فکر بنیان

واژه‌نامهٔ یکپارچهٔ روان‌شناسی

اصطلاحات فارسی و انگلیسی، تعریف‌های علمی بازنویسی‌شده و پیوند آثار مرتبط در بانک‌های فکر بنیان. نشانی اصلی واژه‌نامه

۲۲ اصطلاح منتشرشده · صفحهٔ ۱ از ۱

سابقه خانوادگی

Family History

سابقه خانوادگی به اطلاعاتی درباره سلامت روان، بیماری‌های جسمی و الگوهای رفتاری اعضای درجه یک فرد اطلاق می‌شود. این مفهوم در ارزیابی ریسک ژنتیکی و محیطی اختلالات روان‌شناختی کاربرد دارد و به متخصصان کمک می‌کند تا زمینه‌های احتمالی بروز مشکلات را پیش‌بینی کنند. بررسی دقیق سابقه خانوادگی بخشی از فرآیند تشخیص و پیشگیری در روان‌پزشکی و روان‌شناسی بالینی است.

نام‌های دیگر: سابقه خانوادگی

سلامت جسمی

سامانه بهداشت

Healthcare system

سامانه بهداشت به ساختار سازمان‌یافته‌ای از نهادهای، منابع انسانی و مالی اطلاق می‌شود که هدف آن ارائه خدمات بهداشتی و درمانی به جمعیت تحت پوشش است. این سامانه شامل سیاست‌گذاری‌ها، قوانین و فرآیندهای مدیریتی است که بر کیفیت و دسترسی به خدمات نظارت دارند. پایداری این سیستم نقش کلیدی در سلامت عمومی جامعه ایفا می‌کند.

نام‌های دیگر: Healthcare system

سلامت جسمی

سامانهٔ نظارتی عوامل خطر رفتاری

Behavioral Risk Factor Surveillance System

این سامانه، یک سیستم نظارتی تلفنی است که توسط مراکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های آمریکا طراحی شده است. هدف اصلی آن جمع‌آوری داده‌های سالانه دربارهٔ رفتارهای سلامت عمومی و عوامل خطر مرتبط با بیماری‌های مزمن در بزرگسالان است. این داده‌ها برای تدوین سیاست‌های بهداشتی و برنامه‌ریزی‌های پیشگیرانه در سطح ایالتی و ملی به کار می‌روند.

نام‌های دیگر: Behavioral Risk Factor Surveillance System

سلامت جسمی

سردمزاجی

hypoactive sexual desire disorder

سردمزاجی یا اختلال کم‌میلی جنسی، وضعیتی است که در آن فرد تمایل یا میل جنسی کمتری نسبت به حد انتظار دارد. این وضعیت می‌تواند منجر به ناراحتی یا پریشانی فرد شود و اغلب ریشه در عوامل هورمونی، روان‌شناختی یا بین‌فردی دارد. تشخیص این اختلال نیازمند ارزیابی دقیق تفاوت‌های فردی و زمینه‌ای است.

نام‌های دیگر: سردمزاجی

سلامت جسمی

سرطان

Cancer

مجموعه‌ای از بیماری‌ها که ویژگی اصلی آن‌ها رشد بی‌رویه و تهاجم سلول‌های غیرطبیعی به بافت‌های مجاور است. این وضعیت می‌تواند از طریق متاستاز به بخش‌های دیگر بدن نیز گسترش یابد.

نام‌های دیگر: سرطان

سلامت جسمی

سرطان پستان

Breast cancer

سرطان پستان نوعی بیماری است که در آن سلول‌های بافت پستان به‌صورت غیرطبیعی رشد کرده و تومور ایجاد می‌کنند. این بیماری می‌تواند به بافت‌های اطراف یا سایر نقاط بدن گسترش یابد و نیازمند مداخلات پزشکی برای تشخیص و درمان است.

نام‌های دیگر: Breast cancer

سلامت جسمی

سرطان روده بزرگ

Colorectal cancer

سرطان روده بزرگ نوعی سرطان است که در روده بزرگ یا راست‌روده آغاز می‌شود و معمولاً از پولیپ‌های پیش‌سرطانی تکامل می‌یابد. این بیماری یکی از شایع‌ترین انواع سرطان در سراسر جهان است و عوامل خطر متعددی از جمله سبک زندگی و ژنتیک در بروز آن دخیل هستند. تشخیص زودهنگام می‌تواند پیش‌آگهی بیمار را به‌طور چشمگیری بهبود بخشد.

نام‌های دیگر: Colorectal cancer

سلامت جسمی

سرعت

velocity

سرعت در روان‌شناسی حرکتی به نرخ تغییر مکان یک فرد یا اندام در واحد زمان اشاره دارد. این شاخص کمی برای تحلیل کارایی حرکات و سرعت پردازش و اجرای دستورهای حرکتی به کار می‌رود. اندازه‌گیری سرعت حرکات می‌تواند نشان‌دهنده‌ی سلامت سیستم عصبی-عضلانی و توانایی‌های حرکتی فرد باشد.

نام‌های دیگر: velocity

سلامت جسمی

سقط جنین

Abortion

پایان دادن عمدی یا غیرعمدی به بارداری پیش از آنکه جنین قابلیت حیات خارج از رحم را پیدا کند. این فرآیند می‌تواند ناشی از اقدامات پزشکی (سقط عمدی) یا عوامل طبیعی و بیماری‌زا (سقط خودبه‌خود) باشد. سقط جنین پیامدهای روان‌شناختی پیچیده‌ای برای افراد درگیر دارد و تحت تأثیر عوامل فرهنگی، اخلاقی و اجتماعی قرار می‌گیرد.

نام‌های دیگر: Abortion

سلامت جسمی

سقط خودبه‌خود

Miscarriage

از دست دادن غیرعمدی جنین در مراحل اولیه بارداری، معمولاً قبل از هفته بیستم، بدون مداخله پزشکی عمدی. این رویداد اغلب به دلیل ناهنجاری‌های کروموزومی رخ می‌دهد و می‌تواند منجر به احساسات سوگ، اضطراب یا افسردگی در مادر و پدر شود. درک واکنش‌های هیجانی به سقط خودبه‌خود برای حمایت روان‌شناختی از افراد درگیر ضروری است.

نام‌های دیگر: Miscarriage، miscarriage

سلامت جسمی

سکته قلبی

Myocardial Infarction

وضعیت پزشکی که در آن جریان خون به بخشی از عضله قلب دچار اختلال شده و منجر به آسیب یا مرگ بافت‌های قلبی می‌گردد. این پدیده معمولاً ناشی از انسداد در رگ‌های خونی است که خون را به عضله قلب می‌رسانند.

نام‌های دیگر: Myocardial Infarction

سلامت جسمی

سلامت جسمانی

Physical health

حالت کامل رفاه جسمانی که فراتر از عدم بیماری یا ضعف است. در مدل زیستی-روانی-اجتماعی، سلامت جسمانی با سلامت روان و عوامل اجتماعی در تعامل دوسویه است. عملکرد صحیح سیستم‌های فیزیولوژیک و توانایی انجام فعالیت‌های روزمره از مؤلفه‌های اصلی آن است. حفظ این سلامت نیازمند توجه به سبک زندگی، تغذیه و مدیریت استرس است.

نام‌های دیگر: سلامت جسمانی

سلامت جسمی

سلامت دیجیتال

Digital health

حوزه‌ای نوپدید که فناوری‌های دیجیتال را برای بهبود پیشگیری، تشخیص، درمان و مدیریت سلامت به کار می‌گیرد. این حوزه شامل اپلیکیشن‌های سلامت، پایش از راه دور و پزشکی دقیق مبتنی بر داده است. در روان‌شناسی، ابزارهای دیجیتال برای مداخلات درمانی و ارتقای بهزیستی روانی روزبه‌روز پررنگ‌تر می‌شوند. چالش‌های اصلی آن شامل حریم خصوصی داده‌ها و دسترسی عادلانه به فناوری است.

نام‌های دیگر: Digital health، digital health

سلامت جسمی

سلامت زنان

women’s health

سلامت زنان به وضعیت کامل رفاه جسمی، روانی و اجتماعی زنان در تمام مراحل زندگی اشاره دارد. این مفهوم فراتر از نبود بیماری یا ناتوانی است و بر پیشگیری، تشخیص زودهنگام و مدیریت مسائل خاص سلامت زنان تمرکز دارد. ابعاد روان‌شناختی آن شامل مدیریت استرس، تصویر بدنی و سلامت روان در دوران‌های حساس مانند بلوغ و یائسگی می‌شود.

نام‌های دیگر: women’s health

سلامت جسمی

سلامت عمومی

Public Health

سلامت عمومی علمی است که به پیشگیری از بیماری‌ها، طول عمر و ارتقای سلامت از طریق تلاش‌های سازمان‌یافتهٔ جامعه واکاوی می‌کند. این حوزه بر عوامل اجتماعی، اقتصادی و محیطی تأثیرگذار بر سلامت جمعیت تمرکز دارد و نه تنها بر درمان فردی، بلکه بر بهبود شرایط زندگی جامعه می‌اندیشد. سلامت روان بخشی جدایی‌ناپذیر از سلامت عمومی محسوب می‌شود.

نام‌های دیگر: سلامت عمومی

سلامت جسمی

سلامت معلم

teacher well-being

سلامت معلم به وضعیت کلی جسمی، روانی و اجتماعی اشاره دارد که بر عملکرد حرفه‌ای و کیفیت تدریس تأثیر می‌گذارد. این مفهوم شامل مدیریت استرس شغلی، رضایت از کار و تعادل بین زندگی شخصی و حرفه‌ای است. حفظ این سلامت برای پیشگیری از فرسودگی شغلی ضروری است.

نام‌های دیگر: سلامت معلم

سلامت جسمی

سلامت و تناسب اندام

HEALTH & FITNESS

این حوزه به بررسی تعامل بین سلامت روانی و جسمی، سبک‌های زندگی فعال و تمرینات بدنی برای ارتقای بهزیستی کلی می‌پردازد. در روان‌شناسی سلامت، تمرکز بر این است که چگونه فعالیت بدنی بر خلق‌وخو، کاهش استرس و پیشگیری از اختلالات روان‌تنی تأثیر می‌گذارد. این مفهوم فراتر از ظاهر فیزیکی، به عملکرد بهینه بدن و ذهن در کنار هم اشاره دارد.

نام‌های دیگر: HEALTH & FITNESS

سلامت جسمی

سلامت LGBTQ+

LGBTQ+ health

سلامت LGBTQ+ به حوزه‌ای از مراقبت‌های بهداشتی و روان‌شناختی اشاره دارد که نیازهای خاص افراد همجنس‌گرا، دوجنس‌گرا، транс‌جنس و سایر اقلیت‌های جنسی و جنسیتی را پوشش می‌دهد. این مفهوم بر کاهش نابرابری‌های سلامت، مقابله با استیگما و ارائه خدمات حساس به فرهنگ و هویت تمرکز دارد. توجه به عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت، بخش جدایی‌ناپذیر این رویکرد جامع است.

نام‌های دیگر: LGBTQ+ health

سلامت جسمی

سندرم تورت

Tourette syndrome

سندرم تورت یک اختلال عصبی-رشدی است که با وجود ناگهانی، مکرر و غیرارادی حرکات یا آواها مشخص می‌شود. این حرکات یا صداها به عنوان تیک‌های حرکتی یا صوتی شناخته می‌شوند و معمولاً در دوران کودکی آغاز می‌گردند. شدت و تکرار این علائم می‌تواند در طول زمان نوسان داشته باشد و بر عملکرد روزانه فرد تأثیر بگذارد.

نام‌های دیگر: Tourette syndrome

سلامت جسمی

سندرم خستگی مزمن

Chronic fatigue syndrome

سندرم خستگی مزمن یک اختلال پیچیده است که با خستگی شدید و طولانی‌مدت مشخص می‌شود که با استراحت بهبود نمی‌یابد و با فعالیت بدنی یا ذهنی تشدید می‌گردد. این حالت اغلب با علائمی مانند درد عضلانی، اختلالات خواب و کاهش توانایی تمرکز همراه است. علت دقیق آن ناشناخته است و احتمالاً ترکیبی از عوامل ویروسی، ایمنی و ژنتیکی در بروز آن دخیل هستند.

نام‌های دیگر: Chronic fatigue syndrome

سلامت جسمی

سندرم متابولیک

Metabolic syndrome

سندرم متابولیک گروهی از اختلالات فیزیولوژیک شامل چاقی شکمی، فشار خون بالا، قند خون بالا، چربی خون بالا و کلسترول بد بالا است که به‌طور همزمان رخ می‌دهند. این وضعیت خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی-عروقی، سکته مغزی و دیابت نوع دو را به‌شدت افزایش می‌دهد. عواملی مانند سبک زندگی کم‌تحرک، رژیم غذایی ناسالم و مقاومت به انسولین در ایجاد آن نقش دارند.

نام‌های دیگر: Metabolic syndrome، metabolic syndrome

سلامت جسمی

سیستم اندوکانابینوئید

Endocannabinoid system

یک سیستم پیام‌رسانی عصبی-هورمونی در بدن است که وظیفه تنظیم بسیاری از عملکردهای فیزیولوژیک از جمله خلق‌وخو، اشتها، درد و حافظه را بر عهده دارد. این سیستم از گیرنده‌های سلولی و پیام‌رسان‌های داخلی برای حفظ هموستاز بدن استفاده می‌کند.

نام‌های دیگر: سیستم اندوکانابینوئید

سلامت جسمی