فکر بنیان

واژه‌نامهٔ یکپارچهٔ روان‌شناسی

اصطلاحات فارسی و انگلیسی، تعریف‌های علمی بازنویسی‌شده و پیوند آثار مرتبط در بانک‌های فکر بنیان. نشانی اصلی واژه‌نامه

۱۹ اصطلاح منتشرشده · صفحهٔ ۱ از ۱

ناپایداری

Instability

وضعیت عدم ثبات در ویژگی‌ها، هیجان‌ها یا ساختارهای روانی که منجر به تغییرات ناگهانی و غیرقابل پیش‌بینی می‌شود. این ویژگی می‌تواند در حوزه‌های مختلف از تنظیم هیجانی تا روابط بین‌فردی مشاهده شود.

نام‌های دیگر: Instability

سایر

ناخالصی (کانی)

Inclusion (mineral)

ماده یا ویژگی‌ای که در ساختار یک کانی یافت می‌شود و از مواد دیگر متمایز است. این اصطلاح مربوط به علوم زمین است و در روان‌شناسی کاربردی ندارد.

نام‌های دیگر: Inclusion (mineral)

سایر

نام‌گذاری تشخیصی تاریخی

Historical diagnostic labeling

استفاده از برچسب‌ها و اصطلاحات خاص برای توصیف اختلالات روانی در دوره‌های مختلف تاریخ پزشکی. این نام‌گذاری‌ها نشان‌دهنده سیر تحول درک انسان از سلامت روان و تغییر معیارهای طبقه‌بندی اختلالات در طول زمان است.

نام‌های دیگر: نام‌گذاری تشخیصی تاریخی

سایر

نژادپرستی

Racism

یک نظام از باورها، نگرش‌ها و رفتارهای سیستماتیک است که بر پایه پیش‌فرض‌های برتری یا حقارت گروه‌های انسانی بر اساس ویژگی‌های نژادی بنا شده است. این پدیده می‌تواند در سطوح فردی، اجتماعی و ساختاری نمود پیدا کند و بر سلامت روان و عدالت اجتماعی تأثیرگذار باشد.

نام‌های دیگر: نژادپرستی

سایر

نشانه‌های منفی

negative symptoms

مجموعه‌ای از ویژگی‌های رفتاری و هیجانی که نشان‌دهنده کاهش یا از دست رفتن عملکردهای طبیعی در فرد است. این نشانه‌ها معمولاً شامل کاهش هیجان، بی‌انگیزگی و کاهش فعالیت اجتماعی در طیف روان‌پریشی می‌شود.

نام‌های دیگر: نشانه‌های منفی

سایر

نصب نرم‌افزار

Software deployment

نصب نرم‌افزار فرآیندی است که طی آن یک برنامه کامپیوتری برای استفاده در محیط عملیاتی آماده، توزیع و راه‌اندازی می‌شود. این مرحله شامل کپی‌برداری فایل‌ها، پیکربندی تنظیمات و یکپارچه‌سازی با سیستم‌های موجود است. اگرچه این اصطلاحی فنی است، اما در روان‌شناسی مهندسی انسانی به بررسی تعامل کاربر با فرآیندهای پیچیده فناوری و تأثیر آن بر بار شناختی می‌پردازد.

نام‌های دیگر: Software deployment

سایر

نظامی

military

در بافت روان‌شناسی، صفت نظامی به زمینه‌های مرتبط با نیروهای مسلح، آموزش‌های رزمی و سلامت روان پرسنل نظامی اشاره دارد. این حوزه شامل بررسی استرس‌های خاص خدمت، سازگاری با سلسله‌مراتب سخت‌گیرانه و بازگشت به زندگی مدنی است. مداخلات روان‌شناختی در این بخش بر تاب‌آوری و عملکرد گروهی تمرکز دارند.

نام‌های دیگر: military

سایر

نظریه انتقادی

Critical theory

رویکردی در علوم اجتماعی و روان‌شناسی که با هدف تحلیل و نقد ساختارهای قدرت و بازتولید نابرابری‌ها شکل گرفته است. این نظریه به دنبال آگاهی‌بخشی به افراد برای رهایی از سلطه‌های اجتماعی و فرهنگی است.

نام‌های دیگر: Critical theory

سایر

نظریه روان‌شناختی

Psychological Theory

به مجموعه‌ای از مفاهیم، اصول و گزاره‌های سازمان‌یافته گفته می‌شود که برای تبیین، پیش‌بینی و درک پدیده‌های روان‌شناختی تدوین شده است. این نظریه‌ها به ایجاد چارچوبی علمی برای تفسیر رفتار و فرآیندهای ذهنی کمک می‌کنند.

نام‌های دیگر: Psychological Theory

سایر

نظریه فمینیستی

Feminist theory

چارچوبی نظری که به تحلیل ساختارهای قدرت، نابرابری‌های جنسیتی و نقش‌های اجتماعی می‌پردازد. این نظریه با هدف درک و بررسی چگونگی شکل‌گیری تبعیض و بازنمایی زنان و گروه‌های حاشیه‌ای در روان‌شناسی و جامعه تدوین شده است.

نام‌های دیگر: نظریه فمینیستی

سایر

نظریه‌های درمان

therapeutic theories

نظریه‌های درمان چارچوب‌های مفهومی و علمی هستند که فرآیند تغییر روان‌شناختی را تبیین کرده و راهنمایی برای مداخلات درمانی ارائه می‌دهند. این نظریه‌ها بر اساس مدل‌های مختلف روان‌شناسی مانند روان‌کاوی، شناختی-رفتاری یا انسان‌گرا شکل گرفته‌اند. انتخاب رویکرد درمانی معمولاً بر اساس نیازهای مراجع و مبانی نظری درمانگر صورت می‌گیرد.

نام‌های دیگر: نظریه‌های درمان

سایر

نقد اخلاق

Critique of Morality

رویکردی تحلیلی که به بررسی ریشه‌های روان‌شناختی و اجتماعی ارزش‌ها و هنجارهای اخلاقی می‌پردازد. این مفهوم در روان‌شناسی به دنبال درک انگیزه‌ها و نیروهای زیربنایی است که باعث شکل‌گیری قواعد رفتاری در افراد و جوامع می‌شوند.

نام‌های دیگر: نقد اخلاق

سایر

نقد سرمایه‌داری

Critique of capitalism

مجموعه‌ای از تحلیل‌های انتقادی است که ساختارهای اقتصادی و اجتماعی سرمایه‌داری را از منافع قدرت و نابرابری بررسی می‌کند. در روان‌شناسی، این مفهوم به بررسی تأثیرات روان‌شناختی استثمار، بیگانگی و فشارهای ساختاری ناشی از این نظام بر سلامت روان و هویت فردی می‌پردازد.

نام‌های دیگر: نقد سرمایه‌داری

سایر

نقد فیلم

Film Criticism

تحلیل و بررسی ساختاری، محتوایی و هنری آثار سینمایی با هدف درک عمیق‌تر پیام‌ها و تکنیک‌های به‌کاررفته. این فعالیت شامل ارزیابی جنبه‌های زیبایی‌شناختی و تأثیرات روانی اثر بر مخاطب است.

نام‌های دیگر: نقد فیلم

سایر

نکسوس (استاندارد)

Nexus (standard)

در مهندسی نرم‌افزار و علوم رایانه، نکسوس به معنای نقطه اتصال یا پیوند بین اجزای مختلف یک سیستم است. این اصطلاح معمولاً برای توصیف رابط بین هسته سیستم و ماژول‌های جانبی به کار می‌رود. در روان‌شناسی کاربرد مستقیم و استانداردی ندارد و احتمالاً اشاره به یک مفهوم تخصصی یا اشتباه دارد.

نام‌های دیگر: Nexus (standard)

سایر

نمای کلی بالینی

Clinical profiles

الگوی مشخصی از علائم، ویژگی‌ها و نشانه‌های روان‌شناختی یا جسمانی است که در یک فرد یا گروه مشاهده می‌شود. این پروفایل‌ها به درک ساختار پیچیده وضعیت سلامت فرد کمک می‌کنند.

نام‌های دیگر: Clinical profiles

سایر

نویز (ویدئو)

Noise (video)

اختلالات بصری یا ناخالصی‌های تصویری که در سیگنال‌های ویدئویی مشاهده می‌شوند و کیفیت تصویر را کاهش می‌دهند. این نویز می‌تواند ناشی از عوامل فنی یا تداخلات در فرآیند انتقال سیگنال باشد.

نام‌های دیگر: Noise (video)

سایر

نیچه

Nietzsche

نام خانوادگی فیلسوف آلمانی که با نقد بنیادین ارزش‌های اخلاقی و بررسی روان‌شناختی پدیده‌های اجتماعی، بر جریان‌های فکری مختلف تأثیر گذاشت. آثار او به بررسی ریشه‌های روانی رفتار و باورهای انسان می‌پردازد.

نام‌های دیگر: نیچه

سایر

نیکولو ماکیاولی

Niccolò Machiavelli

نیکولو ماکیاولی فیلسوف و دیپلمات ایتالیایی قرن پانزدهم و شانزدهم میلادی است که به‌عنوان پدر علم سیاست مدرن شناخته می‌شود. دیدگاه‌های او دربارهٔ طبیعت انسان و ماهیت قدرت، تأثیر عمیقی بر روان‌شناسی سیاسی و درک رفتارهای اجتماعی گذاشته است. اگرچه او روان‌شناس نبود، اما تحلیل‌های او از انگیزه‌های انسانی زمینه‌ساز مباحثات بعدی در حوزهٔ اخلاق کاربردی شد.

نام‌های دیگر: نیکولو ماکیاولی

سایر