فکر بنیان

واژه‌نامهٔ یکپارچهٔ روان‌شناسی

اصطلاحات فارسی و انگلیسی، تعریف‌های علمی بازنویسی‌شده و پیوند آثار مرتبط در بانک‌های فکر بنیان. نشانی اصلی واژه‌نامه

۱۹ اصطلاح منتشرشده · صفحهٔ ۱ از ۱

خجالت‌کشی

Shyness

خجالت‌کشی یک ویژگی شخصیتی یا وضعیت عاطفی است که با احساس ناراحتی، خجالت یا نگرانی شدید در موقعیت‌های اجتماعی همراه است. افراد خجالتی معمولاً از قضاوت منفی دیگران می‌ترسند و در برقراری ارتباط چشمی یا شروع گفتگو دچار تردید می‌شوند. این حالت می‌تواند از یک تمایل ملایم تا اختلالی شدید به نام اضطراب اجتماعی متغیر باشد.

نام‌های دیگر: Shyness، shyness

شخصیت

خودآگاهی

self-awareness

خودآگاهی به توانایی فرد برای مشاهده، درک و ارزیابی دقیق افکار، احساسات، انگیزه‌ها و رفتارهای خود اطلاق می‌شود. این سازه شامل آگاهی از نقاط قوت، ضعف و تأثیر متقابل فرد بر محیط پیرامون است. خودآگاهی بالا معمولاً با تنظیم هیجانی بهتر و تصمیم‌گیری‌های سازگارانه‌تر همراه است. این مفهوم پایه‌ای در رشد فردی و روان‌درمانی محسوب می‌شود.

نام‌های دیگر: self-awareness

شخصیت

خودآگاهی هیجانی

Emotional Self-awareness

توانایی شناسایی و درک دقیق حالات هیجانی خود در لحظه وقوع. این ویژگی به فرد کمک می‌کند تا رابطه میان احساسات، افکار و واکنش‌های رفتاری خود را تشخیص دهد.

نام‌های دیگر: خودآگاهی هیجانی

شخصیت

خودانتقادگری

Self-criticism

تمایل فرد به ارزیابی منفی، قضاوت سختگیرانه و سرزنش کردن خویشتن در مواجهه با خطاها یا نقص‌ها است. این ویژگی می‌تواند بر عزت‌نفس و سلامت روان تأثیرگذار باشد و اغلب با استانداردهای بسیار بالا همراه است.

نام‌های دیگر: خودانتقادگری

شخصیت

خودپنداره

Self-concept

مجموعه‌ای از باورها، نگرش‌ها و تصورات فرد درباره خود، شامل ویژگی‌های شخصیتی، توانمندی‌ها و نقش‌های اجتماعی است. این مفهوم زیربنای ارزیابی فرد از ارزش و جایگاه خویش در جهان محسوب می‌شود.

نام‌های دیگر: خودپنداره

شخصیت

خودتعیین‌گری

Self-Determination

خودتعیین‌گری به نیاز اساسی انسان برای احساس مالکیت بر رفتارها و انتخاب‌های خود اشاره دارد. بر اساس نظریه خودتعیین‌گری، ارضای این نیاز همراه با نیازهای شایستگی و پیوستگی، منجر به انگیزش درونی و بهزیستی روان‌شناختی می‌شود. در این حالت، فرد احساس می‌کند که عامل اصلی اعمال و نتایج زندگی‌اش است.

نام‌های دیگر: خودتعیین‌گری

شخصیت

خودتعیین‌گری

self-determination

خودتعیین‌گری تمایل ذاتی افراد برای سازماندهی رفتار خود بر اساس نیازهای روان‌شناختی درونی است. این مفهوم بر سه نیاز اساسی خودمختاری، شایستگی و ارتباط تأکید دارد. وقتی این نیازها برآورده شوند، فرد انگیزه درونی بالاتری برای یادگیری و رشد خواهد داشت.

نام‌های دیگر: self-determination

شخصیت

خودشکوفایی

Self-actualization

خودشکوفایی فرآیند تحقق کامل پتانسیل‌ها و استعدادهای ذاتی فرد است. این مفهوم در روان‌شناسی انسان‌گرا، به‌ویژه در نظریه آبراهام مزلو، به عنوان اوج سلسله‌مراتب نیازها تعریف می‌شود. فرد خودشکوفا به استقلال، خلاقیت و پذیرش واقعیت‌ها دست یافته و معنای زندگی را درونی می‌یابد.

نام‌های دیگر: Self-actualization

شخصیت

خودشکوفایی

Self-actualization

خودشکوفایی به معنای تحقق کامل پتانسیل‌های ذاتی و استعدادهای فردی است. این مفهوم در روان‌شناسی انسان‌گرا، به‌ویژه در نظریه آبراهام مزلو، به عنوان بالاترین سطح نیازهای انسانی شناخته می‌شود. فرد در این حالت، به رشد شخصی، خلاقیت و معناداری زندگی دست می‌یابد. این فرآیند شامل پذیرش واقع‌بینانه خود و دیگران است.

نام‌های دیگر: خودشکوفایی

شخصیت

خودشیفتگی

Narcissism

خودشیفتگی یک ویژگی شخصیتی است که با احساس برتری، نیاز شدید به تحسین و کمبود همدلی مشخص می‌شود. در سطح بالینی، این ویژگی‌ها می‌توانند به اختلال شخصیت خودشیفته منجر شوند که با الگوی گسترده‌ای از بزرگ‌بینی و نیاز به تحسین همراه است. افراد با این ویژگی‌ها ممکن است در برقراری روابط عمیق و پایدار دچار مشکل باشند.

نام‌های دیگر: narcissism، Narcissism

شخصیت

خودشیفته

Narcissism

خودشیفتگی یک الگوی شخصیتی است که با احساس برتری، نیاز مفرط به تحسین و کمبود همدلی مشخص می‌شود. افراد دارای این ویژگی‌ها اغلب در درک احساسات دیگران ناتوان بوده و روابط خود را بر اساس منافع شخصی می‌سازند. این ویژگی می‌تواند طیفی از خصلت‌های سازگار تا اختلال شخصیت خودشیفته را شامل شود.

نام‌های دیگر: خودشیفته

شخصیت

خودفریبی

Self-deception

فرآیندی است که در آن فرد به‌طور ناخودآگاه خود را از حقیقت یا واقعیت‌های مهم درباره خود یا جهان محروم می‌کند. این حالت می‌تواند برای محافظت از عزت‌نفس یا کاهش تنش‌های روانی ایجاد شود.

نام‌های دیگر: خودفریبی

شخصیت

خودکنترلی

self-control

توانایی مدیریت تکانه‌ها، هیجانات و رفتارهای خود برای دستیابی به اهداف بلندمدت. این سازه با توانایی مهار پاسخ‌های آنی و تنظیم خود در موقعیت‌های مختلف در ارتباط است.

نام‌های دیگر: self-control

شخصیت

خودمختاری

Autonomy

توانایی فرد برای تنظیم رفتار و تصمیم‌گیری مستقل بر اساس ارزش‌های درونی خود است. این مفهوم با احساس کنترل بر زندگی و آزادی عمل در روان‌شناسی رشد و شخصیت پیوند دارد.

نام‌های دیگر: خودمختاری

شخصیت

خودمهارگری

Self-regulation

توانایی فرد برای کنترل و مدیریت هیجانات، تکانه‌ها و رفتارهای خود در جهت دستیابی به اهداف بلندمدت. این فرآیند شامل پایش خود و تنظیم پاسخ‌ها بر اساس موقعیت‌های محیطی است.

نام‌های دیگر: خودمهارگری

شخصیت

خوشه بی اختلالات شخصیت

Cluster B Personality Disorders

خوشه بی شامل گروهی از اختلالات شخصیتی است که با رفتارهای دراماتیک، هیجانی یا ناپایدار مشخص می‌شوند. این دسته شامل اختلالات شخصیت مرزی، نمایشی، خودشیفته و ضداجتماعی است. ویژگی مشترک این گروه، دشواری در تنظیم هیجانات و برقراری روابط پایدار و سالم با دیگران است.

نام‌های دیگر: خوشه B اختلالات شخصیت

شخصیت

خوشه سی

Cluster C

خوشه سی در طبقه‌بندی اختلالات شخصیت DSM-۵، شامل سه الگوی شخصیتی با ویژگی‌های مشترک اضطراب و ترس است. این گروه شامل اختلالات شخصیت اجتنابی، وابسته و وسواسی-جبری می‌شود. افراد دارای این الگوها معمولاً نگرانی‌های فراوان، نیاز به کنترل و ترس از طرد شدن را تجربه می‌کنند.

نام‌های دیگر: خوشه C

شخصیت

خوشهٔ سی اختلالات شخصیت

Cluster C personality disorders

خوشهٔ سی اختلالات شخصیت شامل گروهی از الگوهای پایدار و ناسازگار در رفتار و تجربهٔ درونی است که با ویژگی‌های غالب اضطراب و ترس مشخص می‌شود. این گروه شامل اختلالات شخصیت اجتنابی، وابسته و وسواسی-جبری است. افراد مبتلا به این اختلالات معمولاً نگرانی‌های مفرط، ترس از طرد شدن و نیاز شدید به کنترل را تجربه می‌کنند.

نام‌های دیگر: خوشه C اختلالات شخصیت

شخصیت

خوی یا آمادگی روانی

Disposition

به ویژگی‌های پایدار شخصیتی و تمایلات درونی فرد اشاره دارد که نحوه واکنش او را به موقعیت‌های مختلف تعیین می‌کند. این اصطلاح بیانگر گرایش‌های رفتاری و عاطفی مستقر در ساختار روانی است.

نام‌های دیگر: Disposition

شخصیت