و توانایی فرد در انجام وظایف عادی تأثیر بگذارد. تشخیص دقیق این اختلال نیازمند ارزیابی بالینی جامع برای تمایز آن از سایر اختلالات خلقی است.

نام‌های دیگر: اختلال دوقطبی

هیجان و خلق

اختلال دوقطبی

Bipolar Disorder

اختلال دوقطبی یک اختلال خلقی است که با نوسانات شدید و متناوب در سطح انرژی، فعالیت و خلق‌وخو مشخص می‌شود. این نوسانات شامل دوره‌های شیدایی یا هیپومانیا و دوره‌های افسردگی اساسی است که بر عملکرد روزمره فرد تأثیر می‌گذارد. تشخیص دقیق این اختلال نیازمند ارزیبال بالینی برای تمایز آن از نوسانات خلقی طبیعی یا سایر اختلالات است.

نام‌های دیگر: افسردگی دوقطبی

هیجان و خلق

اختلال دوقطبی

bipolar disorder

اختلال دوقطبی نوعی اختلال خلقی است که با نوسانات شدید خلقی بین دوره‌های شیدایی یا نیمه‌شیدایی و دوره‌های افسردگی اساسی مشخص می‌شود. این نوسانات می‌تواند بر انرژی، فعالیت، خواب، قضاوت و عملکرد روزانه فرد تأثیر عمیقی بگذارد و نیاز به مدیریت درمانی طولانی‌مدت دارد.

نام‌های دیگر: bipolar disorder، Bipolar disorder، Bipolar Disorder

هیجان و خلق

اختلال دوقطبی نوع یک

Bipolar I disorder

نوعی اختلال خلقی که با تجربه دوره‌های مانیای شدید مشخص می‌شود و ممکن است با دوره‌های افسردگی نیز همراه باشد. در این اختلال، نوسانات خلقی به قدری شدید است که عملکرد روزانه فرد را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

نام‌های دیگر: Bipolar I disorder

هیجان و خلق

اختلال علائم جسمانی

Somatic Symptom Disorder

این اختلال با وجود یک یا چند علامت جسمانی آزاردهنده مشخص می‌شود که باعث پریشانی زیاد یا اختلال در زندگی روزمره می‌گردد. فرد پاسخ‌های فکری، هیجانی یا رفتاری ناسازگاری نسبت به این علائم نشان می‌دهد، مانند نگرانی مداوم یا صرف زمان زیاد برای نگرانی درباره سلامت. تمرکز بر رنج ناشی از علائم است، نه علت پزشکی آن.

نام‌های دیگر: اختلال نشانه‌های جسمانی

هیجان و خلق

اختلال علائم جسمانی و مرتبط

Somatic Symptom and Related Disorders

این دسته شامل شرایطی است که در آن‌ها علائم جسمانی برجسته و پررنج وجود دارد و باعث پریشانی یا اختلال در عملکرد فرد می‌شود. ویژگی اصلی، تمرکز بیش‌ازحد بر نگرانی‌های مربوط به علائم جسمی است، نه لزوماً شدت خود علائم. این اختلالات می‌توانند با اضطراب، افسردگی یا رفتارهای سلامت‌محور افراطی همراه باشند.

نام‌های دیگر: اختلال نشانه‌های جسمانی و مرتبط

هیجان و خلق

اختلالات افسردگی

Depressive Disorders

گروهی از شرایط روانی که با ویژگی‌هایی نظیر خلق پایین، بی‌انگیزگی و کاهش فعالیت مشخص می‌شوند. این اختلالات بر احساسات، افکار و توانایی انجام فعالیت‌های روزمره تأثیر می‌گذارند.

نام‌های دیگر: اختلالات افسردگی

هیجان و خلق

اختلالات خلقی

Mood disorders

گروهی از بیماری‌های روانی که ویژگی اصلی آن‌ها تغییرات شدید و مداوم در وضعیت عاطفی و هیجانی فرد است. این اختلالات بر توانایی فرد در مدیریت احساسات و عملکرد روزمره تأثیر می‌گذارند.

نام‌های دیگر: اختلالات خلقی

هیجان و خلق

اختلالات دوقطبی

bipolar disorders

نوعی اختلال خلقی است که با نوسانات شدید در سطح انرژی، فعالیت و هیجان مشخص می‌شود. این نوسانات شامل دوره‌های ماتی (مانیا) و دوره‌های افسردگی است که بر عملکرد فرد تأثیر می‌گذارد.

نام‌های دیگر: اختلالات دوقطبی

هیجان و خلق

اختلالات دوقطبی و اختلالات مرتبط

Bipolar and related disorders

گروهی از اختلالات خلقی که با تغییرات متناوب در سطح انرژی، فعالیت و توانایی انجام روزمره‌ها مشخص می‌شوند. این تغییرات می‌تواند شامل دوره‌های مفرط (شیدایی یا نیمه‌شیدایی) و دوره‌های افسردگی باشد.

نام‌های دیگر: اختلالات دوقطبی و اختلالات مرتبط

هیجان و خلق

ارزش هیجانی

valence

در روان‌شناسی، به ویژگی کیفی یک محرک یا هیجان اشاره دارد که تعیین می‌کند آن تجربه از نظر فردی مطلوب (مثبت) یا نامطلوب (منفی) است. این مفهوم نشان‌دهنده جهت‌گیری هیجانی فرد نسبت به یک پدیده است.

نام‌های دیگر: valence

هیجان و خلق

اشتیاق

Enthusiasm

حالت هیجانی مثبت شامل شور و شوق و علاقه شدید نسبت به یک فعالیت، موضوع یا هدف خاص. این ویژگی می‌تواند بر سطح انگیزش و تعامل فرد با محیط تأثیرگذار باشد.

نام‌های دیگر: Enthusiasm، enthusiasm

هیجان و خلق

اضطراب و خلق

Anxiety and mood

حوزه‌ای در روان‌شناسی که به بررسی حالات هیجانی مرتبط با ترس، نگرانی و نوسانات خلقی می‌پردازد. این مفاهیم بر نحوه تجربه و تنظیم هیجانات در پاسخ به محرک‌های محیطی و درونی تمرکز دارند.

نام‌های دیگر: اضطراب و خلق

هیجان و خلق

افسردگی

depression

افسردگی یک اختلال خلقی است که با خلق افسرده، از دست دادن علاقه یا لذت در فعالیت‌ها و کاهش شدید انرژی به مدت طولانی مشخص می‌شود. این وضعیت فراتر از غم موقتی است و بر تفکر، رفتار و سلامت جسمانی فرد تأثیر منفی می‌گذارد. علائم دیگر ممکن شامل تغییرات خواب، اشتها و احساس بی‌ارزشی باشد.

نام‌های دیگر: افسردگی، depression

هیجان و خلق

افسردگی اساسی

Major Depression

یک اختلال خلقی شدید که با احساس مداوم غم، بی‌علاقگی به فعالیت‌ها و کاهش انرژی مشخص می‌شود. این وضعیت می‌تواند بر عملکرد جسمی، ذهنی و اجتماعی فرد تأثیرات عمیقی بگذارد.

نام‌های دیگر: افسردگی اساسی

هیجان و خلق

افسردگی اساسی و بی‌لذتی

Major Depression and Anhedonia

ترکیبی از علائم افسردگی شدید و فقدان لذت که بر جنبه‌های شناختی و هیجانی فرد اثر می‌گذارد. این وضعیت شامل کاهش شدید انرژی و تغییر در الگوهای خواب و اشتها است.

نام‌های دیگر: افسردگی اساسی و بی‌لذتی

هیجان و خلق

افسردگی پس از زایمان

Postpartum Depression

اختلال خلقی که پس از زایمان ظاهر می‌شود و با علائمی مانند غم پایدار، بی‌انگیزگی، خستگی شدید و دشواری در مراقبت از نوزاد مشخص می‌گردد. این وضعیت فراتر از «افسردگی شایعی» است و نیازمند توجه و مداخله تخصصی روان‌شناختی است.

نام‌های دیگر: افسردگی پس از زایمان

هیجان و خلق

افسردگی پس از زایمان

Postpartum depression

اختلال افسردگی اساسی است که پس از زایمان ظاهر می‌شود و با علائمی چون غم پایدار، بی‌انگیزگی، اختلال خواب و تغییرات اشتها همراه است. این وضعیت فراتر از «افسردگی مادرانه» موقتی است و می‌تواند بر توانایی مراقبت از نوزاد و عملکرد روزانه مادر تأثیر بگذارد. تشخیص و مداخله به‌موقع برای بهبود کیفیت زندگی مادر و کودک ضروری است.

نام‌های دیگر: افسردگی بارداری

هیجان و خلق

افسردگی در سالمندی

Late-life Depression

اختلال خلقی شایع در افراد مسن است که با علائمی چون غم پایدار، بی‌انگیزگی، اختلالات خواب و کاهش اشتها همراه است. برخلاف تصور رایج، این حالت بخشی طبیعی از پیری نیست و نیاز به تشخیص و مداخله تخصصی دارد. عواملی مانند انزوا، بیماری‌های مزمن و سوگ می‌توانند در بروز آن نقش داشته باشند.

نام‌های دیگر: افسردگی در سالمندی

هیجان و خلق

افسردگی مزمن

chronic depression

حالتی پایدار و طولانی‌مدت از خلق افسرده که برای مدت زمان بسیار طولانی با فرد همراه است. این وضعیت بر عملکرد روزانه و کیفیت زندگی تأثیر گذاشته و با دوره‌های کوتاه‌مدت افسردگی معمولی متفاوت است.

نام‌های دیگر: افسردگی مزمن

هیجان و خلق

افسردگی مزمن

chronic depression

افسردگی مزمن به وضعیتی افسردگی اشاره دارد که علائم آن برای مدت طولانی، معمولاً بیش از دو سال، ادامه می‌یابد. این نوع افسردگی می‌تواند خفیف تا شدید باشد و اغلب با ناتوانی‌های عملکردی و کاهش کیفیت زندگی همراه است. تشخیص و درمان آن نیازمند توجه ویژه به تداوم علائم و الگوهای فکری منفی است.

نام‌های دیگر: chronic depression

هیجان و خلق

انگیختگی فیزیولوژیک

Physiological arousal

وضعیت آمادگی بدن در پاسخ به محرک‌های محیطی یا درونی است که با تغییر در فعالیت سیستم عصان خودگردان همراه است. این حالت شامل افزایش ضربان قلب، تغییر در تنفس و فعالیت غدد درون‌ریز برای پاسخ به هیجان یا استرس می‌شود.

نام‌های دیگر: انگیختگی فیزیولوژیک

هیجان و خلق

انگیزش و هیجان

motivation and affect

این مفهوم به بررسی تعامل پیچیده میان فرآیندهای انگیزشی و حالت‌های هیجانی در رفتار انسان می‌پردازد. انگیزش به عنوان نیروی محرکه جهت‌دهی به رفتار و هیجان به عنوان بازخورد ارزشمند برای ارزیابی موقعیت‌ها عمل می‌کند. درک این دوگانگی برای تحلیل تصمیم‌گیری، یادگیری و عملکرد انسانی در بافت‌های مختلف ضروری است.

نام‌های دیگر: motivation and affect

هیجان و خلق