فکر بنیان

واژه‌نامهٔ یکپارچهٔ روان‌شناسی

اصطلاحات فارسی و انگلیسی، تعریف‌های علمی بازنویسی‌شده و پیوند آثار مرتبط در بانک‌های فکر بنیان. نشانی اصلی واژه‌نامه

۳۸ اصطلاح منتشرشده · صفحهٔ ۱ از ۱

متقابل

Reciprocal

به رابطه‌ای اشاره دارد که در آن کنش‌ها، احساسات یا تأثیرات به صورت دوطرفه و متناسب میان دو یا چند عامل مبادله می‌شود. در روان‌شناسی اجتماعی، این مفهوم بر تعاملات دوسویه و اثرگذاری متقابل افراد بر یکدیگر تأکید دارد.

نام‌های دیگر: Reciprocal، reciprocals

روابط

مثلث‌سازی

Triangulation

یک پدیده در روابط بین‌فردی است که در آن دو نفر برای کاهش تنش یا مدیریت اضطراب خود، شخص یا موضوع سومی را وارد تعامل خود می‌کنند. این فرآیند معمولاً باعث می‌شود که تنش اصلی میان دو نفر حل نشود و به جای آن به سیستم گسترش یابد.

نام‌های دیگر: مثلث‌سازی

روابط

مثلث‌سازی

Triangulation

یک پدیده در روابط بین‌فردی است که در آن دو نفر برای کاهش تنش یا مدیریت اضطراب خود، شخص یا موضوع سومی را وارد تعامل خود می‌کنند. این فرآیند معمولاً باعث می‌شود که تنش اصلی میان دو نفر حل نشود و به جای آن به سیستم گسترش یابد.

نام‌های دیگر: Triangulation

روابط

محرمانگی

confidentiality

اصول اخلاقی و حقوقی که بر اساس آن، اطلاعات و اسرار مراجع باید نزد متخصص حفظ شود و بدون اجازه او فاش نگردد. این اصل زیربنای اعتماد در رابطهٔ درمانی است و تنها در موارد خاص قانونی یا خطر جدی قابل نقض است.

نام‌های دیگر: confidentiality، Confidentiality

روابط

محیط خانه

home environment

فضای فیزیکی و روانی مکانی که فرد در آن زندگی می‌کند و تحت تأثیر ویژگی‌های محیطی و تعاملات درون آن قرار دارد. این محیط می‌تواند عامل مهمی در شکل‌گیری احساس امنیت یا استرس باشد.

نام‌های دیگر: محیط خانه

روابط

مخالفت همراه با محبت

loving opposition

روشی در تعاملات بین‌فردی که در آن فرد با حفظ احترام و ابراز علاقه، با دیدگاه یا رفتار طرف مقابل مخالفت می‌کند. این رویکرد با هدف اصلاح رفتار یا ارائه دیدگاه متفاوت بدون تخریب رابطه صورت می‌گیرد.

نام‌های دیگر: مخالفت همراه با محبت

روابط

مدارا

Accommodation

فرآیندی که در آن فرد برای سازگاری با محیط یا دیگران، تغییراتی در ساختارهای ذهنی یا رفتاری خود ایجاد می‌کند. این مفهوم می‌تواند شامل تعدیل انتظارات یا پذیرش تفاوت‌ها برای حفظ تعادل در روابط باشد.

نام‌های دیگر: مدارا

روابط

مدیریت تعارض

Conflict Management

فرآیند شناسایی و رسیدگی به اختلافات میان افراد یا گروه‌ها به شکلی سازنده. این مهارت شامل استفاده از استراتژی‌های مختلف برای کاهش تنش و رسیدن به توافق یا حل مسئله است.

نام‌های دیگر: مدیریت تعارض

روابط

مدیریت روابط

Relationship Management

توانایی مدیریت تعاملات با دیگران برای ایجاد ارتباطات سازنده و موثر. این مهارت شامل مهارت‌های اجتماعی، مدیریت تعارض و توانایی الهام‌بخشی به دیگران در قالب هوش هیجانی است.

نام‌های دیگر: مدیریت روابط

روابط

مراجعان سیاه‌پوست

Black clients

اشاره به افرادی دارد که در فرآیند روان‌درمانی و مشاوره، از گروه‌های نژادی سیاه‌پوست هستند. در روان‌شناسی، توجه به ویژگی‌های فرهنگی و تجربیات زیسته این مراجعان برای برقراری رابطه درمانی مؤثر و حساس به فرهنگ ضروری است.

نام‌های دیگر: مراجعان سیاه‌پوست

روابط

مرزگذاری

Boundary setting

فرآیند تعیین و اعمال محدودیت‌های کلامی و غیرکلامی برای محافظت از سلامت روان، انرژی و ارزش‌های فردی در روابط. مرزگذاری سالم به افراد کمک می‌کند تا از استثمار یا آسیب عاطفی جلوگیری کنند و تعاملات متعادل‌تری برقرار سازند. این مهارت نیازمند خودآگاهی و توانایی بیان نیازها به صورت قاطعانه است.

نام‌های دیگر: مرزگذاری

روابط

مرزگذاری

Boundary setting

مرزگذاری فرآیندی آگاهانه و فعال برای تعیین حدود شخصی، عاطفی و فیزیکی در روابط است. این مهارت به فرد کمک می‌کند تا نیازها، ارزش‌ها و محدودیت‌های خود را به دیگران منتقل کند. اجرای صحیح آن از فرسودگی عاطفی جلوگیری کرده و به حفظ احترام متقابل در تعاملات انسانی می‌انجامد.

نام‌های دیگر: Boundary setting، boundary setting

روابط

مرزها

boundaries

محدودیت‌ها و چارچوب‌های تعیین‌شده در رابطهٔ حرفه‌ای میان متخصص و مراجع برای حفظ سلامت روان و رعایت اخلاق حرفه‌ای. این مرزها شامل مدیریت زمان، فضای فیزیکی، تماس‌های غیرحرفه‌ای و تعاملات عاطفی در طول فرآیند کمک‌رسانی است.

نام‌های دیگر: boundaries، Boundaries

روابط

مرزهای خانوادگی

Family boundaries

مجموعه‌ای از قوانین و قواعد نانوشته یا صریح که تعیین می‌کند تعاملات و ارتباطات میان اعضای خانواده و با دنیای خارج چگونه باشد. این مرزها مشخص‌کننده میزان صمیمیت، استقلال و تفکیک‌پذیری میان اعضای خانواده هستند.

نام‌های دیگر: مرزهای خانوادگی

روابط

مسائل رابطه‌ای

Relational Issues

مسائل رابطه‌ای به چالش‌ها و ناسازگاری‌هایی اشاره دارد که در تعاملات بین‌فردی و دینامیک‌های زوجین یا گروهی رخ می‌دهد. این موارد شامل مشکلات ارتباطی، تعارضات حل‌نشده، و ناهماهنگی در انتظارات از یکدیگر است. بررسی این مسائل در روان‌درمانی بر بهبود مهارت‌های ارتباطی و بازسازی الگوهای ناکارآمد تعاملی تمرکز دارد.

نام‌های دیگر: مسائل رابطه‌ای

روابط

مشاجره‌ها

Arguments

مشاجره‌ها به گفتگوهای خصمانه یا بحث‌های کلامی بین افراد اطلاق می‌شود که معمولاً با تفاوت در نظرات، نیازها یا ارزش‌ها همراه است. اگرچه تعارض بخشی طبیعی از روابط انسانی است، اما تکرار مشاجره‌های ناسالم می‌تواند به صمیمیت و سلامت روان آسیب برساند. مهارت‌های ارتباطی موثر و مدیریت تعارض برای تبدیل مشاجره‌ها به گفتگوهای سازنده ضروری است.

نام‌های دیگر: مشاجره‌ها

روابط

مشارکت جامعه‌محور

Community engagement

مشارکت جامعه‌محور به فرآیند تعامل فعال و سازنده میان افراد یا سازمان‌ها با جوامع محلی برای حل مسائل مشترک و بهبود شرایط زندگی اطلاق می‌شود. در روان‌شناسی اجتماعی، این مفهوم بر تقویت سرمایه اجتماعی، احساس تعلق و همبستگی گروهی تأکید دارد. مشارکت موثر می‌تواند به کاهش انزوا، افزایش حمایت اجتماعی و ارتقای بهزیستی روان‌شناختی اعضای جامعه منجر شود.

نام‌های دیگر: Community engagement

روابط

مشاوره ازدواج

Marriage counseling

مشاوره ازدواج فرآیندی تخصصی است که در آن زوجین با راهنمایی یک درمانگر آموزش‌دیده، به بهبود مهارت‌های ارتباطی و حل تعارضات خود می‌پردازند. هدف اصلی این مداخله، تقویت پویایی رابطه و پیشگیری از فروپاشی آن یا کمک به جدایی سالم در صورت لزوم است. این رویکرد بر درک الگوهای رفتاری و نیازهای هیجانی هر یک از طرفین تمرکز دارد.

نام‌های دیگر: مشاوره ازدواج

روابط

مشاوره چندفرهنگی

multicultural counseling

رویکردی در مشاوره که بر اهمیت تفاوت‌های فرهنگی، قومی و نژادی در فرآیند درمان تأکید دارد. این رویکرد به درمانگر کمک می‌کند تا با درک بافت فرهنگی مراجع، مداخلات حساس‌تر و متناسب‌تری ارائه دهد.

نام‌های دیگر: مشاوره چندفرهنگی

روابط

مشاوره گروهی

Group Counseling

مشاوره گروهی فرآیندی درمانی است که در آن یک یا چند درمانگر، گروه کوچکی از افراد را با مشکلات یا اهداف مشابه هدایت می‌کنند. در این روش، اعضا از طریق تعامل متقابل، بازخورد و اشتراک‌گذاری تجربیات، به درک بهتر خود و دیگران دست می‌یابند. این رویکرد بر یادگیری اجتماعی، حمایت همتایان و توسعه مهارت‌های ارتباطی تأکید دارد و معمولاً در فضایی امن و ساختاریافته انجام می‌شود.

نام‌های دیگر: مشاوره گروهی

روابط

مشاوره گروهی

Group counseling

فرآیندی درمانی یا حمایتی است که در آن یک یا چند مشاور با گروهی از افراد به منظور رسیدگی به مسائل مشترک یا رشد فردی فعالیت می‌کنند. این روش از تعاملات بین‌گروهی برای تسهیل یادگیری و تغییر رفتاری بهره می‌برد.

نام‌های دیگر: group counseling

روابط

مشاوره مراجع‌محور

Client-centered counseling

رویکردی در مشاوره که بر توانمندی ذاتی مراجع برای رشد و حل مشکلات خود تأکید دارد. در این شیوه، درمانگر با ارائه پذیرش بی‌قید و شرط و همدلی، شرایط لازم را برای خودشکوفایی مراجع فراهم می‌کند.

نام‌های دیگر: مشاوره مراجع‌محور

روابط

مشاوره همدلانه

Empathic counseling

رویکردی در مشاوره که در آن مشاور تلاش می‌کند با درک عمیق احساسات و دیدگاه‌های مراجع، تجربه‌ی درونی او را بدون قضاوت بازتاب دهد. این فرآیند به ایجاد فضای امن و اعتماد برای مراجع کمک می‌کند.

نام‌های دیگر: مشاوره همدلانه

روابط

مشکل رابطه

Relationship problem

هرگونه چالش، تنش یا ناهماهنگی در تعاملات میان دو یا چند فرد که منجر به کاهش کیفیت پیوند عاطفی یا اجتماعی می‌شود. این مشکلات می‌تواند شامل نقص در مهارت‌های ارتباطی یا تضاد در ارزش‌ها باشد.

نام‌های دیگر: مشکل رابطه

روابط

مشکلات خانوادگی

Family Problems

به مجموعه‌ای از تعارضات، ناهماهنگی‌ها و چالش‌های ساختاری یا ارتباطی در بستر خانواده اطلاق می‌شود که عملکرد سازندهٔ آن را مختل می‌کند. این مشکلات می‌توانند ناشی از شکاف‌های بین‌نسلی، الگوهای ارتباطی ناسالم، یا فشارهای بیرونی باشند. تداوم این وضعیت اغلب بر سلامت روان اعضا و کیفیت تعاملات درون‌گروهی تأثیر منفی می‌گذارد.

نام‌های دیگر: مشکلات خانوادگی

روابط

مشکلات رابطه‌ای

Relational Problems

مشکلات رابطه‌ای به دشواری‌ها و تعارضات تکرارشونده در تعاملات بین‌فردی فرد با همسر، خانواده، دوستان یا همکاران اطلاق می‌شود. این مشکلات می‌تواند ناشی از نقص در مهارت‌های ارتباطی، انتظارات ناسازگارانه یا تفاوت‌های ارزشی باشد. تشخیص این دسته از مسائل در روان‌شناسی بالینی برای تعیین مسیر درمانی مناسب ضروری است.

نام‌های دیگر: مشکلات رابطه‌ای

روابط

مصاحبه درمانی

therapeutic interview

یک گفتگوی هدفمند و ساختارمند میان درمانگر و مراجع با هدف جمع‌آوری اطلاعات یا تسهیل فرآیند تغییر. این مصاحبه بر پایه اصول همدلی و شنیدن فعال بنا شده تا به درک عمیق‌تری از وضعیت مراجع منجر شود.

نام‌های دیگر: مصاحبه درمانی

روابط

مصالحه

Compromise

مصالحه به معنای رسیدن به توافقی است که در آن هر دو طرف از برخی خواسته‌ها یا منافع خود می‌گذرند تا به یک نتیجه مشترک دست یابند. در روان‌شناسی روابط و حل تعارض، مصالحه به عنوان یک استراتژی سازنده برای مدیریت اختلافات و حفظ روابط مثبت شناخته می‌شود. این رویکرد می‌تواند به کاهش تنش و ایجاد حس عدالت و احترام متقابل کمک کند.

نام‌های دیگر: مصالحه

روابط

منظومه‌ی خانوادگی

Family System

یک واحد اجتماعی متشکل از اعضای خانواده که بر اساس الگوهای تعاملی، ارتباطی و ساختاری با یکدیگر در ارتباط هستند. در این دیدگاه، رفتار هر فرد تحت تأثیر کل ساختار و تعادل میان اعضای خانواده در نظر گرفته می‌شود.

نام‌های دیگر: منظومه‌ی خانوادگی

روابط

موانع ارتباطی

Communication barriers

موانع ارتباطی به عواملی اطلاق می‌شود که مانع از انتقال دقیق و موثر پیام‌ها میان افراد می‌شوند. این موانع می‌توانند شامل تفاوت‌های زبانی، پیش‌داوری‌ها، وضعیت‌های هیجانی نامناسب یا محیط‌های نامناسب برای گفتگو باشند. شناسایی و رفع این موانده برای بهبود کیفیت تعاملات انسانی و کاهش سوءتفاهمات ضروری است.

نام‌های دیگر: موانع ارتباطی

روابط

مهارت فردی

interpersonal skill

توانایی‌های ارتباطی و اجتماعی که فرد برای تعامل مؤثر با دیگران به کار می‌گیرد. این مهارت‌ها شامل گوش دادن فعال، همدلی و مدیریت تعارض در روابط میان‌فردی است.

نام‌های دیگر: مهارت فردی

روابط

مهارت‌های اجتماعی

Social Skills

مهارت‌های اجتماعی مجموعه‌ای از رفتارهای آموختنی هستند که به فرد امکان می‌دهند تا در موقعیت‌های مختلف بین‌فردی به‌طور مؤثر و مناسب تعامل کند. این مهارت‌ها شامل گوش دادن فعال، برقراری ارتباط کلامی و غیرکلامی، همدلی و حل تعارض می‌شود. تقویت این توانایی‌ها برای شکل‌گیری روابط سالم و کاهش انزوا اجتماعی ضروری است.

نام‌های دیگر: مهارت‌های اجتماعی

روابط

مهارت‌های ارتباطی

Communication Skills

توانایی انتقال مؤثر اطلاعات، افکار و احساسات از طریق کلام، نوشتار یا زبان بدن. این مهارت‌ها شامل گوش دادن فعال و درک پیام‌های دریافتی برای برقراری تعاملات سازنده است.

نام‌های دیگر: مهارت‌های ارتباطی

روابط

مهارت‌های ارتباطی

Communication skills

مهارت‌های ارتباطی مجموعه‌ای از توانایی‌های شناختی و رفتاری هستند که امکان مبادله مؤثر اطلاعات، افکار و احساسات را بین افراد فراهم می‌سازند. این مهارت‌ها شامل گوش دادن فعال، بیان شفاف، زبان بدن مناسب و همدلی می‌شوند. تقویت این مهارت‌ها پایه‌ای اساسی برای ایجاد روابط سالم و حل مسالمت‌آمیز تعارضات در سطوح مختلف اجتماعی است.

نام‌های دیگر: Communication skills، communication skills

روابط

مهارت‌های زوجین

couple skills

مجموعه‌ای از توانایی‌های ارتباطی و رفتاری که زوجین برای بهبود کیفیت رابطه، حل تعارضات و ایجاد صمیمیت بیشتر نیاز دارند. این مهارت‌ها شامل گوش دادن فعال، بیان شفاف احساسات، مذاکره و همدلی می‌شود. آموزش این مهارت‌ها معمولاً در قالب مشاوره زوج‌درمانی یا کارگاه‌های آموزشی ارائه می‌گردد. هدف نهایی، ایجاد الگوهای تعاملی سالم و پایدار در رابطه است.

نام‌های دیگر: couple skills

روابط

مهارت‌های همسرداری

Marital Skills

مجموعه‌ای از توانایی‌های ارتباطی، حل تعارض و تنظیم هیجانی است که زوجین برای حفظ کیفیت رابطه و سازگاری با یکدیگر نیاز دارند. این مهارت‌ها شامل گوش دادن فعال، همدلی، مذاکره و مدیریت خشم در بستر رابطه زناشویی است. تقویت این مهارت‌ها پیش‌بینی‌کنندهٔ رضایت زناشویی و پایداری رابطه است.

نام‌های دیگر: مهارت همسرداری

روابط

میانجی‌گری همتایان

peer mediation

میانجی‌گری همتایان روشی برای حل تعارضات بین دانش‌آموزان توسط همسالان آموزش‌دیده است. این رویکرد بر تقویت مهارت‌های ارتباطی و همدلی تمرکز دارد. هدف آن کاهش خشونت و ایجاد فرهنگ گفتگو در محیط آموزشی است.

نام‌های دیگر: peer mediation

روابط

میانجی‌گری همسالان

Peer Mediation

میانجی‌گری همسالان یک روش حل تعارض است که در آن دانش‌آموزان آموزش‌دیده به عنوان میانجیان بی‌طرف، به حل اختلافات دو طرف کمک می‌کنند. این رویکرد بر تقویت مهارت‌های ارتباطی، همدلی و مسئولیت‌پذیری اجتماعی دانش‌آموزان تمرکز دارد. میانجی‌گری همسالان به کاهش خشونت و بهبود جو عاطفی مدرسه کمک شایانی می‌کند.

نام‌های دیگر: میانجی‌گری همسالان

روابط