اصطلاحات فارسی و انگلیسی، تعریفهای علمی بازنویسیشده و پیوند آثار مرتبط در بانکهای فکر بنیان. نشانی اصلی واژهنامه
Sleep Apnea
اختلالی است که در آن تنفس فرد در طول خواب بارها قطع و وصل میشود. شایعترین نوع آن آپنه انسدادی خواب است که ناشی از گرفتگی راههای هوایی است. این وضعیت باعث کاهش اکسیژن خون، بیداریهای مکرر و خواب ناکارآمد میشود. علائم آن شامل خروپف بلند، خستگی روزانه و مشکلات تمرکزی است.
نامهای دیگر: آپنه خواب
سلامت جسمی
Cardiorespiratory fitness
توانایی سیستم قلبی-عروقی و تنفسی برای تأمین اکسیژن مورد نیاز بدن در حین فعالیتهای بدنی مداوم و طولانیمدت.
نامهای دیگر: Cardiorespiratory fitness
سلامت جسمی
Health Education
آموزش سلامت فرآیندی برنامهریزیشده است که با هدف ایجاد آگاهی، تغییر نگرشها و تقویت رفتارهای سالم در افراد و جوامع طراحی میشود. این رویکرد بر ارائه اطلاعات علمی و توسعه مهارتهای فردی برای تصمیمگیری آگاهانه درباره سلامت تمرکز دارد. نتایج آن معمولاً در پیشگیری از بیماریها و ارتقای سواد بهداشتی مشاهده میشود.
نامهای دیگر: آموزش سلامت
سلامت جسمی
Sleep disorder
اختلال خواب به شرایطی گفته میشود که الگوی طبیعی خواب را مختل کرده و بر کیفیت یا کمیت خواب تأثیر میگذارد. این اختلالات میتوانند منجر به خستگی روزانه و مشکلات عملکردی شوند.
نامهای دیگر: Sleep disorder، sleep disorders، sleep disorder
سلامت جسمی
Genito-Pelvic Pain/Penetration Disorder
این اختلال با ترس مداوم یا نگرانی از درد در هنگام دخول، انقباض غیرارادی عضلات کف لگن، و درد یا ناراحتی در حین رابطه جنسی مشخص میشود. این وضعیت قبلاً بهصورت جداگانه به عنوان واژینیسموس و دیسپارونی شناخته میشد و اکنون در دسته اختلالات جنسی طبقهبندی میگردد.
نامهای دیگر: اختلال درد/دخول تناسلی لگنی
سلامت جسمی
Somatic Symptom and Related Disorders
مجموعهای از اختلالات که در آنها فرد با علائم جسمانی شدیدی روبرو است و تمرکز بیش از حد و اضطراب غیرمتناسبی نسبت به این علائم دارد. این وضعیت بر عملکرد روزانه و کیفیت زندگی فرد تأثیر میگذارد.
نامهای دیگر: اختلال نشانههای جسمانی و اضطراب بیماری
سلامت جسمی
Erectile Dysfunction
اختلال نعوظ بهطور مداوم ناتوانی در کسب یا حفظ انقباض آلت تناسلی مردانه در حین رابطه جنسی است که منجر به ناراحتی فرد یا زوج میشود. این وضعیت میتواند ریشههای روانشناختی مانند استرس، اضطراب یا افسردگی داشته باشد یا ناشی از عوامل جسمانی مانند بیماریهای عروقی باشد.
نامهای دیگر: اختلال نعوظ
سلامت جسمی
Sleep-Wake Disorders
گروهی از اختلالات هستند که در آنها اختلال عمده در زمانبندی خواب، کیفیت خواب یا مقدار خواب مناسب برای عملکرد روزانه فرد وجود دارد. این اختلالات میتوانند ناشی از عوامل زیستی، روانی یا محیطی باشند و منجر به خستگی مفرط، کاهش تمرکز و اختلال در عملکرد اجتماعی شوند. تشخیص آنها نیازمند ارزیبال دقیق الگوهای خواب و بیداری است.
نامهای دیگر: اختلالات خواب بیداری
سلامت جسمی
Circadian Rhythm Sleep-Wake Disorders
این اختلالات زمانی رخ میدهند که ریتم طبیعی بیداری و خواب فرد با محیط یا الزامات اجتماعی همخوانی نداشته باشد. علل آن میتواند تغییر شیفت کاری، سفرهای طولانی یا تنظیم داخلی ناهماهنگ باشد. درمان معمولاً شامل تنظیم نور، زمانبندی دقیق خواب و در برخی موارد استفاده از ملاتونین برای بازگرداندن تعادل زیستی است.
نامهای دیگر: اختلالات خواب ـ بیداری
سلامت جسمی
health communication
شاخهای از ارتباطات است که بر انتقال اطلاعات، نگرشها و باورها مرتبط با سلامت، بیماری و مراقبتهای پزشکی تمرکز دارد. این حوزه شامل تعامل بین ارائهدهندگان خدمات درمانی و بیماران، و همچنین کمپینهای عمومی ترویج سلامت میشود. هدف اصلی، بهبود تصمیمگیریهای سلامتمحور و ارتقای پیامدهای درمانی است.
نامهای دیگر: ارتباطات سلامت
سلامت جسمی
orgasm
ارگاسم اوج لذت جنسی است که با انقباضات ریتمیک عضلات لگن و تغییرات فیزیولوژیک شدید همراه است. این مرحله نهایی چرخه پاسخ جنسی محسوب میشود و اغلب با احساس رضایت عمیق و رهایی از تنش همراه است. تجربه ارگاسم تحت تأثیر عوامل عصبی، هورمونی و روانشناختی متعددی قرار دارد.
نامهای دیگر: ارگاسم
سلامت جسمی
orgasm
اوج پاسخ جنسی است که با تخلیه تنشهای جسمانی و احساس لذت شدید همراه است. این پدیده شامل تغییرات فیزیولوژیک در ضربان قلب، تنفس و انقباضات عضلانی در طول پاسخ جنسی میباشد.
نامهای دیگر: orgasm
سلامت جسمی
Stress
استرس واکنش فیزیولوژیک و روانی بدن به چالشها یا تهدیدهای درونی و بیرونی است. این حالت شامل فعالسازی سیستم عصبی سمپاتیک و ترشح هورمونهای تنشزا مانند کورتیزول میشود. اگرچه استرس حاد میتواند محرک عملکرد باشد، اما استرس مزمن میتواند به سلامت جسمی و روانی آسیب برساند.
نامهای دیگر: stress
سلامت جسمی
Appetite
یک حالت فیزیولوژیک و روانی است که میل به مصرف غذا را برمیانگیزد. این فرآیند تحت تأثیر عوامل پیچیدهای از جمله هورمونها، پیامرسانهای عصبی و محرکهای محیطی قرار دارد.
نامهای دیگر: اشتها
سلامت جسمی
active transport
انتقال فعال فرآیندی است که در آن یونها یا مولکولها با صرف انرژی، در سراسر غشای سلول حرکت میکنند. این حرکت معمولاً به میل ترکیبی خاص یا فرآیندهای سوختوساز وابسته است و در انتقال یونهای سدیم و پتاسیم در غشای سلول عصبی نقش کلیدی دارد.
نامهای دیگر: active transport، انتقال فعال
سلامت جسمی
endocannabinoid
اندوکانابینوئیدها لیپیدهای نورومodleatorی هستند که توسط بدن تولید میشوند و با گیرندههای کانابینوئید برهمکنش دارند. این سیستم سیگنالرسانی در تنظیم تعادل داخلی بدن، پاسخ به استرس و پردازش درد نقش کلیدی ایفا میکند. عملکرد آنها شبیه به سایر ناقلهای عصبی است اما ساختار لیپیدی دارند.
نامهای دیگر: endocannabinoid
سلامت جسمی
Adaptation (eye)
فرآیند تنظیم توانایی چشم برای پاسخگویی به تغییرات در شدت نور محیط. این سازوکار فیزیولوژیک به فرد اجازه میدهد تا در شرایط نوری متفاوت، دید خود را حفظ کند.
نامهای دیگر: Adaptation (eye)
سلامت جسمی
AIDS
ایدز یا نشانگان نقص ایمنی اکتسابی، مرحله پایانی عفونت ویروس نقص ایمنی انسانی (HIV) است که در آن سیستم ایمنی بدن به شدت تضعیف میشود. در این مرحله، بدن قادر به مبارزه با عفونتهای فرصتطلب و برخی سرطانها نیست. اگرچه ایدز یک وضعیت پزشکی است، اما تأثیرات روانشناختی عمیقی بر سلامت روان، اضطراب و کیفیت زندگی افراد مبتلا دارد.
نامهای دیگر: ایدز (نشانگان نقص ایمنی اکتسابی)
سلامت جسمی
Road Safety
ایمنی راه به مجموعهای از اقدامات و مقررات اطلاق میشود که با هدف کاهش تصادفات و آسیبهای ناشی از ترافیک طراحی شدهاند. از دیدگاه روانشناسی، این مفهوم شامل بررسی رفتارهای رانندگی، ادراک خطر و عوامل انسانی مؤثر بر ایمنی در جادهها است. ارتقای ایمنی راه نیازمند آموزش و تغییر نگرشهای رفتاری در رانندگان و عابران است.
نامهای دیگر: ایمنی راه
سلامت جسمی
School Safety
ایمنی مدرسه به شرایطی اطلاق میشود که در آن دانشآموزان، کارکنان و بازدیدکنندگان از تهدیدات فیزیکی و روانی در امان باشند. این مفهوم شامل وجود قوانین مشخص، نظارت مناسب و فضای فیزیکی سالم برای جلوگیری از خشونت و حوادث ناگوار است. حس امنیت روانی در محیط آموزشی، پیششرط اصلی برای یادگیری موثر و رشد سالم کودکان محسوب میشود.
نامهای دیگر: ایمنی مدرسه
سلامت جسمی
Pregnancy
بارداری دورهای فیزیولوژیک و روانی است که در آن جنین در رحم مادر رشد میکند. این مرحله با تغییرات گسترده هورمونی، جسمی و هویتی همراه است که میتواند بر سلامت روان مادر و سازگاریهای روانی-اجتماعی او تأثیر بگذارد. روانشناسی بارداری بر بررسی این تحولات و حمایت از سلامت روان در این دوره تمرکز دارد.
نامهای دیگر: Pregnancy، pregnancy
سلامت جسمی
Fertility
توانایی بیولوژیک یک موجود زنده برای تولید نسل جدید و داشتن فرزند. این مفهوم به ظرفیت سیستم تولیدمثلی برای انجام فرآیند بارداری و زادآوری اشاره دارد.
نامهای دیگر: باروری
سلامت جسمی
rehabilitation
بازتوانی فرآیندی جامع و چندبعدی است که هدف آن کمک به افراد دارای معلولیت یا آسیبدیدگی برای دستیابی به حداکثر استقلال و بهبود کیفیت زندگی آنهاست. این فرآیند شامل مداخلات پزشکی، روانشناختی، آموزشی و شغلی است تا فرد بتواند مهارتهای خود را بازیابی یا جبران کند. در روانشناسی، بازتوانی بر توانمندسازی و سازگاری مثبت با شرایط جدید تمرکز دارد.
نامهای دیگر: rehabilitation، Rehabilitation
سلامت جسمی
Body
بدن به ساختار فیزیکی و بیولوژیک انسان اطلاق میشود که بستر مادی برای وقوع فرآیندهای روانشناختی است. در روانشناسی بدنگرا، تأثیر وضعیت فیزیکی، حواس و سیستم عصبی بر خلقوخو و شناخت مورد توجه ویژه قرار میگیرد. سلامت جسمانی و روانی در این دیدگاه به هم پیوسته هستند.
نامهای دیگر: بدن
سلامت جسمی
arousal
برانگیختگی به سطح کلی فعالیت فیزیولوژیک و روانی سیستم عصبی مرکزی اشاره دارد که شامل هوشیاری و آمادگی برای پاسخگویی به محرکهاست. این حالت میتواند از سطح پایین و آرام تا سطح بسیار بالا و هیجانی متغیر باشد. برانگیختگی نقش مهمی در توجه، یادگیری و عملکرد بهینه در موقعیتهای مختلف ایفا میکند.
نامهای دیگر: arousal، Arousal
سلامت جسمی
Fecal Incontinence
بیاختیاری مدفوع به معنای ناتوانی کنترلکننده در دفع مدفوع بهصورت ناخواسته و غیرارادی است. این وضعیت میتواند ناشی از ضعف عضلات کف لگن، آسیبهای عصبی یا اختلالات رودهای باشد. در روانشناسی بالینی، این مسئله اغلب با مسائل روانشناختی، استرس یا اختلالات رشدی مرتبط بررسی میشود.
نامهای دیگر: بیاختیاری مدفوع
سلامت جسمی
Bulimia Nervosa
بیاشتهایی و پرخوری عصبی یک اختلال خوردن جدی است که با چرخههای مکرر پرخوری افراطی و سپس تلاشهای جبرانی برای جلوگیری از افزایش وزن مشخص میشود. اقدامات جبرانی شامل استفراغ عمدی، مصرف ملینها، روزهداری یا ورزش افراطی است. این اختلال معمولاً با نارضایتی شدید از تصویر بدن و احساس گناه ناشی از پرخوری همراه است.
نامهای دیگر: بیاشتهایی و پرخوری عصبی
سلامت جسمی
frigidity
اصطلاحی که در متون قدیمیتر برای توصیف کاهش یا فقدان پاسخ جنسی و لذت در زنان به کار میرفت. امروزه این مفهوم در روانشناسی مدرن با دقت بیشتری در قالب اختلالات پاسخ جنسی بررسی میشود.
نامهای دیگر: frigidity
سلامت جسمی
Insomnia
اختلالی شایع در خواب است که با دشواری در به خواب رفتن، حفظ خواب یا خوابیدن زودرس همراه است و با کیفیت پایین خواب همراه میباشد. این وضعیت باعث میشود فرد در طول روز احساس خستگی، بیحالی و کاهش تمرکز کند. بیخوابی میتواند حاد یا مزمن باشد و اغلب با استرس، اضطراب یا عادات ناسالم خواب مرتبط است.
نامهای دیگر: بیخوابی
سلامت جسمی
Insomnia
بیخوابی اختلالی است که با دشواری در به خواب رفتن، حفظ خواب یا زود بیدار شدن همراه است و منجر به اختلال در عملکرد روزانه میشود. این وضعیت میتواند ناشی از عوامل استرسزا، اختلالات روانشناختی یا الگوهای ناسالم خواب باشد. بیخوابی مداوم بر خلقوخو، تمرکز و سلامت عمومی تأثیر منفی میگذارد.
نامهای دیگر: Insomnia، insomnia
سلامت جسمی
Elderly patient
فردی که در مراحل پایانی چرخه حیات قرار دارد و به دلیل فرآیندهای بیولوژیک یا تغییرات روانشناختی، نیازمند مراقبتهای ویژه است. این اصطلاح در بافتهای بالینی برای توصیف نیازهای متفاوت مراقبتی در سنین بالا به کار میرود.
نامهای دیگر: بیمار سالمند
سلامت جسمی
Inpatient patients
بیماران بستری، افرادی هستند که به دلیل شدت علائم روانشناختی یا نیاز به مراقبت شبانهروزی، در مراکز درمانی اقامت دارند. این گروه از مراجعین معمولاً در محیطهای ساختاریافتهتری تحت درمان قرار میگیرند و دسترسی به تیم درمانی برای آنها همواره امکانپذیر است. مداخلات در این سطح بر ثباتبخشی و کاهش خطر متمرکز است.
نامهای دیگر: بیماران بستری
سلامت جسمی
Cancer patients
بیماران سرطانی افرادی هستند که به دلیل تکثیر غیرطبیعی و کنترلنشدهٔ سلولها در بدن، مبتلا به بیماری نئوپلاسم بدخیم شدهاند. این گروه اغلب با چالشهای روانشناختی متعددی از جمله اضطراب، افسردگی و استرس پس از سانحه دستوپنجه نرم میکنند. مداخلات روانشناختی برای این گروه بر بهبود سازگاری با بیماری و افزایش کیفیت زندگی تمرکز دارد.
نامهای دیگر: بیماران سرطانی
سلامت جسمی
Physical illness
به هرگونه اختلال یا آسیب در ساختار یا عملکرد اندامها و سیستمهای بدن گفته میشود. این حالات میتوانند بر سلامت روان و تعاملات شناختی و هیجانی فرد تأثیرگذار باشند.
نامهای دیگر: بیماری جسمی
سلامت جسمی
Coronary heart disease
مجموعهای از شرایط که در آن رگهای خونرسان قلب دچار آسیب یا بیماری میشوند. این وضعیت میتواند منجر به کاهش جریان خون به عضله قلب و بروز مشکلات جدی در عملکرد قلبی شود.
نامهای دیگر: Coronary heart disease
سلامت جسمی
Coronavirus disease 2019 (COVID-19)
یک بیماری عفونی ناشی از ویروس کرونا که با علائم تنفسی شناخته میشود و میتواند بر سلامت روان و سلامت جسمی افراد تأثیرات گستردهای بگذارد. این بیماری در دوران پاندمی، عوامل استرسزا و اضطرابی متعددی را در جوامع ایجاد کرد.
نامهای دیگر: Coronavirus disease 2019 (COVID-19)
سلامت جسمی
Chronic Illness
وضعیتهای سلامتی که معمولاً طولانیمدت هستند و با روند کند پیشرفت یا ماندگاری در بدن همراه میباشند. مدیریت این بیماریها نیازمند مراقبتهای مستمر و تأثیرگذاری عمیق بر سلامت روان و کیفیت زندگی فرد است.
نامهای دیگر: بیماری مزمن
سلامت جسمی
Diseases
در روانشناسی بالینی، بیماریها به شرایطی اطلاق میشوند که با الگوهای رفتاری یا روانشناختی معنادار همراه بوده و باعث رنج یا نقص در عملکرد فرد میگردند. این اصطلاح معمولاً در چارچوب طبقهبندی اختلالات روانی و تشخیصهای بالینی استفاده میشود. توجه به تمایز میان ناراحتی موقت و بیماری پایدار در این مفهوم نهفته است.
نامهای دیگر: Diseases، Disease
سلامت جسمی
Cardiovascular Diseases
بیماریهای قلبی-عروقی گروهی از اختلالات قلب و رگهای خونی هستند که شامل فشار خون بالا، بیماری عروق کرونر و سکته قلبی میشوند. عوامل روانشناختی مانند استرس مزمن، افسردگی و اضطراب میتوانند در بروز یا تشدید این بیماریها نقش داشته باشند. مدیریت استرس و بهبود سبک زندگی از مداخلات روانشناختی مؤثر در پیشگیری و کنترل این عوارض هستند.
نامهای دیگر: بیماران قلبی-عروقی
سلامت جسمی
Nurse
پرستار متخصص سلامت است که در مراقبت از بیماران، ترویج سلامت و پیشگیری از بیماری نقش کلیدی ایفا میکند. در روانشناسی سلامت، تعامل پرستار و بیمار و حمایت عاطفی ارائهشده توسط پرستاران بر روند بهبودی و تابآوری بیمار تأثیر مستقیم دارد. این نقش شامل آموزش بیمار، پایش علائم حیاتی و ارائه مراقبتهای تسکینی نیز میشود.
نامهای دیگر: پرستار
سلامت جسمی
Reproductive medicine
شاخهای از پزشکی است که بر پیشگیری، تشخیص و درمان اختلالات مرتبط با باروری، جنینزایی و سلامت سیستم تولیدمثل تمرکز دارد. این حوزه شامل مداخلاتی مانند لقاح آزمایشگاهی و درمانهای هورمونی برای کمک به زوجهای نابارور میشود. اگرچه ماهیت پزشکی دارد، اما ابعاد روانشناختی مرتبط با فرآیند باروری و والدینشدن را نیز پوشش میدهد.
نامهای دیگر: Reproductive medicine
سلامت جسمی
Injury prevention
پیشگیری از آسیب به مجموعهای از اقدامات برنامهریزیشده اطلاق میشود که هدف آن کاهش بروز، شدت و پیامدهای جراحات فیزیکی است. این حوزه در روانشناسی سلامت بر تغییر رفتارهای پرخطر و ترویج ایمنی تمرکز دارد. مداخلات معمولاً شامل آموزش عمومی، سیاستگذاریهای محیطی و مداخلات فردی برای کاهش حوادث ناخواسته میباشد.
نامهای دیگر: Injury prevention، injury prevention
سلامت جسمی
Resilience (materials science)
به توانایی یک ماده برای بازگشت به شکل یا ویژگیهای اصلی خود پس از تحمل تغییر شکل یا فشار فیزیکی گفته میشود. این ویژگی نشاندهنده مقاومت ساختاری ماده در برابر آسیبهای مکانیکی و تغییرات محیطی است.
نامهای دیگر: Resilience (materials science)
سلامت جسمی
Physical education
تربیت بدنی برنامهای آموزشی ساختاریافته است که از طریق فعالیتهای بدنی هدفمند، به توسعه مهارتهای حرکتی، دانش سلامت و نگرشهای مثبت نسبت به زندگی فعال در افراد میپردازد. این رشته در سطوح مختلف آموزشی، بر بهبود آمادگی جسمانی، همکاری گروهی و انضباط شخصی تأکید دارد. تربیت بدنی نقش مهمی در رشد همهجانبه کودکان و نوجوانان ایفا میکند.
نامهای دیگر: Physical education، physical education
سلامت جسمی
thirst
تشنگی یک نیاز زیستی است که ناشی از کمبود آب در بدن یا افزایش غلظت مایعات خارجسلولی ایجاد میشود. این حس محرک درونی، فرد را برای نوشیدن مایعات و بازگرداندن تعادل هیدراتاسیون بدن وادار میکند. تشنگی یکی از مکانیسمهای حیاتی برای حفظ هموستاز و عملکرد صحیح سلولهاست.
نامهای دیگر: thirst
سلامت جسمی
Body Image
تصویر بدن به ادراک، افکار و احساسات فرد نسبت به ظاهر و عملکرد بدن خود اشاره دارد. این مفهوم فراتر از وزن یا شکل فیزیکی است و شامل قضاوتهای ارزشی و هیجانی فرد دربارهٔ بدنش میشود. تصویر بدن تحت تأثیر عوامل فرهنگی، رسانهای و تجربیات شخصی شکل میگیرد و نقش مهمی در عزتنفس و سلامت روان ایفا میکند.
نامهای دیگر: تصویر بدن
سلامت جسمی
Respiratory rate
تعداد دفعاتی که فرد در یک دقیقه مشخص عمل دم و بازدم را انجام میدهد. این پارامتر فیزیولوژیک میتواند نشاندهنده وضعیت سلامت سیستم تنفسی و میزان پاسخهای استرسی بدن باشد.
نامهای دیگر: تعداد تنفس
سلامت جسمی
Heart rate
تعداد دفعاتی که قلب در یک دقیقه مشخص میتپد که نشاندهنده سرعت ضربان قلب است. این شاخص یکی از نشانههای حیاتی برای ارزیابی وضعیت فیزیولوژیک و سطح برانگیختگی جسمانی فرد محسوب میشود.
نامهای دیگر: تعداد ضربان قلب
سلامت جسمی
Lifestyle Changes
تغییرات سبک زندگی به دگرگونیهای آگاهانه یا ناخواسته در الگوهای رفتاری روزمره فرد اطلاق میشود که بر سلامت و عملکرد روانی او تأثیر میگذارد. این تغییرات میتوانند شامل اصلاح رژیم غذایی، افزایش فعالیت بدنی یا مدیریت بهتر استرس باشند. سازگاری با این تغییرات نیازمند تابآوری و انگیزه درونی برای حفظ تعادل روانی است.
نامهای دیگر: تغییرات سبک زندگی
سلامت جسمی
Telemedicine
تلهپزشکی ارائهی خدمات مراقبتهای سلامت از راه دور از طریق فناوریهای ارتباطی و الکترونیکی است. این مفهوم در روانشناسی بالینی بهویژه در قالب رواندرمانی آنلاین و مشاورهی مجازی کاربرد گستردهای یافته است. تلهپزشکی مانع جغرافیایی را برطرف کرده و دسترسی به خدمات تخصصی را برای افراد در مناطق محروم یا دارای محدودیت حرکتی تسهیل میکند.
نامهای دیگر: Telemedicine، telemedicine
سلامت جسمی
Sustainable development
توسعه پایدار به توسعهای اطلاق میشود که نیازهای نسل حاضر را بدون به خطر انداختن توانایی نسلهای آینده برای برآوردن نیازهایشان تأمین میکند. در روانشناسی محیط، این مفهوم با بررسی تأثیرات زیستمحیطی بر سلامت روان و رفتارهای مسئولانه اجتماعی پیوند خورده است. تمرکز بر تعادل بین رشد فردی و حفظ اکوسیستم از ارکان این رویکرد است.
نامهای دیگر: Sustainable development، sustainable development
سلامت جسمی
Tics
تیکها حرکات ناگهانی، سریع، تکراری و غیرارادی یا آواهای غیرکلامی هستند که فرد سعی در پنهان یا کنترل آنها دارد اما معمولاً شکست میخورد. این پدیدهها میتوانند ساده (مانند پلکزدن) یا پیچیده (مانند حرکات هماهنگ بدن) باشند. تیکها اغلب در کودکان دیده شده و ممکن است با عوامل استرسزا تشدید شوند.
نامهای دیگر: Tics
سلامت جسمی
Surgery
جراحی یک روش درمانی تهاجمی است که از طریق برشهای جراحی برای تشخیص، درمان یا پیشگیری از بیماریها انجام میشود. این روش میتواند شامل برداشتن بافتهای بیمار، ترمیم آسیبها یا جایگزینی اندامها باشد. جراحی نیازمند مهارتهای تخصصی جراح و مراقبتهای دقیق قبل و بعد از عمل است.
نامهای دیگر: جراحی
سلامت جسمی
General surgery
جراحی عمومی شاخهای از جراحی است که بر درمان بیماریهای اندامهای شکمی، پستان، پوست و بافتهای نرم تمرکز دارد. این روش تهاجمی معمولاً برای درمان تومورها، عفونتها، زخمها و آسیبهای ساختاری مورد استفاده قرار میگیرد. جراحی عمومی نیازمند مهارتهای دقیق جراحی و مراقبتهای پس از عمل است.
نامهای دیگر: جراحی عمومی
سلامت جسمی
obesity
چاقی وضعیتی است که در آن تجمع بیشازحد چربی بدن، سلامت را به خطر میاندازد و معمولاً با شاخص توده بدنی بالا تعریف میشود. این وضعیت نتیجه تعادل انرژی نامطلوب در طول زمان و تحت تأثیر عوامل ژنتیکی، محیطی و رفتاری است. چاقی نه تنها یک مسئله جسمانی، بلکه با پیامدهای روانشناختی و اجتماعی نیز همراه است.
نامهای دیگر: obesity، Obesity
سلامت جسمی
sexual cycle
چرخه جنسی به الگوی تکرارشونده تغییرات فیزیولوژیک و روانشناختی در پاسخ به تحریک جنسی اشاره دارد. این چرخه معمولاً شامل چهار مرحله میل، برانگیختگی، پلاتو و ارگاسم است که توسط مدلهای کلاسیک مانند ماسترز و جانسون توصیف شدهاند. درک این چرخه برای شناخت مکانیسمهای پاسخ جنسی و تشخیص اختلالات مرتبط ضروری است.
نامهای دیگر: چرخه جنسی
سلامت جسمی
sexual cycle
به الگوی تکرارشوندهٔ تغییرات فیزیولوژیک، هورمونی و روانشناختی در بدن انسان اطلاق میشود که معمولاً با بلوغ جنسی آغاز شده و در طول زندگی بزرگسالی ادامه مییابد. این چرخه شامل مراحل مختلفی از آمادگی برای باروری تا انقراض توانایی تولید مثل است. درک این چرخه برای شناخت سلامت جنسی و روانی افراد ضروری است.
نامهای دیگر: sexual cycle
سلامت جسمی
Health professions
این اصطلاح به گروهی از متخصصان اطلاق میشود که در پیشگیری، تشخیص و درمان بیماریها و ارتقای سلامت عمومی فعالیت میکنند. این گروه شامل روانشناسان، پزشکان، پرستاران و سایر کارکنان درمانی است. همکاری بینحرفهای در این حوزه برای ارائه مراقبتهای جامع به بیماران ضروری است.
نامهای دیگر: Health professions، health professions
سلامت جسمی
Health professionals
این واژه به گروهی از متخصصان اطلاق میشود که آموزشهای تخصصی دیده و مجوز فعالیت در حوزههای پیشگیری، تشخیص و درمان اختلالات جسمی و روانی را دارند. این دسته شامل پزشکان، روانشناسان بالینی، پرستاران و سایر کارکنان نظام سلامت است که با رعایت اصول اخلاقی و حرفهای، به ارتقای سلامت جامعه میپردازند.
نامهای دیگر: Health professionals
سلامت جسمی
accidents
حوادث رویدادهای ناگهانی و غیرمنتظرهای هستند که منجر به آسیب جسمی، روانی یا مالی میشوند. در روانشناسی، بررسی عوامل زمینهای و پیامدهای روانشناختی این رخدادها برای درک بهتر سازگاری فردی اهمیت دارد. این اصطلاح معمولاً در مطالعات آسیبشناسی روانی و پیشگیری از آسیبها مورد توجه قرار میگیرد.
نامهای دیگر: accidents
سلامت جسمی
Childhood Accidents
حوادث کودکان به رویدادهای ناگهانی و غیرقابل پیشبینی اطلاق میشود که منجر به آسیبهای جسمی یا روانی در سنین پایین میگردد. این حوادث میتوانند پیامدهای جدی بر رشد شناختی و هیجانی کودک داشته باشند و نیازمند مداخلات پیشگیرانه و حمایتی باشند. بررسی این موارد در روانشناسی سلامت برای کاهش ریسک و بهبود ایمنی محیطی اهمیت دارد.
نامهای دیگر: حوادث کودکان
سلامت جسمی
Sleep
حالت طبیعی و بازگشتپذیر کاهش فعالیت فیزیولوژیک و سطح هوشیاری است که بدن و مغز در آن به بازسازی و تثبیت حافظه میپردازند. خواب برای حفظ سلامت روان و تنظیم فرآیندهای شناختی ضروری است.
نامهای دیگر: خواب
سلامت جسمی
Disordered eating
به الگوهای ناسالم و نوسانی در خوردن اشاره دارد که معیارهای کامل اختلالات خوردن را برآورده نمیکنند اما عملکرد فرد را مختل میسازند. این وضعیت شامل پرخوری عصبی، روزهداریهای افراطی یا مصرف اجباری غذا به عنوان مکانیسم مقابله با هیجانات است. ویژگی بارز آن رابطهی منفی با تصویر بدنی و کنترل بر وزن است.
نامهای دیگر: Disordered eating، disordered eating
سلامت جسمی
Pain
یک تجربه حسی و هیجانی ناخوشایند است که با آسیب بافت یا پتانسیل آسیب همراه است. درد میتواند به عنوان یک مکانیسم دفاعی عمل کند و از طریق مسیرهای عصبی پیچیدهای به مغز گزارش شود.
نامهای دیگر: درد
سلامت جسمی
pain
درد یک تجربه حسی و هیجانی ناخوشایند است که معمولاً با آسیب واقعی یا بالقوه بافت همراه است. در روانشناسی، درد نه تنها یک پدیده فیزیولوژیک، بلکه تحت تأثیر عوامل شناختی، هیجانی و محیطی نیز درک میشود. درک فرد از درد میتواند توسط توجه، باورها و سابقه روانی تعدیل گردد.
نامهای دیگر: pain، Pain
سلامت جسمی
Labor Pain
نوعی درد فیزیولوژیک است که در طول فرآیند زایمان و ناشی از انقباضات رحم و تغییرات ساختاری دهانه رحم ایجاد میشود. این تجربه حسی جنبههای جسمی و روانی پیچیدهای دارد که بر تجربه زایمان تأثیر میگذارد.
نامهای دیگر: درد زایمان
سلامت جسمی
Chronic pain
نوعی درد است که برای مدت طولانی، معمولاً بیش از سه تا شش ماه، تداوم یافته و با روند طبیعی ترمیم بافتها همخوانی ندارد. این درد میتواند بر سلامت روان و کیفیت زندگی فرد تأثیرگذار باشد.
نامهای دیگر: درد مزمن
سلامت جسمی
dopamine
یک پیامرسان عصبی از گروه کاتکولآمینها است که در انتقال پیامهای شیمیایی در سیستم عصبی نقش کلیدی دارد. این ماده در تنظیم هیجان، پاداش، یادگیری و کنترل حرکتی بدن نقش دارد.
نامهای دیگر: دوپامین
سلامت جسمی
Waist
دور کمر معیاری ساده و غیرتهاجمی برای سنجش چاقی مرکزی و تجمع چربی احشایی در ناحیه شکم است. افزایش این شاخص با خطرات بیشتر بیماریهای قلبی-عروقی، دیابت نوع دو و سندرم متابولیک ارتباط مستقیم دارد. اندازهگیری آن معمولاً در نازکترین قسمت کمر یا بین پایینترین دنده و استخوان لگن انجام میشود.
نامهای دیگر: Waist
سلامت جسمی
Diabetes
دیابت یک بیماری مزمن است که بر نحوه تبدیل غذا به انرژی توسط بدن تأثیر میگذارد. این بیماری منجر به افزایش قند خون میشود که میتواند بر سلامت روان و عملکرد شناختی تأثیر بگذارد. استرس ناشی از مدیریت بیماری دیابت میتواند بر بهزیستی روانی فرد اثر منفی بگذارد. روانشناسان سلامت اغلب به حمایت از بیماران دیابتی برای بهبود کیفیت زندگی میپردازند.
نامهای دیگر: دیابت
سلامت جسمی
Diabetes mellitus
دیابت ملیتوس یک بیماری مزمن است که بر نحوه بدن در پردازش قند خون (گلوکز) تأثیر میگذارد. در این حالت، بدن یا بهاندازه کافی انسولین تولید نمیکند یا نمیتواند از انسولین تولیدشده بهدرستی استفاده کند. این اختلال منجر به افزایش سطح قند خون و در صورت عدم کنترل، به عوارض جدی در قلب، عروق، اعصاب و کلیهها میشود.
نامهای دیگر: Diabetes mellitus، diabetes mellitus
سلامت جسمی
Wearable computer
رایانهی پوشیدنی به دستگاههای الکترونیکی هوشمند و کوچک اطلاق میشود که بر روی بدن یا لباس فرد نصب شده و قابلیت محاسبات، اتصال به اینترنت و جمعآوری دادههای زیستی را دارند. این فناوری در روانشناسی برای پایش مستمر فیزیولوژیک، ارزیابی استرس و بهبود رفتارهای سلامت روان به کار میرود. عملکرد آن بر پایهی ادغام فناوریهای پوشیدنی با تحلیل دادههای لحظهای استوار است.
نامهای دیگر: Wearable computer
سلامت جسمی
A-alpha fiber
رشتهی عصبی آلفا نوعی آکسون میلیندار با قطر بزرگ (۱۳ تا ۲۰ میکرومتر) است که سرعت هدایت بالایی دارد. وظیفه اصلی آن انتقال اطلاعات حسی از گیرندههای عضلانی ماهیچههای مخطط به سوی دستگاه عصبی مرکزی است. این رشتهها در بازخورد proprioceptive نقش کلیدی ایفا میکنند.
نامهای دیگر: A-alpha fiber، رشتهی عصبی آلفا
سلامت جسمی
eating behaviors
به الگوها، عادات و انگیزههای روانشناختی مرتبط با انتخاب، مصرف و پرهیز از غذا اشاره دارد. این رفتارها تحت تأثیر عوامل بیولوژیکی، هیجانی، اجتماعی و شناختی شکل میگیرند. بررسی این رفتارها برای درخت اختلالات خوردگی، چاقی یا رژیمهای غذایی ناسالم در روانشناسی سلامت اهمیت دارد.
نامهای دیگر: رفتارهای تغذیهای
سلامت جسمی
psychopharmacology
روانداروشناسی شاخهای از علم است که به بررسی تأثیر داروها بر رفتار، خلقوخو و فرآیندهای شناختی میپردازد. این رشته بر مکانیسمهای اثر داروها بر سیستم عصبی مرکزی و نحوه تعامل آنها با گیرندههای عصبی تمرکز دارد. متخصصان این حوزه از داروها برای مدیریت اختلالات روانپزشکی استفاده میکنند.
نامهای دیگر: روانداروشناسی
سلامت جسمی
Psychology of sleep
شاخهای از روانشناسی که به مطالعه علمی فرآیندهای زیستی و روانی مرتبط با خواب و بیداری میپردازد. این حوزه بر تأثیر کیفیت خواب بر عملکرد شناختی و سلامت هیجانی تمرکز دارد.
نامهای دیگر: روانشناسی خواب
سلامت جسمی
health psychology
روانشناسی سلامت شاخهای از روانشناسی است که بر تعامل بین عوامل روانشناختی، رفتاری و بیولوژیکی در سلامت و بیماری تمرکز دارد. این رشته به بررسی چگونگی تأثیر باورها، استرس و سبک زندگی بر پیشگیری و درمان بیماریها میپردازد. هدف اصلی آن ارتقای سلامت عمومی و بهبود سیستم مراقبتهای بهداشتی است.
نامهای دیگر: روانشناسی سلامت، روانشناسی سلامت
سلامت جسمی
health psychology
شاخهای از روانشناسی است که بر تعامل میان عوامل روانشناختی، رفتاری و بیولوژیکی در پیشگیری، بروز و درمان بیماریها تمرکز دارد. این رشته به بررسی چگونگی تأثیر سبک زندگی، استرس و باورها بر سلامت جسمانی میپردازد. هدف آن ارتقای سلامت عمومی و بهبود سیستم مراقبتهای بهداشتی است.
نامهای دیگر: health psychology، Health psychology
سلامت جسمی
Allergic rhinitis
التهاب مخاط بینی که در پاسخ به محرکهای آلرژن ایجاد میشود. این وضعیت با علائمی نظیر عطسه، خارش و chảy کردن بینی همراه است و میتواند بر کیفیت خواب و تمرکز فرد تأثیر بگذارد.
نامهای دیگر: رینیت آلرژیک
سلامت جسمی
Pregnant women
زنانی هستند که در دوران بارداری قرار دارند و تحت تأثیر تغییرات فیزیولوژیک و روانشناختی خاصی قرار گرفتهاند. این گروه در معرض ریسک بالاتری برای بروز اختلالاتی مانند افسردگی و اضطراب بارداری هستند. توجه به سلامت روان در این دوره برای بهزیستی مادر و جنین اهمیت ویژهای دارد.
نامهای دیگر: زنان باردار
سلامت جسمی
Family History
سابقه خانوادگی به اطلاعاتی درباره سلامت روان، بیماریهای جسمی و الگوهای رفتاری اعضای درجه یک فرد اطلاق میشود. این مفهوم در ارزیابی ریسک ژنتیکی و محیطی اختلالات روانشناختی کاربرد دارد و به متخصصان کمک میکند تا زمینههای احتمالی بروز مشکلات را پیشبینی کنند. بررسی دقیق سابقه خانوادگی بخشی از فرآیند تشخیص و پیشگیری در روانپزشکی و روانشناسی بالینی است.
نامهای دیگر: سابقه خانوادگی
سلامت جسمی
Healthcare system
سامانه بهداشت به ساختار سازمانیافتهای از نهادهای، منابع انسانی و مالی اطلاق میشود که هدف آن ارائه خدمات بهداشتی و درمانی به جمعیت تحت پوشش است. این سامانه شامل سیاستگذاریها، قوانین و فرآیندهای مدیریتی است که بر کیفیت و دسترسی به خدمات نظارت دارند. پایداری این سیستم نقش کلیدی در سلامت عمومی جامعه ایفا میکند.
نامهای دیگر: Healthcare system
سلامت جسمی
Behavioral Risk Factor Surveillance System
این سامانه، یک سیستم نظارتی تلفنی است که توسط مراکز کنترل و پیشگیری از بیماریهای آمریکا طراحی شده است. هدف اصلی آن جمعآوری دادههای سالانه دربارهٔ رفتارهای سلامت عمومی و عوامل خطر مرتبط با بیماریهای مزمن در بزرگسالان است. این دادهها برای تدوین سیاستهای بهداشتی و برنامهریزیهای پیشگیرانه در سطح ایالتی و ملی به کار میروند.
نامهای دیگر: Behavioral Risk Factor Surveillance System
سلامت جسمی
hypoactive sexual desire disorder
سردمزاجی یا اختلال کممیلی جنسی، وضعیتی است که در آن فرد تمایل یا میل جنسی کمتری نسبت به حد انتظار دارد. این وضعیت میتواند منجر به ناراحتی یا پریشانی فرد شود و اغلب ریشه در عوامل هورمونی، روانشناختی یا بینفردی دارد. تشخیص این اختلال نیازمند ارزیابی دقیق تفاوتهای فردی و زمینهای است.
نامهای دیگر: سردمزاجی
سلامت جسمی
Cancer
مجموعهای از بیماریها که ویژگی اصلی آنها رشد بیرویه و تهاجم سلولهای غیرطبیعی به بافتهای مجاور است. این وضعیت میتواند از طریق متاستاز به بخشهای دیگر بدن نیز گسترش یابد.
نامهای دیگر: سرطان
سلامت جسمی
Breast cancer
سرطان پستان نوعی بیماری است که در آن سلولهای بافت پستان بهصورت غیرطبیعی رشد کرده و تومور ایجاد میکنند. این بیماری میتواند به بافتهای اطراف یا سایر نقاط بدن گسترش یابد و نیازمند مداخلات پزشکی برای تشخیص و درمان است.
نامهای دیگر: Breast cancer
سلامت جسمی
Colorectal cancer
سرطان روده بزرگ نوعی سرطان است که در روده بزرگ یا راستروده آغاز میشود و معمولاً از پولیپهای پیشسرطانی تکامل مییابد. این بیماری یکی از شایعترین انواع سرطان در سراسر جهان است و عوامل خطر متعددی از جمله سبک زندگی و ژنتیک در بروز آن دخیل هستند. تشخیص زودهنگام میتواند پیشآگهی بیمار را بهطور چشمگیری بهبود بخشد.
نامهای دیگر: Colorectal cancer
سلامت جسمی
velocity
سرعت در روانشناسی حرکتی به نرخ تغییر مکان یک فرد یا اندام در واحد زمان اشاره دارد. این شاخص کمی برای تحلیل کارایی حرکات و سرعت پردازش و اجرای دستورهای حرکتی به کار میرود. اندازهگیری سرعت حرکات میتواند نشاندهندهی سلامت سیستم عصبی-عضلانی و تواناییهای حرکتی فرد باشد.
نامهای دیگر: velocity
سلامت جسمی
Abortion
پایان دادن عمدی یا غیرعمدی به بارداری پیش از آنکه جنین قابلیت حیات خارج از رحم را پیدا کند. این فرآیند میتواند ناشی از اقدامات پزشکی (سقط عمدی) یا عوامل طبیعی و بیماریزا (سقط خودبهخود) باشد. سقط جنین پیامدهای روانشناختی پیچیدهای برای افراد درگیر دارد و تحت تأثیر عوامل فرهنگی، اخلاقی و اجتماعی قرار میگیرد.
نامهای دیگر: Abortion
سلامت جسمی
Miscarriage
از دست دادن غیرعمدی جنین در مراحل اولیه بارداری، معمولاً قبل از هفته بیستم، بدون مداخله پزشکی عمدی. این رویداد اغلب به دلیل ناهنجاریهای کروموزومی رخ میدهد و میتواند منجر به احساسات سوگ، اضطراب یا افسردگی در مادر و پدر شود. درک واکنشهای هیجانی به سقط خودبهخود برای حمایت روانشناختی از افراد درگیر ضروری است.
نامهای دیگر: Miscarriage، miscarriage
سلامت جسمی
Myocardial Infarction
وضعیت پزشکی که در آن جریان خون به بخشی از عضله قلب دچار اختلال شده و منجر به آسیب یا مرگ بافتهای قلبی میگردد. این پدیده معمولاً ناشی از انسداد در رگهای خونی است که خون را به عضله قلب میرسانند.
نامهای دیگر: Myocardial Infarction
سلامت جسمی
Physical health
حالت کامل رفاه جسمانی که فراتر از عدم بیماری یا ضعف است. در مدل زیستی-روانی-اجتماعی، سلامت جسمانی با سلامت روان و عوامل اجتماعی در تعامل دوسویه است. عملکرد صحیح سیستمهای فیزیولوژیک و توانایی انجام فعالیتهای روزمره از مؤلفههای اصلی آن است. حفظ این سلامت نیازمند توجه به سبک زندگی، تغذیه و مدیریت استرس است.
نامهای دیگر: سلامت جسمانی
سلامت جسمی
Digital health
حوزهای نوپدید که فناوریهای دیجیتال را برای بهبود پیشگیری، تشخیص، درمان و مدیریت سلامت به کار میگیرد. این حوزه شامل اپلیکیشنهای سلامت، پایش از راه دور و پزشکی دقیق مبتنی بر داده است. در روانشناسی، ابزارهای دیجیتال برای مداخلات درمانی و ارتقای بهزیستی روانی روزبهروز پررنگتر میشوند. چالشهای اصلی آن شامل حریم خصوصی دادهها و دسترسی عادلانه به فناوری است.
نامهای دیگر: Digital health، digital health
سلامت جسمی
women’s health
سلامت زنان به وضعیت کامل رفاه جسمی، روانی و اجتماعی زنان در تمام مراحل زندگی اشاره دارد. این مفهوم فراتر از نبود بیماری یا ناتوانی است و بر پیشگیری، تشخیص زودهنگام و مدیریت مسائل خاص سلامت زنان تمرکز دارد. ابعاد روانشناختی آن شامل مدیریت استرس، تصویر بدنی و سلامت روان در دورانهای حساس مانند بلوغ و یائسگی میشود.
نامهای دیگر: women’s health
سلامت جسمی
Public Health
سلامت عمومی علمی است که به پیشگیری از بیماریها، طول عمر و ارتقای سلامت از طریق تلاشهای سازمانیافتهٔ جامعه واکاوی میکند. این حوزه بر عوامل اجتماعی، اقتصادی و محیطی تأثیرگذار بر سلامت جمعیت تمرکز دارد و نه تنها بر درمان فردی، بلکه بر بهبود شرایط زندگی جامعه میاندیشد. سلامت روان بخشی جداییناپذیر از سلامت عمومی محسوب میشود.
نامهای دیگر: سلامت عمومی
سلامت جسمی
teacher well-being
سلامت معلم به وضعیت کلی جسمی، روانی و اجتماعی اشاره دارد که بر عملکرد حرفهای و کیفیت تدریس تأثیر میگذارد. این مفهوم شامل مدیریت استرس شغلی، رضایت از کار و تعادل بین زندگی شخصی و حرفهای است. حفظ این سلامت برای پیشگیری از فرسودگی شغلی ضروری است.
نامهای دیگر: سلامت معلم
سلامت جسمی
HEALTH & FITNESS
این حوزه به بررسی تعامل بین سلامت روانی و جسمی، سبکهای زندگی فعال و تمرینات بدنی برای ارتقای بهزیستی کلی میپردازد. در روانشناسی سلامت، تمرکز بر این است که چگونه فعالیت بدنی بر خلقوخو، کاهش استرس و پیشگیری از اختلالات روانتنی تأثیر میگذارد. این مفهوم فراتر از ظاهر فیزیکی، به عملکرد بهینه بدن و ذهن در کنار هم اشاره دارد.
نامهای دیگر: HEALTH & FITNESS
سلامت جسمی
LGBTQ+ health
سلامت LGBTQ+ به حوزهای از مراقبتهای بهداشتی و روانشناختی اشاره دارد که نیازهای خاص افراد همجنسگرا، دوجنسگرا، трансجنس و سایر اقلیتهای جنسی و جنسیتی را پوشش میدهد. این مفهوم بر کاهش نابرابریهای سلامت، مقابله با استیگما و ارائه خدمات حساس به فرهنگ و هویت تمرکز دارد. توجه به عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت، بخش جداییناپذیر این رویکرد جامع است.
نامهای دیگر: LGBTQ+ health
سلامت جسمی
Tourette syndrome
سندرم تورت یک اختلال عصبی-رشدی است که با وجود ناگهانی، مکرر و غیرارادی حرکات یا آواها مشخص میشود. این حرکات یا صداها به عنوان تیکهای حرکتی یا صوتی شناخته میشوند و معمولاً در دوران کودکی آغاز میگردند. شدت و تکرار این علائم میتواند در طول زمان نوسان داشته باشد و بر عملکرد روزانه فرد تأثیر بگذارد.
نامهای دیگر: Tourette syndrome
سلامت جسمی
Chronic fatigue syndrome
سندرم خستگی مزمن یک اختلال پیچیده است که با خستگی شدید و طولانیمدت مشخص میشود که با استراحت بهبود نمییابد و با فعالیت بدنی یا ذهنی تشدید میگردد. این حالت اغلب با علائمی مانند درد عضلانی، اختلالات خواب و کاهش توانایی تمرکز همراه است. علت دقیق آن ناشناخته است و احتمالاً ترکیبی از عوامل ویروسی، ایمنی و ژنتیکی در بروز آن دخیل هستند.
نامهای دیگر: Chronic fatigue syndrome
سلامت جسمی