موضوع روانشناسی
طرحوارهدرمانی
دربارهٔ این موضوع
طرحوارهدرمانی (Schema Therapy) رویکردی یکپارچه در رواندرمانی است که جفری یانگ آن را برای مراجعانی پدید آورد که از درمان شناختیرفتاری کلاسیک بهرهٔ کافی نمیبردند. این رویکرد اجزایی از درمان شناختیرفتاری، نظریهٔ دلبستگی، گشتالتدرمانی و رویکردهای روانپویشی را در یک چارچوب منسجم کنار هم میگذارد. تمرکز آن بر الگوهای ریشهدار و تکرارشوندهای است که از کودکی شکل گرفتهاند و در بزرگسالی رابطهها و احساس فرد دربارهٔ خودش را تحت تأثیر قرار میدهند.
مفهوم محوری این رویکرد «طرحوارههای ناسازگار اولیه» است: الگوهای پایدار و فراگیری از خاطرهها، هیجانها، باورها و احساسهای بدنی. این طرحوارهها وقتی شکل میگیرند که نیازهای هیجانی بنیادین کودک، مانند امنیت در دلبستگی، خودپیروی، ابراز آزادانهٔ نیازها، خودانگیختگی و حد و مرز واقعبینانه، بهاندازهٔ کافی برآورده نشده باشند. مفهوم مهم دیگر «ذهنیتها» (Modes) است، یعنی حالتهای هیجانی و رفتاری لحظهای که با فعال شدن طرحوارهها پدید میآیند. درمانگر روشهای شناختی، تجربی (مانند تصویرسازی ذهنی و گفتوگو با صندلی خالی) و رفتاری را به کار میگیرد و رابطهٔ درمانی گرم و حدومرزدار («بازوالدینی حدومرزدار») را ابزاری برای تغییر میداند.
بیشترین پژوهشها دربارهٔ طرحوارهدرمانی به اختلال شخصیت مرزی مربوط است و نسخهٔ گروهی آن نیز برای همین اختلال تدوین شده است. کاربرد این رویکرد در مشکلات دیگری مانند افسردگی مزمن، اضطراب و اختلال وسواسیجبری نیز در پژوهشها بررسی شده است. این درمان معمولاً طولانیتر از درمانهای کوتاهمدت است و تصمیم دربارهٔ مناسب بودن آن برای هر فرد باید پس از ارزیابی متخصص گرفته شود.
در فکر بنیان میتوانید ویدیوهای آموزشی، کتابها و مقالههایی دربارهٔ اصول طرحوارهدرمانی، کار با هیجانهای دشواری مانند شرم و خشم و ساختار جلسههای درمان ببینید. این محتوا برای آشنایی درمانگران و دانشجویان با مفاهیم و فنون این رویکرد تهیه شده است.
منابع مرتبط در فکر بنیان
ویدیوها
- وقتی مراجع درمانگر را مسئول بیپیشرفتی میداند؛ نمایش طرحوارهدرمانی
- درمان بازسازی بینفردی
- راهبردهای درمان شناختیرفتاری
- چرا افراد خودشیفته در رواندرمانی با دشواری روبهرو میشوند؟ | اتو کرنبرگ
- شرم و خشم در درمان (بخش 1 از 2)
- مقایسهی مدلهای کار با هیجان در درمان
- شرم و خشم در درمان (بخش 2 از 2)
- ساختار جلسه درمان
کتابها
مقالهها
- Efeitos de um Programa de Terapia do Esquema Afirmativa para Pessoas LGB
- اثربخشی طرحوارهدرمانی هیجانی بر نشخوارفکری و مسئولیتپذیری افراطی در بیماران مبتلا به اختلال وسواسیجبری
- Emotional schema therapy training for improving resilience and emotion regulation in hemodialysis patients: a quasi-experimental study
- Comparison of the Effectiveness of Compassion-Focused Acceptance and Commitment Therapy and Schema-Integrated Acceptance and Commitment Therapy on Body Image an
- The economic burden of Borderline Personality Disorder: direct and indirect costs, and evidence from evaluations of interventions
- The Role of Emotional Regulation Mechanisms and Early Trauma in the Development of Personality Disorders
- طرحواره درمانی اختلال شخصیت مرزی
- نقد روان شناختی فیلم داستان ازدواج