فکر بنیان

واژه‌نامهٔ یکپارچهٔ روان‌شناسی

اصطلاحات فارسی و انگلیسی، تعریف‌های علمی بازنویسی‌شده و پیوند آثار مرتبط در بانک‌های فکر بنیان. نشانی اصلی واژه‌نامه

۲۰ اصطلاح منتشرشده · صفحهٔ ۱ از ۱

پارادوکس مرکزی رابطه‌ای

Central Relational Paradox

پارادوکس مرکزی رابطه‌ای مفهومی در روان‌شناسی فمینیستی و درمان رابطه‌ای است که به تعارض درونی فرد برای نیاز به ارتباط و در عین حال ترس از آسیب‌پذیری اشاره دارد. فرد در این حالت همزمان خواهای صمیمیت است اما از طرد شدن یا کنترل شدن می‌ترسد. این پارادوکس ریشه در تجربیات ناسازگار اولیه و الگوهای دلبستگی دارد.

نام‌های دیگر: پارادوکس مرکزی رابطه‌ای

روابط

پاسیون

passion

پاسیون به معنای شور، اشتیاق شدید یا عشق آتشین است که در روان‌شناسی روابط و انگیزش مورد بررسی قرار می‌گیرد. این حالت هیجانی با برانگیختگی بالا و تمرکز شدید بر یک فرد یا هدف مشخص همراه است. در نظریه‌های عشق، پاسیون اغلب به عنوان مولفه‌ای از عشق رمانتیک اولیه در مقابل صمیمیت یا تعهد دیده می‌شود.

نام‌های دیگر: پاسیون

روابط

پایان رابطه

Relationship Dissolution

پایان رابطه به فرآیند یا لحظه‌ای اشاره دارد که در آن دو فرد تعامل عاطفی و تعهد مشترک خود را متوقف می‌کنند. این رویداد می‌تواند با از بین رفتن صمیمیت، کاهش رضایت یا تغییر در انتظارات طرفین رخ دهد و اغلب با فرآیندهای سوگواری و بازسازی هویت فردی همراه است.

نام‌های دیگر: پایان رابطه

روابط

پدربزرگ یا مادربزرگ

Grandparent

پدربزرگ یا مادربزرگ والدین پدر یا مادر فرد هستند و جایگاه ویژه‌ای در ساختار خانواده و شبکه حمایتی ایفا می‌کنند. نقش‌های روان‌شناختی آن‌ها شامل انتقال ارزش‌ها، ارائه حمایت عاطفی و کمک به مراقبت از نوه‌هاست. تحقیقات نشان می‌دهد که رابطه سالم با اجداد می‌تواند بر هویت‌یابی، امنیت دلبستگی و بهزیستی روان‌شناختی نوه‌ها تأثیر مثبت بگذارد.

نام‌های دیگر: Grandparent

روابط

پذیرش بدون قید و شرط

Unconditional Positive Regard

پذیرش بدون قید و شرط به معنای پذیرش کامل و تحترم‌آمیز شخصیت مراجع، بدون قضاوت یا شرط‌گذاری بر اساس رفتارهای خاص اوست. این نگرش فضایی امن ایجاد می‌کند که در آن مراجع می‌تواند بدون ترس از طرد شدن، خود واقعی‌اش را ابراز کند. این مفهوم از ارکان اصلی رویکرد مراجع‌محور کارل راجرز است.

نام‌های دیگر: پذیرش بدون قید و شرط

روابط

پذیرش نامشروط

Unconditional Acceptance

نگرشی که در آن فرد بدون قضاوت و بدون در نظر گرفتن ویژگی‌ها یا رفتارهای خاص، ارزش ذاتی و حق وجودی دیگری را می‌پذیرد. این مفهوم در رویکردهای انسان‌گرایانه برای ایجاد فضای امن در رابطه با دیگری اهمیت دارد.

نام‌های دیگر: پذیرش نامشروط

روابط

پرداختن به دستور جلسه

Addressing the agenda

پرداختن به دستور جلسه، فرآیند اجرایی و دنبال کردن موضوعات تعیین‌شده در طول نشست گروهی است. در این مرحله، رهبر گروه با مدیریت زمان و مشارکت اعضا، تلاش می‌کند تا اهداف آموزشی یا درمانی هر بند از دستور را محقق سازد. این فرآیند نیازمند انعطاف‌پذیری برای پاسخ به نیازهای لحظه‌ای گروه است.

نام‌های دیگر: پرداختن به دستور جلسه

روابط

پرسش باز

Open-ended question

نوعی پرسش در مصاحبه یا گفتگو که پاسخ آن تنها با «بله» یا «خیر» محدود نمی‌شود و فرد را تشویق می‌کند تا جزئیات بیشتری را بیان کند. این پرسش‌ها با هدف گسترش گفتگو و دریافت اطلاعات غنی‌تر از مراجع استفاده می‌شوند.

نام‌های دیگر: پرسش باز

روابط

پرسش باز

Open-ended question

نوعی پرسش در مصاحبه یا گفتگو که پاسخ آن تنها با «بله» یا «خیر» محدود نمی‌شود و فرد را تشویق می‌کند تا جزئیات بیشتری را بیان کند. این پرسش‌ها با هدف گسترش گفتگو و دریافت اطلاعات غنی‌تر از مراجع استفاده می‌شوند.

نام‌های دیگر: Open-ended question، Open-ended Questions، open-ended questions

روابط

پرسش بسته

Closed question

پرسشی که پاسخ‌های محدودی دارد و معمولاً با کلمات تک‌کلمه‌ای مانند «بله» یا «خیر» یا اطلاعات بسیار مشخص پاسخ داده می‌شود. این نوع پرسش‌ها برای محدود کردن دامنه گفتگو یا تأیید اطلاعات خاص به کار می‌روند.

نام‌های دیگر: پرسش بسته

روابط

پرسش بسته

Closed question

پرسشی که پاسخ‌های محدودی دارد و معمولاً با کلمات تک‌کلمه‌ای مانند «بله» یا «خیر» یا اطلاعات بسیار مشخص پاسخ داده می‌شود. این نوع پرسش‌ها برای محدود کردن دامنه گفتگو یا تأیید اطلاعات خاص به کار می‌روند.

نام‌های دیگر: Closed question

روابط

پژوهش خانواده‌درمانی

family therapy research

مطالعات علمی که بر بررسی اثربخشی مداخلات در سطح سیستم خانواده و تعاملات بین‌فردی تمرکز دارد. هدف این پژوهش‌ها درک چگونگی تأثیر ساختارهای خانوادگی بر سلامت روان اعضا است.

نام‌های دیگر: پژوهش خانواده‌درمانی

روابط

پژوهش در خانواده‌درمانی

family therapy research

حوزه‌ای از مطالعات علمی که به بررسی اثربخشی، فرآیندها و مدل‌های مداخله در سیستم‌های خانوادگی می‌پردازد. این پژوهش‌ها با هدف بهبود شیوه‌های درمانی و درک تعاملات بین‌فردی در ساختار خانواده انجام می‌شوند.

نام‌های دیگر: family therapy research

روابط

پساتعارض

Post-conflict

پساتعارض به دورهٔ زمانی پس از پایان درگیری‌های آشکار یا خشونت‌آمیز اطلاق می‌شود. در این مرحله، تمرکز روان‌شناختی و اجتماعی بر ترمیم آسیب‌های روانی، بازسازی نهادها و ایجاد ثبات پایدار است. این دوره نیازمند مداخلات هدفمند برای پیشگیری از بازگشت خشونت و بهبود سلامت روان جامعه است.

نام‌های دیگر: پساتعارض

روابط

پناهگاه امن

Safe haven

پناهگاه امن به محیطی فیزیکی یا روانی اطلاق می‌شود که در آن فرد احساس امنیت، پذیرش و حمایت می‌کند. در روان‌شناسی، این مفهوم اغلب به رابطه‌ای اشاره دارد که در آن فرد بدون ترس از قضاوت می‌تواند آسیب‌پذیری‌های خود را بیان کند. چنین فضایی نقش حیاتی در بازسازی اعتماد و بهبود سلامت روان ایفا می‌کند.

نام‌های دیگر: Safe haven

روابط

پویایی گروه

Group Dynamics

پویایی گروه به نیروها و فرآیندهای روان‌شناختی اشاره دارد که بر رفتار، تعاملات و عملکرد اعضای یک گروه تأثیر می‌گذارند. این مفهوم شامل بررسی نقش‌ها، هنجارها، رهبری و همبستگی گروهی است. درک پویایی گروه برای بهبود کارایی تیم‌ها و سلامت روانی اعضا ضروری است.

نام‌های دیگر: پویایی گروه

روابط

پویایی گروه

group dynamics

پویایی گروه به نیروها و فرآیندهای روان‌شناختی و اجتماعی حاکم بر رفتار اعضای یک گروه اشاره دارد. این مفهوم شامل الگوهای ارتباطی، ساختار قدرت، همدلی و تأثیر گروه بر تصمیم‌گیری فردی است. مطالعه پویایی گروه برای بهبود همکاری و کاهش تعارضات سازمانی اهمیت دارد.

نام‌های دیگر: group dynamics

روابط

پویایی‌های بین‌گروهی

Intergroup dynamics

مطالعهٔ تعاملات، روابط و فرآیندهای روانی میان گروه‌های مختلف اجتماعی. این پویایی‌ها شامل مفاهیمی مانند پیش‌داوری، تعصب، همکاری و کنش‌های گروهی در مواجهه با گروه‌های دیگر است.

نام‌های دیگر: پویایی‌های بین‌گروهی

روابط

پیام‌های خانوادگی

family messages

الگوهای ارتباطی و محتوای پیام‌هایی که در تعاملات میان اعضای خانواده رد و بدل می‌شود. این پیام‌ها می‌توانند بر شکل‌گیری باورهای فردی و ساختار روابط درون خانواده تأثیرگذار باشند.

نام‌های دیگر: پیام‌های خانوادگی

روابط

پیکرتراشی خانوادگی

Family sculpting

تکنیکی در درمان خانواده است که در آن اعضای خانواده با استفاده از بدن و موقعیت فیزیکی خود، ساختار و روابط میان اعضای خانواده را بازسازی می‌کنند. این روش به تجسم روابط پنهان و احساسات درونی در فضای فیزیکی کمک می‌کند.

نام‌های دیگر: پیکرتراشی خانوادگی

روابط