فکر بنیان

واژه‌نامهٔ یکپارچهٔ روان‌شناسی

اصطلاحات فارسی و انگلیسی، تعریف‌های علمی بازنویسی‌شده و پیوند آثار مرتبط در بانک‌های فکر بنیان. نشانی اصلی واژه‌نامه

۱۷ اصطلاح منتشرشده · صفحهٔ ۱ از ۱

در میان گذاشتن

Sharing

فرآیند آگاهانه و داوطلبانه به اشتراک‌گذاری افکار، احساسات، تجربیات یا اطلاعات شخصی با دیگران است. این رفتار پایه‌ای از صمیمیت و اعتماد در روابط بین‌فردی محسوب می‌شود و به کاهش انزوا و افزایش درک متقابل کمک می‌کند. در روان‌شناسی، به عنوان مکانیسمی برای تنظیم هیجان و تقویت پیوندهای اجتماعی دیده می‌شود.

نام‌های دیگر: در میان گذاشتن

روابط

درک دنیای ذهنی مراجع

Understanding the client's mental world

توانایی درمانگر در دریافت و بازنمایی دقیق ساختارهای فکری، احساسی و ادراکی مراجع. این درک شامل درک نحوه معنابخشی مراجع به تجربیات خود و شناخت الگوهای ذهنی حاکم بر جهان‌بینی اوست.

نام‌های دیگر: درک دنیای ذهنی مراجع

روابط

درک متقابل

Mutual Understanding

درک متقابل به معنای توانایی درک صحیح افکار، احساسات و نیت‌های طرف مقابل در یک رابطه تعاملی است. این مفهوم فراتر از شنیدن کلمات، شامل همدلی شناختی و عاطفی می‌شود که به کاهش سوءتفاهم‌ها کمک می‌کند. در روان‌شناسی روابط، این مهارت پایه‌ای برای ایجاد صمیمیت و حل تعارضات سازنده محسوب می‌گردد.

نام‌های دیگر: درک یکدیگر

روابط

درک همدلانه

Empathic Understanding

درک همدلانه به معنای ورود به جهان ذهنی مراجع و دیدن دنیا از دریچه نگاه اوست، بدون آنکه قضاوتی در میان باشد. این مفهوم بر درک دقیق احساسات و معانی شخصی فرد تأکید دارد و نیازمند همدلی شناختی و عاطفی است. درمانگر با این مهارت، حس درک شدن و شنیده شدن را به مراجع منتقل می‌کند.

نام‌های دیگر: درک همدلانه

روابط

درگیری درمانی

Therapeutic engagement

میزان مشارکت فعال، همکاری و پیوند عاطفی-ذهنی مراجع با درمانگر در طول فرآیند درمان. درگیری درمانی بالا نشان‌دهنده تعامل سازنده مراجع با اهداف و فرآیندهای درمان است.

نام‌های دیگر: درگیری درمانی

روابط

درمان بازسازی بین‌فردی

Interpersonal Reparative Therapy

نوعی مداخله روان‌شناختی که هدف آن ترمیم و اصلاح کیفیت تعاملات فرد با دیگران است. این درمان بر پایه اصلاح الگوهای ارتباطی و حل مشکلات مربوط به روابط در محیط‌های اجتماعی تمرکز دارد.

نام‌های دیگر: درمان بازسازی بین‌فردی

روابط

درمان خانواده

Family therapy

نوعی رویکرد درمانی که در آن خانواده به عنوان یک واحد سیستمیک مورد توجه قرار می‌گیرد. هدف این روش، بهبود تعاملات میان اعضا و حل تعارضات درون‌سیستمی برای بهبود سلامت روان تک‌تک افراد است.

نام‌های دیگر: درمان خانواده

روابط

درمان رابطه‌ای کوتاه‌مدت

Short-Term Relationship Therapy

این رویکرد درمانی بر بهبود کیفیت روابط بین‌فردی و حل تعارضات زناشویی یا خانوادگی در بازه زمانی محدود تمرکز دارد. هدف اصلی، افزایش مهارت‌های ارتباطی، همدلی و درک متقابل میان طرفین رابطه است. درمانگران با شناسایی الگوهای ناکارآمد تعاملی، مداخلات ساختاریافته‌ای را برای اصلاح دینامیک رابطه به کار می‌برند.

نام‌های دیگر: درمان رابطه‌ای کوتاه‌مدت

روابط

درمان رابطه‌ای-فرهنگی

Relational-Cultural Therapy (RCT)

یک رویکرد روان‌درمانی است که بر اهمیت روابط انسانی و تأثیر فرهنگ بر تجربه زیسته تمرکز دارد. این رویکرد بر این باور است که رشد روانی در بستری از ارتباطات عمیق و درک متقابل در بافت‌های فرهنگی شکل می‌گیرد.

نام‌های دیگر: درمان رابطه‌ای-فرهنگی (RCT)

روابط

درمان رفتاری تلفیقی زوج‌درمانی

Integrated Behavioral Couple Therapy

این رویکرد درمانی با ترکیب اصول رفتاردرمانی و زوج‌درمانی، بر تغییر الگوهای تعاملی ناکارآمد بین شرکای زندگی تمرکز دارد. درمانگر با استفاده از تکنیک‌های یادگیری اجتماعی و تقویت مثبت، به زوج‌ها کمک می‌کند تا مهارت‌های ارتباطی و حل مسئله را بیاموزند. هدف اصلی، افزایش رفتارهای سازگارانه و کاهش رفتارهای مخرب در رابطه است.

نام‌های دیگر: درمان زوج رفتاری تلفیقی

روابط

درمان گروهی

group therapy

یک روش درمانی که در آن یک یا چند درمانگر با گروهی از مراجعان در یک محیط کنترل‌شده کار می‌کنند. این شیوه بر تعاملات بین‌فردی و یادگیری از تجربیات مشترک برای بهبود سلامت روان تأکید دارد.

نام‌های دیگر: group therapy

روابط

درمان متمرکز بر هیجان

Emotionally Focused Therapy

یک رویکرد روان‌درمانی مبتنی بر نظریه دلبستگی است که بر شناسایی و تغییر الگوهای تعاملی و هیجانی در روابط تمرکز دارد. این روش با هدف ایجاد پیوند عاطفی ایمن و بهبود کیفیت ارتباط میان افراد طراحی شده است.

نام‌های دیگر: درمان متمرکز بر هیجان (EFT)

روابط

دستور جلسه گروه

Group session agenda

دستور جلسه گروه، نقشه‌ای ساختاریافته از موضوعات و فعالیت‌های برنامه‌ریزی‌شده برای یک نشست گروه‌درمانی است. این ابزار به رهبر گروه کمک می‌کند تا تمرکز اعضا را حفظ کرده و اهداف درمانی را در زمان مقرر دنبال کند. وجود دستور جلسه مشخص، به ایجاد نظم و پیش‌بینی‌پذیری در فضای درمانی کمک شایانی می‌کند.

نام‌های دیگر: دستور جلسه گروه

روابط

دلبستگی

attachment

دلبستگی الگوی روانی پایدار و نسبتاً ثابتی است که در آن فرد تمایل دارد با افراد خاص در موقعیت‌های استرس‌زا صمیمیت و نزدیکی جستجو کند. این مفهوم ریشه در نظریه دلبستگی دارد و نشان‌دهنده پیوند عاطفی عمیق میان فرد و مراقب اصلی در دوران کودکی است. سبک‌های دلبستگی می‌توانند بر انتظارات و رفتارهای فرد در روابط بزرگسالی تأثیر بگذارند.

نام‌های دیگر: دلبستگی، attachment، Attachment

روابط

دلبستگی ناایمن

Insecure attachment

الگویی از پیوند عاطفی است که در آن فرد احساس عدم امنیت، بی‌ثباتی یا اضطراب در رابطه با مراقب یا شریک عاطفی خود دارد. این نوع دلبستگی می‌تواند منجر به رفتارهای اجتنابی یا اضطرابی در تعاملات بین‌فردی در بزرگسالی شود.

نام‌های دیگر: Insecure attachment، insecure attachment

روابط

دوستی

Friendship

یک رابطه اجتماعی مثبت و دوسویه است که بر پایه صمیمیت، اعتماد و حمایت متقابل بنا شده است. دوستی یکی از منابع اصلی حمایت اجتماعی و عاملی کلیدی در سلامت روان و بهزیستی فرد محسوب می‌شود.

نام‌های دیگر: دوستی

روابط

دیگری

The Other

دیگری در روان‌شناسی اجتماعی و فلسفی به فرد یا گروهی اطلاق می‌شود که از سوی فرد یا گروه مرجع، به عنوان متفاوت یا خارج از هنجار تعریف می‌شود. این مفهوم در فرآیندهای هویت‌یابی، تبعیض و پدیده‌های گروهی مانند تعصب نقش کلیدی دارد. درک پویایی «دیگری‌سازی» برای تحلیل روابط بین‌فردی و بین‌گروهی ضروری است.

نام‌های دیگر: دیگری

روابط