فکر بنیان

واژه‌نامهٔ یکپارچهٔ روان‌شناسی

اصطلاحات فارسی و انگلیسی، تعریف‌های علمی بازنویسی‌شده و پیوند آثار مرتبط در بانک‌های فکر بنیان. نشانی اصلی واژه‌نامه

۱۷ اصطلاح منتشرشده · صفحهٔ ۱ از ۱

اختلال خواب

Sleep disorder

اختلال خواب به شرایطی گفته می‌شود که الگوی طبیعی خواب را مختل کرده و بر کیفیت یا کمیت خواب تأثیر می‌گذارد. این اختلالات می‌توانند منجر به خستگی روزانه و مشکلات عملکردی شوند.

نام‌های دیگر: Sleep disorder، sleep disorders، sleep disorder

سلامت جسمی

اختلال درد/دخول تناسلی لگنی

Genito-Pelvic Pain/Penetration Disorder

این اختلال با ترس مداوم یا نگرانی از درد در هنگام دخول، انقباض غیرارادی عضلات کف لگن، و درد یا ناراحتی در حین رابطه جنسی مشخص می‌شود. این وضعیت قبلاً به‌صورت جداگانه به عنوان واژینیسموس و دیسپارونی شناخته می‌شد و اکنون در دسته اختلالات جنسی طبقه‌بندی می‌گردد.

نام‌های دیگر: اختلال درد/دخول تناسلی لگنی

سلامت جسمی

اختلال نشانه‌های جسمانی و اضطراب بیماری

Somatic Symptom and Related Disorders

مجموعه‌ای از اختلالات که در آن‌ها فرد با علائم جسمانی شدیدی روبرو است و تمرکز بیش از حد و اضطراب غیرمتناسبی نسبت به این علائم دارد. این وضعیت بر عملکرد روزانه و کیفیت زندگی فرد تأثیر می‌گذارد.

نام‌های دیگر: اختلال نشانه‌های جسمانی و اضطراب بیماری

سلامت جسمی

اختلال نعوظ

Erectile Dysfunction

اختلال نعوظ به‌طور مداوم ناتوانی در کسب یا حفظ انقباض آلت تناسلی مردانه در حین رابطه جنسی است که منجر به ناراحتی فرد یا زوج می‌شود. این وضعیت می‌تواند ریشه‌های روان‌شناختی مانند استرس، اضطراب یا افسردگی داشته باشد یا ناشی از عوامل جسمانی مانند بیماری‌های عروقی باشد.

نام‌های دیگر: اختلال نعوظ

سلامت جسمی

اختلالات خواب بیداری

Sleep-Wake Disorders

گروهی از اختلالات هستند که در آن‌ها اختلال عمده در زمان‌بندی خواب، کیفیت خواب یا مقدار خواب مناسب برای عملکرد روزانه فرد وجود دارد. این اختلالات می‌توانند ناشی از عوامل زیستی، روانی یا محیطی باشند و منجر به خستگی مفرط، کاهش تمرکز و اختلال در عملکرد اجتماعی شوند. تشخیص آن‌ها نیازمند ارزیبال دقیق الگوهای خواب و بیداری است.

نام‌های دیگر: اختلالات خواب بیداری

سلامت جسمی

اختلالات ریتم شبانه‌روزی خواب و بیداری

Circadian Rhythm Sleep-Wake Disorders

این اختلالات زمانی رخ می‌دهند که ریتم طبیعی بیداری و خواب فرد با محیط یا الزامات اجتماعی همخوانی نداشته باشد. علل آن می‌تواند تغییر شیفت کاری، سفرهای طولانی یا تنظیم داخلی ناهماهنگ باشد. درمان معمولاً شامل تنظیم نور، زمان‌بندی دقیق خواب و در برخی موارد استفاده از ملاتونین برای بازگرداندن تعادل زیستی است.

نام‌های دیگر: اختلالات خواب ـ بیداری

سلامت جسمی

ارتباطات سلامت

health communication

شاخه‌ای از ارتباطات است که بر انتقال اطلاعات، نگرش‌ها و باورها مرتبط با سلامت، بیماری و مراقبت‌های پزشکی تمرکز دارد. این حوزه شامل تعامل بین ارائه‌دهندگان خدمات درمانی و بیماران، و همچنین کمپین‌های عمومی ترویج سلامت می‌شود. هدف اصلی، بهبود تصمیم‌گیری‌های سلامت‌محور و ارتقای پیامدهای درمانی است.

نام‌های دیگر: ارتباطات سلامت

سلامت جسمی

ارگاسم

orgasm

ارگاسم اوج لذت جنسی است که با انقباضات ریتمیک عضلات لگن و تغییرات فیزیولوژیک شدید همراه است. این مرحله نهایی چرخه پاسخ جنسی محسوب می‌شود و اغلب با احساس رضایت عمیق و رهایی از تنش همراه است. تجربه ارگاسم تحت تأثیر عوامل عصبی، هورمونی و روان‌شناختی متعددی قرار دارد.

نام‌های دیگر: ارگاسم

سلامت جسمی

ارگاسم

orgasm

اوج پاسخ جنسی است که با تخلیه تنش‌های جسمانی و احساس لذت شدید همراه است. این پدیده شامل تغییرات فیزیولوژیک در ضربان قلب، تنفس و انقباضات عضلانی در طول پاسخ جنسی می‌باشد.

نام‌های دیگر: orgasm

سلامت جسمی

استرس

Stress

استرس واکنش فیزیولوژیک و روانی بدن به چالش‌ها یا تهدیدهای درونی و بیرونی است. این حالت شامل فعال‌سازی سیستم عصبی سمپاتیک و ترشح هورمون‌های تنش‌زا مانند کورتیزول می‌شود. اگرچه استرس حاد می‌تواند محرک عملکرد باشد، اما استرس مزمن می‌تواند به سلامت جسمی و روانی آسیب برساند.

نام‌های دیگر: stress

سلامت جسمی

اشتها

Appetite

یک حالت فیزیولوژیک و روانی است که میل به مصرف غذا را برمی‌انگیزد. این فرآیند تحت تأثیر عوامل پیچیده‌ای از جمله هورمون‌ها، پیام‌رسان‌های عصبی و محرک‌های محیطی قرار دارد.

نام‌های دیگر: اشتها

سلامت جسمی

انتقال فعال

active transport

انتقال فعال فرآیندی است که در آن یون‌ها یا مولکول‌ها با صرف انرژی، در سراسر غشای سلول حرکت می‌کنند. این حرکت معمولاً به میل ترکیبی خاص یا فرآیندهای سوخت‌وساز وابسته است و در انتقال یون‌های سدیم و پتاسیم در غشای سلول عصبی نقش کلیدی دارد.

نام‌های دیگر: active transport، انتقال فعال

سلامت جسمی

اندوکانابینوئید

endocannabinoid

اندوکانابینوئیدها لیپیدهای نورومodleatorی هستند که توسط بدن تولید می‌شوند و با گیرنده‌های کانابینوئید برهم‌کنش دارند. این سیستم سیگنال‌رسانی در تنظیم تعادل داخلی بدن، پاسخ به استرس و پردازش درد نقش کلیدی ایفا می‌کند. عملکرد آن‌ها شبیه به سایر ناقل‌های عصبی است اما ساختار لیپیدی دارند.

نام‌های دیگر: endocannabinoid

سلامت جسمی

انطباق (چشم)

Adaptation (eye)

فرآیند تنظیم توانایی چشم برای پاسخگویی به تغییرات در شدت نور محیط. این سازوکار فیزیولوژیک به فرد اجازه می‌دهد تا در شرایط نوری متفاوت، دید خود را حفظ کند.

نام‌های دیگر: Adaptation (eye)

سلامت جسمی

ایدز

AIDS

ایدز یا نشانگان نقص ایمنی اکتسابی، مرحله پایانی عفونت ویروس نقص ایمنی انسانی (HIV) است که در آن سیستم ایمنی بدن به شدت تضعیف می‌شود. در این مرحله، بدن قادر به مبارزه با عفونت‌های فرصت‌طلب و برخی سرطان‌ها نیست. اگرچه ایدز یک وضعیت پزشکی است، اما تأثیرات روان‌شناختی عمیقی بر سلامت روان، اضطراب و کیفیت زندگی افراد مبتلا دارد.

نام‌های دیگر: ایدز (نشانگان نقص ایمنی اکتسابی)

سلامت جسمی

ایمنی راه

Road Safety

ایمنی راه به مجموعه‌ای از اقدامات و مقررات اطلاق می‌شود که با هدف کاهش تصادفات و آسیب‌های ناشی از ترافیک طراحی شده‌اند. از دیدگاه روان‌شناسی، این مفهوم شامل بررسی رفتارهای رانندگی، ادراک خطر و عوامل انسانی مؤثر بر ایمنی در جاده‌ها است. ارتقای ایمنی راه نیازمند آموزش و تغییر نگرش‌های رفتاری در رانندگان و عابران است.

نام‌های دیگر: ایمنی راه

سلامت جسمی

ایمنی مدرسه

School Safety

ایمنی مدرسه به شرایطی اطلاق می‌شود که در آن دانش‌آموزان، کارکنان و بازدیدکنندگان از تهدیدات فیزیکی و روانی در امان باشند. این مفهوم شامل وجود قوانین مشخص، نظارت مناسب و فضای فیزیکی سالم برای جلوگیری از خشونت و حوادث ناگوار است. حس امنیت روانی در محیط آموزشی، پیش‌شرط اصلی برای یادگیری موثر و رشد سالم کودکان محسوب می‌شود.

نام‌های دیگر: ایمنی مدرسه

سلامت جسمی