فکر بنیان

واژه‌نامهٔ یکپارچهٔ روان‌شناسی

اصطلاحات فارسی و انگلیسی، تعریف‌های علمی بازنویسی‌شده و پیوند آثار مرتبط در بانک‌های فکر بنیان. نشانی اصلی واژه‌نامه

۲۹ اصطلاح منتشرشده · صفحهٔ ۱ از ۱

مادی‌گرایی

materialism

در روان‌شناسی، مادی‌گرایی به میزان اهمیتی اشاره دارد که فرد برای دارایی‌های مادی و کسب ثروت قائل است. این ویژگی شخصیتی می‌تواند بر رضایت از زندگی، روابط بین‌فردی و سلامت روان تأثیرات عمیقی بگذارد. افراد مادی‌گرا اغلب موفقیت خود را از طریق مالکیت کالاها تعریف می‌کنند.

نام‌های دیگر: materialism

شخصیت

مادی‌گرایی

materialism

این اصطلاح به ارزش‌گذاری بیش از حد بر دارایی‌های مادی و ثروت به عنوان معیار اصلی موفقیت و خوشبختی اشاره دارد. در مطالعات روان‌شناسی، مادی‌گرایی اغلب با کاهش رضایت از زندگی و افزایش نشانه‌های آسیب‌زا مرتبط دانسته می‌شود. این گرایش می‌تواند بر هویت فرد و نحوه تعامل او با دیگران تأثیر بگذارد.

نام‌های دیگر: مادی‌گرایی

شخصیت

مازوخیسم

Masochism

گرایشی که در آن فرد از تجربه درد، رنج یا تحقیر برای دستیابی به لذت جنسی یا روانی استفاده می‌کند. این حالت بر دریافت آسیب یا تسلیم شدن در برابر دیگری تمرکز دارد.

نام‌های دیگر: مازوخیسم

شخصیت

ماکیاولی

Machiavellian

صفت ماکیاولی به سبک رفتاری اطلاق می‌شود که در آن فرد برای رسیدن به اهداف، اخلاقیات را نادیده گرفته و از حیله و تدبیر استفاده می‌کند. این اصطلاح در روان‌شناسی شخصیت برای توصیف افرادی به کار می‌رود که دارای نمره بالا در مقیاس ماکیاولی‌گری هستند. چنین افرادی معمولاً واقع‌گرا، سرد و متمرکز بر نتیجه‌اند.

نام‌های دیگر: ماکیاولی

شخصیت

ماکیاولی‌گری

Machiavellianism

ماکیاولی‌گری یکی از سه ویژگی اصلی مثلث تاریک شخصیت است که با فریبکاری، سوءاستفاده از دیگران و بی‌تفاوتی نسبت به هنجارهای اخلاقی مشخص می‌شود. افراد دارای این ویژگی برای دستیابی به اهداف شخصی، از تاکتیک‌های manipulative و محاسباتگرانه استفاده می‌کنند. این سبک رفتاری با کم‌همدلی و تمرکز بر منافع شخصی در روابط اجتماعی همراه است.

نام‌های دیگر: ماکیاولیسم

شخصیت

مالکیت‌طلبی (تقسیم منصفانه)

Entitlement (fair division)

در مباحث تقسیم منصفانه، مالکیت‌طلبی به باور فرد مبنی بر اینکه شایسته دریافت سهم بیشتری از منابع یا پاداش‌ها نسبت به دیگران است، اطلاق می‌شود. این ویژگی می‌تواند منجر به نارضایتی از عدالت توزیعی و تعارض در روابط شود. در روان‌شناسی اجتماعی، این تمایل با خودشیفتگی و کاهش همدلی مرتبط دانسته می‌شود.

نام‌های دیگر: Entitlement (fair division)

شخصیت

مثبت‌گرا

Optimist

فردی است که تمایل دارد بر نتایج مطلوب و موفقیت‌آمیز در آینده تمرکز کند و رویکردی امیدوارانه به رویدادهای زندگی دارد. مثبت‌گرایی شامل انتظارات خوش‌بینانه از خود و جهان پیرامون است.

نام‌های دیگر: مثبت‌گرا

شخصیت

محافظت از خود

Self-protection

محافظت از خود به مجموعه‌ای از رفتارها و مکانیسم‌های روانی اطلاق می‌شود که فرد برای حفظ سلامت روانی و فیزیکی خود در برابر تهدیدات یا آسیب‌ها به کار می‌گیرد. این مفهوم می‌تواند شامل مرزگذاری‌های سالم یا در موارد افراطی، انزوا و اجتناب باشد. هدف اصلی این فرایند، کاهش آسیب‌پذیری و حفظ تعادل روانی فرد در شرایط پراسترس است.

نام‌های دیگر: محافظت از خود

شخصیت

محدودیت‌گرایی

Restrictiveness

ویژگی شخصیتی یا رفتاری که در آن فرد تمایل دارد چارچوب‌ها، قوانین و مرزهای مشخصی را برای خود یا دیگران تعیین کند. این حالت می‌تواند منجر به کاهش انعطاف‌پذیری در مواجهه با تغییرات محیطی شود.

نام‌های دیگر: Restrictiveness

شخصیت

مد طرحواره

schema mode

وضعیت‌های هیجانی موقت و لحظه‌ای هستند که از ترکیب طرحواره‌های ناسازگار اولیه، مکانیسم‌های مقابله‌ای و احساسات بدنی شکل می‌گیرند. هر مد شامل یک الگوی خاص از تفکر، احساس و رفتار است که فرد در آن لحظه تجربه می‌کند. درک مد‌ها به درمانگران کمک می‌کند تا الگوهای هیجانی ناکارآمد را در لحظه شناسایی و مداخله کنند.

نام‌های دیگر: مد طرحواره

شخصیت

مدل دیسک

DISC Model

مدل دیسک یک ابزار ارزیابی رفتار است که چهار بعد اصلی شخصیت یا سبک رفتاری را شناسایی می‌کند: تسلط (Dominance)، تأثیرگذاری (Influence)، ثبات (Steadiness) و مطابقت‌پذیری (Conformity). این مدل به افراد کمک می‌کند تا رفتار خود و دیگران را درک کنند و مهارت‌های ارتباطی خود را بهبود بخشند. اگرچه در محیط‌های کاری کاربرد دارد، اما از نظر علمی کمتر از تست‌های شخصیت‌شناسی معتبر پشتیبانی می‌شود.

نام‌های دیگر: دیسک

شخصیت

مدل دیسک

DISC

مدل دیسک یک چارچوب تحلیلی برای سنجش سبک‌های رفتاری و شخصیتی است که بر چهار محور اصلی استوار است: تسلط، نفوذ، ثبات و انطباق. این مدل معمولاً برای بهبود تعاملات تیمی و رهبری استفاده می‌شود. کاربران با شناسایی ترجیحات رفتاری خود، می‌توانند نحوه ارتباط با دیگران را بهینه‌سازی کنند. منتقدان معتقدند این مدل فاقد پشتوانه روان‌سنجی قوی است.

نام‌های دیگر: DISC

شخصیت

مدهای طرحواره‌ای

Schema Modes

مدهای طرحواره‌ای وضعیت‌های روانی موقتی و گذرا هستند که از ترکیب طرحواره‌های ناسازگار اولیه، سبک‌های مقابله‌ای و هیجانات فعال‌شده شکل می‌گیرند. این مدها شامل حالت‌های کودک آسیب‌پذیر، کودک خشمگین، والد تنبیه‌گر و سالم بالغ هستند. شناسایی و درک این مدها برای درمان اختلالات شخصیت و هیجانی ضروری است.

نام‌های دیگر: مدهای طرحواره‌ای

شخصیت

مردانگی

Masculinity

مجموعه‌ای از ویژگی‌ها، نقش‌ها و رفتارهای فرهنگی و اجتماعی که در یک جامعه خاص با جنسیت مرد مرتبط دانسته می‌شود. این مفهوم بسته به بافت تاریخی و فرهنگی می‌تواند تغییر کند و بر هویت فردی تأثیرگذار باشد.

نام‌های دیگر: مردانگی

شخصیت

مردانگی

Masculinity

مجموعه‌ای از ویژگی‌های رفتاری، روانی یا فیزیکی که در یک فرهنگ خاص با جنس مذکر مرتبط دانسته می‌شود. این مفهوم می‌تواند شامل ویژگی‌های جنسیتی یا الگوهای شخصیتی باشد.

نام‌های دیگر: Masculinity، masculinity

شخصیت

مرزی

Borderline

صفت مرزی در روان‌شناسی معمولاً به اختلال شخصیت مرزی اشاره دارد که با ناپایداری شدید در روابط بین‌فردی، تصویر خود و هیجانات شناخته می‌شود. این افراد اغلب از ترس رهاشدگی شدید و رفتارهای تکانشی رنج می‌برند. نوسانات خلقی سریع و واکنش‌های هیجانی شدید از نشانه‌های بارز این وضعیت هستند.

نام‌های دیگر: borderline

شخصیت

مزاج

Temperament

ویژگی‌های پایدار و بیولوژیک در سبک رفتاری و پاسخ‌دهی هیجانی که از دوران کودکی در فرد مشاهده می‌شود. مزاج زیربنای زیستی شخصیت است و تعیین می‌کند که فرد چگونه به محرک‌های محیطی واکنش نشان می‌دهد.

نام‌های دیگر: Temperament، temperament

شخصیت

مسئولیت‌پذیری افراطی

Hyper-responsibility

مسئولیت‌پذیری افراطی تمایل شدید به پذیرنقص بار مسئولیت‌های دیگران و محیط است. این ویژگی اغلب با احساس گناه ناشی از وقایعی خارج از کنترل فرد همراه است. افراد این‌چنینی ممکن است مرزهای سالم را نادیده گرفته و به خود فشار روانی وارد کنند. این الگو ریشه در نیاز به کنترل و تایید بیرونی دارد.

نام‌های دیگر: مسئولیت‌پذیری افراطی

شخصیت

مکانیزم دفاعی

Defense mechanism

سازوکارهای ناخودآگاهی هستند که فرد برای کاهش اضطراب ناشی از تعارضات درونی یا تهدیدهای بیرونی به کار می‌گیرد. این مکانیزم‌ها با تغییر در ادراک واقعیت، از خودِ فرد در برابر آسیب‌های روانی محافظت می‌کنند.

نام‌های دیگر: مکانیزم دفاعی

شخصیت

مکانیسم دفاعی

Defense Mechanism

الگوهای روانی ناخودآگاهی هستند که فرد برای کاهش اضطراب و محافظت از خود در برابر تهدیدات درونی یا بیرونی به کار می‌گیرد. این سازه‌ها معمولاً واقعیت را به‌گونه‌ای تغییر می‌دهند که فشار روانی کاهش یابد.

نام‌های دیگر: مکانیسم دفاعی

شخصیت

مکانیسم دفاعی

defense mechanism

مکانیسم‌های دفاعی راهبردهای ناخودآگاه روانی هستند که برای کاهش اضطراب و محافظت از خود در برابر هیجانات ناخوشایند یا تعارضات درونی به کار می‌روند. این فرآیندها واقعیت را تحریف کرده یا سانسور می‌کنند تا تعادل روانی فرد حفظ شود. شناخت این مکانیسم‌ها برای درک الگوهای رفتاری ناسازگار ضروری است.

نام‌های دیگر: دفاع

شخصیت

مکانیسم‌های دفاعی

defense mechanisms

فرآیندهای روانی ناخودآگاه که فرد برای کاهش اضطراب و محافظت از خود در برابر کشمکش‌های درونی یا تهدیدهای بیرونی به‌کار می‌گیرد. این مکانیسم‌ها به بازسازی تعادل روانی و مدیریت تنش‌های روانی کمک می‌کنند.

نام‌های دیگر: مکانیسم‌های دفاعی

شخصیت

مکانیسم‌های دفاعی

defense mechanisms

سازوکارهای روانی ناخودآگاهی که فرد برای کاهش اضطراب و مقابله با تنش‌های روانی به کار می‌گیرد. این فرآیندها به حفظ تعادل روانی و محافظت از خود در برابر واقعیت‌های طاقت‌فرسا کمک می‌کنند.

نام‌های دیگر: defense mechanisms، Defense mechanism، Defense Mechanism

شخصیت

ملال جنسیتی

Gender dysphoria

احساس ناراحتی یا ناخشنودی عمیق که فرد به دلیل عدم انطباق میان هویت جنسیتی خود و جنسیت تعیین‌شده در زمان تولد تجربه می‌کند. این وضعیت می‌تواند بر سلامت روان و تعاملات اجتماعی فرد تأثیرگذار باشد.

نام‌های دیگر: ملال جنسیتی

شخصیت

منش

Character

مجموعه‌ای از ویژگی‌های اخلاقی و روانی پایدار که بر نحوه رفتار و واکنش‌های فرد در موقعیت‌های مختلف تأثیر می‌گذارد. منش معمولاً برآمده از تعامل میان ویژگی‌های شخصیتی و ارزش‌های اکتسابی فرد است.

نام‌های دیگر: Character

شخصیت

مواجهه با ترس از ایستادگی برای باورهای معنوی

Confronting fear of standing up for spiritual beliefs

فرآیندی در روان‌شناسی که در آن فرد با اضطراب ناشی از دفاع از عقاید و ارزش‌های معنوی خود در برابر فشار اجتماعی یا انتقاد روبرو می‌شود. این مواجهه می‌تواند بخشی از فرآیند رشد شخصیتی و دستیابی به خودشکوفایی باشد.

نام‌های دیگر: مواجهه با ترس از ایستادگی برای باورهای معنوی

شخصیت

میان‌گرا

Ambivert

فردی که ویژگی‌های درون‌گرایی و برون‌گرایی را به شکلی متعادل در خود دارد. میان‌گراها بسته به موقعیت، توانایی تنظیم سطح تعامل اجتماعی و نیاز به تنهایی را به طور منعطف مدیریت می‌کنند.

نام‌های دیگر: میانگرا

شخصیت

میلون

Millon

منظور نظریه و آزمون‌های شخصیت تئودور میلون است که بر اساس مدل تکاملی و بالینی او طراحی شده‌اند. این رویکرد بر اساس نظریه یادگیری اجتماعی و تکاملی، الگوهای سازگاری و ناسازگاری شخصیتی را طبقه‌بندی می‌کند. آزمون‌های میلون (مانند MCMI) برای تشخیص اختلالات شخصیت و ویژگی‌های بالینی در بزرگسالان کاربرد گسترده‌ای دارند.

نام‌های دیگر: میلون

شخصیت

میلون

Millon

نام تئوریست برجسته روان‌شناسی کلینیکال، تئودور میلون، و همچنین نام مجموعه آزمون‌های شخصیت اوست که بر اساس نظریه تکاملی و زیست‌شناختی او طراحی شده‌اند. این آزمون‌ها برای شناسایی الگوهای شخصیتی و اختلالات شخصیت با رویکردی توصیفی و بالینی کاربرد دارند. مدل میلون بر تعامل بین عوامل بیولوژیک، شناختی و اجتماعی در شکل‌گیری شخصیت تأکید می‌کند.

نام‌های دیگر: Millon

شخصیت