فکر بنیان

واژه‌نامهٔ یکپارچهٔ روان‌شناسی

اصطلاحات فارسی و انگلیسی، تعریف‌های علمی بازنویسی‌شده و پیوند آثار مرتبط در بانک‌های فکر بنیان. نشانی اصلی واژه‌نامه

۱۸ اصطلاح منتشرشده · صفحهٔ ۱ از ۱

خانواده

Family

خانواده نخستین و بنیادی‌ترین نهاد اجتماعی است که افراد در آن متولد شده و فرآیند اجتماعی‌شدن را می‌گذرانند. این ساختار شامل اعضای مرتبط از طریق خون، ازدواج یا سرپرستی است که تعاملات عاطفی و حمایتی متقابلی دارند. خانواده نقش کلیدی در شکل‌گیری شخصیت، امنیت روانی و الگوهای رفتاری افراد ایفا می‌کند.

نام‌های دیگر: خانواده

روابط

خانواده اصلی

Family of origin

خانواده اصلی به خانواده‌ای اشاره دارد که فرد در آن متولد شده و دوران کودکی و نوجوانی خود را در آن سپری کرده است. این مفهوم در روان‌شناسی رشد و خانواده‌درمانی برای بررسی الگوهای دلبستگی، سبک‌های ارتباطی و انتقال بین‌نسلی تعصبات و رفتارها کاربرد دارد. ساختار و پویایی این خانواده نقش بنیادینی در شکل‌گیری هویت و سلامت روان فرد ایفا می‌کند.

نام‌های دیگر: خانواده اصلی

روابط

خانواده چینی-آمریکایی

Chinese American family

اشاره به ساختار و پویایی‌های میان‌فردی در خانواده‌هایی دارد که ریشه در فرهنگ چینی داشته و در بافت اجتماعی ایالات متحده زندگی می‌کنند. این مفهوم بر تأثیر تقاطع ارزش‌های سنتی با فرهنگ غربی بر نقش‌ها و تعاملات خانوادگی تأکید دارد.

نام‌های دیگر: خانواده چینی-آمریکایی

روابط

خانوادهٔ مبدأ

family of origin

خانواده‌ای که فرد در آن متولد شده و در سال‌های نخست زندگی در آن رشد کرده است. این خانواده نقش تعیین‌کننده‌ای در شکل‌گیری الگوهای رفتاری، هیجانی و سبک‌های دلبستگی فرد دارد.

نام‌های دیگر: خانواده مبدا

روابط

خانواده‌درمانی پزشکی

Medical Family Therapy

خانواده‌درمانی پزشکی رویکردی بین‌رشته‌ای است که اصول روان‌شناسی و مشاوره خانوادگی را با علوم پزشکی و مراقبت‌های بهداشتی تلفیق می‌کند. این رویکرد بر درک تأثیر متقابل بیماری‌های جسمی، درمان‌های پزشکی و پویایی‌های خانوادگی تمرکز دارد. هدف آن بهبود سازگاری بیمار و خانواده با شرایط پزشکی و بهینه‌سازی فرآیند درمان از طریق حمایت روان‌شناختی است.

نام‌های دیگر: خانواده‌درمانی پزشکی

روابط

خانواده‌درمانی سیستمی

Systemic family therapy

نوعی رویکرد درمانی است که فرد را نه به عنوان یک موجودیت مجزا، بلکه به عنوان بخشی از یک سیستم پیچیده شامل خانواده می‌بیند. در این رویکرد، تمرکز بر الگوهای تعاملی و روابط میان اعضای خانواده برای درک و تغییر مسائل است.

نام‌های دیگر: خانواده‌درمانی سیستمی

روابط

خانواده‌درمانی سیستمی

Systemic family therapy

نوعی رویکرد درمانی است که فرد را نه به عنوان یک موجودیت مجزا، بلکه به عنوان بخشی از یک سیستم پیچیده شامل خانواده می‌بیند. در این رویکرد، تمرکز بر الگوهای تعاملی و روابط میان اعضای خانواده برای درک و تغییر مسائل است.

نام‌های دیگر: Systemic family therapy، systemic family therapy

روابط

خانواده‌درمانی مبتنی بر دلبستگی

Attachment-Based Family Therapy (ABFT)

یک مدل درمانی تخصصی برای خانواده‌ها که بر اصول نظری دلبستگی تمرکز دارد. این روش با هدف ترمیم روابط آسیب‌دیده و تقویت امنیت عاطفی میان اعضای خانواده، به‌ویژه در مواجهه با بحران‌های نوجوانان طراحی شده است.

نام‌های دیگر: خانواده‌درمانی مبتنی بر دلبستگی (ABFT)

روابط

خانواده‌درمانی مبتنی بر دلبستگی

Attachment-Based Family Therapy

رویکردی در درمان خانواده که بر اهمیت پیوندهای عاطفی و امنیت دلبستگی تأکید می‌کند. این مدل با تمرکز بر اصلاح الگوهای تعاملی، به بازسازی اعتماد و بهبود کیفیت روابط میان اعضای خانواده کمک می‌کند.

نام‌های دیگر: خانواده‌درمانی مبتنی بر دلبستگی

روابط

خشونت خانگی

Domestic Violence

الگوی رفتاری پیاپی شامل خشونت فیزیکی، جنسی، عاطفی یا اقتصادی است که در بستر روابط صمیمی یا خانوادگی رخ می‌دهد. این پدیده با سوءاستفاده از قدرت و کنترل همراه است و پیامدهای روان‌شناختی عمیقی برای قربانیان دارد. تشخیص زودهنگام و مداخلهٔ تخصصی برای شکستن چرخهٔ خشونت و ایمن‌سازی قربانی ضروری است.

نام‌های دیگر: خشونت خانگی

روابط

خشونت خانگی

domestic violence

خشونت خانگی به رفتارهای پرتکرار و الگومند آسیب‌رسان در محیط خانواده یا زندگی مشترک اطلاق می‌شود. این خشونت می‌تواند توسط همسر، والدین، فرزندان یا سایر اعضای خانه نسبت به یکدیگر رخ دهد. پیامدهای روان‌شناختی آن شامل احساس ناامنی، کاهش عزت‌نفس و اختلالات استرس پس از سانحه است.

نام‌های دیگر: domestic violence، Domestic violence

روابط

خشونت روان‌شناختی

Psychological Violence

رفتارهای تکرارشونده‌ای است که از طریق تحقیر، تهدید، انفعال یا کنترل‌گری، به سلامت روان و کرامت انسانی فرد آسیب می‌رساند. این نوع خشونت می‌تواند منجر به کاهش اعتمادبه‌نفس، اضطراب و افسردگی در قربانی شود و اغلب به دلیل پنهان‌بودن، دیرتر شناسایی می‌گردد. شامل الگوهای سوءاستفاده کلامی و غیرکلامی برای ایجاد ترس و تسلط است.

نام‌های دیگر: خشونت

روابط

خشونت شریک صمیمی

intimate partner violence

خشونت شریک صمیمی به هرگونه رفتار آسیب‌رسان فیزیکی، جنسی یا روانی بین افراد در یک رابطه‌ی عاشقانه یا زناشویی اشاره دارد. این پدیده می‌تواند شامل کنترل‌گری، تهدید و انزوای اجتماعی نیز بشود. پیامدهای آن شامل تروماهای عمیق روان‌شناختی و اختلالات اضطرابی و افسردگی در قربانیان است.

نام‌های دیگر: intimate partner violence

روابط

خشونت شریک عاطفی

Intimate Partner Violence

خشونت شریک عاطفی شامل هرگونه رفتار آسیب‌رسان فیزیکی، جنسی، روانی یا اقتصادی توسط یکی از شرکای رابطه است. این پدیده الگویی از کنترل‌گری و ترساندن است که می‌تواند عواقب جدی برای سلامت روان و جسم قربانی داشته باشد. تشخیص و مداخله زودهنگام برای جلوگیری از تداوم و تشدید این خشونت‌ها ضروری است.

نام‌های دیگر: خشونت شریک عاطفی

روابط

خلاصه‌سازی

Summarizing

تجمیع نکات کلیدی و موضوعات مطرح شده در طول یک جلسه یا بخش خاص از گفتگو برای ایجاد انسجام. خلاصه‌سازی به مراجع کمک می‌کند تا ساختار کلی صحبت‌های خود را بازبینی و درک کند.

نام‌های دیگر: Summarizing

روابط

خودارزشی رابطه‌ای

Relational self-esteem

خودارزشی رابطه‌ای به میزان ارزشی است که فرد از خود در بستر روابط صمیمانه و پیوندهای عاطفی با دیگران کسب می‌کند. این مفهوم بر نیاز به تعلق، پذیرش و اهمیت یافتن در چشم عزیزان تأکید دارد. کاهش این نوع خودارزشی می‌تواند منجر به اضطراب جدایی یا وابستگی ناسالم در روابط شود.

نام‌های دیگر: Relational self-esteem

روابط

خودافشایی درمانگر

Therapist self-disclosure

اشتراک‌گذاری آگاهانه اطلاعات شخصی یا تجربیات درونی درمانگر با مراجع در طول فرآیند درمان است. این تکنیک با هدف تقویت رابطه درمانی یا شفاف‌سازی فرآیند درمان به کار می‌رود و باید با دقت و در جهت منافع مراجع انجام شود.

نام‌های دیگر: Therapist self-disclosure

روابط

خیانت

Infidelity

خیانت نقض آشکار تعهدات صریح یا ضمنی در یک رابطه دوجانبه است که معمولاً شامل روابط جنسی یا عاطفی پنهان با فرد ثالث می‌شود. این رفتار اعتماد بنیادین رابطه را خدشه‌دار کرده و اغلب منجر به بحران‌های شدید هیجانی و گسست در دلبستگی می‌گردد.

نام‌های دیگر: خیانت

روابط