فکر بنیان

واژه‌نامهٔ یکپارچهٔ روان‌شناسی

اصطلاحات فارسی و انگلیسی، تعریف‌های علمی بازنویسی‌شده و پیوند آثار مرتبط در بانک‌های فکر بنیان. نشانی اصلی واژه‌نامه

۳۳ اصطلاح منتشرشده · صفحهٔ ۱ از ۱

مبادله رهبر-پیرو

leader-member exchange

یک نظریه در روان‌شناسی سازمانی که بر کیفیت رابطهٔ تعاملی میان رهبر و هر یک از زیردستان تمرکز دارد. این مدل بیان می‌کند که کیفیت این روابط دوطرفه بر میزان اعتماد، وفاداری و عملکرد کارکنان تأثیرگذار است.

نام‌های دیگر: مبادله رهبر-پیرو

کار و تحصیل

محیط کار

Work environment

محیط کار به مجموعه‌ای از شرایط فیزیکی، روانی و اجتماعی اشاره دارد که در آن فعالیت‌های شغلی انجام می‌شود. این محیط شامل عواملی مانند فرهنگ سازمانی، روابط همکاران و ساختار وظایف است که بر رضایت شغلی و عملکرد تأثیر می‌گذارند. طراحی مناسب محیط کار می‌تواند به بهبود سلامت روان و بهره‌وری کارکنان کمک کند.

نام‌های دیگر: محیط کار

کار و تحصیل

مدرسه صلح‌آمیز

Peaceful School

محیط آموزشی که در آن اصول همدلی، مدیریت غیرخشونت‌آمیز تعارضات و احترام متقابل در تعاملات میان دانش‌آموزان و معلمان نهادینه شده است. این ساختار بر ایجاد امنیت روانی و سلامت روان در محیط یادگیری تمرکز دارد.

نام‌های دیگر: مدرسه صلح‌آمیز

کار و تحصیل

مدل دیسک

DISC Model

مدل دیسک یک ابزار ارزیابی رفتار است که چهار سبک اصلی رفتاری را شناسایی می‌کند: تسلط، تأثیر، ثبات و وظیفه‌شناسی. این مدل به افراد کمک می‌کند تا سبک‌های ارتباطی و رفتاری خود و دیگران را بهتر درک کنند. هر حرف مخفف یکی از ابعاد رفتاری است که در تعاملات اجتماعی نقش دارد. این ابزار اغلب برای توسعهٔ مهارت‌های ارتباطی و کار تیمی استفاده می‌شود.

نام‌های دیگر: مدل DISC

کار و تحصیل

مدیر

Manager

فردی است که مسئولیت هدایت، برنامه‌ریزی و سازماندهی منابع و افراد را در یک ساختار مشخص بر عهده دارد. مدیریت شامل نظارت بر فرآیندها برای دستیابی به اهداف تعیین‌شده است.

نام‌های دیگر: مدیر

کار و تحصیل

مدیران

managers

افرادی که مسئولیت هدایت، نظارت و هماهنگی فعالیت‌های یک گروه یا سازمان را بر عهده دارند. وظیفه این افراد شامل تخصیص منابع، ارزیابی عملکرد و اطمینان از دستیابی به اهداف سازمانی است.

نام‌های دیگر: مدیران

کار و تحصیل

مدیران مدارس

Head teachers

مدیران مدارس مسئولیت رهبری آموزشی و اجرایی یک مؤسسه آموزشی را بر عهده دارند. آن‌ها نقش کلیدی در ایجاد محیط یادگیری سالم، نظارت بر عملکرد معلمان و تعامل با جامعه مدرسه ایفا می‌کنند. سلامت روان و سبک رهبری این افراد تأثیر مستقیمی بر جو روان‌شناختی مدرسه دارد.

نام‌های دیگر: Head teachers

کار و تحصیل

مدیریت

management

مدیریت به فرآیند برنامه‌ریزی، سازماندهی، هدایت و کنترل منابع برای رسیدن به اهداف مشخص در یک سازمان یا گروه اطلاق می‌شود. این مفهوم بر بهینه‌سازی عملکرد و کارایی تمرکز دارد و شامل مهارت‌های فنی، انسانی و مفهومی است. مدیریت موثر نیازمند درک نیازهای افراد و ساختارهای سازمانی است.

نام‌های دیگر: مدیریت

کار و تحصیل

مدیریت

Management

مدیریت فرآیند برنامه‌ریزی، سازماندهی، هدایت و کنترل منابع برای رسیدن به اهداف مشخص است. در روان‌شناسی سازمانی، مدیریت بر تعاملات انسانی، انگیزش کارکنان و بهینه‌سازی عملکرد تیمی تمرکز دارد. این مفهوم شامل مهارت‌های نرم و سخت برای رهبری مؤثر می‌شود.

نام‌های دیگر: management، Management

کار و تحصیل

مدیریت آموزشی

Educational management

مدیریت آموزشی به فرآیند برنامه‌ریزی، سازماندهی، هدایت و نظارت بر منابع و فعالیت‌های آموزشی در نهادهای یادگیری اشاره دارد. این حوزه بر ایجاد محیطی پویا برای یادگیری مؤثر و توسعه حرفه‌ای معلمان تمرکز دارد. هدف نهایی آن ارتقای کیفیت فرآیند آموزش و تحقق اهداف تربیتی است.

نام‌های دیگر: مدیریت آموزشی

کار و تحصیل

مدیریت دانش

knowledge management

فرآیند سیستماتیک شناسایی، ایجاد، سازماندهی، اشتراک‌گذاری و به‌کارگیری دانش در یک مجموعه. هدف از این فرآیند، ارتقای یادگیری سازمانی و بهره‌وری از سرمایه‌های فکری است.

نام‌های دیگر: مدیریت دانش

کار و تحصیل

مدیریت دانش

knowledge management

فرآیند سیستماتیک شناسایی، ایجاد، سازماندهی، اشتراک‌گذاری و به‌کارگیری دانش در یک مجموعه برای بهبود عملکرد. این حوزه بر تبدیل دانش ضمنی به دانش صریح و بهره‌وری از منابع فکری تمرکز دارد.

نام‌های دیگر: knowledge management

کار و تحصیل

مدیریت رفتاری سازمانی

Organizational behavioral management

این رویکرد با به‌کارگیری اصول تحلیل رفتار کاربردی، بر اصلاح رفتارهای کاری در محیط سازمان تأکید دارد. هدف اصلی آن افزایش بهره‌وری و بهبود عملکرد از طریق تقویت رفتارهای مطلوب و کاهش رفتارهای ناکارآمد است. در این روش، داده‌های کمی از عملکرد کارکنان برای طراحی مداخلات رفتاری دقیق استفاده می‌شود.

نام‌های دیگر: Organizational behavioral management

کار و تحصیل

مدیریت زمان

time management

فرآیند برنامه‌ریزی و کنترل آگاهانه بر میزان زمان صرف‌شده برای فعالیت‌های مشخص. این توانایی به فرد کمک می‌کند تا بهره‌وری خود را افزایش داده و اولویت‌های کاری و شخصی را مدیریت کند.

نام‌های دیگر: مدیریت زمان

کار و تحصیل

مدیریت کلاس

Classroom Management

مدیریت کلاس به مجموعه‌ای از راهبردها و رفتارهای معلم اطلاق می‌شود که برای ایجاد و حفظ محیطی منظم، ایمن و سازنده جهت یادگیری به کار می‌روند. این مفهوم شامل سازماندهی فضا، تعیین قوانین، مدیریت زمان و تقویت رفتارهای مثبت دانش‌آموزان است. هدف اصلی آن کاهش اختلالات رفتاری و افزایش زمان صرف‌شده برای آموزش مؤثر می‌باشد.

نام‌های دیگر: مدیریت کلاس

کار و تحصیل

مدیریت مدرسه

School Management

مدیریت مدرسه فرآیند برنامه‌ریزی، سازماندهی، هدایت و کنترل منابع انسانی و مالی در محیط آموزشی است. هدف اصلی آن ایجاد محیطی پویا و کارآمد برای ارتقای کیفیت آموزش و پرورش است. این مفهوم بر ساختارهای اداری، فرآیندهای تصمیم‌گیری و هماهنگی بین اعضای جامعه مدرسه تمرکز دارد.

نام‌های دیگر: مدیریت مدرسه

کار و تحصیل

مدیریت منابع انسانی

Human resource management

مدیریت منابع انسانی به فرآیند جذب، توسعه، ارزیابی و نگهداشت نیروی انسانی در سازمان‌ها اطلاق می‌شود. این حوزه بر بهینه‌سازی عملکرد کارکنان و ایجاد محیطی حمایتی برای رشد حرفه‌ای تمرکز دارد. اصول روان‌شناسی در این زمینه به درک نیازهای کارکنان و افزایش تعهد سازمانی کمک می‌کند.

نام‌های دیگر: مدیریت منابع انسانی

کار و تحصیل

مربی‌گری

Coaching

یک فرآیند هدایت‌گرانه و حمایت‌گرانه است که با هدف ارتقای مهارت‌ها، افزایش آگاهی فردی و دستیابی به اهداف مشخص در زمینه‌های مختلف انجام می‌شود. این فرآیند بر توانمندسازی و خودشکوفایی فرد تمرکز دارد.

نام‌های دیگر: مربی‌گری

کار و تحصیل

مربیگری (کوچینگ)

Coaching

مربیگری یا کوچینگ یک فرآیند مشارکتی و ساختاریافته است که در آن مربی با استفاده از پرسش‌های قدرتمند و گوش دادن فعال، به فرد کمک می‌کند تا پتانسیل‌ها و اهداف خود را شناسایی و محقق کند. این رویکرد بر توانمندسازی فرد، افزایش خودآگاهی و ایجاد تغییرات رفتاری مثبت تمرکز دارد. کوچینگ معمولاً در حوزه‌های توسعه فردی، شغلی و سازمانی کاربرد دارد و با روان‌درمانی تفاوت ماهوی دارد.

نام‌های دیگر: مربیگری (کوچینگ)

کار و تحصیل

مستندسازی

Documentation

مستندسازی در روان‌شناسی به فرآیند ثبت دقیق و سیستماتیک اطلاعات مربوط به مراجعان، جلسات درمانی و نتایج ارزیابی‌ها اطلاق می‌شود. این فرآیند شامل نگهداری پرونده‌های بالینی، گزارش‌های پیشرفت و سوابق تعاملات حرفه‌ای است. مستندسازی صحیح برای حفظ حقوق حرفه‌ای، پیگیری روند درمان و رعایت اصول اخلاقی ضروری است.

نام‌های دیگر: Documentation

کار و تحصیل

مشاغل یاری‌رسان

helping professions

مجموعه‌ای از حرفه‌ها و مشاغل که هدف اصلی آن‌ها کمک به بهبود، حمایت یا ارتقای سلامت و رفاه دیگران است. این حوزه شامل متخصصانی مانند روان‌شناسان، مددکاران اجتماعی و مشاوران می‌شود که با استفاده از مهارت‌های تخصصی خود با مراجعان تعامل دارند.

نام‌های دیگر: helping professions

کار و تحصیل

مصاحبه

Interview

مصاحبه در روان‌شناسی به گفت‌وگوی ساختاریافته یا نیمه‌ساختاریافته بین درمانگر و مراجع اطلاق می‌شود که برای جمع‌آوری اطلاعات، ارزیابی وضعیت روانی یا ایجاد رابطه درمانی انجام می‌گیرد. این ابزار یکی از روش‌های اصلی جمع‌آوری داده‌ها در تشخیص و برنامه‌ریزی درمان است. مصاحبه می‌تواند هدف‌محور باشد و بر اساس نیازهای خاص مراجع تنظیم شود.

نام‌های دیگر: مصاحبه

کار و تحصیل

معلم مقطع متوسطه

Secondary school teacher

به فردی اطلاق می‌شود که مسئولیت آموزش و پرورش دانش‌آموزان در دوره متوسطه را بر عهده دارد. این نقش فراتر از انتقال دانش، شامل هدایت رشد شناختی و عاطفی نوجوانان و ایجاد محیط یادگیری مناسب برای این مرحله حساس رشد است. معلمان در این مقطع نقش الگویی مهم در شکل‌گیری هویت شغلی و اجتماعی دانش‌آموزان ایفا می‌کنند.

نام‌های دیگر: دبیران مقطع متوسطه

کار و تحصیل

معلمان

teachers

معلمان متخصصان آموزشی هستند که فرآیند یاددهی-یادگیری را در محیط‌های رسمی و غیررسمی هدایت می‌کنند. نقش روان‌شناختی آن‌ها فراتر از انتقال دانش است و شامل حمایت عاطفی، الگوسازی رفتاری و ایجاد انگیزه در فراگیران می‌شود. تعامل سازنده با معلمان تأثیر مستقیمی بر عزت‌نفس، پیشرفت تحصیلی و سازگاری اجتماعی دانش‌آموزان دارد.

نام‌های دیگر: teachers

کار و تحصیل

منابع انسانی

Human Resources

بخشی از سازمان است که مسئولیت مدیریت کارکنان را بر عهده دارد. این واحد فرآیندهایی مانند جذب، آموزش، ارزیابی و نگهداشت نیروی انسانی را مدیریت می‌کند. تمرکز اصلی آن بر بهینه‌سازی سرمایه انسانی برای دستیابی به اهداف سازمانی است.

نام‌های دیگر: منابع انسانی

کار و تحصیل

منابع انسانی

Human resources

منابع انسانی به مجموعه‌ای از افراد، دانش، مهارت‌ها و توانایی‌هایی اطلاق می‌شود که در یک سازمان یا جامعه برای دستیابی به اهداف تعیین‌شده به کار گرفته می‌شوند. در روان‌شناسی صنعتی و سازمانی، این مفهوم بر مدیریت، توسعه و بهینه‌سازی عملکرد کارکنان و تعاملات انسانی تمرکز دارد. این واژه همچنین می‌تواند به عنوان استعاره‌ای از ظرفیت‌های روانی و رفتاری افراد در بافت‌های اجتماعی مورد بررسی قرار گیرد.

نام‌های دیگر: Human resources، human resources

کار و تحصیل

منتورینگ

Mentoring

منتورینگ رابطه‌ای داوطلبانه و بلندمدت است که در آن فرد با تجربه‌تر (منتور) از دانش و مهارت خود برای حمایت از رشد فرد کم‌تجربه‌تر (منتی) استفاده می‌کند. این فرآیند فراتر از آموزش مستقیم، شامل راهنمایی شغلی، حمایت عاطفی و شبکه‌سازی حرفه‌ای است. منتورینگ به توسعه فردی و حرفه‌ای منتی در محیط‌های سازمانی یا آموزشی کمک شایانی می‌کند.

نام‌های دیگر: منتورینگ

کار و تحصیل

منتورینگ معلمان

Teacher Mentoring

منتورینگ معلمان رابطه‌ای حمایتی است که در آن معلمان باتجربه به معلمان تازه‌کار یا در حال رشد کمک می‌کنند تا مهارت‌های تدریس و مدیریت کلاس خود را بهبود بخشند. این فرآیند شامل مشاهده کلاس، بازخورد سازنده و مشاوره حرفه‌ای است. منتورینگ معلمان نقش کلیدی در کاهش فرسودگی شغلی و افزایش رضایت حرفه‌ای ایفا می‌کند.

نام‌های دیگر: منتورینگ معلمان

کار و تحصیل

مهارت سازمانی

organizational skill

توانایی سازمان‌دهی منابع، اطلاعات و فعالیت‌ها برای دستیابی به اهداف مشخص در یک محیط کاری. این مهارت شامل اولویت‌بندی وظایف، برنامه‌ریزی سیستماتیک و مدیریت فرآیندهای اداری است.

نام‌های دیگر: مهارت سازمانی

کار و تحصیل

مهارت‌های فردی

Individual skills

مهارت‌های فردی به توانایی‌ها و شایستگی‌های شخصی اشاره دارد که یک فرد برای انجام وظایف و تعامل با دیگران از آن‌ها بهره می‌برد. این مهارت‌ها شامل هوش هیجانی، حل مسئله و ارتباط موثر می‌شوند. توسعه این مهارت‌ها نقش کلیدی در موفقیت شغلی و رضایت از زندگی ایفا می‌کند.

نام‌های دیگر: مهارت‌های فردی

کار و تحصیل

مهارت‌های قرن بیست و یکم

21st century skills

مجموعه‌ای از توانمندی‌ها و شایستگی‌های ضروری شامل تفکر انتقادی، خلاقیت، همکاری و سواد دیجیتال هستند. این مهارت‌ها برای سازگاری با تغییرات سریع اجتماعی و تکنولوژیک در دنیای مدرن مورد نیازند.

نام‌های دیگر: 21st century skills

کار و تحصیل

مهارت‌های مدیریت زمان شخصی

Personal time management skills

مهارت‌های مدیریت زمان شخصی به مجموعه‌ای از توانایی‌های شناختی و رفتاری اطلاق می‌شود که فرد با استفاده از آن‌ها، زمان خود را برای انجام وظایف و اهداف برنامه‌ریزی، اولویت‌بندی و کنترل می‌کند. این مهارت‌ها شامل تعیین اهداف، کاهش اهمال‌کاری و تعادل بین کار و استراحت هستند و نقش مهمی در کاهش استرس و افزایش بهره‌وری دارند.

نام‌های دیگر: Personal time management skills

کار و تحصیل

مهارت‌های نرم

Soft skills

ویژگی‌های شخصیتی و مهارت‌های بین‌فردی که به فرد کمک می‌کند با دیگران به شکلی مؤثر تعامل داشته باشد. این مهارت‌ها شامل مواردی نظیر هوش هیجانی، کار تیمی، مدیریت زمان و توانایی حل مسئله است.

نام‌های دیگر: Soft skills، soft skills

کار و تحصیل